فیلترها
نتایج جستجو برای «تکلیف»: ۱۹۳ حدیث
عَبدُ الأَعلى:قُلتُ لِأَبي عَبدِاللّهِ عليه السلام: أصلَحَكَ اللّهُ، هَل جُعِلَ فِي النّاسِ أداةٌ يَنالونَ بِهَا المَعرِفَةَ؟ فَقالَ: لا، قُلتُ: فَهَل كُلِّفُوا المَعرِفَةَ؟ قالَ: لا، عَلَى اللّهِ البَيانُ «لا يُكَلِّفُ اللّهُ نَفسًا إلاّ وُسعَها ۱» ، و «لا يُكَلِّفُ اللّهُ نَفسًا إلاّ ما آتاها ۲» . ۳
عبدالاعلى:به امام صادق عليه السلام عرض كردم: خداوند به صلاحت دارد. آيا مردم ابزارى دارند تا با آن به شناخت برسند؟ حضرت فرمود: نه. گفتم: پس آيا مكلّف به شناخت هستند؟ گفت: نه، بيان بر خداوند است: «خدا هيچ نفسى را جز به اندازه توانش، تكليف نمى كند» و «خدا هيچ نفسى را جز به اندازه آنچه به او داده است، تكليف نمى كند.» .
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتراه های معرفت +1 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:لَقَد حَدَّثَني أبي الباقِرُ عليه السلام، عَن جَدّي عَلِيِّ بنِ الحُسَينِ، عَن أبيهِ الحُسَينِ بنِ عَلِيٍّ سَيِّدِالشُّهَداءِ، عَن أبيهِ أميرِالمُؤمِنينَ عليهم السلام أنَّهُ اجتَمَعَ يَوما عِندَ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آلهأهلُ خَمسَةِ أديانٍ: اليَهودُ، وَالنَّصارى، وَالدَّهرِيَّةُ، وَالثَّنَوِيَّةُ، ومُشرِكُو العَرَبِ.
فَقالَتِ اليَهودُ: نَحنُ نَقولُ: عُزَيرٌ ابنُ اللّهِ، وقَد جِئناكَ يا مُحَمَّدُ! لِنَنظُرَ ما تَقولُ؟ فَإِنِ اتَّبَعتَنا فَنَحنُ أسبَقُ إلَى الصَّوابِ مِنكَ وأفضَلُ، وإن خالَفتَنا خَصَمناكَ.
وقالَتِ النَّصارى: نَحنُ نَقولُ: إنَّ المَسيحَ ابنُ اللّهِ، اِتَّحَدَ بِهِ، وقَد جِئناكَ لِنَنظُرَ ما تَقولُ، فَإِنِ اتَّبَعتَنا فَنَحنُ أسبَقُ إلَى
امام صادق عليه السلام:پدرم امام باقر، از جدّم على بن حسين و وى از پدرش حسين بن على، سرور شهيدان و وى از پدرش اميرالمؤمنين عليهم السلام برايم نقل كرد كه روزى پيروان دين هاى پنجگانه: يهود، مسيحيّت، طبيعت پرستان، دوگانه پرستان و مشركان عرب، با رسول خدا نشستى داشتند.
يهوديان گفتند: ما مى گوييم عُزَير، پسر خداست. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر سخن ما را بگويى، پس در دستيابى به حقيقت، از تو پيشى گرفته، برتريم و اگر با ما مخالفت كنى، با تو مجادله مى كنيم.
مسيحيان گفتند: ما مى گوييم مسيح، پسر خداست و با او يكى است. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر از رأى ما پيروى كنى، در باور به اين حقيقت، بر تو پيشى گرفته، برتريم و اگر مخالفت كنى، با تو مجادله خواهيم كرد.
طبيعت گرايان گفتند: ما مى
الإمام الرضا عليه السلام:ـ فيما جَمَعَهُ الفَضلُ بنُ شاذانَ مِن كَلامِهِ في عِلَلِ الفَرائِضِ ـفَإِن قيلَ: فَلِمَ اُمِروا بِصَومِ شَهرِ رَمَضانَ؛ لا أقَلَّ مِن ذلِكَ ولا أكثَرَ؟
قيلَ: لِأَ نَّهُ قُوَّةُ العِبادِ الَّذي يَعُمُّ فيهِ القَوِيُّ وَالضَّعيفُ. وإنَّما أوجَبَ اللّهُ الفَرائِضَ عَلى أغلَبِ الأَشياءِ وأعَمِّ القُوى، ثُمَّ رَخَّصَ لِأَهلِ الضَّعفِ. وإنَّما أوجَبَ اللّهُ ورَغَّبَ أهلَ القُوَّةِ فِي الفَضلِ، ولَو كانوا يَصلُحونَ عَلى أقَلَّ مِن ذلِكَ
لَنَقَصَهُم، ولَوِ احتاجوا إلى أكثَرَ مِن ذلِكَ لَزادَهُم. ۱
امام رضا عليه السلام:ـ در مجموعه اى كه فضل بن شاذان از سخن ايشان درباره حكمت واجبات، گرد آورده است ـپس اگر بگويند: «چرا به روزه ماه رمضان فرمان يافته اند، نه كمتر از آن و نه بيشتر؟»، گفته مى شود: براى آن كه انجام دادن اين مقدار روزه در توان بندگان است و نيرومند و ناتوان را فرا مى گيرد.
