آداب كلّىِ آموختن
9 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:أوَّلُ العِلمِ الصَّمتُ، وَالثّانِي الاِستِماعُ، وَالثّالِثُ العَمَلُ بِهِ، وَالرّابِعُ نَشرُهُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آغاز دانش، سكوت است و دوم، گوش دادن و سوم، عمل به آن و چهارم، انتشار آن.
۱.دعائم الإسلام: ج 1 ص 82 عن الإمام الصادق عن آبائه عليهم السلام، الجعفريّات: ص 232 عن الإمام الكاظم عن آبائه عليهم السلام.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:تَعَلَّمُوا الصَّمتَ، ثُمَّ الحِلمَ، ثُمَّ العِلمَ، ثُمَّ العَمَلَ بِهِ، ثُمَّ أبشِروا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سكوت را فرا بگيريد و سپس، بردبارى و پس از آن دانش و به دنبالش عمل به آن را، و آن گاه شما را مژده باد!
۱.جامع الأحاديث للقمّي: ص 67.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:العِلمُ لا يَحصُلُ إلاّ بِخَمسَةِ أشياءَ: أوَّلُها بِكَثرَةِ السُّؤالِ، وَالثّاني بِكَثرَةِ الاِشتِغالِ، وَالثّالِثُ بِتَطهيرِ الأَفعالِ، وَالرّابِعُ بِخِدمَةِ الرِّجالِ، وَالخامِسُ بِاستِعانَةِ ذِي الجَلالِ. ۱
امام على عليه السلام:دانش، جز با پنج چيز به دست نمى آيد: نخستين آنها بسيار پرسيدن و دوم، اشتغال فراوان [به آن] و سوم، پاك كردن كارها [از گناهان] و چهارم، خدمت بزرگان و پنجم، يارى جستن از خداوند شكوهمند است.
۱.المواعظ العدديّة: ص 264.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام عن آبائه عليهم السلام: جاءَ رَجُلٌ إلى رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، مَا العِلمُ؟
قالَ: الإِنصاتُ.
قالَ: ثُمَّ مَه؟
قالَ: الاِستِماعُ.
قالَ: ثُمَّ مَه؟
قالَ: الحِفظُ.
قالَ: ثُمَّ مَه؟
قالَ: العَمَلُ بِهِ.
قالَ: ثُمَّ مَه يا رَسولَ اللّهِ؟
قالَ: نَشرُهُ. ۱
امام صادق عليه السلامـ از پدرانش عليهم السلام ـ: مردى نزد پيامبر خدا آمد و گفت: اى پيامبر خدا! دانش چيست؟
فرمود: «سكوت كردن».
گفت: ديگر چه؟
فرمود: «گوش دادن».
گفت: ديگر چه؟
فرمود: «حفظ كردن».
گفت: ديگر چه؟
فرمود: «عمل به آن».
گفت: ديگر چه، اى پيامبر خدا!
فرمود: «نشر آن».
۱.الكافي: ج 1 ص 48 ح 4، الخصال: ص 287 ح 43، الأمالي، الطوسي: ص 603 ح 1247 كلّها عن عبداللّه بن ميمون القدّاح، منية المريد: ص 147، تنبيه الخواطر: ج 2 ص 17 نحوه، بحارالأنوار: ج 2 ص 28 ح 8.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
مصباح الشريعةـ در آنچه به امام صادق عليه السلام نسبت داده است ـ: دانشجو به علاقه و اراده و فراغت و عبادت و بيم و حفظ و استوارانديشى نيازمند است.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:اُطلُبُوا العِلمَ مِن مَعدِنِ العِلمِ. ۱
امام صادق عليه السلام:دانش را از معدن آن بجوييد.
