پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مردم در پنج مرتبه جاى دارند: يكى آن است كه مى پندارد روزى از كسب فراهم مى آيد نه از جانب خدا، كه او كافر است؛ ديگرى آن كه گمان دارد روزى، هم از كسب است و هم از جانب خدا، كه وى مشرك است؛ و ديگر آن كه مى داند روزى از جانب خداست و كسبْ وسيله است، امّا نمى داند كه خداوند روزى اش را عطا مى كند يا نه، و او منافقى شك پيشه است؛ و ديگرى آن كه مى داند روزى از جانب خداست و كسبْ وسيله است، امّا حقّ اين اعتقاد را به جاى نمى آورد و براى كسب، خداى را نافرمانى مى كند، و او فاسق است؛ و ديگر آن كس است كه مى داند روزى از جانب خداوند است و كسبْ وسيله است و حقّ اين اعتقاد را نيز به جاى مى آورد و براى كسب، خداى را نافرمانى نمى كند، و او مؤمنى است كه راه هاى كسب درآمدش را پاك ساخته

امام صادق عليه السلام:و شايد كسى كه بر تدبير، از ديگر سوى، خُرده گيرد و بگويد: چگونه تدبيرى در كار است، حال آن كه مى بينيم در اين دنيا آن كه قوى تر است، بَرنده است: زورمند، زور مى گويد و [حق ديگران را] غصب مى كند، و ناتوان، زور مى بيند و پاى مال مى شود. نيكان، فقير و گرفتارند، و بدكاران، تن درست و برخوردار، و آن كه مرتكب گناه يا حرامى شود، به زودى كيفر نمى بيند. پس اگر در عالم، تدبيرى بود، همانا كارها بر روالى درست پيش مى رفت: نيكان، برخوردار مى بودند و بدكاران، محروم. زورمند، از ستم و زورگويى به ناتوان، باز داشته مى شد، و آن كه هتك حرمت مى كرد، بى درنگ، مجازات مى شد. در پاسخ به اين ايراد گفته مى شود: اگر چنين مى بود، ديگر جايى براى نيكى كردن و دست زدن به كارهاى خوب كه مايه امتياز انسان

السنن الكبرىـ به نقل از كدير ضَبّى ـ: مردى بيابان نشين نزد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمد و گفت: مرا از كارى خبر ده كه به طاعت خدا نزديكم كند و از آتش، دورم گرداند. فرمود: «آيا اين دو، ذهنت را به خود مشغول ساخته اند؟». باديه نشين گفت: آرى. فرمود: «حق را بگو و افزون [دارايى ات] را ببخش». مرد گفت: به خدا سوگند كه نمى توانم هر لحظه حق بگويم و نمى توانم فزونىِ دارايى ام را ببخشم! فرمود: «پس، اطعام كن و به همگان سلام ده». مرد گفت: اينها نيز دشوارند. فرمود: «آيا شتر دارى؟». مرد گفت: آرى. فرمود: «شترى از شترهايت را با مَشكى بردار و به ميان چادرنشينانى برو كه يك روز در ميان، آب مى نوشند و به آنها آب بنوشان. اميد كه شترت نميرد و مَشكت پاره نشود تا اين كه بهشت بر تو واجب گردد».

تفسير الطبرى ـ به نقل از عطاء بن يسار، در باره آيه شريف: «آيا كسى كه مؤمن است، همانند كسى است كه نافرمان است؟ يكسان نيستند. امّا كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند، به پاداش آنچه انجام مى‏دادند، در باغ‏هايى كه در آنها جايگزين مى‏شوند، پذيرايى مى‏گردند، و امّا كسانى كه نافرمانى كرده‏اند، جايگاهشان آتش است. هر بار كه بخواهند از آن بيرون بيايند، در آن، باز گردانيده مى‏شوند و به آنان گفته مى‏شود: بچشيد عذاب آن آتشى را كه دروغش مى‏شمرديد» ـ : اين آيات در مدينه و در باره على بن ابى طالب عليه ‏السلام و وليد بن عقبة بن ابى معيط، نازل شده است [ماجرا بدين شرح است كه] ميان وليد و على، سخنى در گرفت. وليد بن عقبه گفت: من از تو زبان‏آورتر و جنگاورتر و لشكرشكن‏ترم. على عليه ‏السلام گفت: