امام على عليه السلامـ در نامه اى به شُرَيح بن حارث ـ: به من خبر رسيده كه خانه اى را به هشتاد دينار خريده اى و اين را مكتوب كرده اى و بر آن، گواه گرفته اى. اى شريح! بدان كه به زودى، كسى نزد تو مى آيد كه نوشته ات را نگاه نمى كند و از گواهت نمى پرسد، تا اين كه تو را از آن خانه يكسره بيرون برده و از همه چيز جدا كرده، به گورت بسپارد. پس ـ اى شريح ـ بنگر كه مبادا اين خانه را از مالِ ديگرى، خريده باشى، يا بهاى آن را از غيرِ حلال داده باشى كه در اين صورت، سراى دنيا و سراى آخرت را از دست داده اى. آگاه باش كه اگر هنگام خريد خانه نزد من آمده بودى، براى تو قباله اى مى نوشتم كه به خريد اين خانه با يك درهم ـ چه رسد كه بيشتر ـ رغبت نمى كردى و [آن]قباله اين است: «اين، خانه اى است كه بنده اى خوار،

شريح بن هانى:اميرمؤمنان على عليه السلام از پسرش امام حسن عليه السلامپرسيد: فرزندم! عقل چيست؟ گفت: دلت آنچه را بدان سپرده اى نگاه دارد. فرمود: دورانديشى چيست؟ گفت: چشم به راه فرصت بودن و آنچه برايت ممكن شد زود انجام دادن. فرمود: بزرگوارى چيست؟ گفت: خسارتها را بر دوش كشيدن و مكارم را بنانهادن. فرمود: گذشت چيست؟ گفت: درخواست كننده را پاسخ دادن و رسيده را بخشش كردن. فرمود: تنگ نظرى چيست؟ گفت: اينكه كم را اسراف بينى و آنچه را انفاق كردى، تلف بپندارى. فرمود: رقّت چيست؟ گفت: كم را جستجو كردن و از ناچيز بازداشتن. فرمود: تكلّف چيست؟ گفت: چنگ زدن به آنچه تو را ايمن نمى سازد و توجه به چيزهايى كه به كار تو نمى آيد فرمود: نادانى چيست؟ گفت: پيشى جستن از فرصت فراهم نيامده و خوددارى از پاسخ؛ هرچند در موارد

يونس بن يعقوب:نزد امام صادق عليه السلام بودم كه مردى شامى وارد شد و گفت: من به كلام، فقه و احكام واقفم و براى مناظره با ياران تو آمده ام. امام صادق عليه السلامفرمود: «سخن تو از رسول خداست يا از خودت؟». گفت: از پيامبر و از خودم. امام صادق عليه السلام فرمود: «بنابراين، تو شريك رسول خدا هستى؟». گفت: خير. فرمود: «پس از راه وحى از خداوند شنيدى و به تو خبر داد؟». گفت: نه. فرمود: «آيا پيروى از تو، همچون پيروى از رسول خدا واجب است؟». پاسخ داد: نه. [يونس گويد:] آن گاه، امام صادق عليه السلام رو به من كرد و فرمود: «اى يونس! وى پيش از آن كه سخن بگويد، خود را محكوم كرد». آن گاه، فرمود: «اى يونس! اگر بحث هاى كلامى را خوب مى دانستى با وى بحث مى كردى». يونس گويد: [پيش خود گفتم] اى واى! سپس به امام عرض

المصباح كفعمى:دعاى جوشن كبير، از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است و صد بخش است و هر بخشى ده نام است و در آخر هر بخش آن، مى گويى: «سبحانك يا لا إله إلاّ أنت! الغَوث، الغَوث، الغَوث، خَلِّصنا مِنَ النّار يا ربّ؛ منزّهى تو، اى آن كه معبودى جز تو نيست! به فرياد رس، به فرياد رس، به فرياد رس. پروردگارا! ما را از آتش، نجات بده». يكم. «خداوندا! تو را به نامت مى خوانم: اى خداوند، اى بخشايشگر، اى مهربان، اى بزرگوار، اى برپادارنده، اى بزرگ، اى ديرين، اى دانا، اى بردبار، اى حكيم!». دوم. «اى سَرور سَروران، اى اجابت كننده دعاها، اى بالابرنده رتبه ها، اى سرپرست نيكى ها، اى آمرزنده خطاها، اى برآورنده خواسته ها، اى پذيرنده توبه ها، اى شنواى صداها، اى داناى نهان ها، اى زداينده بلاها!». سوم. «اى

