حضرت آدم علیه‌السلام
۱۱ حدیث
احادیثی که از «حضرت آدم علیه‌السلام» نقل شده‌اند
علل الشرائع عن وهب بن منبِّه:أنـَّهُ وُجِدَ فِي التَّوراةِ صِفَةُ خَلقِ آدَمَ عليه السلام:. وجُعِلَ عَقلُهُ في دِماغِهِ. ۱
علل الشرائعـ به نقل از وهب بن منبه ـ: درباره چگونگى آفرينش آدم عليه السلامدر تورات چنين آمده است: «. و خرد او در مغزش گذاشته شد».
۱.علل الشرائع: ص 110 ح 9، بحار الأنوار: ج 61 ص 287 ح 1.
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ جَمِيلٍ، قَالَ:
كَانَ الطَّيَّارُ يَقُولُ لِي: إِبْلِيسُ لَيْسَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ، وَ إِنَّمَا أُمِرَتِ الْمَلَائِكَةُ بِالسُّجُودِ لآِدَمَ عليه السلام، فَقَالَ إِبْلِيسُ: لَا أَسْجُدُ، فَمَا لِاءِبْلِيسَ يَعْصِي حِينَ لَمْ يَسْجُدْ، وَ لَيْسَ هُوَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ؟
قَالَ: فَدَخَلْتُ أَنَا وَ هُوَ عَلى أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ: فَأَحْسَنَ ـ وَ اللّهِ ـ فِي الْمَسْأَلَةِ، فَقَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، أَ رَأَيْتَ مَا نَدَبَ اللّهُ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ إِلَيْهِ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ قَوْلِهِ: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» أَ دَخَلَ فِي ذلِكَ الْمُنَافِقُونَ مَعَهُمْ؟ قَالَ:«نَعَمْ، وَ الضُّلَالُ، وَ
على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از جميل روايت كرده است كه گفت: طيّار به من گفت كه: شيطان از جمله فرشتگان نيست. و جز اين نيست كه فرشتگان، به سجده كردن از براى آدم عليه السلام مأمور شدند، بعد از آن، شيطان گفت كه: من سجده نمى كنم. پس شيطان را چه مى شود كه عاصى و نافرمان باشد، در هنگامى كه سجده نكرد، و حال آنكه او از جمله فرشتگان نبود؟ جميل مى گويد كه: پس من و او بر امام جعفر صادق عليه السلام داخل شديم. جميل مى گويد: به خدا سوگند كه طيّار در باب اين مسئله، نيكويى به جا آورد، و به وضع خوشى سؤال كرد. عرض كرد كه: فداى تو گردم! مرا خبر ده از آنچه خداى عز و جل مؤمنان را به سوى آن خوانده، از قول آن جناب: «يا أَيُّهَا الَّذينَ امَنُوا» ۱؛ يعنى:«اى آن كسانى كه گرويده ايد، و به آنچه بايد،
۱.بقره، 104.
تفسير القمي: «وَ بَدَأَ خَلْقَ الْاءِنسَـنِ مِن طِينٍ» قالَ: هُوَ آدَمُ عليه السلام، «ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ» أي وَلَدَهُ «مِن سُلَــلَةٍ» وهُوَ الصَّفوُ مِنَ الطَّعامِ وَالشَّرابِ «مِّن مَّاءٍ مَّهِينٍ» قالَ: النُّطفَةُ المَنِيُّ «ثُمَّ سَوَّاهُ» أيِ استَحالَهُ مِن نُطفَةٍ إلى عَلَقَةٍ، ومِن عَلَقَةٍ إلى مُضغَةٍ، حَتّى نَفَخَ فيهِ الرّوحَ. ۱
تفسير القمّىـ «و آفرينش انسان را از گِلى آغاز كرد» فرمود: «يعنى آدم عليه السلام را. «سپس نسل او را قرار داد» ، يعنى فرزندان او را. «از چكيده اى» ، يعنى عصاره و گزيده غذا و آب، «از آبى پست» » فرمود: «يعنى آب مَنى. «سپس او را بپرداخت» ، يعنى از نطفه به خون بسته، و از خون بسته به پاره گوشت تبديل كرده تا آن كه در او روح دميد.
۱.تفسير القمي: ج 2 ص 168، بحارالأنوار: ج 60 ص 370 ح 76.
مِمّا أوحَى اللّهُ إلى آدَمَ:أنَا اللّهُ ذو بَكَّةَ، أهلُها جيرَتي، وزُوّارُها وَفدي وأضيافي، اُعَمِّرُهُ بِأَهلِ السَّماءِ وأهلِ الأَرضِ، يَأتونَهُ أفواجًا شُعثًا غُبرًا، يَعِجّونَ بِالتَّكبيرِ والتَّلبِيَةِ، فَمَنِ اعتَمَرَهُ لا يُريدُ غَيرَهُ فَقَد زارَني، وهُوَ وَفَدَ لي، ونَزَلَ بي، وحَقٌّ لي أن اُتحِفَهُ بِكَراماتي ۱.
از آنچه خداوند سبحان به حضرت آدم عليه السلام وحى كرد، اين بود:منم خداى صاحب بكّه. اهل آن، همسايگان منند و زائرانش مهمانان من. آن [جا] را با آسمانيان و زمينيان آباد مى كنم، گروه گروه، ژوليده و غبار آلود به زيارت آن مى آيند و با تكبير و لبّيك گويى، به درگاه خداوند مى نالند. پس هركه به قصد زيارت آيد و جز آن نيّتى نداشته باشد، مرا ديدار كرده و او مهمان من است و بر من نازل شده و سزاوار است كه با كرامت هاى خود به او هديه دهم.
۱.الخرائج والجرائح: 1 / 80.
وَهبُ بنُ مُنَبِّهٍ:إنَّهُ وُجِدَ فِي التَّوراةِ صِفَةُ خَلقِ آدَمَ عليه السلام. وجُعِلَ عَقلُهُ في دِماغِهِ ۱.
وهب بن منبه:درباره چگونگى آفرينش آدم عليه السلام در تورات چنين آمده است:. و خرد او در مغزش گذاشته شد.
۱.علل الشرايع: 110 / 9.
الكامل في التاريخ:لَمّا حَضَرَت آدَمَ الوَفاةُ عَهِدَ إلى شَيثٍ، وعَلَّمَهُ ساعاتِ اللَّيلِ وَالنَّهارِ، وعِبادَةَ الخَلوَةِ في كُلِّ ساعَةٍ مِنها، وأعلَمَهُ بِالطّوفانِ، وصارَتِ الرِّياسَةُ بَعدَ آدَمَ إلَيهِ. ۱
الكامل فى التاريخ:چون زمان وفات آدم عليه السلام در رسيد، به شيث، وصيّت كرد و ساعات شب و روز و عبادتِ در خلوتِ هر ساعت را به او آموخت و او را از توفان [نوح]آگاه ساخت و رياست پس از آدم عليه السلام به او رسيد.
۱.الكامل في التاريخ: ج 1 ص 58، تاريخ الطبري: ج 1 ص 152، البداية والنهاية: ج 1 ص 98 كلاهما نحوه.
تاريخ الطبري:ذُكِرَ أنَّ آدَمَ عليه السلام مَرِضَ قَبلَ مَوتِهِ أحَدَ عَشَرَ يَوما، وأوصى إلَى ابنِهِ شَيثٍ عليه السلام وكَتَبَ وَصِيَّتَهُ، ثُمَّ دَفَعَ كِتابَ وَصِيَّتِهِ إلى شَيثٍ، وأمَرَهُ أن يُخفِيَهُ مِن قابيلَ ووُلدِهِ؛ لِأَنَّ قابيلَ قَد كانَ قَتَلَ هابيلَ حَسَدا مِنهُ حينَ خَصَّهُ آدَمُ بِالعِلمِ، فَاستَخفى شَيثٌ ووُلدُهُ بِما عِندَهُم مِنَ العِلمِ، ولَم يَكُن عِندَ قابيلَ ووُلدِهِ عِلمٌ يَنتَفِعونَ بِهِ. ۱
تاريخ الطبرى:ذكر شده است كه آدم عليه السلام يازده روز پيش از مرگش بيمار شد و پسرش شيث را وصى قرار داد و آن را نوشت. سپس وصيّت نامه را به شيث سپرد و به او فرمان داد كه آن را از قابيل و فرزندان او پنهان بدارد؛ چرا كه قابيل، از سرِ حسادت به اين كه آدم عليه السلام علم را به هابيلْ اختصاص داده بود، وى را كشته بود.
پس شيث و فرزندانش علم خود را پنهان داشتند و در نزد قابيل و فرزندانش، علمى كه از آن بهره جويند، نبود.
۱.تاريخ الطبري: ج 1 ص 158، الكامل في التاريخ: ج 1 ص 60.
بحار الأنوار:فيما أوصى بهِ آدمُ ابنَه شِيثَ عليهما السلام: إذا عَزَمْتُم على أمرٍ فانْظُروا إلى عَواقِبِهِ، فإنّي لَو نَظَرْتُ في عاقِبَةِ أمْري لَم يُصِبْني ما أصابنَي. ۱
بحار الأنوار:در سفارشهاى آدم عليه السلام به فرزندش شيث عليه السلام آمده است: هرگاه عزم كارى كرديد در عاقبت آن بينديشيد؛ زيرا كه من اگر در عاقبت كار خود مى انديشيدم، آنچه به سرم آمد، نمى آمد.
۱.بحار الأنوار: 78/452/19.
مائة منقبة:قالَ اللّه تعالى في مُحكَمِ كِتابِه «و إذْ قَالَ رَبُّكَ لِلمَلائِكَةِ إِنّي جَاعِلٌ في الأرضِ خَلِيفَة» فَكَانَ آدَمُ أوَّلَ خَلِيفَةِ اللّه. ۱
مائة منقبة:خداوند متعال در آيه هاى استوار كتابش فرمود: «و چون خدايت به فرشتگان گفت: بى گمان من جانشين در زمين قرار خواهم داد» و نخستين جانشين آدم عليه السلام بود.
۱.مائة منقبة: 114.
بحار الأنوار:از وصيت آدم عليه السلام به فرزندش شيث عليه السلام است كه: به دنياى فانى دل مبنديد؛ زيرا من به بهشت جاويدان دل بستم، اما با من وفا نكرد و از آن بيرون رانده شدم.
آدمُ عليه السلامـ في وَصِيَّتِهِ لاِبنِه شَيثٍ ـ: إذا نَفَرَت قُلوبُكُم مِن شَيءٍ فَاجتَنِبوهُ؛ فَإنّي حِينَ دَنَوتُ مِنَ الشَّجَرَةِ لأِتَناوَلَ مِنها نَفَرَ قَلبي، فَلَو كُنتُ امتَنَعتُ مِنَ الأكلِ ما أصابَني ما أصابَني. ۱
آدم عليه السلامـ در سفارش به فرزندش شيث ـفرمود: هرگاه دلهايتان از چيزى نفرت داشت، از آن چيز دورى كنيد؛ زيرا زمانى كه من به درخت نزديك شدم تا از آن بخورم، دلم از اين كار گريزان بود. اگر از خوردن امتناع كرده بودم، آن بلايى كه به سرم آمد نمى آمد.
۱.بحار الأنوار: 78/453/19.