راوی
۲۵ حدیث
مهج الدعوات عن سعد بن عبد اللّهـ: إنَّ هذَا الدُّعاءَ دَعا بِهِ عَلِيٌّ صَلَواتُ اللّهِ عَلَيهِ قَبلَ رَفعِ المَصاحِفِ الشَّريفَةِ ـ، ثُمَّ قالَ ما مَعناهُ ـ: إنَّ إبليسَ صَرَخَ صَرخَةً سَمِعَها بَعضُ العَسكَرِ يُشيرُ عَلى مُعاوِيَةَ وأصحابِهِ بِرَفعِ المَصاحِفِ الجَليلَةِ لِلحيلَةِ، فَأَجابَهُ الخَوارِجُ لِمُعاوِيَةَ إلى شُبُهاتِهِ، فَرَفَعوها فَاختَلَفَ أصحابُ أميرِ المُؤمِنينَ عَلِيٍّ عليه السلام كَمَا اختَلَفوا في طاعَةِ رَسولِ اللّه صلى الله عليه و آله في حَياتِه، فَدَعا عليه السلام، فَقالَ:
اللّهُمَّ إنّي أسأَلُكَ العافِيَةَ مِن جَهدِ البَلاءِ، ومِن شَماتَةِ الأَعداءِ.
اللّهُمَّ اغفِر لي ذَنبي، وزَكِّ عَمَلي، وَاغسِل خَطايايَ؛ فَإِنّي ضَعيفٌ إلّا ما قَوَّيتَ، وَاقسِم لي حِلما
مهج الدعواتـ به نقل از سعد بن عبد اللّه ـ: اين دعا، دعايى است كه پيش از برافراشته شدنِ قرآن هاى شريف، على ـ كه درودهاى خدا بر او باد ـ آن را خواند. [راوى پيش از نقل دعا، سخنى به اين مضمون گفت كه]ابليس با صدايى كه برخى از سپاهيان هم شنيدند، فرياد برآورده و به معاويه و يارانش گوشزد كرد كه قرآن هاى فرازمند را به حيله گرى بالا بگيرند؛ و خوارج نيز به سود معاويه و در مسير شبهه افكنى هايش، اين نداى ابليس را اجابت كردند. آن گاه، سپاه معاويه قرآن ها را برافراشتند و بدين سان، ياران امير مؤمنان دچار اختلاف شدند؛ همچنان كه در پيروى از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در زمان حياتش اختلاف نمودند. پس امام عليه السلام به دعا پرداخت و گفت:
«بار خدايا! تو را مى خواهم كه از سختىِ بلا و سرزنش دشمنان به سلامت
۱.مهج الدعوات: ص 129، بحار الأنوار: ج 94 ص 238.
الطبقات الكبرى عن أبي سفيان عن أشياخه:دَخَلَ سَعدُ بنُ أبي وَقّاصٍ عَلى سَلمانَ يَعودُهُ، فَبَكى سَلمانُ، فَقالَ لَهُ سَعدٌ: ما يُبكيكَ يا أبا عَبدِ اللّهِ؟ تُوُفِّيَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله وهُوَ عَنكَ راضٍ، وتَلقى أصحابَكَ، وتَرِدُ عَلَيهِ الحَوضَ!
قالَ سَلمانُ: وَاللّهِ ما أبكي جَزَعا مِنَ المَوتِ ولا حِرصا عَلَى الدُّنيا، ولكِنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله عَهِدَ إلَينا عَهدا فَقالَ: لِتَكُن بُلغَةُ أحَدِكُم مِنَ الدُّنيا مِثلَ زادِ الرّاكِبِ. وحَولي هذِهِ الأَساوِدُ.
قالَ: وإنَّما حَولَهُ جَفنَةٌ أو مَطهَرَةٌ أو إجّانَةٌ ۱، فَقالَ لَهُ سَعدٌ: يا أبا عَبدِ اللّهِ، اِعهَد إلَينا بِعَهدٍ نَأخُذهُ بَعدَكَ.
فَقالَ: يا سَعدُ، اُذكُرِ اللّهَ عِندَ هَمِّكَ إذا هَمَمتَ،
الطبقات الكبرىـ به نقل از ابوسفيانِ راوى، از استادانش در حديث ـ: سعد بن ابى وقّاص به قصد عيادت سلمان بر او وارد شد. سلمان گريست.
سعد به او گفت: اى ابو عبد اللّه! چرا مى گريى؟ پيامبر خدا وفات كرد، در حالى كه از تو خشنود بود. به علاوه، به ديدار يارانت مى روى و در حوض [كوثر]بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد مى شوى.
سلمان گفت: به خدا سوگند، از سرِ ناشكيبايى بر مرگ و يا حرص به دنيا نمى گريم؛ بلكه پيامبر خدا به ما سفارش كرد كه توشه هر كدامتان از دنيا چون توشه مسافر باشد و اكنون پيرامون من اين همه اثاث است!
سعد مى گويد: پيرامونش كاسه اى يا آفتابه اى يا تَشتى بود.
پس سعد به او گفت: اى ابو عبد اللّه! سفارشى به ما بكن تا پس از تو به آن عمل كنيم.
سلمان گفت: اى سعد! در تصميمت هنگام تصميم
کلیدواژه‌ها بهشتنام های بهشتنوید داده شدگان به بهشتشماری از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله +1 مورد دیگر
الفتوح:بايَعَ النّاسُ بِأَجمَعِهِم يَزيدَ بنَ مُعاوِيَةَ وَابنَهُ مُعاوِيَةَ بنَ يَزيدَ مِن بَعدِهِ. ثُمَّ عَزَمَ عَلَى الكُتُبِ إلى جَميعِ البِلادِ بِأَخذِ البَيعَةِ لَهُ.
