حضرت ابراهیم علیه‌السلام
۱۲ حدیث
احادیثی که از «حضرت ابراهیم علیه‌السلام» نقل شده‌اند
إرشاد القلوبـ در تفسير سخن خداى متعال: «بى گمان، ابراهيم [به تنهايى]امّتى مطيع خداوند و پاك دين بود و از مشركان نبود» روايت شده كه ـ: او (ابراهيم عليه السلام) آموزگار نيكى ها بود.
تنبيه الخواطرـ في قَولِ إِبراهيمَ عليه السلام: «حسبي اللّه ونعم الوكيل» ـ: أنّه قالَ ذلِكَ حينَ اُرمِيَ بِهِ. ۱
تنبيه الخواطرـ در مورد سخن ابراهيم عليه السلام كه: «خدا، مرا بس است و نيكو وكيلى است» ـ: اين سخن، وقتى بود كه ابراهيم عليه السلام در آتش انداخته شد.
۱.تنبيه الخواطر: ج 1 ص 222.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
تفسير القمّي:قَولُهُ: «وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَ هِيمَ لِأَبِيهِ إِلاَّ عَن مَّوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ» قالَ إبراهيمُ لِأَبيهِ: إن لَم تَعُبدِ الأَصنامَ استَغفَرتُ لَكَ، فَلَمّا لَم يَدَعِ الأَصنامَ تَبَرَّأَ مِنهُ إبراهيمُ. ۱
تفسير القمّى:اين سخن خداوند كه: «وآمرزش خواهى ابراهيم براى پدرش، جز براى وعده اى كه به او داده بود، نبود» . ابراهيم عليه السلام به پدرش گفت: اگر بت نپرستى، برايت طلب آمرزش مى كنم؛ امّا چون او دست از بت ها برنداشت، ابراهيم عليه السلام از وى بيزارى جُست.
۱.تفسير القمّي: ج 1 ص 306، بحار الأنوار: ج 12 ص 28 ح 3.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکردعا کردن برای دیگران +2 مورد دیگر
ربيع الأبرار:ديده شد كه حسين عليه السلام گِرد كعبه طواف كرد. سپس به مقام ابراهيم عليه السلام ۳ رفت و نماز خواند. پس از آن، گونه اش را بر مقام نهاد و گريست و گفت: «بنده كوچكت بر درگاهت ايستاده است. گدايت بر درت ايستاده است. بينوايت بر درگاه توست».
اين را بارها تكرار كرد و سپس باز گشت.
۱.المَقامُ: مقام إبراهيم عليه السلام هو الحَجَر الذي أثّر فيه قدمه، وموضعه أيضا. وفي الحديث: ما بين الركن والمقام مشحون من قبور الأنبياء (مجمع البحرين: ج 3 ص 1526 «قوم»).
۲.ربيع الأبرار: ج 2 ص 149.
۳.مقام ابراهيم، همان سنگى است كه اثر پاى ابراهيم عليه السلام بر آن نقش بسته است. در حديث آمده كه ميان آن و رُكن حجر الأسود، قبر بسيارى از پيامبران است.
مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللّهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى جَمِيعاً، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيِّ، قَالَ:اجْتَمَعْتُ أَنَا وَ الشَّيْخُ أَبُو عَمْرٍو ـ رَحِمَهُ اللّهُ ـ عِنْدَ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ، فَغَمَزَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ أَنْ أَسْأَلَهُ عَنِ الْخَلَفِ، فَقُلْتُ لَهُ: يَا أَبَا عَمْرٍو، إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ شَيْءٍ وَ مَا أَنَا بِشَاكٍّ فِيمَا أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْهُ؛ فَإِنَّ اعْتِقَادِي وَ دِينِي أَنَّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو مِنْ حُجَّةٍ إِلَا إِذَا كَانَ قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ بِأَرْبَعِينَ يَوْماً، فَإِذَا كَانَ ذلِكَ رُفِعَتِ الْحُجَّةُ، وَ أُغْلِقَ بَابُ التَّوْبَةِ فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُ نَفْساً إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ
محمد بن عبداللّه و محمد بن يحيى هر دو روايت كرده اند، از عبداللّه بن جعفر حِميرى كه گفت: من و شيخ ابوعمرو ـ رحمه اللّه ـ در نزد احمد بن اسحاق جمع شديم. پس احمد بن اسحاق به من اشاره كرد كه ابوعمرو را از خَلَف سؤال كنم. من گفتم: اى ابوعمرو، مى خواهم كه تو را از چيزى سؤال كنم و من شك ندارم در آنچه مى خواهم كه تو را از آن سؤال كنم؛ زيرا كه اعتقاد و دين من اين است كه زمين، از حجّت خداى خالى نمى باشد، مگر آن هنگام كه چهل روز پيش از قيامت باشد كه چون آن زمان بيايد، حجّت برداشته شود و درِ توبه بسته گردد. و پس چنان نباشد كه ايمان نفسى كه پيش از آن نبوده كه ايمان آورده باشد، يا كسب كرده باشد نيكويى را (كه عمل پسنديده است) و در ايمان خويش كه آن نفس را نفع رساند (و اين، اقتباسى است كه عبداللّه از آيه
ابنُ عَبّاس:لَمّا بَنى إبراهيمُ البَيتَ أوحَى اللّهُ إلَيهِ أن أذِّن فِي النّاسِ بِالحَجِّ، فَقالَ إبراهيمُ: ألا إنَّ رَبَّكُم قَدِ اتَّخَذَ بَيتًا وأمَرَكُم أن تَحُجّوهُ، فَاستَجابَ لَهُ ما سَمِعَهُ مِن حَجَرٍ أو شَجَرٍ أو أكَمَةٍ أو تُرابٍ: لَبَّيكَ اللّهُمَّ لَبَّيكَ ۱.
ابن عبّاس: چون حضرت ابراهيم عليه السلام كعبه را بناكرد، خداوند به او وحى كرد كه مردم را به حج ندا بده. پس حضرت ابراهيم عليه السلام گفت:
«آگاه باشيد! پروردگارتان خانه اى برگزيده و شما را فرمان داده است كه آن را زيارت كنيد».
پس هرچيزى كه نداى او را شنيد، از سنگ و تپه و خاك پاسخ داد: «لبّيك اللّهمّ لبّيك».
۱.المستدرك على الصحيحين: 2 / 601 / 4026، السنن الكبرى: 5 / 287 / 9833 نحوه.
سعدُ بنُ إبراهيمَ عن أبيهِ:أوَّلُ مَن خَطَبَ على المِنْبَرِ إبراهيمُ عليه السلام حينَ اُسِرَ لُوطٌ واسْتَأسَرَتْهُ الرُّومُ، فغَزا إبراهيمُ حتّى اسْتَنْقَذَهُ مِن الرُّومِ ۱.
سعد بن ابراهيمـ از پدرش ـ: نخستين كسى كه بر منبر خطابه خواند إبراهيم عليه السلام بود و آن زمانى بود كه روميها لوط را اسير كردند و ابراهيم با آنان جنگيد و او را از دست آنان نجات داد.
۱.الدرّ المنثور: 1 / 282.
کلیدواژه‌ها سخنرانی
الدرّ المنثور عن حَسّان بنِ عَطِيّةَ:أوّلُ مَن رَتَّبَ العَسكرَ في الحَربِ مَيمَنَةً ومَيسَرَةً وقَلبا إبراهيمُ عليه السلام، لَمّا سارَ لقِتالِ الّذينَ أسَرُوا لُوطا عليه السلام. ۱
الدرّ المنثورـ به نقل از حسان بن عطيّه ـ: نخستين كسى كه در جنگ، لشكر را به جناح چپ و راست و قلب آرايش داد، ابراهيم عليه السلام بود و آن، هنگامى بود كه براى جنگ با اسيركنندگان لوط عليه السلام رهسپار شد.
