فیلترها
نتایج جستجو برای «متکلم»: ۸۰ حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:العِلمُ خَزائِنُ ومِفتاحُهَا السُّؤالُ، فَاسأَلوا رَحِمَكُمُ اللّهُ، فَإِنَّهُ يُؤجَرُ أربَعَةٌ: السّائِلُ، والمُتَكَلِّمُ، والمُستَمِعُ، والمُحِبُّ لَهُم ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانش، گنجينه و كليد آن پرسش است. پس خدا رحمتتان كند بپرسيد كه به چهاركس پاداش داده مى شود: پرسشگر و گوينده و شنونده و دوستدار آنها.
۱.تحف العقول: 41، الخصال: 245 / 101 عن السكوني عن الإمام الصادق والإمام الباقر عليهماالسلام، كنزالفوائد: 2 / 107؛ سنن الدارمي: 1 / 144 / 555 عن ابن شهاب، حلية الأولياء: 3 / 192 وفيه «المعلّم» بدل «المتكلّم» و «المجيب» بدل «المُحبّ».
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
يونس بن يعقوب:كُنتُ عِندَ أبي عَبدِاللّهِ عليه السلام فَوَرَدَ عَلَيهِ رَجُلٌ مِن أهلِ الشّامِ، فَقالَ: إنّي رَجُلٌ صاحِبُ كَلامٍ وفِقهٍ وفَرائِضَ، وقَد جِئتُ لِمُناظَرَةِ أصحابِكَ، فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: كَلامُكَ مِن كَلامِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آلهأو مِن عِندِكَ؟ فَقالَ: مِن كَلامِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ومِن عِندي. فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: فَأَنتَ إذا شَريكُ رَسولِ اللّهِ؟ قالَ: لا، قالَ: فَسَمِعتَ الوَحيَ عَنِ اللّهِ عَزَّوجَلَّ يُخبِرُكَ؟ قالَ: لا، قالَ: فَتَجِبُ طاعَتُكَ كَما تَجِبُ طاعَةُ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله؟ قالَ: لا.
فَالتَفَتَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام إلَيَّ فَقالَ: يا يونُسُ بنُ يَعقوبَ! هذا قَد خَصَمَ نَفسَهُ قَبلَ أن
يونس بن يعقوب:نزد امام صادق عليه السلام بودم كه مردى شامى وارد شد و گفت: من به كلام، فقه و احكام واقفم و براى مناظره با ياران تو آمده ام. امام صادق عليه السلامفرمود: «سخن تو از رسول خداست يا از خودت؟». گفت: از پيامبر و از خودم. امام صادق عليه السلام فرمود: «بنابراين، تو شريك رسول خدا هستى؟». گفت: خير. فرمود: «پس از راه وحى از خداوند شنيدى و به تو خبر داد؟».
گفت: نه. فرمود: «آيا پيروى از تو، همچون پيروى از رسول خدا واجب است؟». پاسخ داد: نه.
[يونس گويد:] آن گاه، امام صادق عليه السلام رو به من كرد و فرمود: «اى يونس! وى پيش از آن كه سخن بگويد، خود را محكوم كرد». آن گاه، فرمود: «اى يونس! اگر بحث هاى كلامى را خوب مى دانستى با وى بحث مى كردى». يونس گويد: [پيش خود گفتم] اى واى! سپس به امام عرض
۱.إشارة إلى ما يقول أهل المناظرة في مجادلاتهم: سلَّمنا هذا ولكن لا نسلِّم ذلك (الوافي).
۲.«وهذاينساق، وهذا لاينساق» إشارة إلى قولهم للخصم: له أن يقول كذا وليس له أن يقول كذا (الوافي).
۳.أي: تركوا ما ثبت منّا وصحّ نقله عنّا من مسائل الدِّين، وأخذوا بآرائهم فيها فنصروها بمثل هذه المجادلات (الوافي).
۴.الفازة: مَظلّة بين عمودين (مجمع البحرين: 3 / 1422).
۵.الخَببُ: ضرب من العدو (النهاية: 2 / 3).
۶.يعني: هذا الراكب هشام.
۷.«فظننّا. إلخ» أي ظننّا أنّه يريد بقوله: هشام، رجلاً من ولد عقيل.
۸.«فتعارفا» في أكثر النسخ بالعين والراء المهملتين والفاء، أي: تكلّما بما عرف كلّ منهما صاحبه وكلامه بلا غلبة لأحدهما على الآخر. وفي بعضها بالواو والقاف، أي: تعوق كلّ منهما عن الغلبة. وفي بعضها بالفاء والراء والقاف. وفي بعضها بالعين والراء والقاف «تعارقا» أي: وقعا في العرق، كناية عن طول المناظرة (مرآة العقول). وفي بعضها «فتعاركا» أي: لم يغلب أحدهما على الآخر (الوافي).
۹.أي: على الأخبار المأثورة عن النبيّ والأئمّة الهداة صلوات اللّه عليهم فتصيب الحقّ، وقيل: على حيث ما يقتضي كلامك السابق، فلا يختلف كلامك بل يتعاضد، ويحتمل أن يكون المراد: على أثر كلام الخصم، أي جوابك مطابق للسؤال، والأوّل أظهر (مرآة العقول).
۱۰.قياس على صيغة المبالغة: أي: أنت كثير القياس، وكذلك روّاغ بإهمال أوّله وإعجام آخره. أي: كثير الروغان، وهو ما يفعله الثعلب من المكر والحيل. ويقال للمصارعة أيضا (الوافي).
۱۱.أي: إذا قربت من الاستشهاد بحديث رسول اللّه صلى الله عليه و آله، وأمكنك أن تتمسّك به، تركته وأخذت أمرا آخر بعيدا من مطلوبك (الوافي).
۱۲.بالقاف والفاء المشدّدة والزاي من القفز: وهو الوثوب. وفي بعض النسخ «قفاران» بالراء، من القفر، وهو: المتابعة والاقتفاء. وفي بعضها بتقديم الفاء على القاف من «فقرت البئر» أي: حفرته (مرآة العقول).
۱۳.أيّ: إنّك كلّما قربت من الأرض وخفت الوقوع عليها، لويت رجليك ـ كما هو شأن الطير عند إرادة الطيران ـ ثمّ طرت ولم تقع (مرآة العقول).
۱۴.الكافي: 1 / 171 / 4، الإرشاد للمفيد: 2 / 194، الاحتجاج: 2 / 277 / 241، بحارالأنوار: 48 / 203 / 7.
۱۵.اشاره به سخن مناظره كنندگان در هنگام مناظره است كه مى گويند: اين را مى پذيريم و آن را نمى پذيريم (الوافى).
«اين روا و آن نارواست» اشاره به كلام آنان است كه به طرف مقابل خود مى گويند او مى تواند چنين بگويد؛ ولى تو نمى توانى چنان بگويى (الوافى).
۱۶.يعنى: آنچه را درباره مسائل دينى از طرف ما ثابت است و به درستى گزارش شده، رها كنند و آراى خود را مطرح كرد، با اين قبيل مجادله ها آنها را اثبات كنند (الوافى).
۱۷.الفازة: سايبانى بين دو تيرك را مى گويند (مجمع البحرين، ج 3، ص 1422).
۱۸.الجَنب: نوعى دويدن (يورتمه) است (النهاية، ج 2، ص 3).
۱۹.يعنى اين سوار، هشام است.
۲۰.م ظنّنا.: يعنى فكر كرديم كه منظور وى، هشام، يكى از فرزندان عقيل است.
۲۱.در بيشتر نسخه ها تعبير «فتعارفا» ثبت شده؛ يعنى هركدام به آنچه كه طرف مقابل مى فهميد، سخن مى گفت و هيچ يك بر ديگرى غلبه نداشت؛ ولى در پاره اى نسخه ها «فتعاوقا» آمده است؛ يعنى هر يك، از پيروزى عقب ماندند. در نسخه هايى «تفارقا»، و در نسخه هايى ديگر «تعارقا» آمده است؛ يعنى در حال عرق ريختن ماندند؛ يعنى مناظره به طول انجاميد (مرآة العقول) و در پاره اى نسخه ها «فتعاركا» ثبت شده است؛ يعنى هيچ كدام بر ديگرى پيروز نشدند.
۲۲.يعنى طبق اخبار رسيده از پيامبر و امامان عليه السلام سخن مى گويى و به حق دست مى يابى. احتمال ديگر آن است كه يعنى طبق كلام قبلى و هماهنگ با آن، سخن مى گويى و بحث هايت با هم اختلاف ندارند و همديگر را تأييد مى كنند؛ و احتمال دارد مراد آن باشد كه در پىِ كلام طرف مقابل، سخن مى گويى و پاسخ تو مطابق با پرسش اوست. احتمال نخست، مناسب تر است (مرآة العقول).
۲۳.قيّاس، صيغه مبالغه است؛ يعنى تو پُر قياس هستى. «روّاغ» نيز صيغه مبالغه است؛ يعنى بسيار مكر مى كنى و روغ، حيله و مكرى است كه روباه انجام مى دهد. به سرعت هم روغ گفته مى شود (الوافى).
۲۴.يعنى وقتى كه به استشهاد به كلام پيامبر صلى الله عليه و آله نزديك مى شوى و مى توانى به آن تمسّك جويى، آن را رها مى كنى و موضوع ديگرى را پيش مى گيرى كه از هدف تو دور است (الوافى).
۲۵.قفّازان از ماده «قفز» به معناى خيزش است. در بعضى نسخه ها قفاران با راء است كه ماده «قفر» به مفهوم پيروى و متابعت است و در بعضى نسخه ها فقاران از ماده فقرت البئر، يعنى حفر كردن چاه است (مرآة العقول).
۲۶.يعنى هر گاه نزديك زمين مى شوى و مى ترسى كه سقوط كنى، مثل پرنده كه هنگام پرواز، پاهايش را جمع مى كند، پاهايت را جمع مى كنى و پرواز مى كنى و بر زمين نمى افتى (مرآة العقول).
کلیدواژه‌ها فن گفتگو
أبو عبيدة الحذّاء:قالَ لي أبوجَعفَرٍ عليه السلام ـ وأنَا عِندَهُ ـ: إيّاكَ وأصحابَ الكَلامِ وَالخُصوماتِ ومُجالَسَتَهُم! فَإِنَّهُم تَرَكوا ما اُمِروا بِعِلمِهِ، وتَكَلَّفوا ما لَم يُؤمَروا بِعِلمِهِ حَتّى تَكَلَّفوا عِلمَ السَّماءِ. ۱
ابوعبيده حذّاء:نزد امام باقر عليه السلام بودم كه به من فرمود: از متكلّمان و اهل جدال، بپرهيز و با آنان منشين؛ چرا كه آنان، دانستن آنچه را بدان مأمورند، ترك كرده اند و رنجِ دانستن آنچه بدان مأمور نيستند، بر خود هموار كردند، تا آن جا كه رنج دانش آسمان را بر خود هموار ساختند.
۱.كشف المحجّة: 63، بحارالأنوار: 2 / 137 / 47.
الإمام الرضا عليه السلام:إِنَّ كَليمَ اللّهِ موسَى بنَ عِمرانَ عليه السلام عَلِمَ أَنَّ اللّهَ تَعالى عَن أَن يُرى بِالأَبصارِ، ولكِنَّهُ لَمّا كَلَّمَهُ اللّهُ عز و جل وقَرَّبَهُ نَجِيّا رَجَعَ إِلى قَومِهِ فَأَخبَرَهُم أَنَّ اللّهَ عز و جلكَلَّمَهُ وقَرَّبَهُ وناجاهُ، فَقالَوا: لَن نُؤمِنَ لَكَ حَتّى نَسمَعَ كَلامَهُ كَما سَمِعتَ، وكانَ القَومُ سَبعَمِئةِ أَلفِ رَجُلٍ، فَاختارَ مِنهمُ سَبعينَ أَلفا، ثُمَّ اختارَ مِنهُم سَبعَةَ آلافٍ، ثُمَّ اختارَ مِنهُم سَبعَمِئَةٍ، ثُمَّ اختارَ مِنهُم سَبعينَ رَجُلاً لِميقاتِ رَبِّهِ، فَخَرَجَ بِهِم إِلى طورِ سينا، فَأَقامَهُم في سَفحِ الجَبَلِ، وصَعِدَ موسى عليه السلام إِلَى الطّورِ، وسَأَلَ اللّهَ ـ تَبارَكَ وتَعالى ـ أَن يُكَلِّمَهُ ويُسمِعَهُم
امام رضا عليه السلام:هم سخن خدا، موسى بن عمران عليهماالسلاممى دانست كه خدا، برتر از اين است كه با چشم ها ديده مى شود؛ ولى چون خداوند عز و جل با او سخن گفت و به رازگويى، نزديكش ساخت، به سوى قومش بازگشت و به آنان خبر داد كه خدا با او سخن گفت و او را به خود، نزديك كرد و با او نجوا كرد. پس آنان گفتند: به تو ايمان نمى آوريم، مگر اين كه ما هم مثل تو سخن خدا را بشنويم، و قوم موسى عليه السلامهفتصد هزار مرد بودند. پس، از ميان آنها موسى عليه السلامهفتاد هزار نفر را برگزيد و سپس، هفت هزار نفر و پس از آن، هفتصد نفر و سپس هفتاد نفر را براى موعدى كه خدا معيّن كرده بود، برگزيد. پس موسى عليه السلام آنان را به سوى كوه سينا بيرون برد و در پايين كوه، آنها را متوقّف كرد و خود به بالاى كوه طور رفت و از خداى
۱.التوحيد: ص 121 ح 24، عيون أخبار الرضا: ج 1 ص 200 ح 1 وفيه «إنّ اللّه تعالى أعزّ أن يرى» بدل «إنّ اللّه تعالى عن أن يرى» وكلاهما عن عليّ بن محمّد بن الجهم، الاحتجاج: ج 2 ص 430 ح 308 عن عليّ بن الجهم، بحار الأنوار: ج 4 ص 47 ح 25.
الإمام عليّ عليه السلام:وما بَرِحَ للّهِِ ـ عَزَّت آلاؤُهُ ـ فِي البُرهَةِ بَعدَ البُرهَةِ، وفي أَزمانِ الفَتَراتِ، عِبادٌ ناجاهُم في فِكرِهِم، وكَلَّمَهُم في ذاتِ عُقولِهِم، فَاستَصبَحوا بِنورِ يَقَظَةٍ فِي الأَبصارِ وَالأَسماعِ وَالأَفئِدَةِ، يُذَكِّرونَ بِأيّامِ اللّهِ، ويُخَوِّفونَ مَقامَهُ، بِمَنزِلَةِ الأَدِلَّةِ فِي الفَلَواتِ، مَن أَخَذَ القَصدَ حَمِدوا إِلَيهِ طَريقَهُ وبَشَّروهُ بِالنَّجاةِ، ومَن أَخَذَ يَمينا وشِمالاً ذَمّوا إِلَيهِ الطَّريقَ وحَذَّروهُ مِنَ الهَلَكَةِ، وكانوا كَذلِكَ مَصابيحَ تِلكَ الظُّلُماتِ، وأَدِلَّةَ تِلكَ الشُّبُهاتِ. ۱
امام على عليه السلام:همواره خدا را ـ كه نعمت هايش گران قدر است ـ در روزگارى پس از روزگارى، و در روزگارانى كه پيامبرى نبوده، بندگانى هست كه با آنان در فكر و انديشه شان راز مى گويد و در خِردهايشان با ايشان سخن مى گويد و آنها به نور بيدارى اى كه در گوش ها و چشم ها و دل هايشان هست، چراغ هدايت را روشن مى كنند، روزهاى خدا را [به مردم] يادآور مى شوند و آنان را از مقام خدا، بيم مى دهند. اينان، همانند راهنمايان در بيابان ها هستند. هركه از راه ميانه برود، راهش را بستانيد و او را به رهايى مژده دهند و هركه به راه راست يا چپ برود، راهش را نكوهش كنند و از هلاكت برحذر دارند، و اين چنين، چراغ هاى آن تاريكى ها هستند و راهنمايان در آن شبهه ها.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 222، بحار الأنوار: ج 69 ص 325 ح 39.
الإمام عليّ عليه السلام:يُخبِرُ لا بِلِسانٍ ولَهَواتٍ، ويَسمَعُ لا بِخُروقٍ وأَدَواتٍ، يَقولُ ولا يَلفِظُ، ويَحفَظُ ولا يَتَحَفَّظُ. يَقولُ لِمَن أَرادَ كونَهُ: «كُن» فَيَكونُ؛ لا بِصوتٍ يُقرَعُ، ولا بِنِداءٍ يُسمَعُ، وإِنَّما كَلامُهُ سُبحانَهُ فِعلٌ مِنهُ، أَنشَأَهُ ومَثَّلَهُ، لَم يَكُن مِن قَبلِ ذلِكَ كائِنا، ولَو كانَ قَديما لَكانَ إِلها ثانِيا. ۱
امام على عليه السلام:[خداوند] خبر مى دهد، نه با زبان يا زبانك تهِ گلو؛ مى شنود، نه با سوراخ هاى گوش و ابزارها؛ مى گويد، ولى با زبان تلفّظ نمى كند؛ حفظ مى كند ولى نه با رنج به خاطر سپردن. بودن هر چه را بخواهد، گويد: «باش!»، پس هست مى گردد، ولى نه به آوازى كه به گوش بخورد و نه به بانگى كه شنيده شود؛ بلكه سخن خداى پاك، فعلى است از او كه آن را ايجاد كرده و بدان، شكل داده است و پيش از اين، موجود نبوده است، و اگر سخن خدا قديم بود، خداى دوم مى شد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 186، الاحتجاج: ج 1 ص 477 ح 116، بحار الأنوار: ج 4 ص 254 ح 8.
عنه عليه السلام:ما بَرحَ للّهِِ ـ عَزَّت آلاؤُهُ ـ فِي البُرهَةِ بَعدَ البُرهَةِ، وفي أَزمانِ الفَتَراتِ، عِبادٌ ناجاهُم في فِكرِهِم، وكَلَّمَهُم في ذاتِ عُقولِهِم. ۱
امام على عليه السلام:همواره خدا را ـ كه نعمت هايش گران قدر است ـ در روزگارى پس از روزگارى، و در روزگارانى كه پيامبرى نبوده، بندگانى هست كه در انديشه آنها با ايشان راز مى گويد و با ايشان از طريق خِردهايشان سخن مى گويد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 222، بحار الأنوار: ج 69 ص 325 ح 39.
الإمام الصادق عليه السلام:إِنَّ الكَلامَ صِفَةٌ مُحدَثَةٌ لَيسَت بِأَزَلِيَّةٍ، كانَ اللّهُ عز و جلولا مُتَكَلِّمَ. ۱
امام صادق عليه السلام:كلام خدا، صفتى پديد آمده بوده و ازلى نيست. خداوند عز و جلوجود داشت، در حالى كه گويا و متكلّم نبود.
۱.الكافي: ج 1 ص 107 ح 1، التوحيد: ص 139 ح 1 كلاهما عن أبي بصير، بحار الأنوار: ج 57 ص 161 ح96.
الإمام عليّ عليه السلام:كَلَّمَ موسى تكَليما، بِلا جِوارِحَ وأَدَواتٍ، ولا شَفَةٍ ولا لَهَواتٍ. ۱
امام على عليه السلام:خدا با موسى عليه السلام به گونه اى خاص سخن گفت: بدون اندام هاى بدن و ابزارها، و نه با لب، و نه با زبان كوچك.
۱.التوحيد: ص 79 ح 34 عن أبي المعتمر مسلم بن أوس، بحار الأنوار: ج 4 ص 295 ح 22؛ حلية الأولياء: ج 1 ص 73 عن النعمان بن سعد، كنز العمّال: ج 1 ص 409 ح 1737.
عنه عليه السلام:الَّذي كَلَّمَ موسى تَكليما، وأَراهُ مِن آياتِهِ عَظيما، بِلا جَوارِحَ ولا أَدَواتٍ، ولا نُطقٍ ولا لَهَواتٍ. ۱
امام على عليه السلام:خدايى كه با موسى عليه السلام به گونه اى خاص سخن گفت و نشانه هاى بزرگ خود را به او نماياندْ، بدون اندام هاى بدن، نه با ابزارها، نه با تلفّظ زبانى، و نه با زبان كوچك.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 182 عن نوف البكالي، بحار الأنوار: ج 13 ص 50 ح 21.
الإمام الكاظم عليه السلام:لا أَحُدُّهُ بِلَفظِ شَقِّ فَمٍ، ولكِن كَما قالَ ـ تَبارَكَ وتَعالى ـ: «كُن فَيَكُونُ» بِمَشيئَتِهِ، مِن غَيرِ تَرَدُّدٍ في نَفسٍ، صَمَدا فَردا لَم يَحتَج إِلى شَريكٍ يَذكُرُ لَهُ مُلكَهُ، ولا يَفتَحُ لَهُ أَبوابَ عِلمِهِ. ۱
امام كاظم عليه السلام:او (خداوند) را با تلفّظ از راه گشودن دهان، تعريف و تحديد نمى كنم؛ بلكه چنان كه خود گفته: «باش، پس به وجود مى آيد» ، با خواستش، بدون ترديدى در نفس. او بى نياز و يگانه است و نيازمند شريكى كه فرمان روايى اش را به ياد او آورد و درهاى دانايى اش را براى او بگشايد، نيست.
۱.الكافي: ج 1 ص 125 ح 2، التوحيد: ص 183 ح 19، الاحتجاج: ج 2 ص 326 ح 263 كلّها عن يعقوب بن جعفر، بحار الأنوار: ج 3 ص 330 ح 32.
الاحتجاج عن صفوان بن يحيى:سَأَلَني أَبو قُرَّةَ المُحَدِّثُ صاحِبُ شُبرُمَةَ أن أُدخِلَهُ عَلى أَبِي الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام، فَاستَأذَنَهُ فَأَذِنَ لَهُ، فَدَخَلَ فَسَأَلَهُ عَن أَشياءَ مِنَ الحَلالِ وَالحَرامِ وَالفَرائِضِ وَالأَحكامِ حَتّى بَلَغَ سُؤالُهُ إِلَى التَّوحيدِ.
فَقالَ لَهُ: أَخبِرني ـ جَعَلَنِي اللّهُ فِداكَ! ـ عَن كَلامِ اللّهِ لِموسى؟
فَقالَ: اللّهُ أَعلَمُ ورسَولُهُ بِأَيِّ لِسانٍ كَلَّمَهُ، بِالسُّريانِيَّةِ أَم بِالعِبرانِيَّةِ.
فَأَخَذَ أَبو قُرَّةَ بِلِسانِهِ فَقالَ: إِنَّما أسَأَ لُكَ عَن هذَا اللِّسانِ!
فَقالَ أَبُو الحَسَنِ: سُبحانَ اللّهِ عَمّا تَقولُ! ومَعاذَ اللّهِ أَن يُشبِهَ خَلقَهُ، أَو يَتَكَلَّمَ بِمِثلِ ما هُم بِهِ مُتَكَلِّمونَ، ولكِنَّهُ ـ
الاحتجاجـ به نقل از صفوان بن يحيى ـ: ابو قُرّه مُحدّث (صاحب شُبرُمه) از من خواست تا او را به خدمت امام رضا عليه السلامببرم. از امام عليه السلاماجازه خواست و ايشان، اجازه داد. آن گاه، وارد شد و چيزهايى در مورد حلال و حرام و واجبات و احكام پرسيد تا اين كه سؤالش به توحيد رسيد.
ابو قُرّه به امام عليه السلام گفت: خدا، مرا فدايت كند! مرا از سخن گفتن خدا با موسى عليه السلام آگاه كن.
امام عليه السلام فرمود: «خدا و پيامبرش داناترند كه خدا با كدام زبان با موسى عليه السلام سخن گفت: سُريانى يا عِبرى».
ابو قُرّه، زبانش را [با دست] گرفت و گفت: من در مورد اين زبان از شما پرسش كردم!
امام رضا عليه السلام فرمود: «خدا از آنچه مى گويى، منزّه است. پناه بر خدا كه او شبيه آفريده اش باشد، يا همانند آنچه
۱.الاحتجاج: ج 2 ص 373 ح 285، بحار الأنوار: ج 10 ص 343 ح 5 وراجع الأمالي للسيد المرتضى: ج 1 ص 104 وروضة الواعظين: ص 41.
عنه عليه السلام:قَريبٌ مِنَ الأَشياءِ غَيرُ مُلابِسٍ، بَعيدٌ مِنها غَيرُ مُبايِنٍ، مُتَكَلِّمٌ لا بِرَوِيَّةٍ، مُريدٌ لابِهِمَّةٍ، صانِعٌ لا بِجارِحَةٍ، لَطيفٌ لا يوصَفُ بِالخَفاءِ، كَبيرٌ لا يوصَفُ بِالجَفاءِ، بَصيرٌ لا يوصَفُ بِالحاسَّةِ، رَحيمٌ لا يوصَفُ بِالرِّقَّةِ، تَعنُو الوُجوهُ لِعَظَمَتِهِ، وتَجِبُ ۱ (تَجلُّ) القُلوبُ مِن مَخافَتِهِ. ۲
امام على عليه السلام:به چيزها نزديك است، ولى چسبيده نيست. از آنها دور است، امّا جدا نيست. گوياست، بدون تفكّر. اراده كننده است، نه با توجّه و خواستن. سازنده است، نه با اندام. لطيف است، امّا به پنهان بودن، توصيف نمى شود. بزرگ است، امّا به ستمگرى توصيف نمى شود. بيناست، امّا با حس كننده (چشم) توصيف نمى شود. مهربان است، امّا به نازك دلى توصيف نمى شود. چهره ها در برابر سترگى اش، خوار و سر به زير مى شوند و دل ها از بيم او، بى قرار مى گردند.
کلیدواژه‌ها احادیث جامع در تفسیر نام ها و صفات خدا
مهج الدعواتـ فيما ذَكَرَهُ مِن دُعاءِ يوسُفَ عليه السلام في بَعضِ أوقاتِ بَلواهُ ـ: يا راحِمَ المَساكينِ ويا رازِقَ المُتَكَلِّمينَ ويا رَبَّ العالَمينَ. يا غافِرَ الذُّنوبِ يا عَلاّمَ الغُيوبِ يا ساتِرَ العُيوبِ أسأَ لُكَ أن تُصَلِّيَ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ وأن تَغفِرَ لي ولِوالِدَيَّ وتَجاوَز عَنّا فيما تَعلَمُ فَإِنَّكَ الأَعَزُّ الأَكرَمُ ۱. ۲
مهج الدعوات- در بيان دعاى يوسف عليه السلام در وقتى از اوقات گرفتارى اش ـ: اى رحم كننده بر بيچارگان، اى روزى دهنده سخن گويان و اى خداوندگارِ جهانيان!. اى آمرزنده گناهان، اى داناى نهان ها، اى پوشاننده عيب ها! از تو درخواست مى كنم كه بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستى و مرا و پدر و مادرم را بيامرزى و از آنچه از ما مى دانى، درگذرى، كه تو عزيزترين و كريم ترينى. ۳
۱.قال المؤلّف قدس سره في ذيل الحديث: «إنّ قوله: أسألك أن تصلي على محمد وآل محمد إلى آخره لعله من زيادة الرواة».
۲.مهج الدعوات: ص 368، بحار الأنوار: ج 95 ص 171 ح 22
۳.سيد ابن طاووس، در ذيل حديث مى گويد: جمله: «از تو درخواست مى كنم كه بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستى» تا پايان، احتمالاً افزوده راويان باشد.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعا و ذکردعا کردن برای دیگران +2 مورد دیگر
أحمد بن الحسن قال:حدّثنا عبدالعظيم ابن عبداللّه قال: قال هارون الرشيد لجعفر بن يحيى البرمكي: إنّي اُحبّ أن أسمع كلام المتكلّمين من حيث لايعلمون بمكاني فيحتجّون عن بعض ما يريدون.
فأمر جعفر المتكلّمين فاُحضروا داره و صار هارون في مجلس يسمع كلامهم، و أرخى بينه وبين المتكلّمين ستراً، فاجتمع المتكلمون وغصّ المجلس بأهله ينتظرون هشام بن الحكم، فدخل عليهم هشام وعليه قميص إلى الركبة وسراويل إلى نصف الساق، فسلّم على الجميع ولم يخصّ جعفراً بشيء.
فقال له رجل من القوم: لِمَ فضّلت عليّاً على أبي بكر واللّه يقول: «ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لاَتَحْزَنْ إِنَّ اللّهَ مَعَنَا» ۱؟
فقال هشام: فأخبرني عن حزنه في ذلك الوقت أكان للّه رضىً أم غير رضى؟
فسكت.
فقال
عبدالعظيم حسنى فرمود:هارون الرشيد به يحيى برمكى گفت: دوست دارم متكلّمين در مكانى كه مرا نبينند گرد هم جمع شوند و پيرامون مسائلى كه در نظر دارند بحث نمايند و من نيز سخنان آنها را گوش دهم و مناظرات آنان را بشنوم.
جعفر برمكى فرمان خليفه را مورد عمل قرار داد و متكلمين را در خانه خود گرد هم آورد، و هارون نيز در مكانى كه وى را نمى ديدند نشست و به مذاكرات و مباحثات آنان گوش مى داد. در اين هنگام كه همه اجتماع كرده و مجلس از آنان پر شده بود، در انتظار هشام بن حكم بودند، در اين وقت كه همه چشم به راه او داشتند هشام وارد شد در حاليكه پيراهنى كه تا زانوى وى را پوشيده دربرداشت، هم چنين شلوارى كه تانصف ساق او را گرفته بود، وى به همه اهل مجلس سلام نمود و براى جعفر برمكى امتيازى قائل نشد.
در اين هنگام
التوحيد عن الحسن بن محمّد النّوفلي: قَدِمَ سُلَيمانُ المَروَزِيُّ مُتَكَلِّمُ خُراسانَ عَلَى المَأمونِ، فَأَكرَمَهُ ووَصَلَهُ ثُمَّ قالَ لَهُ: إنَّ ابنَ عَمّي عَلِيَّ بنَ موسى قَدِمَ عَلَيَّ مِنَ الحِجازِ وهُوَ يُحِبُّ الكَلامَ وأصحابُهُ، فَلا عَلَيكَ أن تَصيرَ إلَينا يَومَ التَّروِيَهِلِمُناظَرَتِهِ.
فَقالَ سُلَيمانُ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، إنّي أكرَهُ أن أسأَلَ مِثلَهُ في مَجلِسِكَ في جَماعَةٍ مِن بَني هاشِمٍ، فَيَنتَقِصَ عِندَ القَومِ إذا كَلَّمَني، ولا يَجوزُ الاِستِقصاءُ عَلَيهِ.
قالَ المَأمونُ: إنَّما وَجَّهتُ إلَيكَ لِمَعرِفَتي بِقُوَّتِكَ، ولَيسَ مُرادي إلّا أن تَقطَعَهُ عَن حُجَّةٍ واحِدَةٍ فَقَط.
فَقالَ سُلَيمانُ: حَسبُكَ يا أميرَ المُؤمِنينَ، اجمَع بَيني وبَينَهُ
التوحيدـ به نقل از حسن بن محمّد نوفلى ـ: سليمان مَروَزى، متكلّم خراسان، نزد مأمون آمد. مأمون، او را گرامى داشت و به او صله داد و سپس به او گفت: همانا پسر عموى من على بن موسى (امام رضا عليه السلام) از حجاز نزد من آمده است و او كلام و متكلّمان را دوست دارد. هيچ مانعى براى تو نيست كه روز ترويه براى مناظره با او، نزد ما بيايى.
سليمان گفت: اى امير مؤمنان! من نمى پسندم كه در مجلس تو در بين گروهى از بنى هاشم، از مانند او پرسشى كنم تا وقتى با من به گفتگو پرداخت، نزد قوم [خود]، تحقير شود. سختگيرى بر او روا نيست.
مأمون گفت: همانا من به خاطر شناختم از توانايى تو، به تو روى آورده ام و قصدم، جز اين نيست كه او را فقط با يك برهان قاطع، محكوم نمايى.
سليمان گفت: اى امير مؤمنان! كافى است. من و او را در يك
۱.مريم: 67.
۲.الروم: 27.
۳.البقرة: 117، والأنعام: 101.
۴.فاطر: 1.
۵.السجدة: 7.
۶.التوبة: 106.
۷.فاطر: 11.
۸.الذاريات: 54.
۹.الذاريات: 55.
۱۰.المائدة: 64.
۱۱.القدر: 1.
۱۲.في بعض النسخ: «لم يطلع عليه أحد من خلقه».
۱۳.التوحيد: ص 441 ح 1، عيون أخبار الرضا عليه السلام: ج 1 ص 179 ح 1، الاحتجاج: ج 2 ص 365 ح 284، بحار الأنوار: ج 10 ص 329 ح 2.
الغارات عن محمّد بن مخنف:إنَّ سُفيانَ بنَ عَوفٍ لَمّا أغارَ عَلَى الأَنبارِ قَدِمَ عِلجٌ ۱ مِن أهلِها عَلى عَلِيٍّ عليه السلام فَأَخبَرَهُ الخَبَرَ.
فَصَعِدَ المِنبَرَ فَقالَ: أيُّهَا النّاسُ! إنَّ أخاكُمُ البَكرِيَّ قَد اُصيبَ بِالأَنبارِ وهُوَ مُعتَزٌّ لا يَخافُ ما كانَ، فَاختارَ ما عِندَ اللّهِ عَلَى الدُّنيا فَانتَدَبوا إلَيهِم حَتّى تُلاقوهُم، فَإِن أصَبَتُم مِنهُم طَرَفا أنكَلتُموهُم عَنِ العِراقِ أبَدا ما بَقَوا.
ثُمَّ سَكَتَ عَنهُم رَجاءَ أن يُجيبوهُ أو يَتَكَلَّموا، أو يَتَكَلَّمَ مُتَكَلِّمٌ مِنهُم بِخَيرٍ فَلَم يَنبِس أحَدٌ مِنهُم بِكَلِمَةٍ، فَلَمّا رَأى صَمتَهُم عَلى ما في أنفُسِهِم نَزَلَ فَخَرَجَ يَمشي راجِلاً حَتّى أتَى النُّخَيلَةَ وَالنّاسُ يَمشونَ خَلفَهُ حَتّى أحاطَ
الغاراتـ به نقل از محمّد بن مخنف ـ: سفيان بن عوف چون بر شهر انبار شبيخون زد، مرد تنومندى از اهالى آن جا نزد على عليه السلام آمد و خبر داد. حضرت بر منبر رفت و فرمود: «اى مردم! برادر بكرى شما در انبار كشته شده است، شخصى كه بلند همّت و سرفراز و بى باك بود و پاداش الهى را بر دنيا برگزيد. به سوى مهاجمان بشتابيد تا با آنان رو در رو شويد. اگر ضربه اى به آنان بزنيد، براى هميشه آنان را از عراق رانده ايد».