همانا خداوند، واجبات را بر پايه چيزهاى غالب تر و نيروهاى فراگيرتر، مقرّر داشته و سپس ناتوانان را رخصت داده است. خداوند بر توانمندان واجب ساخته و به بيشتر، تشويق كرده است؛ و اگر شايسته كمتر از آن بودند، از
تكليفشان مى كاست و اگر به بيش از آن نياز داشتند، بر تكليفشان مى افزود.
۱.علل الشرايع: ص 270 ح 9، بحار الأنوار: ج 6 ص 80 ح 1 وج 96 ص 370 ح 51.
الإمام الرضا عليه السلام ـ فيما جَمَعَهُ الفَضلُ بنُ شاذانَ مِن كَلامِهِ في عِلَلِ الفَرائِضِ ـ :فَإِن قيلَ: فَلِمَ اُمِروا بِالصَّومِ؟ قيلَ: لِكَي يَعرِفوا ألَمَ الجوعِ وَالعَطَشِ، ويَستَدِلّوا عَلى فَقرِ الآخِرَةِ، ولِيَكونَ الصّائِمُ خاشِعا ذَليلاً مُستَكينا، مَأجورا مُحتَسِبا
عارِفا، صابِرا عَلى ما أصابَهُ مِنَ الجوعِ وَالعَطَشِ؛ فَيَستَوجِبَ الثَّوابَ مَعَ ما فيهِ مِنَ الإِمساكِ عَنِ الشَّهَواتِ، ولِيَكونَ ذلِكَ واعِظا لَهُم فِي العاجِلِ، ورائِضا لَهُم عَلى أداءِ ما كَلَّفَهُم، ودَليلاً لَهُم فِي الأَجرِ، ولِيَعرِفوا شِدَّةَ مَبلَغِ ذلِكَ عَلى أهلِ الفَقرِ وَالمَسكَنَةِ فِي الدُّنيا فَيُؤَدّوا إلَيهِم ما فَرَضَ اللّهُ لَهُم في أموالهِمِ. ۱
امام رضا عليه السلام ـ در مجموعه اى كه فضل بن شاذان از سخنان ايشان درباره حكمت واجبات، گرد آورده است ـ :پس اگر گفته شود: «چرا مأمور به روزه شدند؟»، گفته مى شود: تا رنج گرسنگى و تشنگى را بشناسند و نشانى بر نياز آخرت بيابند و تا روزه دار، خاشع، فروتن، شكسته، پاداش يافته، اميدوار به اجر الهى و عارف گردد و بر گرسنگى و تشنگى اى كه به او مى رسد، شكيبا شود تا
شايسته پاداش گردد، به علاوه خوددارى از برآوردن خواسته هاى نفْس، و براى اين كه روزه، در دنيا مايه پند آنان شود و سبب تمرين آنان بر انجام دادن تكليف هاى خدا و راهنماى آنان در پاداش گردد و تا بدانند كه چه سختى هايى بر فقيران و بينوايان در دنيا مى گذرد؛ پس آنچه را خداوند براى فقيران در اموال آنان واجب ساخته، به آنان بپردازند.
۱.علل الشرايع: ص 270 ح 9، عيون أخبار الرضا عليه السلام: ج 2 ص 116 ح 1 وفيه «الانكسار» بدل «الإمساك» و «الآجل» بدل «الأجر»، بحار الأنوار: ج 6 ص 79 ح 1 وج 96 ص 369 ح 51.
الإقبال عن عبد العظيم بن عبد اللّه الحسني:صَلّى أبو جَعفَرٍ مُحَمَّدُ بنُ عَلِيٍّ الرِّضا عليه السلام صَلاةَ المَغرِبِ في لَيلَةٍ رَأى فيها هِلالَ شَهرِ رَمَضانَ، فَلَمّا فَرَغَ مِنَ الصَّلاةِ ونَوَى الصِّيامَ رَفَعَ يَدَيهِ فَقالَ:
اللّهُمَّ، يا مَن يَملِكُ التَّدبيرَ وهُوَ عَلى كُلِّ شَيءٍ قَديرٌ، يا مَن يَعلَمُ خائِنَةَ الأَعيُنِ وما تُخفِي الصُّدورُ وتُجِنُّ الضَّميرُ وهُوَ اللَّطيفُ الخَبيرُ، اللّهُمَّ اجعَلنا مِمَّن نَوى فَعَمِلَ، ولا تَجعَلنا مِمَّن شَقِيَ فَكَسِلَ، ولا مِمَّن هُوَ عَلى غَيرِ عَمَلٍ يَتَّكِلُ، اللّهُمَّ صَحِّح أبدانَنا مِنَ العِلَلِ، وأعِنّا عَلى مَا افتَرَضتَ عَلَينا مِنَ العَمَلِ، حَتّى يَنقَضِيَ عَنّا شَهرُكَ هذا وقَد أدَّينا مَفروضَكَ فيهِ عَلَينا، اللّهُمَّ
الإقبال ـ به نقل از عبدالعظيم حسنى ـ :امام جواد عليه السلام در شبى كه هِلال ماه رمضان را ديد، نماز مغرب را خوانْد و پس از پايان نماز، چون نيّت روزه كرد، دست برداشت و چنين گفت:
«خداوندا! اى آن كه مالك تدبيرى و بر هر چيز، توانايى! اى آن كه نگاه هاى نارواى چشم ها را مى دانى و از آنچه در سينه ها نهان و در درون، پنهان است، باخبرى! اى خداى باريك بين و آگاه!
