عنوان بصرىـ مردى سالمند كه 94 سال عمر كرده بودـ مى گويد: سالها با مالك بن انس رفت و آمد داشتم، امّا چون جعفر صادق عليه السلامدر مدينه حضور يافت، با وى باب رفت و آمد را گشودم و دوست داشتم همان گونه كه از مالك كسب معرفت مى كردم، از وى نيز اخذ كنم. پس روزى به من فرمود: من مردى هستم كه محل مراجعه ام و با اين همه براى هر ساعتى از ساعتهاى شب و روز، ذكر و وردى دارم، پس مرا از ذكرم باز مدار و از مالك كسب و با وى رفت و آمد كن؛ همان گونه كه قبلاً مى كردى. من از اين موضوع غمگين شدم و از نزد او بيرون آمدم و پيش خود گفتم: اگر خيرى در من مى ديد مرا از آمد و شد و استفاده از خود باز نمى داشت. به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله رفتم و بر وى سلام دادم و فرداى آن روز دوباره به روضه [ميان قبر ومنبر پيامبر

محمد بن أبى مسهرـ از پدرش از جدشـ: مفضّل بن عمر جُعفى به جعفر بن محمد صادق عليه السلامنوشت: در بين اين ملّت، كسانى پيدا شده اند كه ربوبيّت خدا را منكر هستند و بر اين عقيده استدلال مى كنند؛ و از وى خواست كه پاسخ آنها را بدهد و طبق آنچه كه بر ديگران استدلال مى كند، درباره ادّعاهايشان بر آنان استدلال كند. امام صادق عليه السلام [در پاسخ] نوشت:. از نعمت هاى بزرگ و لطف هاى ارزشمندى كه خدا داده است، تثبيت دل بندگانش به ربوبيّت اوست و گرفتن پيمان در شناخت او و فرستادن كتابى است كه در آن، داروى همه بيمارى هاى دل و كارهاى مشتبه است و بر آنان و ديگر آفريده هايش نيازى به غير او نگذاشت و خود، از آنان بى نياز است كه خدا بى نياز و ستوده است. به جانم سوگند كه جاهلان، از سوى پروردگارشان چنين نشده اند.

الفتوحـ در بيان رويدادهاى صِفّين ـ: اشتر به ميدان آمد. عبيد اللّه بن عمر بن خطّاب به سوى وى شتافت. آن گاه، به اشتر نزديك شد، در حالى كه او را نمى شناخت. پس به اشتر گفت: كيستى اى سوار؟ من تنها با همانندِ خود مبارزه مى كنم. گفت: من مالك بن حارث نَخَعى هستم. پس عبيد اللّه بن عمر، لَختى سكوت ورزيد و سپس گفت: اى مالك! به خدا سوگند، اگر مى دانستم كه تويى كه هماورد مى طلبى، به سويت نمى آمدم. پس اگر صلاح مى بينى كه از ميدانت بازگردم، همين كن تا احسانى نموده باشى. اشتر گفت: آيا ننگ نمى ورزى كه از ميدان من عقب بنشينى، حال آن كه من مردى هستم از يَمَن و تو جوانى قريشى هستى؟ گفت: نه، به خدا سوگند! مرا ننگى نيست كه از ميدانِ همچو تويى عقب بنشينم. اشتر به وى گفت: پس اكنون برگرد و جز براى نبرد با

تاريخ الطبرىـ به نقل از فُضَيل بن خديج، غلامِ اشتر، آن گاه كه اشتر، شاميان را از عبد اللّه بن بديل و يارانش پراكند و آنان دانستند كه على عليه السلام زنده و سر حال است و حالش خوب و در جناح چپ جاى دارد ـ: عبد اللّه بن بديل به يارانش گفت: بايد پيشروى كنيم. اشتر به وى پيغام داد: چنين نكن! همراه يارانت بمان و نبرد كن. اين، براى ايشان بهتر است و تو و يارانت را به سلامت مى دارد. امّا عبد اللّه نپذيرفت و همچنان به سوى معاويه پيشروى كرد. پيرامون او [مردانى] همچون كوه بودند و او خود، دو شمشير در دست داشت. پس پيشاپيشِ يارانش به حركت درآمد و هر كه را [از سپاه شام] به وى نزديك مى شد، با ضربه اى هلاك مى كرد تا آن كه هفت تن را [به اين منوال]كُشت. هنگامى كه به معاويه نزديك شد، سپاه شام از هر سو به جانب

