باب در بيان گفتار ، در نزد بامداد و شام
38 حدیث
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ، عَنْ غَالِبِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالى: «وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْاصالِ» قَالَ:«هُوَ الدُّعَاءُ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا، وَ هِيَ سَاعَةُ إِجَابَةٍ».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ، عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«إِنَّ إِبْلِيسَ ـ عَلَيْهِ لَعَائِنُ اللّهِ ـ يَبُثُّ جُنُودَ اللَّيْلِ مِنْ حَيْثُ تَغِيبُ الشَّمْسُ وَ تَطْلُعُ؛ فَأَكْثِرُوا ذِكْرَ اللّهِ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ فِي هَاتَيْنِ السَّاعَتَيْنِ، وَ تَعَوَّذُوا بِاللّهِ مِنْ شَرِّ إِبْلِيسَ وَ جُنُودِهِ، وَ عَوِّذُوا صِغَارَكُمْ فِي تِلْكَ السَّاعَتَيْنِ، فَإِنَّهُمَا سَاعَتَا غَفْلَةٍ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از ابن فضّال، از ابوجميله، از جابر، از امام محمد باقر عليه السلام كه فرمود:«به درستى كه شيطان لشكرهاى خود را پراكنده مى كند، از اوّل وقتى كه آفتاب غروب مى كند و وقتى كه طلوع مى نمايد. پس در اين دو ساعت، بسيار ذكر خداى ـ تعالى ـ بكنيد، و از شرّ شيطان و لشكريانش به خدا پناه بريد، و كودكان خود را در اين دو ساعت تعويذ نماييد، كه اين ساعت ها، ساعت هاى غفلت اند».
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى؛ وَ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ جَمِيعاً، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ رَزِينٍ صَاحِبِ الْأَنْمَاطِ، عَنْ أَحَدِهِمَا عليهماالسلام، قَالَ:«مَنْ قَالَ: اللّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ، وَ أُشْهِدُ مَلَائِكَتَكَ الْمُقَرَّبِينَ، وَ حَمَلَةَ عَرْشِكَ الْمُصْطَفَيْنَ أَنَّكَ أَنْتَ اللّهُ، لَا إِلهَ إِلَا أَنْتَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ، وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُكَ وَ رَسُولُكَ، وَ أَنَّ فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ إِمَامِي وَ وَلِيِّي، وَ أَنَّ أَبَاهُ رَسُولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله وَ عَلِيّاً وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ وَ فُلَاناً وَ فُلَاناً ـ حَتّى يَنْتَهِيَ إِلَيْهِ ـ أَئِمَّتِي وَ
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى و على بن ابراهيم، از پدرش، هر دو، از ابن ابى عمير، از حسن بن عطيّه، از رزين صاحب انماط، از امام محمد باقر يا امام جعفر صادق عليهماالسلام روايت كرده اند كه فرمود:«هر كه بگويد كه: اللّهُمَّ اِنّى أُشْهِدُكَ. وَأَبْرَءُ مِنْ فُلانٍ وَفُلانٍ وَفُلانٍ؛ «خداوندا! به درستى كه من گواه مى گردانم تو را و گواه مى گردانم فرشتگان تو را، كه نزديك گردانيده شدگانند، و بردارندگان عرش تو را، كه برگزيده اند، كه تو، تويى خدا. نيست خدايى، مگر تو و مهربان و بخشاينده، و اينكه محمد بنده تو و فرستاده تو است، و اينكه محمد، پسر حسن، پيشواى من و اختياردار من است، و اينكه پدرش فرستاده خدا. رحمت فرستد خدا بر او و آل او و على و حسن و حسين و على، پسر حسين و محمد، پسر على و جعفر، پسر
۱.آن چه مذكور شد، بعضى صريح حديث است و بعضى به كنايه ادا شده؛ زيرا كه، در حديث، بعد از «و رسولك»، چنين است كه و «انّ فلان بن فلان امامى»، و بعد از «والحسين و فلانا و فلانا حتّى ينتهى الَيه ائمّتى»، و ضمير در اليه راجح است به سوى حضرت صاحب الزّمان ـ صلوات اللّه و سلامه عليه ـ؛ و شايد كه ذكر آن حضرت در اوّل، به اعتبار آن است كه آن حضرت بزرگتر فايده بخشى است از براى مؤمنان؛ زيرا كه او شفا است از براى خشم سينه هاى ايشان، به واسطه غلبه بر دشمنان كافر ايشان، و ذكرش در آخر، به اعتبار مرتبه وجود او است و به جهت مبالغه در توسّل به آن حضرت عليه السلام. و آنكه تصريح به نام نامى و اسم گرامى آن حضرت را تجويز نمى كند، به جاى محمد، در هر دو جا الحجّه مى گويد، وليكن اظهر جواز آن است، چنان كه در رساله عليحده بيان آن كرده ام. (مترجم)
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْحَجَّالِ وَ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّعِيرِيِّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ كَلْثَمَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ، أَوْ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليهماالسلام، قَالَ:«تَقُولُ إِذَا أَصْبَحْتَ: أَصْبَحْتُ بِاللّهِ مُؤْمِناً عَلى دِينِ مُحَمَّدٍ وَ سُنَّتِهِ، وَ دِينِ عَلِيٍّ وَ سُنَّتِهِ، وَ دِينِ الْأَوْصِيَاءِ وَ سُنَّتِهِمْ، آمَنْتُ بِسِرِّهِمْ وَ عَلَانِيَتِهِمْ، وَ شَاهِدِهِمْ وَ غَائِبِهِمْ، وَ أَعُوذُ بِاللّهِ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله وَ عَلِيٌّ عليه السلام وَ الْأَوْصِيَاءُ عليهم السلام، وَ أَرْغَبُ إِلَى اللّهِ فِيمَا رَغِبُوا إِلَيْهِ، وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از حجّال و بكر بن محمد، از ابواسحاق شعيرى، از بريد بن كلثمه، از امام جعفر صادق عليه السلام يا امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده اند كه فرمود:«چون صبح كنى، مى گويى: أَصْبَحْتُ بِاللّهِ مؤْمِنا. وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلّا بِاللّهِ؛ صبح كرده ام به خدا، گرونده بر كيش محمد و روش او و كيش على و روش او و كيش وصىّ ها و روش ايشان. گرويده ام به نهان ايشان و آشكار ايشان و حاضر ايشان و پنهان ايشان، و پناه مى برم به خدا از آن چه پناه جسته اند از آن فرستاده خدا. صلوات فرست خدا بر او و فرزندانش و على و وصىّ ها، و رغبت دارم به سوى خدا در آن چه رغبت كرده اند به سوى او، و نيست نيرومندى و نه توانايى، مگر به خدا».
عَنْهُ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُثْمَانَ الْخَرَّازِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، قَالَ:
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«إِنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ ـ صَلَوَاتُ اللّهِ عَلَيْهِمَا ـ كَانَ إِذَا أَصْبَحَ قَالَ: أَبْتَدِئُ يَوْمِي هذَا بَيْنَ يَدَيْ نِسْيَانِي وَ عَجَلَتِي بِسْمِ اللّهِ وَ مَا شَاءَ اللّهُ؛ فَإِذَا فَعَلَ ذلِكَ الْعَبْدُ، أَجْزَأَهُ مِمَّا نَسِيَ فِي يَوْمِهِ».
از او، از احمد بن محمد، از على بن حكم، از ابوايّوب ابراهيم بن عثمان خزّاز، از محمد بن مسلم مروى است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه:«حضرت على بن الحسين عليه السلام چون صبح مى كرد، مى فرمود: أَبْتَدِئُ يَوْمى هذا بَيْنَ يَدَىْ نِسْيانى وَعَجَلَتى بِسْمِ اللّهِ وَما شآءَ اللّهُ؛ «آغاز مى كنم در همين ميان دو دست و پيش روى فراموشى من، و شتاب من به نام خدا و به آن چه خواست خدا بود». و چون بنده اين را به جا آورد، او را كفايت كند از آن چه در آن روز فراموش نمايد».
عَنْهُ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ؛ وَ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ جَمِيعاً، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ شِهَابٍ وَ سُلَيْمٍ الْفَرَّاءِ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«مَنْ قَالَ هذَا حِينَ يُمْسِي، حُفَّ بِجَنَاحٍ مِنْ أَجْنِحَةِ جَبْرَئِيلَ عليه السلام حَتّى يُصْبِحَ: أَسْتَوْدِعُ اللّهَ الْعَلِيَّ الْأَعْلَى الْجَلِيلَ الْعَظِيمَ نَفْسِي، وَ مَنْ يَعْنِينِي أَمْرُهُ؛ أَسْتَوْدِعُ اللّهَ نَفْسِيَ الْمَرْهُوبَ الْمَخُوفَ، الْمُتَضَعْضِعَ لِعَظَمَتِهِ كُلُّ شَيْءٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ».
از او، از احمد بن محمد و على بن ابراهيم، از پدرش، هر دو مروى است از ابن ابى عمير، از عمر بن شهاب و سليم فرّاء، از مردى، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«هر كه در هنگامى كه شام مى كند، سه مرتبه اين دعا را بخواند، به بالى از بال هاى جبرئيل عليه السلام پيچيده شود، تا داخل صبح گردد: أَسْتَوْدِعُ اللّهَ الْعَلَىَّ. الْمُتَضَعْضِعَ لِعَظَمَتِهِ كُلُّ شَيْئٍ؛ به امانت مى سپارم به خداى برتر بزرگوار بزرگ خودم را، و هر كه را كه خواهد مرا كار او. به امانت مى سپارم به خدا خودم را، آنكه از او لرزيده و ترسيده شده، كه خوار شونده است به جهت بزرگى او هر چيزى».
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ؛ وَ أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنِ الْحَجَّالِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ وَ غَالِبِ بْنِ عُثْمَانَ، عَمَّنْ ذَكَرَهُ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِذَا أَمْسَيْتَ، قُلِ: اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِنْدَ إِقْبَالِ لَيْلِكَ، وَ إِدْبَارِ نَهَارِكَ، وَ حُضُورِ صَلَوَاتِكَ، وَ أَصْوَاتِ دُعَاتِكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ادْعُ بِمَا أَحْبَبْتَ».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد و ابوعلى اشعرى، از محمد بن عبدالجبّار، از حجّال، از على بن عقبه و غالب بن عثمان، از آنكه او را ذكر كرده، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده اند كه فرمود:«چون شام كنى، مى گويى: اَللّهُمَّ اِنىّ أَسْئَلُكَ عِنْدَ اِقْبالِ لَيْلِكَ وَاِدْبارِ نَهارِكَ وَحُضُورِ صَلَواتِكَ وَأَصْواتِ دُعآئِكَ أَنْ تُصَلِىَّ عَلى مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ؛ «خداوندا! به درستى كه من درمى خواهم از تو، در نزد رو آوردن شب تو، و پشت كردن روز تو، و حاضر شدن نمازهاى تو، و آوازهاى خواندن تو، كه صلوات فرستى بر محمد و آل محمد»، و دعا كن به آن چه دوست دارى و خواسته باشى».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«مَا مِنْ يَوْمٍ يَأْتِي عَلَى ابْنِ آدَمَ إِلَا قَالَ لَهُ ذلِكَ الْيَوْمُ: يَا ابْنَ آدَمَ، أَنَا يَوْمٌ جَدِيدٌ، وَ أَنَا عَلَيْكَ شَهِيدٌ، فَقُلْ فِيَّ خَيْراً، وَ اعْمَلْ فِيَّ خَيْراً؛ أَشْهَدْ لَكَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ؛ فَإِنَّكَ لَنْ تَرَانِي بَعْدَهَا أَبَداً».
قَالَ: «وَ كَانَ عَلِيٌّ عليه السلام إِذَا أَمْسى يَقُولُ: مَرْحَباً بِاللَّيْلِ الْجَدِيدِ، وَ الْكَاتِبِ الشَّهِيدِ اكْتُبَا عَلَى اسْمِ اللّهِ؛ ثُمَّ يَذْكُرُ اللّهَ عَزَّ وَ جَلَّ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد، از جعفر بن محمد اشعرى، از ابن قدّاح، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«هيچ روزى نيست كه بر فرزند آدم بيايد، مگر آنكه همان روز به او مى گويد كه: اى فرزند آدم! من روزى تازه ام و من بر تو گواهم، پس در من خوب بگو و در من خوبى بكن، تا در روز قيامت به آن از برايت گواهى دهم، پس به درستى كه تو بعد از اين هرگز مرا نخواهى ديد». و فرمود كه: «على عليه السلام چون شام مى كرد، مى فرمود: مَرْحَبا بِاللَّيْلِ الْجَديدِ وَ الْكاتِبِ الشَّهيدِ اُكْتُبا عَلَى اسْمِ اللّهِ تَعالى؛ «مرحبا به شب تازه! و خوش آمد و مرحبا به نويسنده گواه! بنويسيد بر نام خدا كه والاست»، بعد از آن، خداى ـ تعالى ـ را ذكر مى نمود و مشغول ياد آن جناب ـ تعالى ـ بود».
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِيِّ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ بُكَيْرٍ، عَنْ شِهَابِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ، قَالَ:
سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَقُولُ:«إِذَا تَغَيَّرَتِ الشَّمْسُ فَاذْكُرِ اللّهَ عَزَّ وَ جَلَّ، وَ إِنْ كُنْتَ مَعَ قَوْمٍ يَشْغَلُونَكَ فَقُمْ وَ ادْعُ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از صالح بن سندى، از جعفر بن بشير، از عبداللّه بن بكير، از شهاب بن عبد ربّه روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«چون آفتاب متغيّر شود و رنگش بگردد، خداى عز و جل را ذكر كنيد، و اگر با گروهى باشى كه تو را مشغول كنند، برخيز و دعا كن».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ شَرِيفِ بْنِ سَابِقٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ أَبِي قُرَّةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«ثَلَاثٌ تَنَاسَخَهَا الْأَنْبِيَاءُ مِنْ آدَمَ عليه السلام حَتّى وَصَلْنَ إِلى رَسُولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله: كَانَ إِذَا أَصْبَحَ يَقُولُ: اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ إِيمَاناً تُبَاشِرُ بِهِ قَلْبِي، وَ يَقِيناً حَتّى أَعْلَمَ أَنَّهُ لَا يُصِيبُنِي إِلَا مَا كَتَبْتَ لِي، وَ رَضِّنِي بِمَا قَسَمْتَ لِي».
وَ رَوَاهُ بَعْضُ أَصْحَابِنَا، وَ زَادَ فِيهِ: «حَتّى لَا أُحِبَّ تَعْجِيلَ مَا أَخَّرْتَ، وَ لَا تَأْخِيرَ مَا عَجَّلْتَ، يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ، بِرَحْمَتِكَ أَسْتَغِيثُ، أَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ، وَ
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از شريف بن سابق، از فضل بن ابى قرّه، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«سه چيز است كه پيغمبران از يكديگر فرا گرفته و از همديگر ميراث برده اند از آدم، تا آنكه آنها به رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيده. چون صبح مى كرد، مى فرمود: اَللّهُمَّ اِنّى أَسْئَلُكَ ايمانا تُباشِرُ بِهِ قَلْبى وَيَقينا حَتّى أَعْلَمَ أنَّهُ لا يُصيبُنى اِلّا ما كَتَبْتَ لى وَرِضىً بِما قَسَمْتَ لى؛ خداوندا! به درستى كه من سؤال مى كنم از تو ايمانى را كه برسانى آن را به دل من، و يقينى، تا آنكه بدانم در نمى رسد به من، مگر آن چه نوشته اى از برايم، و خشنودى به آن چه بخشش كرده اى از برايم» ۱. و بعضى از اصحاب ما اين را روايت كرده و در آن افزوده كه: «حَتّى لا
۱.و در بعضى از نسخ، به جاى رضى، رَضِّنى واقع است؛ يعنى خشنود گردان مرا. (مترجم)
وَ رُوِيَ،
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَصْبَحْنَا وَ الْمُلْكُ لَهُ، وَ أَصْبَحْتُ عَبْدَكَ وَ ابْنَ عَبْدِكَ وَ ابْنَ أَمَتِكَ فِي قَبْضَتِكَ، اللّهُمَّ ارْزُقْنِي مِنْ فَضْلِكَ رِزْقاً مِنْ حَيْثُ أَحْتَسِبُ وَ مِنْ حَيْثُ لَا أَحْتَسِبُ، وَ احْفَظْنِي مِنْ حَيْثُ أَحْتَفِظُ وَ مِنْ حَيْثُ لَا أَحْتَفِظُ، اللّهُمَّ ارْزُقْنِي مِنْ فَضْلِكَ، وَ لَا تَجْعَلْ لِي حَاجَةً إِلى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ، اللّهُمَّ أَلْبِسْنِي الْعَافِيَةَ، وَ ارْزُقْنِي عَلَيْهَا الشُّكْرَ، يَا وَاحِدُ، يَا أَحَدُ، يَا صَمَدُ، يَا أَللّهُ الَّذِي لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ، يَا أَللّهُ، يَا رَحْمَانُ، يَا رَحِيمُ، يَا مَالِكَ الْمُلْكِ وَ
و از امام جعفر صادق عليه السلام روايت شده است كه:«اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى أَصْبَحْنا. أَتَقَلَّبُ فى قَبْضَتِكَ؛ ستايش مر خدايى راست كه صبح كرده ايم و مملكت پادشاهى او راست، و صبح كرده ام بنده تو و پسر بنده تو و پسر كنيز تو، كه در مشت توام. خداوندا! روزى كن مرا از فضل خود روزى اى را، از جايى كه مى پندارم و از جايى كه نمى پندارم، و نگهدارى كن مرا، از جايى كه نگهدارى مى كنم و از جايى كه نگهدارى نمى كنم. خداوندا! روزى كن مرا از فضل خود، و مگردان از برايم حاجتى را به سوى يكى از آفريده ات. خداوندا! در پوشان به من عافيت را، و روزى كن به من بر آن سپاسگزارى را. اى يكتا! اى يگانه! اى پناه نيازمندان! كه نزاد و زاده نشد و نبود او را همتا هيچ كس. اى خدا! اى مهربان! اى بخشاينده! اى مالك پادشاهى و
عَنْهُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، رَفَعَهُ إِلى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ:«اللّهُمَّ إِنِّي وَ هذَا النَّهَارَ خَلْقَانِ مِنْ خَلْقِكَ؛ اللّهُمَّ لَا تَبْتَلِنِي بِهِ، وَ لَا تَبْتَلِهِ بِي؛ اللّهُمَّ وَ لَا تُرِهِ مِنِّي جُرْأَةً عَلى مَعَاصِيكَ، وَ لَا رُكُوباً لِمَحَارِمِكَ؛ اللّهُمَّ اصْرِفْ عَنِّيَ الْأَزْلَ وَ اللَأْوَاءَ وَ الْبَلْوى، وَ سُوءَ الْقَضَاءِ، وَ شَمَاتَةَ الْأَعْدَاءِ، وَ مَنْظَرَ السَّوْءِ فِي نَفْسِي وَ مَالِي».
قَالَ: «وَ مَا مِنْ عَبْدٍ يَقُولُ حِينَ يُمْسِي وَ يُصْبِحُ: رَضِيتُ بِاللّهِ رَبّاً، وَ بِالْاءِسْلَامِ دِيناً، وَ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله نَبِيّاً، وَ بِالْقُرْآنِ بَلَاغاً، وَ بِعَلِيٍّ إِمَاماً ثَلَاثاً، إِلَا
از او، از محمد بن على مروى است كه آن را مرفوع ساخته به سوى اميرالمؤمنين عليه السلام كه مى فرمود:«اللّهُمَّ اِنّى وَهذا النَّهارَ خَلْقانِ. وَمَنْظَرَ السُّوءِ فى نَفْسى وَمالى؛ خداوندا! به درستى كه من و اين روز، دو آفريده ايم از آفريده تو. خداوندا! ميازما مرا به آن و ميازما آن را به من. خداوندا! و منما به آن از من دليرى را بر گناهان تو، و نه سوار شدن و مرتكب شدن بر محرمات تو. خداوندا! بگردان از من تنگى و سختى و زحمت و بلا، و بدى قضا و قدر، و شماتت و شادى دشمنان، و نگريستن بد را در خودم و مالم». و فرمود كه: «هيچ بنده اى نيست كه در هنگامى كه صبح و شام مى كند، سه مرتبه بگويد كه: رَضيتُ بِاللّهِ رَبّا وَبِالْاِسْلامِ دينا وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَالِهِ نَبِيّا وَبالْقُرْانِ بَلاغا
عَنْهُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسى، عَنْ سَمَاعَةَ، عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«كَانَ أَبِي عليه السلام يَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ: بِسْمِ اللّهِ وَ بِاللّهِ وَ إِلَى اللّهِ وَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَ عَلى مِلَّةِ رَسُولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله؛ اللّهُمَّ إِلَيْكَ أَسْلَمْتُ نَفْسِي، وَ إِلَيْكَ فَوَّضْتُ أَمْرِي، وَ عَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ؛ اللّهُمَّ احْفَظْنِي بِحِفْظِ الْاءِيمَانِ مِنْ بَيْنِ يَدَيَّ، وَ مِنْ خَلْفِي، وَ عَنْ يَمِينِي، وَ عَنْ شِمَالِي، وَ مِنْ فَوْقِي، وَ مِنْ تَحْتِي، وَ مِنْ قِبَلِي، لَا إِلهَ إِلَا أَنْتَ، لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ، نَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَ الْعَافِيَةَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ وَ شَرٍّ فِي
از او، از عثمان بن عيسى، از سماعه، از ابوبصير، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام مروى است كه فرمود:«پدرم عليه السلام چون صبح مى كرد، مى فرمود: بِسْمِ اللّهِ وَبِاللّهِ. مِنَ الْجِنَّةِ وَالنّاسِ؛ به نام خدا و بخدا و بسوى خدا و در راه خدا و بر ملّت رسول خدا صلوات بفرست بر او و آل او. خداوندا بسوى تو تسليم كردم خودم را و بسوى تا بازگذاشتم كارم را و بر تو توكل كردم. اى پروردگار جهانيان خداوندا نگاه دار مرا بنگاه داشتن ايمان از پيش روى من و از پشت سر من و از جانب راست من و از جانب چپ من و از زبر من و از طرف زير من و از جانب من، نيست خدايى مگر تو. نيست هيچ ترديدى و نه توانايى مگر بخدا، سؤال مى كنم از تو عفو و عافيت از هر ناخوشى و بلاى در دنيا و آخرت. خداوندا بدرستى كه پناه مى برم به تو از عذاب
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ؛ وَ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ جَمِيعاً، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«مَا مِنْ عَبْدٍ يَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ: اللّهُ أَكْبَرُ، اللّهُ أَكْبَرُ كَبِيراً، وَ سُبْحَانَ اللّهِ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً، وَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ كَثِيراً لَا شَرِيكَ لَهُ، وَ صَلَّى اللّهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ إِلَا ابْتَدَرَهُنَّ مَلَكٌ، وَ جَعَلَهُنَّ فِي جَوْفِ جَنَاحِهِ، وَ صَعِدَ بِهِنَّ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا، فَتَقُولُ الْمَلَائِكَةُ: مَا مَعَكَ؟ فَيَقُولُ: مَعِي
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد و احمد بن محمد و على بن ابراهيم، از پدرش، هر دو از حسن بن محبوب، از مالك بن عطيّه، از ابوحمزه ثمالى، از حضرت امام محمد باقر عليه السلام كه فرمود:«هيچ بنده اى نيست كه چون صبح كند، پيش از طلوع آفتاب، بگويد: اَللّهُ أَكْبَرُ اَللّهُ أَكْبَرُ كَبيرا سُبْحانَ اللّهِ بُكْرَةً وَأَصيلاً وَالْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمينَ كَثيرا لا شَريكَ لَهُ وَصَلَّى اللّهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَالِهِ؛ «خدا بزرگ تر است. خدا بزرگ تر است، در حالتى كه پاك و منزّه مى شمارم خدا را در بامداد و شبانگاه، و ستايش از براى خدا است [كه]پروردگار عالميان است، ستايش بسيار. نيست شريكى از برايش. صلوات فرستد خدا بر محمد و آل او»، مگر آنكه فرشته اى به سوى اين كلمات مبادرت كند، و اينها
حُمَيْدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَةَ، عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِهِ، عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ اللّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِذَا أَصْبَحْتَ، فَقُلْ: اللّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقْتَ وَ ذَرَأْتَ وَ بَرَأْتَ فِي بِلَادِكَ وَ عِبَادِكَ؛ اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِجَلَالِكَ وَ جَمَالِكَ وَ حِلْمِكَ وَ كَرَمِكَ كَذَا وَ كَذَا».
حميد بن زياد، از حسن بن محمد بن سماعه، از جماعتى از اصحاب خويش، از ابان بن عثمان، از عيسى بن عبداللّه، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«چون صبح كنى، بگو كه: اللّهُمَّ اِنّى أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ ما خَلَقْتَ وَذَرَأْتَ وَبَرَأْتَ فى بِلادِكَ وِعِبادِكَ اَللّهُمَّ اِنّى أَسْئَلُكَ بِجَلالِكَ وَجَمالِكَ وَحِلْمِكَ وَكَرَمِكَ كَذا و كَذا؛ خداوندا! به درستى كه من پناه مى برم به تو از بدى آن چه اظهار نموده اى و آفريده اى و صورت داده اى در شهرهاى خود و بندگان خود. خداوندا! به درستى كه من سؤال مى كنم تو را به بزرگوارى تو و زينت تو و بردبارى تو و كرم تو، چنين و چنين را».
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسى، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«أَنَّ عَلِيّاً عليه السلام كَانَ يَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ: سُبْحَانَ اللّهِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ ـ ثَلَاثاً ـ؛ اللّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَ مِنْ تَحْوِيلِ عَافِيَتِكَ، وَ مِنْ فَجْأَةِ نَقِمَتِكَ، وَ مِنْ دَرَكِ الشَّقَاءِ، وَ مِنْ شَرِّ مَا سَبَقَ فِي اللَّيْلِ؛ اللّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِعِزَّةِ مُلْكِكَ وَ شِدَّةِ قُوَّتِكَ وَ بِعَظِيمِ سُلْطَانِكَ وَ بِقُدْرَتِكَ عَلى خَلْقِكَ ثُمَّ سَلْ حَاجَتَكَ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد بن عيسى، از عبداللّه بن ميمون، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه:«على عليه السلام چون صبح مى كرد، سه مرتبه مى فرمود كه: سُبْحانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ سُبْحانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ سُبْحانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ؛ «پاك و منزّه است پادشاه به غايت پاكيزه. پاك و منزّه است پادشاه به غايت پاكيزه. پاك و منزّه است پادشاه به غايت پاكيزه»، و مى فرمود كه: اللّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ. وِبِقُدْرَتِكَ عَلى خَلْقِكَ؛ «خداوندا! به درستى كه من پناه مى برم به تو از برطرف شدن نعمت تو، و از گردانيدن عافيت تو، و از ناگهانى سزا و عقوبت تو، و از دريافتن بدبختى، و از بدى آن چه پيشى گرفته در شب. خداوندا! به درستى كه سؤال مى كنم تو را به عزّت پادشاهى تو، و سختى
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ، عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ كَامِلٍ، قَالَ:
سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام يَقُولُ:« «وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِى نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ» عِنْدَ الْمَسَاءِ: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَ يُمِيتُ، وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي، وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ».
قَالَ: قُلْتُ: بِيَدِهِ الْخَيْرُ؟
قَالَ: «إِنَّ بِيَدِهِ الْخَيْرَ، وَ لكِنْ قُلْ كَمَا أَقُولُ لَكَ عَشْرَ مَرَّاتٍ؛ وَ أَعُوذُ بِاللّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ وَ حِينَ تَغْرُبُ عَشْرَ مَرَّاتٍ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد، از حسين بن مختار، از علا بن كامل روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه در نزد شام مى فرمود:«وَاذْكُرْ رَبَّكَ فى نَفْسِكَ تَضَرُّعا وَخيفَةً ودَوْنَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ؛ و ياد كن پروردگار خود را در دل خود از روى زارى و ترس، و بدون آشكارِ از گفتار». و نيز آن حضرت مى فرمود: «لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ. وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ نيست خدايى، مگر خدا، در حالتى كه تنها است. نيست شريكى از براى او، و او را است پادشاهى و او را است ستايش. زنده مى گرداند و مى ميراند و مى ميراند و زنده مى گرداند، و او زنده اى است كه نمى ميرد، و او بر هر چيزى توانا است». راوى مى گويد كه: عرض كردم كه: «بِيَدِهِ الْخَيْرُ» فرمود: «به درستى كه خير و خوبى
عَلِيٌّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ حَرِيزٍ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«يَقُولُ بَعْدَ الصُّبْحِ: الْحَمْدُ لِرَبِّ الصَّبَاحِ، الْحَمْدُ لِفَالِقِ الْاءِصْبَاحِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ؛ اللّهُمَّ افْتَحْ لِي بَابَ الْأَمْرِ الَّذِي فِيهِ الْيُسْرُ وَ الْعَافِيَةُ؛ اللّهُمَّ هَيِّئْ لِي سَبِيلَهُ وَ بَصِّرْنِي مَخْرَجَهُ؛ اللّهُمَّ إِنْ كُنْتَ قَضَيْتَ لِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ عَلَيَّ مَقْدُرَةً بِالشَّرِّ، فَخُذْهُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ، وَ مِنْ خَلْفِهِ، وَ عَنْ يَمِينِهِ، وَ عَنْ شِمَالِهِ، وَ مِنْ تَحْتِ قَدَمَيْهِ، وَ مِنْ فَوْقِ رَأْسِهِ، وَ اكْفِنِيهِ بِمَا شِئْتَ، وَ مِنْ حَيْثُ شِئْتَ، وَ كَيْفَ شِئْتَ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد، از حريز، از زراره، از حضرت امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«بعد از صبح، سه مرتبه مى گويى: اَلْحَمْدُ لِرَبِّ الصَّباحِ اَلْحَمْدُ لِفالِقِ الْاِصْباحِ؛ «سپاس و ستايش از براى شكافنده عمود صبح است و تاريكى شب ز ظلمت» (يعنى آن جناب، بَرنده تاريكى شب و آورنده روشنايى روز است)، و مى گويى: اَللّهُمَّ افْتَحْ لى. وَمِنْ حَيْثُ شِئْتَ وَكَيْفَ شِئْتَ؛ خداوندا! بگشا از برايم درِ كارى را كه در آن آسانى است از عافيت. خداوندا! خوار گردان از برايم راه آن را، و بينا گردان مرا بيرون رفتن گاه آن را. خداوندا! اگر چنان باشد كه حكم كرده اى از براى يكى از آفريدگانت بر من، توانايى را به بدى، پس فرا بگير او را از پيش روى او و از پشت سر او و از طرف راست او و
أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْمَاعِيلَ السَّرَّاجِ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ: اللّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ فِي ذِمَّتِكَ وَ جِوَارِكَ؛ اللّهُمَّ إِنِّي أَسْتَوْدِعُكَ دِينِي وَ نَفْسِي وَ دُنْيَايَ وَ آخِرَتِي وَ أَهْلِي وَ مَالِي، وَ أَعُوذُ بِكَ يَا عَظِيمُ، مِنْ شَرِّ خَلْقِكَ جَمِيعاً، وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا يُبْلِسُ بِهِ إِبْلِيسُ وَ جُنُودُهُ إِذَا قَالَ هذَا الْكَلَامَ، لَمْ يَضُرَّهُ يَوْمَهُ ذلِكَ شَيْءٌ؛ وَ إِذَا أَمْسى فَقَالَهُ، لَمْ يَضُرَّهُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ شَيْءٌ إِنْ شَاءَ اللّهُ تَعَالى».
ابوعلى اشعرىّ، از محمد بن عبدالجبّار، از محمد بن اسماعيل، از ابواسماعيل سرّاج، از حسين بن مختار، از مردى، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هر كه چون صبح كند، بگويد كه: اَللّهُمَّ اِنّى أَصْبَحْتُ. اِبْليسُ وَجُنُودُهُ؛ «خداوندا! به درستى كه من صبح كرده ام در تو و پناه تو. خداوندا! به درستى كه من به امانت مى سپارم به تو، دين خود و جان خود و دنياى خود و آخرت خود و مال خود را، و پناه مى برم به تو اى بزرگ! از بدى آفريدگان تو همه، و پناه مى برم به تو از بدى آن چه خاموش و متحيّر شوند به آن، شيطان و لشكرهاى او» (مانند خاموشى آن كه منقطع باشد از حجّت)، و چون شام كند و اين را بگويد، در آن شب چيزى به او زيان نرساند، ان شاء اللّه».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسى، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِذَا صَلَّيْتَ الْمَغْرِبَ وَ الْغَدَاةَ، فَقُلْ: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ سَبْعَ مَرَّاتٍ؛ فَإِنَّهُ مَنْ قَالَهَا لَمْ يُصِبْهُ جُذَامٌ، وَ لَا بَرَصٌ، وَ لَا جُنُونٌ، وَ لَا سَبْعُونَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ».
قَالَ: «وَ تَقُولُ ـ إِذَا أَصْبَحْتَ وَ أَمْسَيْتَ: الْحَمْدُ لِرَبِّ الصَّبَاحِ، الْحَمْدُ لِفَالِقِ الْاءِصْبَاحِ ـ مَرَّتَيْنِ ـ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَذْهَبَ
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن عيسى، از حسين بن سعيد، از عثمان بن عيسى، از على بن ابى حمزه، از ابوبصير، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«چون نماز شام و صبح را به جا آورى، هفت مرتبه بگو: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ؛ «به نام خداى بخشاينده مهربان. نيست گرديدنى و نه توانايى، مگر به خداى بلندمرتبه و بزرگ». پس به درستى كه هر كه اين را بگويد، نه خوره به او مى رسد و نه پيسى و نه ديوانگى و نه هفتاد نوع از انواع بلا». و فرمود كه: «چون صبح و شام كنى، دو مرتبه مى گويى: اَلْحَمْدُ لِرَبِّ الصَّبّاحِ اَلْحَمْدُ لِفالِقِ الْاِصْباحِ اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى أَذْهَبَ اللَّيْل بِقُدْرَتِهِ وَجآءَ بالنَّهارِ
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«اللّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ، أَحْمَدُكَ وَ أَسْتَعِينُكَ وَ أَنْتَ رَبِّي وَ أَنَا عَبْدُكَ؛ أَصْبَحْتُ عَلى عَهْدِكَ وَ وَعْدِكَ، وَ أُومِنُ بِوَعْدِكَ، وَ أُوفِي بِعَهْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ؛ أَصْبَحْتُ عَلى فِطْرَةِ الْاءِسْلَامِ وَ كَلِمَةِ الْاءِخْلَاصِ وَ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَ دِينِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله، عَلى ذلِكَ أَحْيَا وَ أَمُوتُ إِنْ شَاءَ اللّهُ؛ اللّهُمَّ أَحْيِنِي مَا أَحْيَيْتَنِي بِهِ، وَ أَمِتْنِي إِذَا
على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از معاويه بن عمّار، از امام جعفر صادق عليه السلام اين دعا را روايت كرده است كه:«اللّهُمَّ، لَكَ الْحَمْدُ. وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ وَآبَائِي مَعَهُمْ؛ خداوندا! از براى تو است ستايش. مى ستايم تو را و يارى مى جويم ز تو، و تو پروردگار منى و من بنده توام. صبح كرده ام بر عهد و پيمان تو و وعده تو، و ايمان دارم به وعده تو. وفا مى كنم به عهد تو، مادام كه توانايم، و نيست گرديدنى و نه توانايى، مگر به خدا، در حالتى كه تنها است. نيست شريكى از برايش. شهادت مى دهم به اينكه محمد بنده و فرستاده او است. صبح كرده ام بر آفرينش اسلام و سخن اخلاص و كيش ابراهيم و دين محمد. صلوات فرستد خدا بر او و آل او. بر اين زندگى مى كنم و مى ميرم، اگر خواهد خدا. خداوندا! زنده
أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ صَفْوَانَ، عَمَّنْ ذَكَرَهُ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ: قُلْتُ لَهُ: عَلِّمْنِي شَيْئاً أَقُولُهُ إِذَا أَصْبَحْتُ وَ إِذَا أَمْسَيْتُ.
فَقَالَ:«قُلِ: الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ، وَ لَا يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ غَيْرُهُ؛ الْحَمْدُ لِلّهِ كَمَا يُحِبُّ اللّهُ أَنْ يُحْمَدَ؛ الْحَمْدُ لِلّهِ كَمَا هُوَ أَهْلُهُ؛ اللّهُمَّ أَدْخِلْنِي فِي كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فِيهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ، وَ أَخْرِجْنِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ، وَ صَلَّى اللّهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».
ابوعلى اشعرى، از محمد بن عبدالجبّار، از صفوان، از آنكه او را ذكر كرده، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت: به آن حضرت عرض كردم كه: چيزى به من تعليم فرما كه چون صبح و شام كنم، آن را بگويم. فرمود:«بگو كه: الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ. وَصَلَّى اللّهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ؛ ستايش مر خدايى را است كه مى كند آن چه را كه مى خواهد، و نمى كند آن چه را كه بخواهد غير او. ستايش مر خدايى را است، چنان كه خدا دوست مى دارد كه ستوده شود، و ستايش مر خدايى را است، چنان كه او سزاوار است. خداوندا! داخل كن مرا در هر خوبى كه داخل گردانيده اى در آن، محمد و آل محمد را، و بيرون بر مرا از هر بدى كه بيرون برده اى از آن، محمد و آل محمد را. صلوات فرستد خدا بر محمد و آل محمد».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ حَمَّادٍ الْكُوفِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُصْعَبٍ، عَنْ فُرَاتِ بْنِ الْأَحْنَفِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«مَهْمَا تَرَكْتَ مِنْ شَيْءٍ، فَلَا تَتْرُكْ أَنْ تَقُولَ فِي كُلِّ صَبَاحٍ وَ مَسَاءٍ: اللّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أَسْتَغْفِرُكَ فِي هذَا الصَّبَاحِ وَ فِي هذَا الْيَوْمِ لِأَهْلِ رَحْمَتِكَ، وَ أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِنْ أَهْلِ لَعْنَتِكَ؛ اللّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أَبْرَأُ إِلَيْكَ فِي هذَا الْيَوْمِ وَ فِي هذَا الصَّبَاحِ مِمَّنْ نَحْنُ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَ مِمَّا كَانُوا يَعْبُدُونَ؛ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَاسِقِينَ؛ اللّهُمَّ
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از عبدالرحمان بن حمّاد كوفى، از عمرو بن مصعب، از فرات بن احنف، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«هر چه را ترك كنى و وا گذارى، اين را وا مگذار، كه در هر صبح و شام بگويى كه: اللّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أَسْتَغْفِرُك في هذا الصَّباحِ. وَكَمَا يَنْبَغِي لِوَجْهِ رَبِّي ذِي الْجَلَالِ وَالْاءِكْرَامِ؛ خداوندا! به درستى كه صبح كرده ام كه آمرزش مى طلبم از تو در اين صبح و در اين روز از براى اهل رحمت تو، و بيزارى مى جويم به سوى تو از اهل لعنت تو. خداوندا! به درستى كه من صبح كرده ام، بيزارم به سوى تو در اين روز ودر اين صبح از كسى كه ما در ميان پشت هاى ايشانيم، از مشركان و از آن چه بودند كه مى پرستيدند. به درستى كه ايشان بودند گروه
۱.. يعنى نواختن و گرامى داشتن.
عَنْهُ، عَن إِسمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ، قَالَ:
سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّه عليه السلام يَقُولُ:«مَنْ قَالَ: مَا شَاءَ اللّهُ كَانَ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ مِائَةَ مَرَّةٍ حِينَ يُصَلِّي الْفَجْرَ، لَمْ يَرَ يَوْمَهُ ذلِكَ شَيْئاً يَكْرَهُهُ».
از او، از اسماعيل بن مهران، از حمّاد بن عثمان مروى است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«هر كه در هنگامى كه نماز صبح را به جا مى آورد، صد مرتبه: مَا شَاءَ اللّهُ كَانَ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ اِلّا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ؛ «آنچه خواست خدا بود، ونيست گرديدنى و نه توانايى، مگر به خداى بلندمرتبه بزرگ»، بگويد، در آن روز چيزى نبيند كه او را ناخوش آيد».
عَنْهُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«مَنْ قَالَ فِي دُبُرِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَ فِي دُبُرِ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ سَبْعَ مَرَّاتٍ: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ دَفَعَ اللّهُ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ عَنْهُ سَبْعِينَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ، أَهْوَنُهَا الرِّيحُ وَ الْبَرَصُ وَ الْجُنُونُ؛ وَ إِنْ كَانَ شَقِيّاً مُحِيَ مِنَ الشَّقَاءِ، وَ كُتِبَ فِي السُّعَدَاءِ».
از او، از اسماعيل بن مهران، از على بن ابى حمزه، از ابوبصير، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«هر كه در عقب نماز صبح و در عقب نماز مغرب، هفت مرتبه: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ؛ «به نام خداى بخشاينده مهربان. نيست گرديدنى و نه توانايى، مگر به خداى بلندمرتبه بزرگ»، بگويد، خداى ـ تعالى ـ هفتاد نوع از انواع بلا را از او دفع كند، كه آسان ترين آنها باد و قولنج است و پيسى و ديوانگى، و اگر بدبخت باشد، از بدبختى محو شود و با نيك بختان نوشته شود».
وَ فِي رِوَايَةِ سَعْدَانَ، عَنْ أَبِي بَصِيرٍ،
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، مِثْلَهُ إِلَا أَنَّهُ قَالَ:«أَهْوَنُهُ الْجُنُونُ وَ الْجُذَامُ وَ الْبَرَصُ؛ وَ إِنْ كَانَ شَقِيّاً رَجَوْتُ أَنْ يُحَوِّلَهُ اللّهُ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ إِلَى السَّعَادَةِ».
و در روايت سعدان، از ابوبصير، از امام جعفر صادق عليه السلام، مثل اين واقع است، مگر آنكه او گفته كه:«آسان ترين آن ديوانگى است و خوره و پيسى، و اگر بدبخت باشد، اميد دارم كه خداى ـ تعالى ـ او را به سوى نيك بختى بگرداند».
عَنْهُ، عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ عليه السلام، مِثْلَهُ إِلَا أَنَّهُ قَالَ:«يَقُولُهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حِينَ يُصْبِحُ، وَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حِينَ يُمْسِي، لَمْ يَخَفْ شَيْطَاناً وَ لَا سُلْطَاناً وَ لَا بَرَصاً وَ لَا جُذَاماً» وَ لَمْ يَقُلْ: سَبْعَ مَرَّاتٍ.
قَالَ أَبُو الْحَسَنِ عليه السلام: «وَ أَنَا أَقُولُهَا مِائَةَ مَرَّةٍ».
از او، از ابن فضّال، از حسن بن جهم، از امام موسى كاظم عليه السلام مثل اين مروى است، مگر آنكه او گفت كه:«هر كه آن را سه بار بگويد، در هنگامى كه صبح مى كند و سه مرتبه در هنگامى كه شام مى كند، از شرّ شيطان و پادشاه نترسد، و نه از پيسى و خوره»، و نگفت هفت مرتبه و حضرت كاظم عليه السلام فرمود: «و من آن را صد مرتبه مى گويم».
عَنْهُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسى، عَنْ سَمَاعَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِذَا صَلَّيْتَ الْغَدَاةَ وَ الْمَغْرِبَ، فَقُلْ: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ سَبْعَ مَرَّاتٍ؛ فَإِنَّهُ مَنْ قَالَهَا لَمْ يُصِبْهُ جُنُونٌ وَ لَا جُذَامٌ وَ لَا بَرَصٌ، وَ لَا سَبْعُونَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ».
از او، از عثمان بن عيسى، از سماعه، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«چون در بامداد و شام نماز را به جا آورى، هفت مرتبه بگو: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ؛ «به نام خداى بخشاينده مهربان. نيست گرديدنى و نه توانايى، مگر به خداى بلندمرتبه بزرگ». پس به درستى كه هر كه آن را بگويد، ديوانگى و خوره و پيسى به او نرسد، و نه هفتاد نوع از انواع بلا».
عَنْهُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ:
قَالَ أَبُو الْحَسَنِ عليه السلام:«إِذَا صَلَّيْتَ الْمَغْرِبَ، فَلَا تَبْسُطْ رِجْلَكَ وَ لَا تُكَلِّمْ أَحَداً حَتّى تَقُولَ مِائَةَ مَرَّةٍ: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ، وَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي الْغَدَاةِ؛ فَمَنْ قَالَهَا دَفَعَ اللّهُ عَنْهُ مِائَةَ نَوْعٍ مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ، أَدْنى نَوْعٍ مِنْهَا الْبَرَصُ وَ الْجُذَامُ، وَ الشَّيْطَانُ وَ السُّلْطَانُ».
از او، از محمد بن عبدالحميد، از سعيد يا سعد بن زيد روايت است كه گفت: امام موسى كاظم عليه السلام فرمود كه:«چون نماز مغرب را به جا آوردى، پاى خود را مگشا و با كسى سخن مگو، تا آنكه صد مرتبه بگويى: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ؛ «به نام خداى بخشاينده مهربان. نيست گرديدنى و نه توانايى، مگر به خداى بلندمرتبه بزرگ»، و همچنين صد مرتبه در صبح بگويى؛ چه هر كه آن را بگويد، خدا صد نوع از انواع بلا را از او دفع كند، كه پست تر نوعى از آنها پيسى است و خوره و شيطان و پادشاه».
عَنْهُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ حَمَّادٍ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْجَعْفَرِيِّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ عليه السلام يَقُولُ:«إِذَا أَمْسَيْتَ فَنَظَرْتَ إِلَى الشَّمْسِ فِي غُرُوبٍ وَ إِدْبَارٍ، فَقُلْ: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ «الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِى الْمُلْكِ» الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي يَصِفُ وَ لَا يُوصَفُ، وَ يَعْلَمُ وَ لَا يُعْلَمُ «يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ مَا تُخْفِى الصُّدُورُ» أَعُوذُ بِوَجْهِ اللّهِ الْكَرِيمِ، وَ بِاسْمِ اللّهِ الْعَظِيمِ مِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ وَ مَا بَرَأَ، وَ مِنْ شَرِّ مَا تَحْتَ الثَّرى، وَ مِنْ شَرِّ مَا ظَهَرَ وَ مَا بَطَنَ، وَ مِنْ شَرِّ مَا كَانَ
از او، از عبدالرحمان بن حمّاد، از عبداللّه بن ابراهيم جعفرى روايت است كه گفت: شنيدم از حضرت امام موسى عليه السلام كه مى فرمود:«چون شام كنى و بنگرى به آفتاب كه در كار غروب و پشت كردن باشد، بگو كه: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ. فَالْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ؛ به نام خداى بخشاينده مهربان. ستايش مر خدايى است كه فرا نگرفته است فرزندى را و نبود او را شريكى در پادشاهى. ستايش مر خدايى را است كه وصف مى كند و وصف نمى شود، و مى داند و دانسته نمى شود. مى داند خيانت چشم ها را از آن چه پنهان مى كند سينه ها. پناه مى برم به ذات خداى صاحب كرم، و به نام خداى بزرگ، از بدى آن چه آفريده و آن چه تربيت داده، و از بدى آن چه در زير خاك است، و از بدى آن چه آشكار و آن چه پنهان است، و از بدى آن چه باشد
عَنْهُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِنَّ الدُّعَاءَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا سُنَّةٌ وَاجِبَةٌ مَعَ طُلُوعِ الْفَجْرِ وَ الْمَغْرِبِ، تَقُولُ: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَ يُمِيتُ، وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي، وَ هُوَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ، وَ تَقُولُ: أَعُوذُ بِاللّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ، وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ، إِنَّ اللّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ عَشْرَ مَرَّاتٍ قَبْلَ طُلُوعِ
از او، از محمد بن على، از عبدالرحمان بن ابى هاشم، از ابوخديجه، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«دعا پيش از طلوع آفتاب و پيش از غروب، سنّتى است واجب (يعنى به غايت مؤكّد) در نزد طلوع صبح يا آفتاب ـ بنابر اختلاف نسخ كافى ـ، مى گويد: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ. وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ «نيست خدايى، مگر خدا، در حالتى كه تنها است. نيست شريكى از براى او. او را است پادشاهى و او را است ستايش. زنده مى گرداند و مى ميراند و مى ميراند و زنده مى گرداند، و او زنده اى است كه نمى ميرد. به دست او است خوبى و او بر هر چيزى توانا است»، ده مرتبه، و ده مرتبه مى گويد كه: أَعُوذُ بِاللّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ، وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ، إِنَّ اللّهَ
عَنْهُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«قُلْ: أَسْتَعِيذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَ أَعُوذُ بِاللّهِ أَنْ يَحْضُرُونِ، إِنَّ اللّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ؛ وَ قُلْ: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، يُحْيِي وَ يُمِيتُ، وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ».
قَالَ: فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: مَفْرُوضٌ هُوَ؟ قَالَ: «نَعَمْ، مَفْرُوضٌ مَحْدُودٌ، تَقُولُهُ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ عَشْرَ مَرَّاتٍ، فَإِنْ فَاتَكَ شَيْءٌ، فَاقْضِهِ مِنَ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ».
از او، از محمد بن على، از ابوجميله، از محمد بن مروان، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«بگو كه: أَسْتَعِيذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ. وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ «پناه مى جويم به خدا از ديو سركش رانده شده، و پناه مى برم به خدا از آنكه حاضر شوند مرا. به درستى كه خدا، او است شنونده دانا»، و بگو: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، يُحْيِي وَيُمِيتُ، وَهُوَعَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ نيست خدايى، مگر خدا، در حالتى كه تنها است. نيست شريكى از براى او. زنده مى گرداند و مى ميراند، و او بر هر چيزى تواناست»، راوى مى گويد كه: پس كسى به آن حضرت عرض كرد كه: اين فرض و واجب است؟ فرمود: «آرى، مفروضى است كه محدود است به وقت و زمانى معيّن، كه پيش از طلوع
عَنْهُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ كَامِلٍ، قَالَ:
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«إِنَّ مِنْ الدُّعَاءِ مَا يَنْبَغِي لِصَاحِبِهِ إِذَا نَسِيَهُ أَنْ يَقْضِيَهُ، يَقُولُ بَعْدَ الْغَدَاةِ: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَ يُمِيتُ، وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي، وَ هُوَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ كُلُّهُ، وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ، وَ يَقُولُ: أَعُوذُ بِاللّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ عَشْرَ مَرَّاتٍ؛ فَإِذَا نَسِيَ مِنْ ذلِكَ شَيْئاً، كَانَ عَلَيْهِ قَضَاؤُهُ».
از او، از اسماعيل بن مهران، از مردى، از اسحاق بن عمّار، از علاء بن كامل روايت است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود:«به درستى كه از جمله دعاها، دعايى است كه صاحبش را سزاوار است كه آن را قضا كند، هرگاه فراموش كند آن را. بعد از بامداد، ده مرتبه مى گويد كه: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ. وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ «نيست خدايى، مگر خدا، در حالتى كه تنها است. نيست شريكى از براى او. او را است پادشاهى و او راست ستايش. زنده مى گرداند و مى ميراند و مى ميراند و زنده مى گرداند، و او است زنده اى كه نمى ميرد. به دست او است خوبى و او بر هر چيزى توانا است»، و ده مرتبه مى گويد كه: أَعُوذُ بِاللّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ؛ «پناه مى برم به خداى شنواى دانا»، پس هرگاه چيزى از اين را فراموش كند،
عَنْهُ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِينٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، قَالَ:
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عليه السلام عَنِ التَّسْبِيحِ، فَقَالَ:«مَا عَلِمْتُ شَيْئاً مُوَظَّفاً غَيْرَ تَسْبِيحِ فَاطِمَةَ عليهاالسلام، وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ الْفَجْرِ تَقُولُ: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَ يُمِيتُ، وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ يُسَبِّحُ مَا شَاءَ تَطَوُّعاً».