آن گاه، به اميد پاسخ مساعد و سخن مناسب آنان سكوت كرد؛ ولى هيچ كس، حتى يك كلمه دم نزد. چون سكوت آنان را بر آنچه در دلشان بود ديد، فرود آمد و پياده به سمت نُخَيله راه افتاد، در حالى كه مردمْ پشت سر او مى رفتند، تا آن كه گروهى از اشراف كوفه بر گرد او جمع شدند و گفتند: اى امير مؤمنان! برگَرد، كه ما
عنه عليه السلام:قَريبٌ مِنَ الأَشياءِ غَيرُ مُلابِسٍ، بَعيدٌ مِنها غَيرُ مُبايِنٍ، مُتَكلِّمٌ لا بِرَوِيَّةٍ، مُريدٌ لا بِهِمَّةٍ، صانِعٌ لا بِجارِحَةٍ، لَطيفٌ لا يوصَفُ بِالخَفاءِ، كَبيرٌ لا يوصَفُ بِالجَفاءِ، بَصيرٌ لا يوصَفُ بِالحاسَّةِ، رَحيمٌ لا يوصَفُ بِالرِّقَّةِ، تَعنُو الوُجوهُ لِعَظَمَتِهِ، وتَجِبُ القُلوبُ مِن مَخافَتِهِ. ۱
امام على عليه السلام:به چيزها نزديك است، بدون آن كه بپيوندد، و از آنها دور است، بدون آن كه جدا شود. گوينده است، نه با انديشيدن. اراده كننده است، نه با خواهش و قصد. سازنده است، نه با دست. لطيفى است كه به پوشيدگى توصيف نمى گردد. بزرگى است كه به ستمگرى وصف نمى شود. بينايى است كه به داشتن حسّ بينايى، توصيف نمى شود؛ مهربانى است كه به دلسوزى وصف نگردد. به خاطر عظمتش سرها در برابرش فرو افتاده اند، و از بيمش دل ها بى قرارند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 179، بحار الأنوار: ج 72 ص 279.
کلیدواژه‌ها مجموعه نام ها و صفات
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:العِلمُ خَزائِنُ ومِفتاحُهَا السُّؤالُ، فَاسأَلوا رَحِمَكُمُ اللّهُ، فَإِنَّهُ تُؤجَرُ أربَعَةٌ: السّائِلُ، وَالمُتَكَلِّمُ، وَالمُستَمِعُ، وَالمُحِبُّ لَهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانش، گنجينه است و كليد آن، پرسش. پس ـ خدا رحمتتان كند ـ بپرسيد؛ چرا كه به چهار كس، پاداش داده مى شود: پرسشگر، گوينده، شنونده و دوستدار آنها.
۱.تحف العقول: ص 41.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +1 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلامـ في كِتابِهِ لِلأَشتَرِ ـ: اِجعَل لِذَوِي الحاجاتِ مِنكَ قِسما تُفَرِّغُ لَهُم فيهِ شَخصَكَ، وتَجلِسُ لَهُم مَجلِسا عامّا، فَتَتَواضَعُ فيهِ للّهِِ الَّذي خَلَقَكَ، وتُقعِدُ عَنهُم جُندَكَ وأَعوانَكَ مِن أحراسِكَ وشُرَطِكَ، حَتّى يُكَلِّمَكَ مُتَكَلِّمُهُم غيرَ مُتَتَعتِعٍ، فَإِنّي سَمِعتُ رَسول اللّهِ صلى الله عليه و آله يَقولُ في غَيرِ مَوطِنٍ: «لَن تُقَدَّسَ اُمّةٌ لا يُؤخَذُ لِلضَّعيفِ فيها حَقُّهُ مِنَ القَوِيِّ غَيرَ مُتَتَعتِعٍ». ۱
امام على عليه السلامـ در نامه اش به مالك اشتر ـ: براى آنان كه با تو كار دارند، وقتى بگذار تا در آن وقت، شخصا به نيازهاى آنان رسيدگى كنى و به آنان، بارِ عام بده و در آن مجلس، براى خدايى كه تو را آفريده است، فروتن باش و سربازان و محافظان خود را از آنان دور بدار، تا آن كه مى خواهد با تو سخن بگويد، بدون اضطراب، سخنش را بگويد؛ زيرا من، بارها از پيامبر خدا شنيدم كه مى فرمود: «امّتى كه در آن، حقّ ناتوان از زورمند، بدون ترس و لرز، ستانْده نشود، هر گز خوش بخت نمى شود».
۱.نهج البلاغة: الكتاب 53.
نمایش ۱ تا ۲۰ از ۸۰