البلد الأمين ـ [در بيان] دعاى مُجير، روايت شده از پيامبر صلى الله عليه و آله ـ :به نام خداوند بخشنده مهربان. منزّهى تو، اى خداوند! والايى تو، اى بخشنده! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى مهربان! والايى تو، اى بزرگوار! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى فرمان روا! والايى تو، اى مالك! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى بى عيب! والايى تو، اى سلام! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى ايمنى بخش! والايى تو، اى حاكم بر همه چيز! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى ارجمند! والايى تو، اى غالب! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى صاحب بزرگى! والايى تو، اى صاحب جبروت! ما را از آتشْ پناه بده، اى

الكافى ـ به نقل از ايّوب بن يقطين يا ديگرى، از امامان عليهم السلام، درباره دعاى دهه آخر ـ : در شب اوّل مى گويى: «اى فرو برنده شب در روز و فرو برنده روز در شب و بيرون آورنده زنده از مرده و بيرون آورنده مرده از زنده! اى روزى دهنده بى شمار، به هر كه خواهد! اى خداوند، اى بخشاينده، اى خداوند! اى مهربان! اى خداوند، اى خداوند، اى خداوند! نام هاى نيكوتر، مَثَل هاى والاتر و بزرگى و نعمت ها از آنِ توست. از تو مى خواهم بر محمّد و خاندانش درود فرستى و نامم را امشب در ميان سعادتمندان، روحم را با شهيدان، نيكوكارى ام را در والامرتبگان، و گناهم را آمرزيده قرار دهى و مرا يقينى بدهى كه به سبب آن با دلم همدم شوى و ايمانى عطا كنى كه با آن، شك را از من ببرى و به آنچه قسمتم كرده اى، راضى ام گردانى. ما را

امام سجّاد عليه السلام ـ در دعايش هنگام ختم قرآن ـ:خداوندا! تو مرا بر ختم كتاب خويش يارى كردى؛ كتابى كه آن را روشنگر فرو فرستادى و آن را بر هر كتابى كه نازل كرده اى، گواه و غالب قرار دادى و آن را بر هر سخنى كه برخوانده اى، برترى دادى و آن را معيارى ساختى و با آن ميان حلال و حرامت جدايى انداختى؛ قرآنى كه با آن، قوانين احكام خود را آشكار ساختى و كتابى كه آن را براى بندگانت تفصيل دادى و وحيى كه آن را بر پيامبرت محمّد ـ كه درود تو بر او باد ـ نازل كردى و آن را فروغى قرار دادى كه با پيروى از آن، راه را از تاريكى هاى گم راهى و نادانى باز مى شناسيم، و نيز درمانى براى هر كس كه از سر فهم و تصديق، به آن گوش فرا دهد، و ميزانى براى قسط كه زبانش از حق برنمى گردد و نور هدايتى كه بُرهان آن براى شاهدان،

مصباح المتهجّد:نيز در سحر، دعاى ادريس عليه السلام ۵ را بخواند: «پاك و منزّهى تو. معبودى جز تو نيست. اى پروردگار و وارث هر چيز! اى خداى همه معبودها كه در شُكوهت، والايى! اى خداوندى كه در همه كارهايت ستوده اى! اى بخشنده و بخشايشگر هر چيز! اى زنده، از آن زمان كه زنده اى نبود، در ماندگارىِ فرمان روايى! اى برپاى استوارى كه چيزى از علم تو بيرون نمى مانَد و بر آن سنگينى نمى كند! اى يگانه باقى، در آغاز و انجام هر چيز! اى ماندگارِ بى فنا كه مُلك تو، بى زوال است! اى بى نياز بى همتا كه چيزى همانند تو نيست! اى نيكوكردار بى همانند كه كسى هم وصفِ او نيست! اى بزرگ! تو آنى كه دل ها به درك عظمتت راه نمى يابند. اى آفريدگار، كه بى نمونه گيرى از ديگرى، پديدآورنده است! اى منزّه پاك، كه با قداست خود، از هر

المصباح كفعمى ۱۱: دعاى جوشن كبير، از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است و صد بخش است و هر بخشى ده نام است و در آخر هر بخش آن، مى گويى: «سبحانك يا لا إله إلاّ أنت! الغَوث، الغَوث، الغَوث، خَلِّصنا مِنَ النّار يا ربّ؛ منزّهى تو، اى آن كه معبودى جز تو نيست! به فرياد رس، به فرياد رس، به فرياد رس. پروردگارا! ما را از آتش، نجات بده». يكم. «خداوندا! تو را به نامت مى خوانم: اى خداوند، اى بخشايشگر، اى مهربان، اى بزرگوار، اى برپادارنده، اى بزرگ، اى ديرين، اى دانا، اى بردبار، اى حكيم!». دوم. «اى سَرور سَروران، اى اجابت كننده دعاها، اى بالابرنده رتبه ها، اى سرپرست نيكى ها، اى آمرزنده خطاها، اى برآورنده خواسته ها، اى پذيرنده توبه ها، اى شنواى صداها، اى داناى نهان ها، اى زداينده بلاها!».

تاريخ الطبرىـ به نقل از جعفر بن حُذَيفه ـ: سپاهيان درنگ ورزيدند تا آن كه فرجامِ ماه محرّم نزديك شد و على عليه السلام به مرثد بن حارث جشمى فرمان داد [تا ندا در دهد]و او هنگام غروب آفتاب، شاميان را ندا در داد: هلا كه امير مؤمنان به شما مى گويد: «همانا با شما مدارا كردم تا به سوى حق باز آييد و توبه كنيد. كتاب خداوند عز و جل را بر شما حجّت آوردم و به آن فرا خواندمتان؛ امّا از سركشى دست نكشيديد و حق را اجابت نكرديد. من به شما اعلام جنگ مى كنم. كه خدا خيانت پيشگان را دوست ندارد». سپس شاميان، غوغاگرانه به اميران و سَرانِ خويش پناه آوردند. معاويه و عمرو بن عاص برون شدند و فوج ها را آراستند و سپاه را آماده ساختند و آتش ها برافروختند. على عليه السلام [نيز] سراسرِ شب را به آماده سازى سپاه و فوج

الفتوحـ در بيان رويدادهاى صِفّين ـ: اشتر به ميدان آمد. عبيد اللّه بن عمر بن خطّاب به سوى وى شتافت. آن گاه، به اشتر نزديك شد، در حالى كه او را نمى شناخت. پس به اشتر گفت: كيستى اى سوار؟ من تنها با همانندِ خود مبارزه مى كنم. گفت: من مالك بن حارث نَخَعى هستم. پس عبيد اللّه بن عمر، لَختى سكوت ورزيد و سپس گفت: اى مالك! به خدا سوگند، اگر مى دانستم كه تويى كه هماورد مى طلبى، به سويت نمى آمدم. پس اگر صلاح مى بينى كه از ميدانت بازگردم، همين كن تا احسانى نموده باشى. اشتر گفت: آيا ننگ نمى ورزى كه از ميدان من عقب بنشينى، حال آن كه من مردى هستم از يَمَن و تو جوانى قريشى هستى؟ گفت: نه، به خدا سوگند! مرا ننگى نيست كه از ميدانِ همچو تويى عقب بنشينم. اشتر به وى گفت: پس اكنون برگرد و جز براى نبرد با

الأخبار الطّوال:حبيب بن مسلمه كه جناح چپِ [سپاه] معاويه را فرماندهى مى كرد، به جناح راستِ [سپاهِ]على عليه السلام يورش آورد. پس ايشان از هم پراكنده شدند و سپس بازگشتند و حمله اى آوردند. على عليه السلام كه اين صحنه را مى نگريست، به سهل بن حُنَيف گفت: «با حجازيانِ همراهِ خويش، به نبرد برخيز تا جناح راست را يارى كنى». پس سهل همراه حجازيانِ پيرامونش، به [يارى]جناح راست روان شد. دسته هايى انبوه از سپاه شام به رويارويى ايشان آمدند و اجتماع او و همراهانش را از هم پراكندند تا به سوى على عليه السلام كه در قلب سپاه مى جنگيد، رسيدند. بدين سان، قلب سپاه كه على عليه السلام در آن بود، [نيز]دچار گسيختگى شد و تنها پايداران و دليرْ مردان با على عليه السلام ماندند. پس وى اسبش را به سوى جناح چپ سپاهش هِى زد؛