قالَ: وكانَ عَلَى المَدينَةِ يَومَئِذٍ مَروانُ بنُ الحَكَمِ ۱، فَعَزَلَهُ يَزيدُ ووَلّى مَكانَهُ الوَليدَ بنَ عُتبَةَ بنِ أبي سُفيانَ، وكَتَبَ إلَيهِ:
مِن عَبدِ اللّهِ يَزيدَ بنِ مُعاوِيَةَ أميرِ المُؤمِنينَ إلَى الوَليدِ بنِ عُتبَةَ. أمّا بَعدُ، فَإِنَّ مُعاوِيَةَ كانَ عَبدا للِّهِ مِن عِبادِهِ، أكرَمَهُ اللّهُ وَاستَخلَفَهُ وخَوَّلَهُ وَمَكَّنَ لَهُ، ثُمَّ قَبَضَهُ إلى رَوحِهِ ورَيحانِهِ وَرحمَتِهِ وغُفرانِهِ، عاشَ بِقَدَرٍ وماتَ بِأَجَلٍ، عاشَ بَرّا تَقِيّا وخَرَجَ مِنَ الدُّنيا رَضِيّا زَكِيّا، فَنِعمَ الخَليفَةُ
الفتوح:تمام مردم با يزيد بن معاويه و فرزندش معاوية بن يزيد ـ به عنوان ولى عهد ـ بيعت كردند. آن گاه يزيد تصميم به ارسال نامه به ساير بلاد اسلامى براى گرفتن بيعت گرفت.
[راوى] مى گويد: در آن هنگام، والى و فرماندار مدينه، مروان بن حكم ۴ بود. يزيد، او را بركنار كرد و وليد بن عُتبة بن ابى سفيان را به جايش گمارد و برايش نوشت: «از بنده خدا يزيد بن معاويه، امير مؤمنان، به وليد بن عُتبه. امّا بعد، به درستى كه معاويه، بنده اى از بندگان خدا بود كه خداوند، گرامى اش داشت و او را به خلافت رسانيد و كارها را برايش آسان و هر چيزى را برايش فراهم ساخت. آن گاه او را به جانب روح و ريحان و غفران و رحمتِ خويش بر كشيد. با تقدير الهى، زندگى كرد و با قضاى او در گذشت. با نيكى و پارسايى زندگى كرد و از دنيا پاك و
۱.مروان بن الحكم بن أبي العاص القرشي الاُمويّ، أبو عبد الملك، هو ابن عمّ عثمان. ولد في مكّة أو الطائف، وقد نفى النبيّ صلى الله عليه و آله أباه إلى الطائف وقد ذهب معه، لذلك لم ير النبيّ صلى الله عليه و آله. لعنه رسول اللّه صلى الله عليه و آله وقال له: الوزغ بن الوزغ، وقال ـ مشيرا إلى أبيه ـ: ويل لاُمّتي ممّا في صلب هذا. بعدما تقلّد عثمان أمر الخلافة أعاده مع أبيه إلى المدينة، و بالغ في إكرامهما. جرح أثناء دفاعه عن عثمان، ثمّ فرّ إلى مكّة ولحق بأصحاب الجمل، فعفى الإمام عنه، والتحق بمعاوية واشترك في صفّين معه. تولّى حكم المدينة سنة (42ه)، وهو الذي حال دون دفن الحسن عليه السلام عند جدّه. تأمّر بعد يزيد بن معاوية تسعة أو عشرة أشهر. هلك سنة 65ه. (راجع: الطبقات الكبرى: ج 5 ص 35 ـ 43 و اُسد الغابة: ج 5 ص 139 و الكامل في التاريخ: ج 2 ص 647 و الإصابة: ج 6 ص 203 و الكافي: ج 8 ص 238 ح 323 و 324 و رجال الطوسي: ص 47 و رجال الكشّي: ج 1 ص 250).
۲.في الطبعة المعتمدة: «أحدث»، والتصويب من طبعة دار الفكر.
۳.الفتوح: ج 5 ص 9، مقتل الحسين عليه السلام للخوارزمي: ج 1 ص 179.
۴.ابو عبد الملك مروان بن حكم بن ابى العاص قريشى اموى، پسرعموى عثمان، در مكّه يا طائف، زاده شد. مروان، هيچ گاه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را نديد؛ چرا كه پيامبر صلى الله عليه و آله پدر او را به طائف، تبعيد كرد و او هم با پدرش به طائف رفت.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله او را لعن كرد و در باره او فرمود: «وزغ بن وزغ» و با اشاره به پدرش فرمود: «واى بر امّت من، از آنچه در صُلب اين مرد است».
عثمان، پس از آن كه زمام خلافت را به دست گرفت، او را با پدرش به مدينه باز گرداند و بسيار تكريمشان كرد مروان در جريان محاصره و قتل عثمان، در دفاع از عثمان، مجروح شد و سپس به مكّه گريخت و به اصحاب جَمَل پيوست. امام على عليه السلام از او گذشت؛ ولى او به معاويه پيوست و در جنگ صفّين، همراه معاويه بود.
وى در سال 42 ق، حكمران مدينه شد. او همان كسى است كه مانع دفن امام حسن عليه السلام در كنار قبر جدّش پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شد. مروان، پس از يزيد بن معاويه، به مدّت نُه يا ده ماه، حكومت كرد و در سال 65 ق، به هلاكت رسيد.
الفتوح:دَخَلَ الحُسَينُ عليه السلام عَلَى الوَليدِ بنِ عُتبَةَ، فَسَلَّمَ عَلَيهِ، فَرَدَّ عَلَيهِ رَدّا حَسَنا، ثُمَّ أدناهُ وقَرَّبَهُ.
قالَ: ومَروانُ بنُ الحَكَمِ هُناكَ جالِسٌ في مَجلِسِ الوَليدِ، وقَد كانَ بَينَ مَروانَ وبَينَ الوَليدِ مُنافَرَةٌ ومُفاوَضَةٌ، فَأَقبَلَ الحُسَينُ عليه السلام عَلَى الوَليدِ فَقالَ:
أصلَحَ اللّهُ الأَميرَ، وَالصَّلاحُ خَيرٌ مِنَ الفَسادِ، وَالصِّلَةُ خَيرٌ مِنَ الخَشناءِ والشَّحناءِ، وقَد آنَ لَكُما أن تَجتَمِعا، فَالحَمدُ للّهِِ الَّذي ألَّفَ بَينَكُما. قالَ: فَلَم يُجيباهُ في هذا بِشَيءٍ.
فَقالَ الحُسَينُ عليه السلام: هَل أتاكُم مِن مُعاوِيَةَ كائِنَةُ خَبَرٍ؛ فَإِنَّهُ كانَ عَليلاً وقَد طالَت عِلَّتُهُ، فَكَيفَ حالُهُ الآنَ؟
قالَ: فَتَأَوَّهَ
الفتوح:حسين عليه السلام بر وليد بن عُتبه وارد شد و بر او سلام كرد. وليد، جوابى نيكو داد و ايشان را نزد خود نشاند.
[راوى] مى گويد: مروان بن حكم، در مجلس وليد، حضور داشت و پيش از آن، ميان وليد و مروان، اختلاف و ناراحتى بود. حسين عليه السلام به وليد رو كرد و فرمود: «خدا، امور امير را اصلاح گرداند! صلح، بهتر از فساد است و صله رحم و ارتباط، بهتر از خشونت و كينه است و اينك، وقت آن رسيده كه شما دو نفر با يكديگر جمع شويد. شكر، خدا را كه ميان شما الفت برقرار كرد!».
[راوى] مى گويد: آن دو در اين باره چيزى نگفتند. آن گاه حسين عليه السلام فرمود: «آيا از معاويه خبر داريد؟ او بيمار بود و بيمارى اش طولانى گشت. اينك حالش چه طور است؟».
[راوى] مى گويد: وليد، آه گفت و نفس عميق و از روى درد و رنجى كشيد و
الملهوف:قالَ الرّاوي: ونَدَبَ عُبَيدُ اللّهِ بنُ زِيادٍ أصحابَهُ إلى قِتالِ الحُسَينِ عليه السلام فَاتَّبَعوهُ، وَاستَخَفَّ قَومَهُ فَأَطاعوهُ، وَاشتَرى مِن عُمَرَ بنِ سَعدٍ آخِرَتَهُ بِدُنياهُ، ودَعاهُ إلى وِلايَةِ الحَربِ فَلَبّاهُ، وخَرَجَ لِقِتالِ الحُسَينِ عليه السلام في أربَعَةِ آلافِ فارِسٍ، وأتبَعَهُ ابنُ زِيادٍ بِالعَساكِرِ، حَتّى تَكامَلَت عِندَهُ إلى سِتِّ لَيالٍ خَلَونَ مِنَ المُحَرَّمِ عِشرونَ ألفا، فَضَيَّقَ عَلَى الحُسَينِ عليه السلام حَتّى نالَ مِنهُ العَطَشُ ومِن أصحابِهِ. ۱
الملهوف:راوى مى گويد: عبيد اللّه بن زياد، يارانش را به جنگ با حسين عليه السلام، فرا خواند و آنان، پيروى اش كردند. قومش را خوار داشت و اطاعتش كردند. آخرتِ عمر بن سعد را با دنيايش خريد و او را به فرماندهى نبرد با حسين عليه السلام، فرا خواند و او پذيرفت و با چهار هزار سوار، براى جنگ با حسين عليه السلام بيرون آمد. همچنين ابن زياد، سپاهيانى را پشتِ سر او فرستاد تا آن كه شش شب از محرّم گذشته، به بيست هزار نفر رسيدند، و بر حسين عليه السلام تنگ گرفت تا آن جا كه تشنگى در حسين عليه السلام و يارانش اثر كرد.
۱.الملهوف: ص 145 وراجع: كشف الغمّة: ج 2 ص 292 و ص 259 ومطالب السؤول: ص 72 و ص 75.
الملهوف:قالَ الرّاوي: ثُمَّ إنَّ الحُسَينَ عليه السلام دَعَا النّاسَ إلَى البِرازِ، فَلَم يَزَل يَقتُلُ كُلَّ مَن بَرَزَ إلَيهِ، حَتّى قَتَلَ مَقتَلَةً عَظيمَةً، وهُوَ في ذلِكَ يَقولُ:
القَتلُ أولى مِن رُكوبِ العارِوَالعارُ أولى مِن دُخولِ النّارِ
قالَ بَعضُ الرُّواةِ: وَاللّهِ ما رَأَيتُ مَكثورا قَطُّ، قَد قُتِلَ وُلدُهُ، وأهلُ بَيتِهِ وأصحابُهُ، أربَطَ جأشا مِنهُ، وإنَّ الرِّجالَ كانَت لَتَشُدُّ عَلَيهِ فَيَشُدُّ عَلَيها بِسَيفِهِ، فَتَنكَشِفُ عَنهُ انكِشافَ المِعزى إذا شَدَّ فيهَا الذِّئبُ، ولَقَد كانَ يَحمِلُ فيهِم وقَد تَكَمَّلوا ثَلاثينَ ألفا، فَيُهزَمونَ بَينَ يَدَيهِ كَأَنَّهُمُ الجَرادُ المُنتَشِرُ، ثُمَّ يَرجِعُ إلى مَركَزِهِ وهُوَ يَقولُ: لا حَولَ ولا قُوَّةَ إلّا
الملهوف:راوى مى گويد: آن گاه حسين عليه السلام، دشمن را به نبردِ تن به تن فرا خواند و همه كسانى را كه به جنگش مى آمدند، از ميان بر مى داشت تا آن جا كه تعداد فراوانى از آنها را كُشت و در اين حال، مى فرمود:
«مرگ، از ننگ، بهتر استو ننگ، از ورود به آتش».