الكامل، مبرّدـ در بيان ماجراى خوارج ـ: روايت شده است كه در آغاز خروج ايشان بر على عليه السلام، وى صَعصَعة بن صُوحان عبدى ـ كه او را پيش تر به جانب آنان فرستاده بود ـ و زياد بن نضر حارثى را همراه عبد اللّه بن عبّاس فرا خوانْد و به صعصعه گفت: «چنان كه تو ديدى، آنان بيشتر گردِ كدام كس را گرفته اند؟». گفت: يزيد بن قيس اَرحَبى. پس على عليه السلام به سوى آنان در حَروراء مَركَب رانْد و در ميان ايشان گشت تا به خيمه يزيد بن قيس رسيد و در آن، دو ركعت نماز گزارْد. سپس بيرون آمد و بر كمان خويش تكيه زد و به مردم روى كرد و گفت: «اين است آن جايگاهى كه هر كس در آن پيروز شود، در روز قيامت پيروز شده است. شما را به خداوند سوگند مى دهم، آيا از ميان خويش، كسى را مى شناسيد كه بيش از من از داورى بيزار بوده

العقد الفريدـ در بيان گفتگوى امام عليه السلام با ابن كوّاء ـ: على عليه السلام به وى گفت: «اى ابن كوّاء! هر كس در اين دين گناهى مرتكب شود كه در اسلام، بدعت شمرده گردد، او را از همان گناه توبه مى دهيم؛ و همانا توبه تو آن است كه هدايتى را كه از آن برون شده اى، بشناسى و ضلالتى را كه بدان داخل گشته اى، دريابى». ابن كوّاء گفت: ما انكار نمى كنيم كه فريب خورده ايم. عبد اللّه بن عمرو بن جرموز ـ كه از قاريانِ اهل حروراء بود ـ، به على عليه السلام گفت: به خدا سوگند، ما [معناى] اين آيه را درك كرديم: «الف لام ميم! آيا مردم پنداشتند كه همين كه بگويند ايمان آورديم، وا نهاده مى شوند و آزموده نمى گردند؟» . پس بازگشتند و وراى على عليه السلام، نماز ظهر گزاردند و همراه او به كوفه بازآمدند. از آن پس،

تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو رزين ـ: آن گاه كه داورى رخ داد و على عليه السلام از صفّين بازگشت، اينان در حالى بازگشتند كه از وى جدا شده بودند و چون به نهر رسيدند، همان جا ماندند. على عليه السلام همراهِ [ديگر] مردم به كوفه درآمد و ايشان در حَروراء فرود آمدند. على عليه السلام، عبد اللّه بن عبّاس را نزد ايشان فرستاد. پس وى بازگشت بى آن كه كارى كند. سپس على عليه السلام نزد آنان رفت و با ايشان سخن گفت، چندان كه ميانشان خشنودى تحقّق يافت و به كوفه درآمدند. پس مردى نزد على عليه السلام آمد و گفت: همانا مردم مى گويند كه تو، به درخواست ايشان، از كفر خود بازگشته اى! آن گاه، على عليه السلام در هنگام نماز ظهر، با مردم سخن گفت و از آن شايعه ياد كرد و آن را زشت شمرد. پس خوارج از هر گوشه مسجد پراكنده

الغارات:در [نبرد] صِفّين، خِرّيت بن راشدِ ناجى و يارانش با على عليه السلام همراه بودند. پس خِرّيت با سى سوار از يارانش به سوى على عليه السلام حركت كرد و از ميان ايشان پياده پيش آمد تا نزد على عليه السلام ايستاد و به وى گفت: به خدا سوگند، فرمانت را اطاعت نمى كنم و فرا پشتت نماز نمى گزارم و فردا از تو جدا خواهم شد. و اين، پس از نبرد صِفّين و داور ساختنِ آن دو حَكَم بود. پس على عليه السلام به وى گفت: «مادرت به سوگت نشيند! در اين صورت، عهد مى شكنى، پروردگارت را نافرمانى مى كنى، و جز به خويشتن زيان نمى رسانى! به من بگو، چرا چنين مى كنى؟». گفت: زيرا آن گاه كه كار بس سخت شد، كار را به داورى در كتاب [خدا]كشاندى و در حق، سستى ورزيدى و به گروهى تكيه كردى كه به خود ستم رانده اند. پس ما از تو سر مى

مشكاة الأنوار به نقل از عنوان بصرى ـ مردى سالمند كه 94 سال عمر كرده بود ـ:سال ها با مالك بن انس، رفت و آمد داشتم؛ امّا چون جعفر صادق عليه السلام در مدينه حضور يافت، با وى باب رفت و آمد را گشودم و دوست داشتم همان گونه كه از مالك، كسب معرفت مى كردم، از وى نيز اخذ كنم. پس روزى به من فرمود: «من، مردى هستم كه محلّ مراجعه ام و با اين همه براى هر ساعت از ساعت هاى شب و روز، وردى دارم. پس مرا از وردم باز مدار و از مالك، كسب و با وى، رفت و آمد كن، همان گونه كه قبلاً مى كردى». من از اين موضوع، غمگين شدم و از نزد او بيرون آمدم و پيش خود گفتم: اگر خيرى در من مى ديد، مرا از آمد و شد و استفاده از خود، باز نمى داشت. به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله رفتم و بر وى سلام دادم آنگاه از قبر به روضه (ميان

