حضرت یوسف علیهالسلام
۱۰ حدیث
احادیثی که از «حضرت یوسف علیهالسلام» نقل شدهاند
يوسف عليه السلام:يا مَن يُحيِي المَوتى وهُوَ عَلَيهِ يَسيرٌ. ۱
يوسف عليه السلام:اى كسى كه مردگان را زنده مى كند و اين كار بر او آسان است!
۱.مهج الدعوات: ص 369، بحار الأنوار: ج 95 ص 171 ح 22.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
مهج الدعواتـ فيما ذَكَرَهُ مِن دُعاءِ يوسُفَ عليه السلام في بَعضِ أوقاتِ بَلواهُ ـ: يا راحِمَ المَساكينِ ويا رازِقَ المُتَكَلِّمينَ ويا رَبَّ العالَمينَ. يا غافِرَ الذُّنوبِ يا عَلاّمَ الغُيوبِ يا ساتِرَ العُيوبِ أسأَ لُكَ أن تُصَلِّيَ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ وأن تَغفِرَ لي ولِوالِدَيَّ وتَجاوَز عَنّا فيما تَعلَمُ فَإِنَّكَ الأَعَزُّ الأَكرَمُ ۱. ۲
مهج الدعوات- در بيان دعاى يوسف عليه السلام در وقتى از اوقات گرفتارى اش ـ: اى رحم كننده بر بيچارگان، اى روزى دهنده سخن گويان و اى خداوندگارِ جهانيان!. اى آمرزنده گناهان، اى داناى نهان ها، اى پوشاننده عيب ها! از تو درخواست مى كنم كه بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستى و مرا و پدر و مادرم را بيامرزى و از آنچه از ما مى دانى، درگذرى، كه تو عزيزترين و كريم ترينى. ۳
۱.قال المؤلّف قدس سره في ذيل الحديث: «إنّ قوله: أسألك أن تصلي على محمد وآل محمد إلى آخره لعله من زيادة الرواة».
۲.مهج الدعوات: ص 368، بحار الأنوار: ج 95 ص 171 ح 22
۳.سيد ابن طاووس، در ذيل حديث مى گويد: جمله: «از تو درخواست مى كنم كه بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستى» تا پايان، احتمالاً افزوده راويان باشد.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکردعا کردن برای دیگران +2 مورد دیگر
قصص الأنبياء للثعلبيـ في بَيانِ قِصَّةِ يوسُفَ عليه السلام ـ: فَلَمّا تَبَيَّنَ لِلمَلِكِ عُذرُ يوسُفَ وعَرَفَ أمانَتَهُ وكِفايَتَهُ وعِلمَهُ وعَقلَهُ قالَ: «ائْتُونِى بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِى» ۱، فَلَمّا جاءَهُ الرَّسولُ قالَ لَهُ: أجِبِ المَلِكَ الآنَ، فَخَرَجَ يوسُفُ ودَعا لِأَهلِ السِّجنِ بِدُعاءٍ يُعرَفُ إلَى اليَومِ، وذلِكَ أنَّهُ قالَ: اللّهُمَّ اعطِف عَلَيهِم قُلوبَ الأَخيارِ، ولا تُعمِ عَنهُمُ الأَخبارَ، فَهُم أعلَمُ النّاسِ بِالأَخبارِ إلَى اليَومِ في كُلِّ بَلدَةٍ. ۲
قصص الأنبياء، ثعلبىـ در بيان داستان يوسف عليه السلام ـ: چون بى گناهى يوسف عليه السلام بر پادشاه معلوم شد و به امانتدارى و شايستگى و دانش و خردمندى او پى بُرد، گفت: «او را نزد من بياوريد تا از نزديكان خويش قرار دهم» .
فرستاده پادشاه، نزد يوسف عليه السلام رفت و گفت: پادشاه، تو را مى خواند.
يوسف عليه السلام [از زندان] بيرون آمد و براى زندانيان، دعايى كرد كه تا به امروز، معروف است. او گفت: «بار خدايا! دل هاى نيكان را متوجّه ايشان گردان و اخبار را از آنان، پوشيده مدار».
از اين رو، تا به امروز، زندانيان در هر شهرى، آگاه ترينِ مردم از اخبار هستند.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکردعا کردن برای دیگران +2 مورد دیگر
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنِ الْحَسَنِ الصَّيْقَلِ، قَالَ:
قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: إِنَّا قَدْ رُوِّينَا عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام فِي قَوْلِ يُوسُفَ عليه السلام: «أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ» ؟ فَقَالَ:«وَ اللّهِ، مَا سَرَقُوا، وَ مَا كَذَبَ». وَ قَالَ إِبْرَاهِيمُ عليه السلام: «بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ» ؟ فَقَالَ: «وَ اللّهِ، مَا فَعَلُوا، وَ مَا كَذَبَ».
قَالَ: فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «مَا عِنْدَكُمْ فِيهَا يَا صَيْقَلُ؟»
قَالَ: قُلْتُ: مَا عِنْدَنَا فِيهَا إِلَا التَّسْلِيمُ.
قَالَ:
على بن ابراهيم، از پدرش، از احمد بن محمد بن ابى نصر، از حمّاد بن عثمان، از حسن صيقل روايت كرده است كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: روايت به ما رسيده از امام محمد باقر عليه السلام، در قول يوسف عليه السلام كه خدا از او حكايت فرموده: «أَيَّتُهَا الْعيرُ اِنَّكُمْ لَسارِقُونَ» ۱. كه آن حضرت فرموده:«به خدا سوگند كه ايشان دزدى نكردند، و او دروغ نگفت». و ابراهيم عليه السلام فرمود: آنچه را كه خدا از او حكايت فرموده و فرموده كه: «بَلْ فَعَلَهُ كَبيرُهُمْ هَذا فَاسْئَلُوهُمْ اِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ» ۲؛ و حضرت فرموده: «به خدا سوگند كه ايشان نكردند، و حضرت ابراهيم دروغ نگفت».
راوى مى گويد كه: پس حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «اى صيقل! چيست در نزد شما در اين آيه، و در شرح
۱.يوسف، 70.
۲.أنبياء، 63. يعنى: «حضرت ابراهيم گفت كه: بلكه كرده است اين كار را بزرگ ايشان، كه اين بت است. پس بپرسيد از ايشان، كه كى ايشان را شكسته است، اگر چنان باشند كه سخن گويند؛ يعنى: اين عمل، از فعل بت بزرگ است، اگر گويا شوند. پس از ايشان بپرسيد. و اين مثل آن است، اگر شخصى مى گويد كه: فلان كس راست مى گويد، در آنچه مى گويد، اگر آسمان در بالاى سر ما نباشد. پس خلاصه معنى آن است كه، بت بزرگ، ايشان را شكسته، اگر چنان باشد كه اينها به سخن درآيند و جواب شما بدهند، وليكن جواب گفتن ايشان، امرى است محال. پس اينكه بزرگ ايشان، ايشان را شكسته باشد، محال باشد. (مترجم)
الأمالي للطوسي:لَمّا قَدِمَ يَعقوبُ على يُوسفَ عليهماالسلامخَرَجَ يُوسفُ عليه السلام فاستَقبَلَهُ في مَوكِبِهِ، فَمَرَّ بامرأةِ العَزيزِ وهِيَ تَعبُدُ في غُرفَةٍ لَها، فلَمّا رأتهُ عَرَفَتهُ فنادَتهُ بصَوتٍ حَزينٍ: أيُّها الرّاكِبُ طالَ ما أحزَنتَني، ما أحسَنَ التَّقوى كيفَ حَرَّرَتِ العَبيدَ؟! وما أقبَحَ الخَطيئةَ كيفَ عَبَّدَتِ الأحرارَ؟! ۱
الأمالى للطوسى:هنگامى كه يعقوب به ديدن يوسف رفت، يوسف عليه السلام با موكب خود به استقبال او آمد. در راه بر همسر عزيز مصر گذشت كه در غرفه خود مشغول عبادت بود، همسر عزيز با ديدن يوسف او را شناخت و با صدايى حزين به يوسف گفت: هان! اى سواره! مرا به اندوهى دراز گرفتار ساختى. چه نيكوست تقوا و پرهيزگارى، چگونه بردگان را آزاد كرد؟! و چه زشت است گناه، چگونه آزادها را برده ساخت؟!
۱.الأمالي للطوسي: 457/1021.