يكى از راويان مى گويد: به خدا سوگند، تا كنون شكست خورده اى را نديده بودم كه فرزندان و خاندان و يارانش كشته شده باشند؛ امّا اين گونه استوار و پُردل مانده باشد. پيادگان، بر او يورش مى بُردند واو هم بر آنان، يورش مى بُرد و آنان، مانند فرار بُزها به هنگام حمله گرگ، از هم شكافته مى شدند.
او بر آنان، حمله مى بُرد و در حالى كه آنان، بالغ بر سى هزار نفر بودند، از پيشِ پاى او، مانند ملخ هاى پراكنده، مى گريختند و او، دوباره به جاى خويش، باز مى
۱.الملهوف: ص 170، مثير الأحزان: ص 72 نحوه وفيه «عبد اللّه بن عمّار بن عبد يغوث» بدل «بعض الرواة»، بحار الأنوار: ج 45 ص 50 وراجع: شرح الأخبار: ج 3 ص 163 ح 1091.
الملهوف:وجاءَت جارِيَةٌ مِن ناحِيَةِ خِيَمِ الحُسَينِ عليه السلام، فَقالَ لَها رَجُلٌ: يا أمَةَ اللّهِ، إنَّ سَيِّدَكِ قُتِلَ.
قالَتِ الجارِيَةُ: فَأَسرَعتُ إلى سَيِّداتي وأنَا أصيحُ، فَقُمنَ في وَجهي وصِحنَ.
قالَ الرّاوي: ثُمَّ أخرَجُوا النِّساءَ مِنَ الخَيمَةِ، وأشعَلوا فيهَا النّارَ، فَخَرَجنَ حَواسِرَ مُسَلَّباتٍ حافِياتٍ باكِياتٍ، يَمشينَ سَبايا في أسرِ الذِّلَّةِ. ۱
الملهوف:دخترى از سوى خيمه هاى حسين عليه السلام آمد و مردى به او گفت: اى بنده خدا! سَرورت كشته شد.
دخترك گفت: صيحه زنان، به سوى بانوانم دويدم و آنان نيز رو به رويم ايستادند و فرياد كشيدند.
راوى مى گويد: آن گاه، زنان را از خيمه ها بيرون راندند و خيمه ها را آتش زدند. زنان، سر و پا برهنه و غارتْ شده و گريان، بيرون دويدند و همچون اسيرانِ در بند، راه سپردند.
۱.الملهوف: ص 180، بحار الأنوار: ج 45 ص 58؛ الفتوح: ج 5 ص 120 وفيه «خرج القوم من الخيمة وأضرموها بالنار» فقط.
الملهوف:زنى از هاشميان كه در خانه يزيد بود، به زارى كردن بر حسين عليه السلام پرداخت و مى خواند: وا حسينا! وا حبيبا! وا سيّدا! اى سَرور اهل بيت! اى فرزند محمّد! اى بهار بيوگان و يتيمان! اى كُشته به دست فرزندانِ حرام زادگان!
راوى مى گويد: آن زن، هر كس را كه [صدايش را] شنيد، به گريه انداخت.
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَسِّنٍ الْمِيثَمِيِّ، قَالَ:كُنْتُ عِنْدَ أَبِي مَنْصُورٍ الْمُتَطَبِّبِ، فَقَالَ: أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِي، قَالَ: كُنْتُ أَنَا وَابْنُ أَبِي الْعَوْجَاءِ وَعَبْدُ اللّهِ بْنُ الْمُقَفَّعِ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، فَقَالَ ابْنُ الْمُقَفَّعِ: تَرَوْنَ هذَا الْخَلْقَ؟ ـ وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلى مَوْضِعِ الطَّوَافِ ـ مَا مِنْهُمْ أَحَدٌ أُوجِبُ لَهُ اسْمَ الْاءِنْسَانِيَّةِ إِلَا ذلِكَ الشَّيْخُ الْجَالِسُ ـ يَعْنِي أَبَا عَبْدِ اللّهِ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عليهماالسلام ـ فَأَمَّا الْبَاقُونَ،
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند از احمد بن محمد بن خالد، از محمد بن على، از عبد الرحمان بن محمد بن ابى هاشم، از احمد بن محسّن ميثمى كه گفت: در نزد ابو منصور متطبّب بودم كه گفت: مردى از اصحاب من خبر داد و گفت كه: من و ابن ابى العوجاء و عبداللّه بن مقفّع در مسجد الحرام بوديم. پس ابن مقفّع گفت كه: اين خلق را مى بينيد؟ ـ و به دست خويش به سوى موضع طواف اشاره نمود ـ از ايشان يك نفر نيست كه من اسم انسانيت را از براى او ثابت گردانم، مگر آن شيخ كه نشسته است. يعنى ابو عبداللّه جعفر بن محمد عليهماالسلاماما باقى ماندگان، فرومايگان اراذل و چهارپايانند.