۱.الاُصول الستّة عشر: ص 4 عن زيد الزرّاد، بحار الأنوار: ج 2 ص 93 ح 27.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:شاوِر في أمرِكَ الَّذينَ يَخشَونَ اللّهَ تَعالى، وطَلَبُ العِلمِ مِن أعلَى الاُمورِ وأصعَبِها، فَكانَتِ المُشاوَرَةُ فيهِ أهَمَّ وأوجَبَ. ۱
امام صادق عليه السلام:در كارت با آنان كه از خداوند متعال مى ترسند، مشورت كن و جستجوى دانش، از والاترين و سخت ترين كارهاست. پس مشاوره در آن، مهم تر و واجب تر است.
۱.إحقاق الحقّ: ج 12 ص 269 نقلاً عن كتاب تعليم المتعلّم طريق التعلّم للزرنوجي الحنفي.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
مشكاة الأنوار عن عنوان البصريّـ وكانَ شَيخاً كَبيراً قَد أتى عَلَيهِ أربَعٌ وتِسعونَ سَنَةً ـ: كُنتُ أختَلِفُ إلى مالِكِ بنِ أنَسٍ سِنينَ، فَلَمّا حَضَرَ جَعفَرٌ الصّادِقُ عليه السلام المَدينَةَ اختَلَفتُ إلَيهِ وأحبَبتُ أن آخُذَ عَنهُ كَما أخَذتُ مِن مالِكٍ، فَقالَ لي يَوماً: إنّي رَجُلٌ مَطلوبٌ ومَعَ ذلِكَ لي أورادٌ في كُلِّ ساعَةٍ مِن آناءِ اللَّيلِ وَالنَّهارِ فَلا تَشغَلني عَن وِردي فَخُذ عَن مالِكٍ وَاختَلِف إلَيهِ كَما كُنتَ تَختَلِفُ إلَيهِ.
فَاغتَمَمتُ مِن ذلِكَ وخَرَجتُ مِن عِندِهِ وقُلتُ في نَفسي: لَو تَفَرَّسَ فِيَّ خَيراً لَما زَجَرَني عَنِ الاِختِلافِ إلَيهِ وَالأَخذِ عَنهُ، فَدَخَلتُ مَسجِدَ الرَّسولِ صلى الله عليه و آله وسَلَّمتُ عَلَيهِ، ثُمَّ رَجَعتُ مِنَ القَبرِ إلَى
مشكاة الأنوار به نقل از عنوان بصرى ـ مردى سالمند كه 94 سال عمر كرده بود ـ:سال ها با مالك بن انس، رفت و آمد داشتم؛ امّا چون جعفر صادق عليه السلام در مدينه حضور يافت، با وى باب رفت و آمد را گشودم و دوست داشتم همان گونه كه از مالك، كسب معرفت مى كردم، از وى نيز اخذ كنم. پس روزى به من فرمود: «من، مردى هستم كه محلّ مراجعه ام و با اين همه براى هر ساعت از ساعت هاى شب و روز، وردى دارم. پس مرا از وردم باز مدار و از مالك، كسب و با وى، رفت و آمد كن، همان گونه كه قبلاً مى كردى».
من از اين موضوع، غمگين شدم و از نزد او بيرون آمدم و پيش خود گفتم: اگر خيرى در من مى ديد، مرا از آمد و شد و استفاده از خود، باز نمى داشت.
به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله رفتم و بر وى سلام دادم آنگاه از قبر به روضه (ميان
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:
ألا لا تَنالُ العِلمَ إلاّ بِسِتَّةٍ
سَاُنبيكَ عَن مَجموعِها بِبَيانِ
ذَكاءٌ وحِرصٌ وَاصطِبارٌ وبُلغَةٌ
وإرشادُ اُستاذٍ وطولُ زَمانِ ۱
امام على عليه السلام:
هرگز به دانش دست نمى يابى، مگر با شش چيز/
كه من با بيانم تو را از همه آنها آگاه مى كنم:
هوش و حرص و شكيبايى و قناعت/
و راهنمايى استاد و درازاى زمان.
۱.آداب المتعلّمين: ص 82.
کلیدواژهها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر