پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در بيان آنچه از علم، منشعب مى شود ـ: و امّا علم؛ اگرچه انسانْ فقير باشد، از آن، توانگرى حاصل مى شود و اگر بخيل باشد، جود، و اگر خوار باشد، ابّهت، و اگر بيمار باشد، سلامت، و اگر دور باشد، نزديكى، و اگر هرزه باشد، شرم، و اگر پست باشد، والايى، و اگر حقير باشد، شرافت و حكمت و منزلت. اينها چيزهايى هستند كه از دانشِ خردمند، برايش به دست مى آيند. پس خوشا به حال آن كه خرد ورزيد و دانست!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ـ كه شكوهش پُر عظمت است ـخداوند فرمود: «بندگان من! همه شما گم راهيد، مگر كسى كه من راه نمايى اش كنم. همه شما نيازمنديد، مگر كسى كه من بى نيازش كنم. همه شما گنهكاريد، مگر كسى كه من مصونش دارم».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ـ كه عظمتش بِشكوه باد ـخداوند مى فرمايد: «بندگان من! همه شما گم راهيد، جز آن كه من، او را ره بنمايم و همگى ناداريد، جز آن كه من، او را دارا كنم و همه گناهكاريد، جز آن من، او را نگاه دارم».

امام رضا عليه السلامـ در گفتگوهاى خود با پيروان اديان، در اثبات نبوّت محمّد صلى الله عليه و آله ـ: از جمله نشانه ها [ى نبوّتش]، اين است كه او يتيم و فقير و چوپان و اجير بود. نه كتابى آموخت و نه به محضر آموزگارى، آمد و شد كرد. سپس قرآنى آورد كه در آن، كلمه به كلمه داستان هاى پيامبران و سرگذشت آنان و اخبار گذشتگان و آيندگان تا روز قيامت، آمده است.

امام على عليه السلام:پيامبر خدا فرمود: «بدانيد كه هر كس مسلمان فقيرى را ناچيز شمارَد، حقّ خدا را ناچيز شمرده است و خداوند در روز قيامت، او را ناچيز مى گردانَد مگر اين كه توبه كند». و نيز فرمود: «هر كس مسلمان فقيرى را گرامى بدارد، روز قيامت، در حالى خدا را ديدار مى كند كه از او راضى است».

صحيح البخارىـ به نقل از ابن عبّاس ـ: هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله مُعاذ بن جبل را به سوى مردم يمن فرستاد، به او فرمود: «تو نزد گروهى از اهل كتاب مى روى. از اين رو، مى بايد نخستين دعوت تو از آنان، دعوت به يكتا شمردن خداوند متعال باشد. اگر توحيد را شناختند، به آنان باز گو كه خداوند، در شبانه روزشان، پنج نماز بر آنان واجب كرده است و هر گاه نماز را به پاى داشتند، به آنان بگو كه خداوند، در اموالشان زكات قرار داده تا از بى نيازشان سِتانده شود و به تهى دستشان داده شود. پس هر گاه بِدان اذعان كردند، از آنان زكات بگير و از گزيده اموال مردم، اجتناب كن».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس فقير را در مال خود شريك گرداند و با مردم به انصاف رفتار كند، او مؤمن حقيقى است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اوّلين كسانى كه در آتشْ داخل مى شوند، حاكمِ مسلّطى است كه عدالت نورزد، و ثروتمندى كه حقّ مالش را نپردازد، و فقير متكبّر.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس فقير را در مال خود شريك گرداند و با مردم به انصاف رفتار كند، او مؤمن حقيقى است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر احسانى، چه به توانگر و چه به تهى دست، صدقه است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، بنده مؤمنِ تهى دستِ عفيفِ عيالوارِ خود را دوست دارد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:وارد بهشت شدم. ديدم بر در آن، نوشته است: «[ثواب]صدقه، ده برابر است و [ثواب]قرض دادن، هجده برابر». گفتم: اى جبرئيل! چرا صدقه ده برابر و قرض، هجده برابر است؟ گفت: «زيرا صدقه به دست نيازمند و بى نياز مى رسد؛ امّا قرض، جز به دست كسى كه به آن نياز دارد، نمى رسد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در روز رستاخيز، آتش با سه نفر سخن مى گويد. به ثروتمند مى گويد: «اى كسى كه خداوند، دنيايى فراوان، فراخ و سرشار به تو داد و فقير، اندكى قرض از تو خواست و تو ندادى و بخل ورزيدى!». پس [آتش]، او را مى بلعد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در دعايش در آخرين سفر حج ـ: [خداوندا!] منم تهى دستِ نيازمند، دادخواهِ پناهجو، بيمناكِ نگران؛ كسى كه به گناهِ خود، اقرار دارد و اعتراف مى كند. از تو مى خواهم، چنان كه زمينگيرى درخواست كند، و به سوى تو زارى مى كنم، چنان كه خطاكارى خاكسار زارى كند، و تو را مى خوانم، چنان كه ترسانى گرفتار بخواند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:زمانى بر مردم خواهد آمد كه حجّ زمامدارانْ تفريح، حجّ ثروتمندانْ تجارت و حجِّ فقيران، درخواست است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:تهى دست براى توانگر، [مايه]آزمايش است و ناتوان براى توانمند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر يك از شما كه فقير است، نخست به خود بپردازد. اگر مالى افزون آمد، به خانواده اش بدهد. اگر بيشينه اى مانْد، به خويشاوندان يا پيوستگانش بپردازد، و اگر باز هم ماند، اين سو و آن سو هزينه كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بر شما باد ميانه روى؛ كه هيچ گروه ميانه روى فقير نشد!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:حج بگزاريد تا هيچ گاه فقير نشويد.

شعب الإيمانـ به نقل از واثلة بن اَسقَع ـ: من از فقيران نمازگزار اهل صُفّه بودم. روزى پيامبرخدا نزد ما آمد و فرمود: «چه سان خواهيد بود آن گاه كه پس از من، از نان گندم و روغن، سير گرديد و غذاهاى رنگين مى خوريد و جامه هاى گوناگون مى پوشيد؟ وضعِ شما امروز، بهتر است يا آن روز؟». گفتيم: آن روز. فرمود: «بلكه وضع امروز شما، بهتر است».