يوسُفُ عليه السلامـ لَمّا قالَ لَه السَّجّانُ إنّي لاَُحِبُّكَ ـ: ما أصابَني بَلاءٌ إلاّ مِن الحُبِّ، إنْ كانتْ عَمَّتي (خالَتي) أحَبَّتْني فسَرَّقَتْني، و إنْ كانَ أبي أحَبَّني فحَسَدَني إخْوَتي، و إنْ كانتِ امْرَأةُ العزيزِ أحَبَّتْني فَحَبَسَتْني! ۱
يوسف عليه السلامـ آنگاه كه زندانبان به او گفت: من دوستت دارم ـفرمود: هر بلايى كه به سرم آمده از عشق و محبّت است. عمّه ام (خاله ام) دوستم داشت، مرا به دزدى متهم ساخت، پدرم دوستم مى داشت، برادرانم بدخواه من گشتند، و زن عزيز دوستدارم بود، مرا به زندان افكند.
۱.تفسير القمّي: 1/354.
تفسير القمّي:ثُمَّ رَحَلَ يَعقوبُ وأهلُهُ مِنَ البادِيَةِ، بَعدَما رَجَعَ إلَيهِ بَنوهُ بِالقَميصِ فَأَلقَوهُ عَلى وَجهِهِ، فَارتَدَّ بَصيرا.
فَقالَ لَهُم: ألَم أقُل لَكُم إنّي أعلَمُ مِنَ اللّهِ ما لا تَعلَمونَ؟
قالوا لَهُ: يا أبانَا استَغفِر لَنا ذُنوبَنا إنّا كُنّا خاطِئينَ.
قالَ لَهُم: سَوفَ أستَغفِرُ لَكُم رَبّي، إنَّهُ هُوَ الغَفورُ الرَّحيمُ.
قالَ: أخَّرَهُ إلَى السَّحَرِ؛ لِأَنَّ الدُّعاءَ وَالاِستغفارَ فيهِ مُستَجابٌ. ۱
تفسير القمّى:پس از آن كه پسران يعقوب عليه السلام پيراهن [يوسف عليه السلام] را آوردند و بر صورت او افكندند و او بينايى اش را بازيافت، يعقوب و خانواده اش از باديه كوچيدند، يعقوب به آنان گفت: «به شما نگفتم كه من از [لطف] خدا، آن مى دانم كه شما نمى دانيد؟».
پسرانش گفتند: پدر جان! براى گناهان ما طلب آمرزش كن. ما خطاكار بوديم.
يعقوب به ايشان گفت: به زودى از پروردگارم برايتان طلب آمرزش خواهم كرد، كه او آمرزگار و مهربان است».
و اين كار را تا سحر، به تأخير افكند؛ چرا كه دعا و استغفار، در سحرگاه مستجاب مى شود.
۱.تفسير القمّي: ج 1 ص 355، بحار الأنوار: ج 12 ص 250 ح 16.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکربهترین اوقات برای دعا +1 مورد دیگر
الأمالي للصدوق عن وهب بن منبّه:وَجَدتُ في بَعضِ كُتُبِ اللّهِ عز و جل: أنَّ يوسُفَ عليه السلام مَرَّ في مَوكِبِهِ عَلَى امرَأَةِ العَزيزِ وهِيَ جالِسَةٌ عَلى مَزبَلَةٍ.
فَقالَت: الحَمدُ للّهِِ الَّذي جَعَلَ المُلوكَ بِمَعصِيَتِهِم عَبيدا، وجَعَلَ العَبيدَ بِطاعَتِهِم مُلوكا، أصابَتنا فاقَةٌ فَتَصَدَّق عَلَينا.
فَقالَ يوسُفُ عليه السلام: غُموطُ ۱ النِّعَمِ سُقمُ دَوامِها، فَراجِعي ما يُمَحِّصُ عَنكِ دَنَسَ الخَطيئَةِ؛ فَإِنَّ مَحَلَّ الاِستِجابَةِ قُدسُ القُلوبِ وطَهارَةُ الأَعمالِ. ۲
الأمالى، صدوقـ به نقل از وهب بن منبّه ـ: در يكى از كتاب هاى [آسمانى]خداوند عز و جلديدم كه: يوسف عليه السلام با همراهانش بر همسر عزيز گذشت كه در خرابه اى نشسته بود. [همسر عزيز]گفت: سپاس، خداوندى را كه شاهان را به سبب نافرمانى شان به بندگى كشانْد و بندگان را به واسطه فرمان بردارى شان به شاهى رسانْد. به فقر در افتاده ايم، به ما صدقه اى بده.
يوسف عليه السلام فرمود: «ناسپاسى نعمت ها، آفت پايدارى آنهاست. پس، به چيزى كه پليدى گناه را از تو مى زدايد، باز گرد؛ زيرا پاكى دل ها و پاكيزگى اعمال، جايگاه استجابت است».
تفسير الطبريّ ـ في قِصَّةِ يوسُفَ عليهالسلام وتَفسيرِ رُؤيَا الفَتَيانِ ـ : لَمّا رَأَى الفَتَيان يوسُفَ قالا: وَاللّهِ يا فَتى، لَقَد أحبَبناكَ حينَ رَأَيناكَ، فَقالَ لَهُما: اُنشِدُكُمَا اللّهَ أن لاتُحِبّاني، فَوَاللّهِ ما أحَبَّني أحَدٌ قَطُّ إلاّ دَخَلَ عَلَيَّ مِن حُبِّهِ بَلاءٌ؛ لَقَد أحَبَّتني عَمَّتي فَدَخَلَ عَلَيَّ مِن حُبِّها بَلاءٌ، ثُمَّ لَقَد أحَبَّني أبي فَدَخَلَ عَلَيَّ بِحُبِّهِ بَلاءٌ، ثُمَّ لَقَد أحَبَّتني زَوجَةُ صاحِبي هذا فَدَخَلَ عَلَيَّ بِحُبِّها إيّايَ بَلاءٌ، فَلا تُحِبّاني بارَكَ اللّهُ فيكُما. ۱
تفسير الطبرى ـ در داستان يوسف عليهالسلام و تفسير خواب آن دو جوان زندانى ـ : چون آن دو جوان، يوسف را ديدند، گفتند: اى جوان! به خدا قسم، از وقتى تو را ديدهايم، دوستدارت شدهايم.
يوسف به آن دو گفت: «شما را به خدا قسم مىدهم كه مرا دوست نداشته باشيد. به خدا قسم، هركه مرا دوست داشت، بر اثر دوستىاش بلايى به سرم آمد. عمّهام مرا دوست داشت. پس به سبب دوستىاش بلايى به سرم آمد. سپس پدرم مرا دوست داشت كه به سبب دوستىاش بلايى به سرم آمد. آنگاه زن اربابم مرا دوست داشت كه به سبب اين دوست داشتن من، بلايى به سرم آمد. پس خداوند به شما بركت دهد! مرا دوست نداشته باشيد».
۱.تفسير الطبري: 7 / الجزء 12 / 214.
الأمالي للطوسي:لَمّا قَدِمَ يَعقوبُ على يُوسفَ عليهما السلام خَرَجَ يُوسفُ عليه السلام فاستَقبَلَهُ في مَوكِبِهِ، فَمَرَّ بامرأةِ العَزيزِ و هِيَ تَعبُدُ في غُرفَةٍ لَها، فلَمّا رأتهُ عَرَفَتهُ فنادَتهُ بصَوتٍ حَزينٍ: أيُّها الرّاكِبُ طالَ ما أحزَنتَني، ما أحسَنَ التَّقوى كيفَ حَرَّرَتِ العَبيدَ؟! و ما أقبَحَ الخَطيئةَ كيفَ عَبَّدَتِ الأحرارَ؟! ۱
الأمالى للطوسى:هنگامى كه يعقوب به ديدن يوسف رفت، يوسف عليه السلام با موكب خود به استقبال او آمد. در راه بر همسر عزيز مصر گذشت كه در غرفه خود مشغول عبادت بود، همسر عزيز با ديدن يوسف او را شناخت و با صدايى حزين به يوسف گفت: هان! اى سواره! مرا به اندوهى دراز گرفتار ساختى. چه نيكوست تقوا و پرهيزگارى، چگونه بردگان را آزاد كرد؟! و چه زشت است گناه، چگونه آزادها را برده ساخت؟!
۱.الأمالي للطوسي: 457/1021.
کلیدواژهها یعقوب و یوسف علیهما السلام