ابن ابى العوجاء گفت كه: چگونه اين اسم را از براى اين شيخ ثابت مى گردانى و از براى اين گروه ثابت نمى دانى؟ گفت: زيرا كه من در نزد او چيزى چند ديده ام
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ: عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ بِنَحْوٍ مِنْ هذَا، إِلَا أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ أَوْصى إِلى أَبِي جَعْفَرٍ الْمَنْصُورِ، وَ عَبْدِ اللّهِ، وَ مُوسى، وَ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، وَمَوْلًى لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ: لَيْسَ إِلى قَتْلِ هؤُلَاءِ سَبِيلٌ.
على بن ابراهيم، از پدرش، از نضر بن سُويد به اين نحو روايت كرده است، مگر آن كه ذكر كرده كه آن حضرت، ابو جعفر منصور و عبداللّه و موسى و محمد بن جعفر و يكى از آزاد كرده هاى خويش را وصىّ گردانيده بود. راوى مى گويد كه: ابو جعفر گفت كه:راهى به سوى كشتن اين گروه نيست.
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي وَهْبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَنْصُورٍ، قَالَ:سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا وَ اللّهُ أَمَرَنا بِها قُلْ إِنَّ اللّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ أَ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ» .
قَالَ: فَقَالَ: «هَلْ رَأَيْتَ أَحَداً زَعَمَ أَنَّ اللّهَ أَمَرَ بِالزِّنى وَ شُرْبِ الْخَمْرِ، أَوْ شَيْءٍ مِنْ هذِهِ الْمَحَارِمِ؟» فَقُلْتُ: لَا.
فَقَالَ: «مَا هذِهِ الْفَاحِشَةُ الَّتِي يَدَّعُونَ أَنَّ اللّهَ أَمَرَهُمْ بِهَا؟» قُلْتُ: اللّهُ أَعْلَمُ وَ وَلِيُّهُ، فَقَالَ: «فَإِنَّ هذَا فِي أَئِمَّةِ الْجَوْرِ،
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند از احمد بن محمد، از حسين بن سعيد، از ابو وهب، از محمد بن منصور كه گفت: آن حضرت را سؤال كردم از قول خداى عزّوجلّ: «وَ إذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا وَ اللّهُ أمَرَنا بِها قُلْ إنَّ اللّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ أ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ» ۱، يعنى:«چون فاحشه (و خصلتى را كه در زشتى در سر حد كمال است)، به جا آورند، گويند كه: يافته ايم بر اين عمل زشت پدران خود را، و خدا ما را به آن امر فرموده. بگو: به درستى كه خدا امر نمى فرمايد به زشتى و ناپسند. آيا مى گوييد و افترا مى بنديد به خدا آنچه را كه نمى دانيد؟».
راوى مى گويد كه: حضرت فرمود كه: «آيا كسى را ديده اى كه گمان كرده باشد كه خدا امر فرموده به زنا و آشاميدن
۱.اعراف، 28.
عَلِيٌّ، عَنْ نَصْرِ بْنِ صَبَّاحٍ الْبَجَلِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ الشَّاشِيِّ، قَالَ:خَرَجَ بِي نَاصُورٌ عَلى مَقْعَدَتِي، فَأَرَيْتُهُ الْأَطِبَّاءَ، وَ أَنْفَقْتُ عَلَيْهِ مَالًا، فَقَالُوا: لَا نَعْرِفُ لَهُ دَوَاءً، فَكَتَبْتُ رُقْعَةً أَسْأَلُ الدُّعَاءَ، فَوَقَّعَ عليه السلام إِلَيَّ:«أَلْبَسَكَ اللّهُ الْعَافِيَةَ، وَ جَعَلَكَ مَعَنَا فِي الدُّنْيَا وَ الْاخِرَةِ».
قَالَ: فَمَا أَتَتْ عَلَيَّ جُمْعَةٌ حَتّى عُوفِيتُ، وَ صَارَ مِثْلَ رَاحَتِي، فَدَعَوْتُ طَبِيباً مِنْ أَصْحَابِنَا، وَ أَرَيْتُهُ إِيَّاهُ، فَقَالَ: مَا عَرَفْنَا لِهذَا دَوَاءً.
على، از نصر بن صبّاح بَجلى، از محمد بن يوسف شاشى روايت كرده است كه گفت: بر نشست گاه من ناصورى پديد آمد. ۱ به هر تقدير، راوى مى گويد: پس، آن را به طبيبان نمودم و مال بسيارى بر آن خرج كردم، پس ايشان گفتند: دوايى را از براى اين جراحت نمى دانيم. بعد از آن عريضه اى به حضرت صاحب عليه السلام نوشتم و از او سؤال كردم كه دعا بفرمايد، آن حضرت عليه السلام فرمان همايونى به من نوشت:«خدا تو را لباس عافيت بپوشاند و در دنيا و آخرت تو را با ما قرار دهد».
راوى مى گويد كه: يك جمعه بر من نگذشت كه عافيت يافتم و نشست گاه من در هموارى، چون كف دستم گرديد. پس طبيبى را از اصحاب خويش طلبيدم و آن را به وى نمودم، گفت كه: ما از براى اين ناخوشى، دوايى را ندانستيم.
۱.و ناصور و ناسور به صاد و سين، ريش و جراحت كهنه را گويند. و ناسور، به سين، رگى را هم گويند كه پيوسته از آن خون رود. و شايد كه راوى، آن جراحت را به اعتبار طولى كه كشيده بود، ناصور ناميده باشد. و اگر نه، جراحت در اوّل عروض و پديد آمدن، ناصور نيست. مترجم
عَلِيٌّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ الْيَمَانِيِّ، قَالَ:كُنْتُ بِبَغْدَادَ، فَتَهَيَّأَتْ قَافِلَةٌ لِلْيَمَانِيِّينَ، فَأَرَدْتُ الْخُرُوجَ مَعَهَا، فَكَتَبْتُ أَلْتَمِسُ الْاءِذْنَ فِي ذلِكَ، فَخَرَجَ: «لَا تَخْرُجْ مَعَهُمْ؛ فَلَيْسَ لَكَ فِي الْخُرُوجِ مَعَهُمْ خِيَرَةٌ، وَ أَقِمْ بِالْكُوفَةِ».
قَالَ: وَ أَقَمْتُ، وَ خَرَجَتِ الْقَافِلَةُ، فَخَرَجَتْ عَلَيْهِمْ حَنْظَلَةُ، فَاجْتَاحَتْهُمْ، وَ كَتَبْتُ أَسْتَأْذِنُ فِي رُكُوبِ الْمَاءِ، فَلَمْ يُؤْذَنْ لِي، فَسَأَلْتُ عَنِ الْمَرَاكِبِ الَّتِي خَرَجَتْ فِي تِلْكَ السَّنَةِ فِي الْبَحْرِ، فَمَا سَلِمَ مِنْهَا مَرْكَبٌ، خَرَجَ عَلَيْهَا قَوْمٌ مِنَ الْهِنْدِ ـ يُقَالُ لَهُمُ: الْبَوَارِجُ ـ فَقَطَعُوا عَلَيْهَا.
قَالَ: وَ زُرْتُ
على، از على بن حسين يمانى روايت كرده است كه گفت: در بغداد بودم كه اهل يمن را قافله اى آماده شد و من خواستم كه با آن قافله بيرون روم، پس عريضه اى نوشتم و خواهش رخصت در اين باب نمودم، توقيع آن حضرت بيرون آمد كه:«با ايشان بيرون مرو؛ كه از براى تو در بيرون رفتن با ايشان هيچ خوبى نيست و در كوفه بمان».
راوى مى گويد كه: من ماندم و قافله بيرون رفتند، و قبيله حنظله بر ايشان بيرون آمدند و ايشان را از بن بركندند. و نوشتم كه در باب سوار شدن در كشتى رخصت حاصل كنم، مرا مرخّص نفرمود، بعد از آن سؤال كردم از حال كشتى ها كه در آن سال بيرون رفت در دريا، معلوم شد كه از آن كشتى ها يك كشتى سالم بيرون نرفته بود، و گروهى از اهل هند كه ايشان را بوارج مى گويند، بر ايشان بيرون آمده بودند و آنها را به يك بار تاخته
۱.و بوارج جمع بارجه است، و احتمال دارد كه جمع بارج باشد. و در قاموس مذكور است كه بارج، كشتى بانى كه به غايت استاد باشد و بارجه، كشتى بزرگى است كه از براى جنگ باشد، و مرد شرير و بد نفس. مترجم
عَلِيٌّ، عَمَّنْ حَدَّثَهُ، قَالَ:وُلِدَ لِي وَلَدٌ، فَكَتَبْتُ أَسْتَأْذِنُ فِي طُهْرِهِ يَوْمَ السَّابِعِ، فَوَرَدَ: «لَا تَفْعَلْ» فَمَاتَ يَوْمَ السَّابِعِ أَوِ الثَّامِنِ، ثُمَّ كَتَبْتُ بِمَوْتِهِ، فَوَرَدَ: «سَتُخْلَفُ غَيْرَهُ وَ غَيْرَهُ، تُسَمِّيهِ أَحْمَدَ، وَ مِنْ بَعْدِ أَحْمَدَ جَعْفَراً» فَجَاءَ كَمَا قَالَ.
قَالَ: وَ تَهَيَّأْتُ لِلْحَجِّ، وَ وَدَّعْتُ النَّاسَ، وَ كُنْتُ عَلَى الْخُرُوجِ، فَوَرَدَ: «نَحْنُ لِذلِكَ كَارِهُونَ، وَ الْأَمْرُ إِلَيْكَ».
قَالَ: فَضَاقَ صَدْرِي، وَ اغْتَمَمْتُ، وَ كَتَبْتُ: أَنَا مُقِيمٌ عَلَى السَّمْعِ وَ الطَّاعَةِ غَيْرَ أَنِّي مُغْتَمٌّ بِتَخَلُّفِي عَنِ الْحَجِّ، فَوَقَّعَ: «لَا يَضِيقَنَّ صَدْرُكَ؛ فَإِنَّكَ سَتَحُجُّ مِنْ قَابِلٍ إِنْ
على روايت كرده است از آن كه او را حديث كرده كه گفت: فرزندى از براى من متولد شد، پس عريضه اى نوشتم كه رخصت حاصل كنم در باب ختنه كردن آن فرزند در روز هفتم. جواب وارد شد كه:«مكن» و آن فرزند در روز هفتم يا هشتم مرد. بعد از آن، عريضه اى در باب مردن آن فرزند نوشتم، جواب رسيد كه: «زود باشد كه از پس اين فرزند، دو فرزند غير از اين، به تو روزى شود كه يكى از آنها را احمد نام كنى و بعد از احمد، ديگرى را جعفر بنامى». پس هر دو آمدند؛ چنانچه فرموده بود.