خداوندا! ما را از آنانى قرار ده كه نيّت كردند و عمل نمودند، و از آنانى قرار مده كه بدبخت شدند و سستى نشان دادند، و نه از آنان كه به غير عمل، تكيه كردند.
خداوندا! بدن هاى ما را از بيمارى ها سالم بدار و بر كارى كه بر ما واجب ساخته اى، يارى ده تا آن كه اين ماهت بر ما بگذرد، در حالى كه تكليف واجبت را ادا كرده باشيم.
خداوندا! بر روزه دارى
۱.الإقبال: ج 1 ص 76.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعاهای آمادگی برای میهمانی خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:ما كَلَّفَ اللّهُ العِبادَ إلاّ ما يُطيقونَ، إنَّما كَلَّفَهُم فِي اليَومِ وَاللَّيلَةِ خَمسَ صَلَواتٍ، وكَلَّفَهُم مِن كُلِّ مِئَتَي دِرهَمٍ خَمسَةَ دَراهِمَ، وكَلَّفَهُم صِيامَ شَهرِ رَمَضانَ فِي السَّنَةِ. ۱
امام صادق عليه السلام:خداوند، بندگان را به چيزى كه تاب نياورند، موظّف نكرده است. همانا آنان را در شبانه روز، به پنج نماز، موظّف ساخته است و از هر دويست درهم، به پنج درهم مكلّف نموده و در سال، به روزه ماه رمضان تكليف كرده است.
۱.المحاسن: 1 / 461 / 1069، تهذيب الأحكام: 4 / 154 / 426 كلاهما عن هشام بن سالم، الخصال: 531 / 9 عن إسماعيل بن مهران وكلاهما نحوه، بحار الأنوار: 5 / 41 / 66 وص 305 / 19.
الإمام الرضا عليه السلام ـ فيما جَمَعَهُ الفَضلُ بنُ شاذانَ مِن كَلامِهِ في عِلَلِ الفَرائِضِ ـ:فَإِن قيلَ: فَلِمَ اُمِروا بِصَومِ شَهرِ رَمَضانَ؛ لا أقَلَّ مِن ذلِكَ ولا أكثَرَ؟
قيلَ: لِأَ نَّهُ قُوَّةُ العِبادِ الَّذي يَعُمُّ فيهِ القَوِيُّ وَالضَّعيفُ. وإنَّما أوجَبَ اللّهُ الفَرائِضَ عَلى أغلَبِ الأَشياءِ وأعَمِّ القُوى، ثُمَّ رَخَّصَ لِأَهلِ الضَّعفِ. وإنَّما أوجَبَ اللّهُ ورَغَّبَ أهلَ القُوَّةِ فِي الفَضلِ، ولَو كانوا يَصلُحونَ عَلى أقَلَّ مِن ذلِكَ لَنَقَصَهُم، ولَوِ احتاجوا إلى أكثَرَ مِن ذلِكَ لَزادَهُم. ۱
امام رضا عليه السلام ـ در مجموعه اى كه فضل بن شاذان از سخن ايشان درباره حكمت واجبات، گرد آورده است ـ:پس اگر بگويند: «چرا به روزه ماه رمضان فرمان يافته اند، نه كمتر از آن و نه بيشتر؟»، گفته مى شود: براى آن كه انجام دادن اين مقدار روزه در توان بندگان است و نيرومند و ناتوان را فرا مى گيرد.
همانا خداوند، واجبات را بر پايه چيزهاى غالب تر و نيروهاى فراگيرتر، مقرّر داشته و سپس ناتوانان را رخصت داده است. خداوند بر توانمندان واجب ساخته و به بيشتر، تشويق كرده است؛ و اگر شايسته كمتر از آن بودند، از تكليفشان مى كاست و اگر به بيش از آن نياز داشتند، بر تكليفشان مى افزود.
۱.علل الشرايع: 270 / 9، عيون أخبار الرضا عليه السلام: 2 / 117 / 1 كلاهما عن الفضل بن شاذان، بحار الأنوار: 6 / 80 / 1 وج 96 / 370 / 51.