۱.الدرّ المنثور: 1/282.
إبراهيمُ عليه السلامـ لَمّا أصبَحَ فَرَأى في لِحيَتِهِ شَيبا شَعرَةً بَيضاءَ ـ: الحَمدُ للّهِِ رَبِّ العالَمينَ الذي بَلّغَني هذا المَبلَغَ و لَم أعْصِ اللّهَ طَرفَةَ عَينٍ. ۱
ابراهيم عليه السلامـ چون در محاسن خود موى سپيدى را ديد ـفرمود: سپاس و ستايش خداوندِ پروردگار جهانيان را كه مرا به اين مرحله از عمر رسانيد و چشم بر هم زدنى معصيت او نكردم.
۱.علل الشرائع: 104/2.
تنبيه الخواطر:قيلَ: مَكتوبٌ في صُحُفِ إبراهيمَ عليه السلام: يا دُنيا ما أهوَنَكِ عَلَى الأَبرارِ الَّذينَ تَزَيَّنتِ وتَصَنَّعتِ لَهُم، إنّي قَذَفتُ في قُلوبِهِم بُغضَكِ وَالصُّدودَ عَنكِ، وما خَلَقتُ خَلقا أهوَنَ عَلَيَّ مِنكِ، كُلُّ شَأنِكِ صَغيرٌ، وإلَى الفَناءِ تَصيرينَ. قَضَيتُ عَلَيكِ يَومَ خَلَقتُكِ ألاّ تَدومي لاِءَحَدٍ ولا يَدومُ أحَدٌ لَكِ، وإن بَخِلَ بِكِ صاحِبُكِ وشَحَّ عَلَيكِ. ۱
تنبيه الخواطر:گفته شده كه: در صُحُف ابراهيم عليه السلام نوشته شده است: «اى دنيا! تو در نزد نيكان، چه بى ارزشى كه خود را براى آنان مى آرايى و طنّازى مى كنى. من نفرت و بيزارى از تو را در دل هاى آنان افكنده ام، و مخلوقى ناچيزتر از تو در نزد خودم نيافريده ام. همه چيز تو، حقير است، و به نابودى مى انجامى. همان روز كه تو را آفريدم، حكم كردم كه نه تو براى كسى بپايى و نه كسى براى تو بپايد، هرچند دارنده تو، نسبت به تو، بخل و زُفتى ورزد.
۱.تنبيه الخواطر: ج 1 ص 130؛ إحياء علوم الدين: ج 3 ص 300 عن داوود بن هلال.
بحار الأنوار:قال إبراهيمُ عليه السلام ـ لمّا دَنَت وَفاتُهُ ـ: هَلاّ أرسَلتَ إلَيَّ رَسولاً حتّى آخُذَ اُهبَةً، قالَ لَهُ: أ وَ ما عَلِمتَ أنّ الشَّيبَ رَسولي؟! ۱
بحار الأنوار:ابراهيم عليه السلام به هنگام نزديك شدن وفاتش [به خدا]گفت: چرا پيكى سوى من نفرستادى تا [خودم را براى مرگ آماده سازم]. به او فرمود: مگر نمى دانى كه موى سپيد پيك من است؟!
۱.بحار الأنوار: 82/172.
الدرّ المنثور عن حَسّانِ بنِ عَطِيّةَ:أوّلُ مَن رَتَّبَ العَسكرَ في الحَربِ مَيمَنَةً و مَيسَرَةً و قَلبا إبراهيمُ عليه السلام، لَمّا سارَ لقِتالِ الّذينَ أسَرُوا لُوطا عليه السلام. ۱
الدرّ المنثورـ به نقل از حسان بن عطيّه ـ: نخستين كسى كه در جنگ، لشكر را به جناح چپ و راست و قلب آرايش داد، ابراهيم عليه السلام بود و آن، هنگامى بود كه براى جنگ با اسير كنندگان لوط عليه السلام رهسپار شد.
۱.الدرّ المنثور: 1/282.