از او، از ابن محبوب، از علاء بن رزين، از محمد بن مسلم روايت است كه گفت: امام محمد باقر عليه السلام را سؤال كردم از تسبيح. فرمود كه:«چيز موظّفى را كه قدرش معيّن باشد نمى دانم، غير از تسبيح فاطمه ـ عليها السّلام ـ، و ده مرتبه بعد از صبح مى گويد: لا اِلهَ اِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَعَلى كُلِّ شَيْئٍ قَديرٌ؛ «نيست خدايى، مگر خدا، در حالتى كه تنها است. نيست شريكى از براى او، و او را است پادشاهى و او را است ستايش، و او بر هر چيزى توانا است»، و تسبيح مى كند آن چه خواهد بر سبيل استحباب».
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ الْحَذَّاءِ، قَالَ:
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام:«مَنْ قَالَ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَ يُمِيتُ، وَ يُمِيتُ وَ يُحْيِي، وَ هُوَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ، وَ صَلّى عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ، وَ سَبَّحَ خَمْساً وَ ثَلَاثِينَ مَرَّةً، وَ هَلَّلَ خَمْساً وَ ثَلَاثِينَ مَرَّةً، وَ حَمِدَ اللّهَ خَمْساً وَ ثَلَاثِينَ مَرَّةً، لَمْ يُكْتَبْ فِي ذلِكَ الصَّبَاحِ مِنَ
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن سنان، از اسماعيل بن جابر، از ابوعبيده حذّاء روايت كرده است كه گفت: امام محمد باقر عليه السلام فرمود كه: هر كه در هنگامى كه صبح طالع مى شود، ده مرتبه بگويد كه: لَا إِلهَ إِلَا اللّهُ وَحْدَهُ. وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ «نيست خدايى، مگر خدا، در حالتى كه تنها است. نيست شريكى از براى او. او را است پادشاهى و او راست ستايش. زنده مى گرداند و مى ميراند و مى ميراند و زنده مى گرداند، و او است زنده اى كه نمى ميرد. به دست او است خوبى و او بر هر چيزى توانا است»، و ده مرتبه: اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ؛ «خداوندا! صلوات فرست بر محمد و آل محمد»، و سى و پنج مرتبه: سبحان اللّه؛ «پاك و منزه مى شمارم خدا را»، و سى و پنج مرتبه: لا
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ، قَالَ:
كَتَبْتُ إِلى أَبِي جَعْفَرٍ الثَّانِي عليه السلام أَسْأَلُهُ أَنْ يُعَلِّمَنِي دُعَاءً، فَكَتَبَ إِلَيَّ:«تَقُولُ إِذَا أَصْبَحْتَ وَ أَمْسَيْتَ: اللّهُ اللّهُ اللّهُ رَبِّيَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ، لَا أُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً وَ إِنْ زِدْتَ عَلى ذلِكَ فَهُوَ خَيْرٌ، ثُمَّ تَدْعُو بِمَا بَدَا لَكَ فِي حَاجَتِكَ، فَهُوَ لِكُلِّ شَيْءٍ بِإِذْنِ اللّهِ تَعَالى؛ يَفْعَلُ اللّهُ مَا يَشَاءُ».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از حسين بن سعيد، از محمد بن فضيل روايت كرده است كه گفت: به امام محمدتقى عليه السلام نوشتم و از آن حضرت سؤال مى كردم كه دعايى را به من تعليم فرمايد؛ پس به من نوشت كه:«چون صبح و شام كنى، مى گويى كه: اللّهُ اللّهُ اللّهُ رَبِّيَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ، لَا أُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً؛ «خدا، خدا، خدا، پروردگار من است كه بخشنده است و مهربان. شريك نمى سازم با او چيزى»، و اگر بر اين زياد كنى، خوب يا خوب تر است. بعد از آن، دعا مى كنى آن چه از برايت در حاجتت ظاهر شده، كه همين از براى هر چيزى هست به اذن خداى ـ تعالى ـ، و خدا آن چه خواهد، مى كند».
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعْدَانَ، عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«لَا تَدَعْ أَنْ تَدْعُوَ بِهذَا الدُّعَاءِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ إِذَا أَصْبَحْتَ، وَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ إِذَا أَمْسَيْتَ: اللّهُمَّ اجْعَلْنِي فِي دِرْعِكَ الْحَصِينَةِ الَّتِي تَجْعَلُ فِيهَا مَنْ تُرِيدُ فَإِنَّ أَبِي عليه السلام كَانَ يَقُولُ: هذَا مِنَ الدُّعَاءِ الْمَخْزُونِ».
حسين بن محمد، از احمد بن اسحاق، از سعدان، از داود رقّى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«خواندن اين دعا را وا مگذار، سه مرتبه چون صبح كنى و سه مرتبه چون شام كنى: اللّهُمَّ اجْعَلْنِي فِي دِرْعِكَ الْحَصِينَةِ الَّتِي تَجْعَلُ فِيهَا مَنْ تُرِيدُ؛ «خداوندا! قرار ده مرا در زره خود كه استوار است. آن زرهى كه قرار مى دهى در آن، كسى را كه مى خواهى»، پس به درستى كه پدرم عليه السلام مى فرمود كه: اين از دعاى مخزون است».
عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْمُكَارِي، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ: قُلْتُ لَهُ: مَا عَنى بِقَوْلِهِ: «وَ إِبْراهِيمَ الَّذِى وَفّى» ؟
قَالَ:«كَلِمَاتٍ بَالَغَ فِيهِنَّ».
قُلْتُ: وَ مَا هُنَّ؟
قَالَ: «كَانَ إِذَا أَصْبَحَ قَالَ: أَصْبَحْتُ وَ رَبِّي مَحْمُودٌ، أَصْبَحْتُ لَا أُشْرِكُ بِاللّهِ شَيْئاً، وَ لَا أَدْعُو مَعَهُ إِلَهاً، وَ لَا أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِيّاً ثَلَاثاً؛ وَ إِذَا أَمْسى قَالَهَا ثَلَاثاً» قَالَ: «فَأَنْزَلَ اللّهُ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ فِي كِتَابِهِ: «وَ إِبْراهِيمَ الَّذِى وَفّى» ». قُلْتُ: فَمَا عَنى بِقَوْلِهِ فِي نُوحٍ: «إِنَّهُ كانَ عَبْداً شَكُوراً» ؟
على بن محمد، از بعضى از اصحاب خويش، از محمد بن سنان، از ابوسعيد مكارى، از ابوحمزه، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه گفت: به آن حضرت عرض كردم كه: خدا به قول خود در شأن ابراهيم: «وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفّي» ۱، چه قصد فرموده؟ فرمود:«سخنانى چند كه ابراهيم در آنها مبالغه فرمود». عرض كردم كه: آنها چيست؟ فرمود كه: «چون صبح مى كرد، سه مرتبه مى گفت كه: أَصْبَحْتُ وَرَبِّي مَحْمُودٌ، أَصْبَحْتُ لَا أُشْرِكُ بِاللّهِ شَيْئاً، وَلَا أَدْعُو مَعَهُ إِلَهاً، وَلَا أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِيّاً؛ «صبح كرده ام و پروردگارم ستوده است. صبح كرده ام كه شريك نمى سازم به خدا چيزى را، و نمى خوانم با خدا خدايى را، و فرا نمى گيرم از غير او دوستى را»، و چون شام مى كرد، سه مرتبه اين را مى گفت». حضرت