عنه عليه السلام ـ فيما جَمَعَهُ الفَضلُ بنُ شاذانَ مِن كَلامِهِ في عِلَلِ الفَرائِضِ ـ:فَإِن قيلَ: فَلِمَ اُمِروا بِالصَّومِ؟ قيلَ: لِكَي يَعرِفوا ألَمَ الجوعِ وَالعَطَشِ، ويَستَدِلّوا عَلى فَقرِ الآخِرَةِ، ولِيَكونَ الصّائِمُ خاشِعا ذَليلاً مُستَكينا، مَأجورا مُحتَسِبا عارِفا، صابِرا عَلى ما أصابَهُ مِنَ الجوعِ وَالعَطَشِ؛ فَيَستَوجِبَ الثَّوابَ مَعَ ما فيهِ مِنَ الإِمساكِ عَنِ الشَّهَواتِ، ولِيَكونَ ذلِكَ واعِظا لَهُم فِي العاجِلِ، ورائِضا لَهُم عَلى أداءِ ما كَلَّفَهُم، ودَليلاً لَهُم فِي الأَجرِ، ولِيَعرِفوا شِدَّةَ مَبلَغِ ذلِكَ عَلى أهلِ الفَقرِ وَالمَسكَنَةِ فِي الدُّنيا فَيُؤَدّوا إلَيهِم ما فَرَضَ اللّهُ لَهُم في أموالهِمِ. ۱
امام رضا عليه السلام ـ در مجموعه اى كه فضل بن شاذان از سخنان ايشان درباره حكمت واجبات، گرد آورده است ـ:پس اگر گفته شود: «چرا مأمور به روزه شدند؟»، گفته مى شود: تا رنج گرسنگى و تشنگى را بشناسند و نشانى بر نياز آخرت بيابند و تا روزه دار، خاشع، فروتن، شكسته، پاداش يافته، اميدوار به اجر الهى و عارف گردد و بر گرسنگى و تشنگى اى كه به او مى رسد، شكيبا شود تا شايسته پاداش گردد، به علاوه خوددارى از برآوردن خواسته هاى نفْس، و براى اين كه روزه، در دنيا مايه پند آنان شود و سبب تمرين آنان بر انجام دادن تكليف هاى خدا و راهنماى آنان در پاداش گردد و تا بدانند كه چه سختى هايى بر فقيران و بينوايان در دنيا مى گذرد؛ پس آنچه را خداوند براى فقيران در اموال آنان واجب ساخته، به آنان بپردازند.
۱.علل الشرايع: 270 / 9، عيون أخبار الرضا عليه السلام: 2 / 116 / 1 وفيه «الانكسار» بدل «الإمساك» و «الآجل» بدل «الأجر» وكلاهما عن الفضل بن شاذان، بحار الأنوار: 6 / 79 / 1 وج 96 / 369 / 51.
الإقبال عن عبد العظيم بن عبد اللّه الحسني:صَلّى أبو جَعفَرٍ مُحَمَّدُ بنُ عَلِيٍّ الرِّضا عليه السلام صَلاةَ المَغرِبِ في لَيلَةٍ رَأى فيها هِلالَ شَهرِ رَمَضانَ، فَلَمّا فَرَغَ مِنَ الصَّلاةِ ونَوَى الصِّيامَ رَفَعَ يَدَيهِ فَقالَ:
اللّهُمَّ، يا مَن يَملِكُ التَّدبيرَ وهُوَ عَلى كُلِّ شَيءٍ قَديرٌ، يا مَن يَعلَمُ خائِنَةَ الأَعيُنِ وما تُخفِي الصُّدورُ وتُجِنُّ الضَّميرُ وهُوَ اللَّطيفُ الخَبيرُ، اللّهُمَّ اجعَلنا مِمَّن نَوى فَعَمِلَ، ولا تَجعَلنا مِمَّن شَقِيَ فَكَسِلَ، ولا مِمَّن هُوَ عَلى غَيرِ عَمَلٍ يَتَّكِلُ، اللّهُمَّ صَحِّح أبدانَنا مِنَ العِلَلِ، وأعِنّا عَلى مَا افتَرَضتَ عَلَينا مِنَ العَمَلِ، حَتّى يَنقَضِيَ عَنّا شَهرُكَ هذا وقَد أدَّينا مَفروضَكَ فيهِ عَلَينا، اللّهُمَّ
الإقبال ـ به نقل از عبدالعظيم حسنى ـ:امام جواد عليه السلام در شبى كه هِلال ماه رمضان را ديد، نماز مغرب را خوانْد و پس از پايان نماز، چون نيّت روزه كرد، دست برداشت و چنين گفت:
«خداوندا! اى آن كه مالك تدبيرى و بر هر چيز، توانايى! اى آن كه نگاه هاى نارواى چشم ها را مى دانى و از آنچه در سينه ها نهان و در درون، پنهان است، باخبرى! اى خداى باريك بين و آگاه!
خداوندا! ما را از آنانى قرار ده كه نيّت كردند و عمل نمودند، و از آنانى قرار مده كه بدبخت شدند و سستى نشان دادند، و نه از آنان كه به غير عمل، تكيه كردند.
خداوندا! بدن هاى ما را از بيمارى ها سالم بدار و بر كارى كه بر ما واجب ساخته اى، يارى ده تا آن كه اين ماهت بر ما بگذرد، در حالى كه تكليف واجبت را ادا كرده باشيم.
خداوندا! بر روزه دارى اش
۱.الإقبال: 1 / 76.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعاهای آمادگی برای میهمانی خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام ـ في خُطبَةِ عيدِ الفِطرِ ـ:ألا وإنَّ هذَا اليَومَ يَومٌ جَعَلَهُ اللّهُ لَكُم عيدا وجَعَلَكُم لَهُ أهلاً، فَاذكُرُوا اللّهَ يَذكُركُم وَادعوهُ يُستَجَب لَكُم، وأدّوا فِطرَتَكُم؛ فَإِنَّها سُنَّةُ نَبِيِّكُم، وفَريضَةٌ واجِبَةٌ مِن رَبِّكُم. ۱
امام على عليه السلام ـ در خطبه عيد فطر ـ:آگاه باشيد! امروز، روزى است كه خداونْد آن را براى شما عيد قرار داده و شما را شايسته آن ساخته است. پس خدا را ياد كنيد تا شما را ياد كند و او را بخوانيد تا مستجاب كند و فطره خود را بپردازيد كه سنّت پيامبر شما و تكليفى واجب از سوى پروردگارتان است.
۱.كتاب من لا يحضره الفقيه: 1 / 517 / 1482، مصباح المتهجّد: 661 / 728 عن جندب بن عبد اللّه الأزدي عن أبيه نحوه، بحار الأنوار: 91 / 31 / 5.
الإمام عليّ عليه السلام:أيُّهَا النّاسُ! غَيرُ المَغفولِ عَنهُم، وَالتّارِكونَ، المَأخوذُ مِنهُم. ما لي أراكُم عَنِ اللّهِ ذاهبِينَ، وإلى غَيرِهِ راغِبينَ؟ كَأَنَّكُم نَعَمٌ أراحَ بِها سائِمٌ إلى مَرعىً وَبِيٍّ ومَشرَبٍ دَوِيٍّ. وإنَّما هِيَ كَالمَعلوفَةِ لِلمُدى لا تَعرِفُ ماذا يُرادُ بِها! إذا اُحسِنَ إلَيها تَحسَبُ يَومَها دَهرَها، وشِبعَها أمرَها.
وَاللّهِ لَو شِئتُ أن اُخبِرَ كُلَّ رَجُلٍ مِنكُم بِمَخرَجِهِ ومَولِجِهِ وجَميعِ شَأنِهِ لَفَعَلتُ، ولكِن أخافُ أن تَكفُروا فِيَّ بِرَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله.
ألا وإنّي مُفضيهِ إلَى الخاصَّةِ مِمَّن يُؤمَنُ ذلِكَ مِنهُ. وَالَّذي بَعَثَهُ بِالحَقِّ وَاصطَفاهُ عَلَى الخَلقِ ما أنطِقُ إلّا صادِقاً. وقَد عَهِدَ إلَيَّ بِذلِكَ كُلِّهِ،
امام على عليه السلام:اى مردم [غافل] كه از شما غافل نيستند! اى وا گذارندگان [تكليف]، كه از شما مؤاخذه خواهد شد! چرا شما را مى بينم كه از خدا گسسته به غير او پيوسته ايد؟ گويا چارپايانى هستيد كه چوپان آنها را در چراگاهى وباخيز و آبشخورى دردانگيز رها ساخته است، در حالى كه همچون گوسفندان پروار براى كشتاريد كه نمى دانيد با شما چه خواهند كرد؛ گوسفندانى كه وقتى به آنها نيكى مى شود، روزش را روزگار پايدار مى پندارد و كارش را سير شدن!
به خدا سوگند، اگر بخواهم به هر يك از شما خبر دهم كه از كجا آمده و به كجا مى رود و كارهايش چيست، مى توانم؛ ولى بيم آن دارم كه درباره من به پيامبر خدا كافر شويد.
امّا آگاه باشيد كه اين اخبار را به افراد ويژه كه ايمن از كفر و غلوّند، باز خواهم گفت. به خدايى كه او را به
۱.قال ابن أبي الحديد: التاركون: أي يتركون الواجبات. المأخوذ منهم: معنى الأخذ منهم: انتقاص أعمارهم وانتقاض قواهم. المرعى الوبيّ: ذو الوباء والمرض. الدويّ: ذوالداء. المُدى: جمع مُدْية؛ وهي السكّين. ومعنى تكفروا فيّ برسول اللّه أي تفضّلوني عليه (شرح نهج البلاغة: ج 10 ص 11 و 12).
۲.نهج البلاغة: الخطبة 175.
عنه عليه السلام:اِعلَم أنَّ الرَّاسِخينَ فِي العِلمِ هُمُ الَّذينَ أغناهُم عَنِ اقتِحامِ السُّدَدِ المَضروبَةِ دونَ الغُيوبِ الإِقرارُ بِجُملَةِ ما جَهِلوا تَفسيرَهُ مِنَ الغَيبِ المَحجُوبِ، فَمَدَحَ اللّهُ تَعالَى اعتِرافَهُم بِالعَجزِ عَن تَناوُلِ ما لَم يُحيطوا بِهِ عِلماً، وسَمّى تَركَهُمُ التَّعَمُّقَ فيما لَم يُكَلِّفهُمُ البَحثَ عَن كُنهِهِ رُسوخاً. ۱
امام على عليه السلام:بدان كه استواران در دانش، كسانى هستند كه اقرار به نادانى در تفسير آنچه پوشيده و در پرده است، آنان را از داخل شدن به درهايى كه جلوى پوشيده ها نصب شده، بى نياز كرده است. پس خداوند متعال، اعتراف آنان را به ناتوانى از رسيدن به آنچه احاطه به دانش آن ندارند، ستوده است و انديشه نكردن آنان را در چيزى كه جستجو از كُنه آن، تكليفشان نيست، استوارى ناميده است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 91، التوحيد: ص 55 ح 13 كلاهما عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عليه السلام، تفسير العيّاشي: ج 1 ص 163 ح 5 عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عن أبيه عليهماالسلام وكلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج 57 ص 107 ح 90.
الكافي عن عبد الأعلى:قُلتُ لِأَبي عَبدِاللّهِ عليه السلام: أصلَحَكَ اللّهُ، هَل جُعِلَ فِي النّاسِ أداةٌ يَنالونَ بِهَا المَعرِفَةَ؟
فَقالَ: لا.
قُلتُ: فَهَل كُلِّفُوا المَعرِفَةَ؟
قالَ: لا، عَلَى اللّهِ البَيانُ «لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا» ۱، و «لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ مَا ءَاتَـلـهَا» ۲. ۳
الكافىـ به نقل از عبدالاعلى ـ: به امام صادق عليه السلام گفتم: خداوند به صلاحت دارد. آيا مردم ابزارى دارند تا با آن به شناخت برسند؟
فرمود: «نه». ۴
گفتم: پس آيا مكلّف به شناخت هستند؟
فرمود: «نه، بيان بر خداوند است. «خدا هيچ نفسى را جز به اندازه توانش، تكليف نمى كند» و «خدا بر هيچ نفسى، جز به اندازه آنچه به او داده است، تكليف نمى كند» .
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتراه های معرفت +1 مورد دیگر
الكافي عن عبد الأعلى:قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: أَصلَحَكَ اللّهُ، هَل جُعِلَ فِي النّاسِ أَداةٌ يَنالونَ بِهَا المَعرِفَةَ؟
قالَ: فَقالَ: لا.
قُلتُ: فَهَل كُلِّفُوا المَعرِفَةَ؟
قالَ: لا، عَلَى اللّهِ البَيانُ: «لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا» ۱ و «لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ مَا ءَاتَـاهَا» ۲. ۳
الكافىـ به نقل از عبد الأعلى ـ: به امام صادق عليه السلام گفتم: خدايت به صلاح دارد! آيا ابزارى در مردم قرار داده شده است كه بدان به معرفت برسند؟
فرمود: «نه».
گفتم: آيا به معرفت، تكليف يافته اند؟
فرمود: «نه. بيان بر عهده خداست. «خدا هيچ كس را جز به اندازه توانايى اش مكلّف نمى كند» و «خدا هيچ كس را جز به اندازه آنچه به او داده است، مكلّف نمى كند» ».
الإمام عليّ عليه السلامـ مِن خُطبَةٍ لَهُ في جَوابِ رَجُلٍ قالَ لَهُ: صِف لَنا رَبَّنا مِثلَما نَراهُ عِيانا ـ: فَانظُر أَيُّهَا السّائِلُ: فَما دَلَّكَ القُرآنُ عَلَيهِ مِن صِفَتِهِ فَائتَمَّ بِهِ وَاستَضِئ بِنورِ هِدايَتِهِ، وما كَلَّفَكَ الشَّيطانُ عِلمَهُ مِمّا لَيسَ فِي الكِتابِ عَلَيكَ فَرضُهُ، ولا في سُنَّةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله وأَئِمَّةِ الهُدى أَثَرُهُ، فَكِل عِلمَه إِلَى اللّهِ سُبحانَهُ؛ فَإِنَّ ذلِكَ مُنتَهى حَقِّ اللّهِ عَلَيكَ.
وَاعلَم أَنَّ الرّاسِخينَ فِي العِلم هُمُ الَّذينَ أَغناهُم عَنِ اقتِحامِ السُّدَدِ المَضروبَةِ دونَ الغُيوبِ، الإِقرارُ بِجُملَةِ ما جَهِلوا تَفسيرَهُ مِنَ الغَيبِ المَحجوبِ، فَمَدَحَ اللّهُ ـ تَعالَى ـ اعترافَهُم بِالعَجزِ عَن تَناوُلِ ما
امام على عليه السلامـ در خطبه اى، در پاسخ مردى كه به ايشان گفت: پروردگار ما را چنان توصيف كن كه گويا او را به چشم مى بينيم ـ: پس بنگر ـ اى پرسشگر ـ و هرصفت خدا كه قرآن بر آن دلالت دارد، به آن اقتدا كن و از نور هدايت آن، روشنايى برگير و آنچه شيطان، تو را به دانستن آن وا مى دارد، ولى نه در قرآن بر تو واجب گشته و نه در سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمّه هُدا نشانى از آن هست، علم آن را به خداى سبحان واگذار، كه نهايتِ حقّ خدا بر تو، همان است.
و بدان كه استواران در دانش، كسانى هستند كه اعتراف به جملگىِ آنچه از تفسير غيبِ در حجاب نمى دانند، آنان را از نزديك شدن به سراپرده هاى آويخته در برابر غيب ها، بى نياز ساخته است. پس، خداى والا، اعتراف آنان را به ناتوانى از دستيابى به آنچه بِدان احاطه
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام العسكري عليه السلامـ فِي التَّفَسيرِ المَنسوبِ إِلَيهِ ـ: الرَّحمنُ العاطِفُ عَلى خَلقِهِ بِالرِّزقِ، لا يَقطَعُ عَنُهم مَوادَّ رِزقِهِ وإِنِ انقَطَعوا عَن طاعَتِهِ. الرَّحيمُ بِعِبادِهِ المُؤمِنينَ في تخَفيفِهِ عَلَيهِم طاعاتِهِ، وبِعِبادِهِ الكافِرينَ فِي الرِّفقِ بِهِم في دُعائِهِم إِلى موافَقَتِهِ.
قالَ: وإِنَّ أَميرَالمُؤمِنينَ عليه السلام قالَ: الرَّحمنُ هُوَ العاطِفُ عَلى خَلقِهِ بِالرِّزقِ. ۱
امام عسكرى عليه السلامـ در تفسير منسوب به ايشان ـ: رحمتگرِ عطوفت كننده به آفريدگانش با روزى، كه موادّ روزىِ خود را از آنان قطع نمى كند، گرچه ايشان از طاعت او باز ايستند. مهربان است به بندگان مؤمنش در سبك كردن تكليف هاى خود بر ايشان، و به بندگان كافرش در مدارا با ايشان در فراخواندنشان به سازش [با] او.
امير مؤمنان فرمود: «رحمان، همان عطوفت كننده بر آفريدگان با روزى است».
۱.التفسير المنسوب إلى الإمام العسكري عليه السلام: ص 34 ح 12، بحار الأنوار: ج 92 ص 248 ح 48.
جامع بيان العلم عن النزّال بن سبرة:قيلَ لِعَلِيٍّ عليه السلام: يا أَميرَ المُؤمِنينَ، إِنَّ هاهُنا قَوما يَقولونَ: إِنَّ اللّهَ لا يَعلَمُ ما يكونُ حَتّى يَكونَ.
فَقالَ: ثَكَلَتهُم أُمَّهاتُهُم! مِن أَينَ قالوا ذلِكَ؟
قيلَ: يَتَأَوَّلونَ القُرآنَ في قَولِهِ عز و جل: «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَـهِدِينَ مِنكُمْ وَالصَّـبِرِينَ وَ نَبْلُوَاْ أَخْبَارَكُمْ» ۱.
فَقالَ عَلِيٌّ عليه السلام: مَن لَم يَعلَم هَلَكَ، ثُمَّ صَعِدَ المِنبَرَ فَحَمِدَ اللّهَ وأَثنى عَلَيهِ.
ثُمَّ قالَ: أَيُّهَا النّاسُ! تَعَلَّمُوا العِلمَ وَاعمَلوا بِهِ، ومَن أَشكَلَ عَلَيهِ شَيءٌ مِن كِتابِ اللّهِ فَليَسأَلني عَنهُ. إِنَّهُ بَلَغَني أَنَّ قَوما يَقولونَ: إِنَّ اللّهَ لا يَعلمُ ما يَكونُ حَتّى
جامع بيان العلمـ به نقل از نزّال بن سبره ـ: به على عليه السلام گفته شد: اى امير مؤمنان! در اين جا گروهى هستند كه مى گويند: خداوند، آنچه را كه به وجود خواهد آمد، نمى داند تا اين كه به وجود آيد.
فرمود: «مادرانشان به سوگشان بنشينند! از كجا آن را گفته اند؟».
گفته شد: آيه: «و بى گمان، شما را مى آزماييم تا جهادگران شما و شكيبايان را معلوم داريم و خبرهايتان را بيازماييم» را [اين گونه]تأويل مى كنند.
على عليه السلامفرمود: «هر كه ندانست، هلاك شد».
پس بر منبر فراز آمد و خدا را ستود و او را ثنا گفت. سپس فرمود: «اى مردم! دانش را فرا گيريد و به آن عمل كنيد و هر كس چيزى از كتاب خدا بر او دشوار آمده، درباره آن از من بپرسد. به من رسيده كه گروهى مى گويند: خدا آنچه را كه به وجود خواهد آمد، نمى داند
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +3 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلامـ وقَد سُئِلَ عَن مَعنى قَولِهِم: لا حَولَ ولا قُوَّةَ إِلاّ بِاللّهِ ـ: إِنّا لا نَملِكُ مَعَ اللّهِ شَيئا، ولا نَملِكُ إِلاّ ما مَلَّكَنا، فَمَتى مَلَّكَنا ما هُوَ أَملَكُ بِهِ مِنّا كَلَّفَنا، ومَتى أَخَذَهُ مِنّا وَضَعَ تَكليفَهُ عَنّا. ۱
امام على عليه السلامـ در پاسخ به اين سؤال كه معناى: «لاحول ولا قوة إلاّ باللّه» چيست؟ ـ: ما با خدا [و در عرض او] مالك چيزى نيستيم و چيزى نداريم، جز آنچه او به ما داده است. پس هرگاه ما را مالك چيزى كرد كه خود بِدان مالك تر از ماست، تكليفى بر عهده مان گذاشته است و هرگاه آن را از ما گرفت، تكليف خود را از ما برداشته است.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 404.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
التوحيد عن سهل بن زياد:كَتَبتُ إِلى أَبي مُحَمَّدٍ عليه السلام سَنَةَ خَمسٍ وخَمسينَ ومِئَتَينِ: قَدِ اختَلَفَ يا سَيِّدي أَصحابُنا فِي التَّوحيدِ؛ مِنهُم مَن يَقولُ: هُوَ جِسمٌ، ومِنهُم مَن يَقولُ: هُوَ صَورَةٌ، فَإِن رَأَيتَ يا سَيِّدي أن تُعَلِّمَني مِن ذلِكَ ما أَقِفُ عَلَيهِ ولا أَجوزُهُ فَعَلتَ مُتَطَوِّلاً عَلى عَبدِكَ فَوَقَّعَ بِخَطِّهِ عليه السلام:
سَأَلتَ عَنِ التَّوحيدِ وهذا عَنكُم مَعزولٌ، اللّهُ تَعالى واحِدٌ أَحَدٌ صَمَدٌ، لَم يَلِد ولَم يُولَد، ولَم يَكُن لَهُ كُفُوا أَحَدٌ.