راوى مى گويد كه: مهيّا شدم كه به حج روم و مردم را وداع كردم و بر جناح بيرون رفتن بودم كه فرمان همايون وارد شد كه: «ما اين را ناخوش داريم و امر با تو است». راوى مى گويد كه: سينه ام تنگ شد و بسيار غمناك شدم و نوشتم كه من مى مانم و سفر نمى كنم و بر شنيدن
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسى، عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ، قَالَ:
سَأَلْتُهُ عَنِ الْاءِيمَانِ وَالْاءِسْلَامِ: قُلْتُ لَهُ: أَ فَرْقٌ بَيْنَ الْاءِسْلَامِ وَالْاءِيمَانِ؟
قَالَ:«فَأَضْرِبُ لَكَ مَثَلَهُ؟» قَالَ: قُلْتُ: أَوْرِدْ ذلِكَ، قَالَ: «مَثَلُ الْاءِيمَانِ وَالْاءِسْلَامِ مَثَلُ الْكَعْبَةِ الْحَرَامِ مِنَ الْحَرَمِ، قَدْ يَكُونُ فِي الْحَرَمِ وَلَا يَكُونُ فِي الْكَعْبَةِ، وَلَا يَكُونُ فِي الْكَعْبَةِ حَتّى يَكُونَ فِي الْحَرَمِ، وَقَدْ يَكُونُ مُسْلِماً وَلَا يَكُونُ مُؤْمِناً، وَلَا يَكُونُ مُؤْمِناً حَتّى يَكُونَ مُسْلِماً».
قَالَ: قُلْتُ: فَيُخْرِجُ مِنَ الْاءِيمَانِ شَيْءٌ؟ قَالَ: «نَعَمْ». قُلْتُ: فَيُصَيِّرُهُ
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از عثمان بن عيسى، از سماعة بن مهران كه گفت: سؤال كردم او را از ايمان و اسلام، و به او عرض كردم: آيا در ميانه اسلام و ايمان فرقى هست؟ فرمود:«آيا از برايت مَثَل آن را بيان كنم؟» راوى مى گويد: عرض كردم: آن مثل را ايراد فرما. فرمود: «مَثَل ايمان و اسلام، مثل خانه كعبه محرّمه است نسبت به حرم. گاه است كه كسى در حرم مى باشد و در خانه كعبه نمى باشد؛ و در كعبه نمى باشد تا آنكه در حرم باشد. و گاه است كه كسى مسلمان مى باشد و مؤمن نمى باشد، تا آنكه مسلمان باشد». سماعه مى گويد: عرض كردم: چيزى اين كس را از ايمان بيرون مى برد؟ فرمود: «آرى». عرض كردم: پس او را به سوى چه چيزى مى كشاند؟ فرمود: «به سوى اسلام يا كفر». و فرمود: «اگر مردى داخل خانه كعبه شود و
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ، قَالَ:
قَالَ:«مَنْ فَحُشَ عَلى أَخِيهِ الْمُسْلِمِ، نَزَعَ اللّهُ مِنْهُ بَرَكَةَ رِزْقِهِ، وَ وَكَلَهُ إِلى نَفْسِهِ، وَ أَفْسَدَ عَلَيْهِ مَعِيشَتَهُ».
حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از احمد بن محمد، از بعضى از مردان خويش كه راوى حديث اند، روايت كرده است كه گفت:«هر كه با برادر مسلمان خويش زشتگويى كند، خدا بركت روزيش را از او بركند و بردارد، واو را به خودش وا گذارد، و اسباب زندگانى او را بر او تباه گرداند».
وَ فِي حَدِيثٍ آخَرَ، قَالَ:
قَالَ:«إِنَّ اللّهَ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ يَعْلَمُ حَاجَتَكَ وَ مَا تُرِيدُ، وَ لكِنْ يُحِبُّ أَنْ تُبَثَّ إِلَيْهِ الْحَوَائِجُ».
و در حديث ديگر است كه راوى گفت كه: حضرت فرمود:«به درستى كه خدا حاجتت را مى داند، و مى داند كه چه مى خواهى، وليكن دوست مى دارد كه حوائج خود را در نزد او اظهار كنى و بيان نمايى».
عَنْهُ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنِ ابْنِ سِنَانٍ، عَنْ حَفْصٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، قَالَ: قُلْتُ لَهُ: عَلِّمْنِي دُعَاءً، فَقَالَ:«فَأَيْنَ أَنْتَ عَنْ دُعَاءِ الْاءِلْحَاحِ؟» قَالَ: قُلْتُ: وَ مَا دُعَاءُ الْاءِلْحَاحِ؟
فَقَالَ: «اللّهُمَّ رَبَّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَ مَا بَيْنَهُنَّ، وَ رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، وَ رَبَّ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ، وَ رَبَّ الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ، وَ رَبَّ مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ، إِنِّي أَسْأَلُكَ بِالَّذِي تَقُومُ بِهِ السَّمَاءُ، وَ بِهِ تَقُومُ الْأَرْضُ، وَ بِهِ تُفَرِّقُ بَيْنَ الْجَمْعِ، وَ بِهِ تَجْمَعُ بَيْنَ الْمُتَفَرِّقِ، وَ بِهِ
از او، از احمد بن بن محمد، از حسين بن سعيد، از نضر بن سويد، از ابن سنان، از حفص، از محمد بن مسلم روايت است كه گفت: به آن حضرت عرض كردم كه: دعايى به من تعليم كن. فرمود:«چرا از دعاى الحاح دور افتاده اى؟» راوى گفت: عرض كردم كه: دعاى الحاح چيست؟ فرمود: «اللّهُمَّ رَبَّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ. وَ وَزْنَ الْجِبَالِ، وَ كَيْلَ الْبُحُورِ؛ «خداوندا! اى پروردگار آسمان هاى هفت گانه و آنچه ميانه آنها است! و پروردگار عرش بزرگ! و پروردگار جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل! و پروردگار قرآن بزرگ! و پروردگار محمد، آخر پيغمبران! به درستى كه من سؤال مى كنم تو را به آنچه برپا مى شود به آن آسمان، و به آن برپا مى شود زمين، و به آن جدايى مى اندازى ميان جمع، و به آن جمع مى كنى ميان پراكنده، و به آن روزى مى دهى زندگان
سَماعَة:سَأَلتُهُ عَنِ الرُّكوعِ والسُّجودِ هَل نَزَلَ فِي القُرآنِ؟ فَقالَ: نَعَم، قَولُ اللّهِ عَزَّوجَلَّ: «يا أيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اركَعوا واسجُدوا» ۱ فَقُلتُ: كَيفَ حَدُّ الرُّكوعِ والسُّجودِ؟ فَقالَ: أمّا ما يُجزيكَ مِنَ الرُّكوعِ فَثَلاثُ تَسبيحاتٍ تَقولُ: سُبحانَ اللّهِ سُبحانَ اللّهِ ثَلاثًا، ومَن كانَ يَقوى عَلى أن يُطَوِّلَ الرُّكوعَ والسُّجودَ فَليُطَوِّل مَا استَطاعَ يَكونُ ذلِكَ في تَسبيحِ اللّهِ وتَحميدِهِ وتَمجيدِهِ والدُّعاءِ والتَّضَرُّعِ، فَإِنَّ أقرَبَ ما يَكونُ العَبدُ إلى رَبِّهِ وهُوَ ساجِدٌ، فَأَمَّا الإِمامُ فَإِنَّهُ إذا قامَ بِالنّاس فَلا يَنبَغي أن يُطَوِّلَ بِهِم فَإِنَّ فِي النّاس الضَّعيفَ ومَن لَهُ الحاجَةُ، فَإِنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آلهكانَ
سماعه:از ايشان ۳ پرسيدم آيا ركوع وسجود در قرآن نازل شده است؟ فرمود: بلى، گفته خداى عز و جل: «اى ايمان آورندگان، ركوع و سجود كنيد» . پس گفتم: حد ركوع و سجود چيست؟ فرمود: آنچه از ركوع كفايت مى كند، سه تسبيح است. مى گويى: سبحان اللّه، سبحان اللّه، تا سه بار و هر كس كه توان طول دادن ركوع و سجودش را دارد، آن دو را تا آنجا كه مى تواند با تسبيح و ستايش و بزرگداشت خداوند و دعا و زارى طول بدهد كه بنده در سجده از هر وقت ديگر به پروردگارش نزديكتر است. و اما امام هنگامى كه براى مردم اقامه جماعت مى كند، سزاوار نيست كه نماز را با آنان طول بدهد؛ زيرا در ميان مردم، اشخاص ناتوان و گرفتار هستند؛ همانا پيامبر خدا صلى الله عليه و آلههنگامى كه با مردم نماز مى خواند بر آنان سبك مى گرفت ۴.
۱.الحجّ: 77.
۲.م التهذيب: 2 / 77 / 287، الاستبصار: 1 / 324 / 1211 صدره إلى: «سبحان اللّه ثلاثا».
۳.دانشمندان حديث شناس به اينگونه احاديث «مضمر» مى گويند، زيرا راوى، گوينده سخن را با ضمير ياد كرده است. تحقيقات گسترده، گوينده برخى از اين احاديث را معين كرده است كه در اينجا به احتمال فراوان امام صادق عليه السلام مى باشد.
۴.«استبصار» فقط از ابتداى حديث تا «سه بار سبحان اللّه» را آورده است.
مسند ابن حنبل عن سعيد بن أبي الحسن عن عبد اللّه بن الصّامت:أنَّهُ كانَ مَعَ أبي ذَرٍّ فَخَرَجَ عَطاؤُهُ ومَعَهُ جارِيَةٌ لَهُ، فَجَعَلَت تَقضي حَوائِجَهُ، فَفَضَلَ مَعَها سَبعٌ، قالَ: فَأَمَرَها أن تَشتَرِيَ بِهِ فُلوسا. قالَ: قُلتُ: لَوِ ادَّخَرتَهُ لِلحاجَهِ تَنوبُكَ أو لِلضَّيفِ يَنزِلُ بِكَ. قالَ: إنَّ خَليلي عَهِدَ إلَيَّ: أن أيُّما ذَهَبٍ أو فِضَّةٍ اُوكِيَ عَلَيهِ فَهُوَ جَمرٌ عَلى صاحِبِهِ حَتّى يُفرِغَهُ في سَبيلِ اللّهِ عز و جل. ۱
مسند ابن حنبل از سعيد بن ابوالحسن از عبداللّه بن صامت:وى همراه ابوذر بود [و ديد] كه او سهمش از بيت المال را گرفت و خدمتكارش نيازهاى [سالانه] او را تدارك ديد و هفت دينار اضافه آورد. ابوذر به خدمتكار دستور داد كه آن دينارها را بفروشد و پول سياه بگيرد. راوى گويد: «به وى گفتم: خوب است اين دينارها را براى روز نيازمندى يا هنگامى كه مهمانى برايت رسد، باقى نهى!» ابوذر گفت: «دوست محبوبم [پيامبر صلى الله عليه و آله] به من سفارش فرمود: هر زر و سيمى كه ذخيره شود، پاره آتشى است بر صاحبش، مگر اين كه آن را در راه خدا انفاق كند».
۱.مسند ابن حنبل: 8 / 89 / 21442 وص 125 / 21584، المعجم الكبير: 2 / 151 / 1634، حلية الأولياء: 1 / 162 وفيهما من «إنّ خليلي عهد.»، كنز العمّال: 6 / 307 / 15813.
نمایش ۱ تا ۲۰ از ۲۵