امام زين العابدين عليه السلام:خدايا! بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرست و ما را از كسانى قرار ده كه پرده ضخيمِ فرو افتاده بر حدقه چشم دلشان را شكافتى تا به تدبير حكيمانه ات و شواهد حجّت هاى روشنت بنگرند و تو را با دستاورد زيركىِ دل ها بشناسند، در حالى كه در پسِ پوشش پرده هاى درهم پيچيده دل ها بودى. منزّهى تو! كدامين ديده را ياراى آن است كه نورِ تو را ببيند يا تا پرتوِ نور قدست فراز آيد؟! كدامين فهم است كه [حتى] كمتر از اين را بفهمد؟ جز ديدگانى كه پرده هاى نابينايى را از آنها زدودى و جان هايشان، بر بال فرشتگان بالا آمد و ملكوتيان، آنان را ديدارگر و جبروتيان، آبادگر ناميدند و در صفوفِ تسبيح گويان چرخيدند و از پرده قدرت آويختند و به گاهِ هر خواسته، با پروردگارشان مناجات كردند و دل هايشان

امام زين العابدين عليه السلامـ در مناجاتش ـ: خدايا! بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرست و ما را از كسانى قرار ده كه پرده ضخيم پلك را بر مردمك چشم دل آنها دريدى تا به تدبير حكيمانه و گواهى حجّت هاى آشكارت بنگرند و تو را با دستاورد فطانتِ دل بشناسند، در حالى كه تو پيچيده در پسِ پرده هاى آويخته بر دل ها بودى. اى خداى سبحان! كدامين چشم، تاب ايستادن در برابر نور تو را دارد يا به پرتو نور قدست دست مى يازد يا كدامين فهم، كمتر از آن را مى فهمد، جز ديدگانى كه حجاب هاى نابينايى را از آنها برگرفتى؟ پس جان هايشان، سوار بر بال فرشتگان، پَر كشيد تا ملكوتيان، آنان را ديداركنندگان بنامند و جبروتيان، آبادگران، و ميان صف هاى تسبيح كنندگان، رفت و آمد مى كنند و از پرده قدرت مى آويزند و در هر خواسته با

التوحيدـ به نقل از حسن بن محمّد نوفلى، در ذكر مجلس امام رضا عليه السلام با سليمان مَروَزى، متكلّم خراسان، كه نزد مأمون و درباره توحيد تشكيل شد ـ: مأمون گفت: اى سليمان! هر چه مى خواهى، از ابوالحسن بپرس؛ ولى خوب و منصفانه گوش بسپار. سليمان گفت: سرور من! از تو بپرسم؟ امام رضا عليه السلام فرمود: «هر چه مى خواهى، بپرس». سليمان گفت: درباره آن كس كه اراده را اسم و صفتى مانند زنده، شنوا، بينا و توانا قرار داده است، چه مى گويى؟ امام عليه السلام فرمود: «شما مى گوييد: چيزها پديد آمدند و گونه گون گشتند، چون او خواست و اراده كرد`` و نمى گوييد: پديد آمدند و گونه گون گشتند، چون شنوا و بيناست``. پس اين، دليل بر آن است كه صفت اراده، مانند شنوا، بينا و توانا نيست». سليمان گفت: پس او همواره اراده

امام على عليه السلامـ در خطبه اى، در پاسخ مردى كه به ايشان گفت: پروردگار ما را چنان توصيف كن كه گويا او را به چشم مى بينيم ـ: پس بنگر ـ اى پرسشگر ـ و هرصفت خدا كه قرآن بر آن دلالت دارد، به آن اقتدا كن و از نور هدايت آن، روشنايى برگير و آنچه شيطان، تو را به دانستن آن وا مى دارد، ولى نه در قرآن بر تو واجب گشته و نه در سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمّه هُدا نشانى از آن هست، علم آن را به خداى سبحان واگذار، كه نهايتِ حقّ خدا بر تو، همان است. و بدان كه استواران در دانش، كسانى هستند كه اعتراف به جملگىِ آنچه از تفسير غيبِ در حجاب نمى دانند، آنان را از نزديك شدن به سراپرده هاى آويخته در برابر غيب ها، بى نياز ساخته است. پس، خداى والا، اعتراف آنان را به ناتوانى از دستيابى به آنچه بِدان احاطه