خالِقٌ ولَيسَ بِمَخلوقٍ، يَخلُقُ ـ تَبارَكَ وتَعالى ـ ما يَشاءُ مِنَ الأَجسامِ وغَيرِ ذلِكَ، ويُصَوِّرُ ما يَشاءُ، ولَيسَ بِمُصَوَّرٍ، جَلَّ ثَناؤُهُ وتَقَدَّسَت أَسماؤُهُ، وتَعالى عَن أَن يَكونَ
التوحيدـ به نقل از سهل بن زياد ـ: در سال 255 به امام حسن عسكرى عليه السلامنوشتم: اى آقاى من! ياران ما درباره توحيد، اختلاف كرده اند. برخى از آنان مى گويند: خدا، جسم است. برخى ديگر مى گويند: او صورت و شكل است. اى آقاى من! اگر صلاح مى دانيد، در اين باره مطلبى به من ياد دهيد تا بر آن، پايدار بمانم و از آن فراتر نروم، كه در اين صورت، بر بنده تان منّت نهاده ايد.
امام عليه السلام به خطّ خويش، چنين پاسخ داد: «درباره توحيد پرسيدى، درحالى كه اين تكليف (تعمّق در ذات خدا و اين كه كيفيتش جسم است يا صورت)، از شما برداشته شده است. خداى والا، يگانه بى همتا و بى نياز است. نزاده است و زاده نشده و كسى همتاى او نيست.
آفريدگار است و آفريده شده نيست. آنچه خداى والا و بلندْ مرتبه بخواهد، مى آفريند؛ از اجسام
۱.التوحيد: ص 101 ح 14، بحار الأنوار: ج 3 ص 260 ح 10.
الإمام زين العابدين عليه السلامـ في قِصَّةِ أَصحابِ السَّبتِ ـ: كانوا فِي المَدينَةِ نَيِّفا ۱ وثَمانينَ أَلفا، فَعَلَ هذا مِنهُم سَبعونَ أَلفا وأَنكَرَ عَلَيهِمُ الباقونَ، كَما قَصَّ اللّهُ تَعالى: «وَسْـئلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِى كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ» ۲ الآية. وذلِكَ أَنَّ طائِفَةً مِنهُم وَعَظوهُم وزَجَروهُم، ومِن عَذابِ اللّهِ خَوَّفوهُم، ومِنِ انتِقامِهِ وشَديدِ بَأسِهِ حَذَّروهُم، فَأَجابوهُم عَن وعَظِهِم: «لِمَ تَعِظُونَ قَوْمًا اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ» بِذُنوبِهِم هَلاكَ الاِصطِلامِ ۳ «أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا» . فَأَجابُوا القائِلينَ لَهُم هذا: «مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ» هذَا القَولُ مِنّا لَهُم مَعذِرَةٌ إِلى رَبِّكُم، إِذ كَلَّفَنا الأَمرَ بِالمَعروفِ
امام زين العابدين عليه السلامـ در داستان اصحاب سَبت (ياران روز شنبه) ـ: كمى بيشتر از هشتاد هزار نفر در شهر بودند. اين كار (صيد ماهى در روز شنبه) را هفتاد هزار نفر انجام دادند و بقيّه مخالفت كردند، همان طور كه خداى متعال نقل مى كند: «و از آنان از [مردم]شهرى كه كنار دريا بود، بپرس» تا آخر آيه. داستان، اين بود كه گروهى از آنها، آنان را پند مى دادند و منع مى كردند، و آنان را از عذاب خدا مى ترساندند، و از كيفر سخت خدا و گزند شديد او بر حذر مى داشتند. پس [برخى] در مقابل پند آنها گفتند: «چرا گروهى را پند مى دهيد كه خدا آنان را» به خاطر گناهانشان همچون هلاكت درماندگان و بيچارگان «هلاك مى كند، يا عذاب كننده آنها به عذابى سخت است؟» .
پس به اين صورت، پاسخ دادند: «تا عذرى در نزد پروردگارتان
۱.النَّيْفُ: الزيادة، يُخفّف ويشدّد، وكلّ ما زاد على العقد فهو نَيْف حتّى يبلغ العقد الثاني (الصحاح: ج 4 ص 1436).
۲.الأعراف: 163.
۳.الاصْطِلام: الاستئصال (الصحاح: ج 5 ص 1967).
۴.مَوْبِق: مَهلِك (القاموس المحيط: ج 3 ص 287).
۵.التفسير المنسوب إلى الإمام العسكري عليه السلام: ص 269 ح 136، بحار الأنوار: ج 14 ص 57 ح 13.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
نمایش ۱ تا ۲۰ از ۱۹۳