حدیث دربارهباب در بيان دروغ

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنِ الْحَسَنِ الصَّيْقَلِ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: إِنَّا قَدْ رُوِّينَا عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام فِي قَوْلِ يُوسُفَ عليه السلام: «أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ» ؟ فَقَالَ:«وَ اللّهِ، مَا سَرَقُوا، وَ مَا كَذَبَ». وَ قَالَ إِبْرَاهِيمُ عليه السلام: «بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ» ؟ فَقَالَ: «وَ اللّهِ، مَا فَعَلُوا، وَ مَا كَذَبَ». قَالَ: فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «مَا عِنْدَكُمْ فِيهَا يَا صَيْقَلُ؟» قَالَ: قُلْتُ: مَا عِنْدَنَا فِيهَا إِلَا التَّسْلِيمُ. قَالَ: فَقَالَ: «إِنَّ اللّهَ أَحَبَّ اثْنَيْنِ وَ أَبْغَضَ اثْنَيْنِ: أَحَبَّ الْخَطَرَ فِيمَا بَيْنَ الصَّفَّيْنِ، وَ أَحَبَّ الْكَذِبَ فِي الْاءِصْلَاحِ، وَ أَبْغَضَ الْخَطَرَ فِي الطُّرُقَاتِ، وَ أَبْغَضَ الْكَذِبَ فِي غَيْرِ الْاءِصْلَاحِ؛ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ عليه السلام إِنَّمَا قَالَ: «بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا» إِرَادَةَ الْاءِصْلَاحِ، وَ دَلَالَةً عَلى أَنَّهُمْ لَا يَفْعَلُونَ، وَ قَالَ يُوسُفُ عليه السلام إِرَادَةَ الْاءِصْلَاحِ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از احمد بن محمد بن ابى نصر، از حمّاد بن عثمان، از حسن صيقل روايت كرده است كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: روايت به ما رسيده از امام محمد باقر عليه السلام، در قول يوسف عليه السلام كه خدا از او حكايت فرموده: «أَيَّتُهَا الْعيرُ اِنَّكُمْ لَسارِقُونَ» ۱. كه آن حضرت فرموده:«به خدا سوگند كه ايشان دزدى نكردند، و او دروغ نگفت». و ابراهيم عليه السلام فرمود: آنچه را كه خدا از او حكايت فرموده و فرموده كه: «بَلْ فَعَلَهُ كَبيرُهُمْ هَذا فَاسْئَلُوهُمْ اِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ» ۲؛ و حضرت فرموده: «به خدا سوگند كه ايشان نكردند، و حضرت ابراهيم دروغ نگفت». راوى مى گويد كه: پس حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «اى صيقل! چيست در نزد شما در اين آيه، و در شرح آنچه مى گوييد؟» عرض كردم كه: در اين آيه، در نزد ما چيزى غير از تسليم و گردن نهادن نيست. راوى مى گويد كه: حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «خداى عز و جل دو چيز را دوست داشته و دو چيز را دشمن داشته: راه رفتن را به ناز و كرشمه در ميان دو صف [كارزار]دوست داشته، و دروغ گفتن در اصلاح را دوست داشته، و متكبّرانه رفتن را در كوچه ها و راه ها دشمن داشته، و دروغ گفتن را در غير اصلاح، دشمن داشته. به درستى كه ابراهيم عليه السلام، جز اين نيست كه گفت: «بَلْ فَعَلَهُ كَبيرُهُمْ هذا» ، به جهت اراده اصلاح و دلالت كردن بر اينكه آن بت ها اين را نمى كنند، و يوسف عليه السلام، به جهت اراده اصلاح، گفت، آنچه گفت».
۱.يوسف، 70.
۲.أنبياء، 63. يعنى: «حضرت ابراهيم گفت كه: بلكه كرده است اين كار را بزرگ ايشان، كه اين بت است. پس بپرسيد از ايشان، كه كى ايشان را شكسته است، اگر چنان باشند كه سخن گويند؛ يعنى: اين عمل، از فعل بت بزرگ است، اگر گويا شوند. پس از ايشان بپرسيد. و اين مثل آن است، اگر شخصى مى گويد كه: فلان كس راست مى گويد، در آنچه مى گويد، اگر آسمان در بالاى سر ما نباشد. پس خلاصه معنى آن است كه، بت بزرگ، ايشان را شكسته، اگر چنان باشد كه اينها به سخن درآيند و جواب شما بدهند، وليكن جواب گفتن ايشان، امرى است محال. پس اينكه بزرگ ايشان، ايشان را شكسته باشد، محال باشد. (مترجم)

احادیث دیگر این موضوع

۸