الكافىـ به نقل از سماعه بن مهران ـ: نزد امام صادق عليه السلام بودم و گروهى از دوستداران ايشان در آن جا حضور داشتند. سخن از خرد و نادانى به ميان آمد. امام صادق عليه السلامفرمود: «خرد و سپاهيانش و نادانى و سپاهيانش را بشناسيد تا هدايت يابيد». ۴ گفتم: جانم به فدايت! نمى دانيم، جز آنچه شما ما را بر آن آگاه ساخته ايد. آن گاه امام صادق عليه السلام فرمود: «خداوند، خرد را كه نخستين آفريده روحانى است، از سَمت راست عرش، از نور خود بيافريد. آن گاه بدو فرمود: باز گرد. پس برگشت. سپس به او گفت: روى آور. پس روى آورد. ۵ سپس خداوند متعال فرمود: تو را آفريدم، آفريدنى بزرگ وتو را برهمه مخلوقاتم گرامى داشتم». ۶ سپس [خداوند،] نادانى را از درياى شور و ظلمانى بيافريد و به او گفت: باز گرد. پس برگشت. سپس

امام صادق عليه السلام:پدرم امام باقر، از جدّم على بن حسين و وى از پدرش حسين بن على، سرور شهيدان و وى از پدرش اميرالمؤمنين عليهم السلام برايم نقل كرد كه روزى پيروان دين هاى پنجگانه: يهود، مسيحيّت، طبيعت پرستان، دوگانه پرستان و مشركان عرب، با رسول خدا نشستى داشتند. يهوديان گفتند: ما مى گوييم عُزَير، پسر خداست. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر سخن ما را بگويى، پس در دستيابى به حقيقت، از تو پيشى گرفته، برتريم و اگر با ما مخالفت كنى، با تو مجادله مى كنيم. مسيحيان گفتند: ما مى گوييم مسيح، پسر خداست و با او يكى است. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر از رأى ما پيروى كنى، در باور به اين حقيقت، بر تو پيشى گرفته، برتريم و اگر مخالفت كنى، با تو مجادله خواهيم كرد. طبيعت گرايان گفتند: ما مى

امام سجّاد عليه السلام ـ در دعاى خويش، آن گاه كه ماه رمضان وارد مى شد ـ :سپاس، خدايى را كه ما را به حمد خويش راه نمود و ما را از ستايشگران خود قرار داد تا از سپاس گزاران نعمتش باشيم و براى آن، به ما پاداش نيكوكاران را بدهد. ستايش، خدايى را كه دينش را به ما ارزانى داشت و ما را ويژه آيين خود ساخت و ما را در راه هاى احسان خويش راهى ساخت تا با منّت او آن را به سوى رضايتش بپوييم؛ ستايشى كه از ما بپذيرد و آن را از ما بپسندد. و ستايش، براى خدايى است كه يكى از آن راه ها را، ماه خودش رمضان قرار داد، ماه روزه دارى، ماه اسلام، ماه پاك كننده، ماه آزمون و پاكى، و ماه عبادت «كه در آن قرآن نازل شده است، براى هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان». پس، برترى آن را بر ماه هاى ديگر، با احترام هاى

مصباح المتهجّد:امام سجّاد عليه السلام، چون از نماز عيد فطر و عيد قربان يا نماز جمعه فراغت مى يافت، رو به قبله مى كرد و مى گفت: «اى رحمت كننده بر كسى كه بندگان به او رحم نمى كنند! اى پذيراى آن كه سرزمين ها پذيرايش نيستند! اى آن كه نيازمندانِ درگاهش را كوچك نمى شمارد! اى آن كه اصراركنندگانِ به درگاهش را محروم نمى كند! اى آن كه منّت نهندگان بر او را جواب رد نمى دهد! اى آن كه كار كوچكى را كه به درگاهش هديه مى شود، برمى گزيند و كار اندكى را كه براى او عمل مى شود، پاداش مى دهد! اى آن كه كار اندك را سپاس مى گويد و پاداش فراوان مى دهد! اى آن كه هر كه به او نزديك شود، أو به وى نزديك مى شود! اى آن كه هر كه را به او پشت كند، به سوى خود مى خواند! اى آن كه نعمت را تغيير نمى دهد و در كيفرْ شتاب نمى

امام سجّاد عليه السلام ـ در دعاى خويش، آن گاه كه ماه رمضان وارد مى شد ـ:سپاس، خدايى را كه ما را به حمد خويش راه نمود و ما را از ستايشگران خود قرار داد تا از سپاس گزاران نعمتش باشيم و براى آن، به ما پاداش نيكوكاران را بدهد. ستايش، خدايى را كه دينش را به ما ارزانى داشت و ما را ويژه آيين خود ساخت و ما را در راه هاى احسان خويش راهى ساخت تا با منّت او آن را به سوى رضايتش بپوييم؛ ستايشى كه از ما بپذيرد و آن را از ما بپسندد. و ستايش، براى خدايى است كه يكى از آن راه ها را، ماه خودش رمضان قرار داد، ماه روزه دارى، ماه اسلام، ماه پاك كننده، ماه آزمون و پاكى، و ماه عبادت «كه در آن قرآن نازل شده است، براى هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان» . پس، برترى آن را بر ماه هاى ديگر، با احترام

مصباح المتهجّد:امام سجّاد عليه السلام، چون از نماز عيد فطر و عيد قربان يا نماز جمعه فراغت مى يافت، رو به قبله مى كرد و مى گفت: «اى رحمت كننده بر كسى كه بندگان به او رحم نمى كنند! اى پذيراى آن كه سرزمين ها پذيرايش نيستند! اى آن كه نيازمندانِ درگاهش را كوچك نمى شمارد! اى آن كه اصراركنندگانِ به درگاهش را محروم نمى كند! اى آن كه منّت نهندگان بر او را جواب رد نمى دهد! اى آن كه كار كوچكى را كه به درگاهش هديه مى شود، برمى گزيند و كار اندكى را كه براى او عمل مى شود، پاداش مى دهد! اى آن كه كار اندك را سپاس مى گويد و پاداش فراوان مى دهد! اى آن كه هر كه به او نزديك شود، أو به وى نزديك مى شود! اى آن كه هر كه را به او پشت كند، به سوى خود مى خواند! اى آن كه نعمت را تغيير نمى دهد و در كيفرْ شتاب نمى

كنزالفوائد:از بنده خدا، امير مؤمنان على بن ابى طالب، به معاوية بن ابى سفيان. امّا بعد؛ نامه ات به ما رسيد كه [در آن] سخن آرايى كرده اى، مَثَل هايى زده اى، كارهايى را به خودت نسبت داده اى و به وصف حكمت پرداخته اى، حال آن كه اهل آن نيستى؛ و تقوا را ياد آورده اى، در حالى كه با آن در ستيزى. از خواهش نَفْس پيروى كرده اى و آن، تو را از راه راست، رويگردان كرده و از طريق صواب، بازت گردانده است. تو دامنِ لذّتِ فتنه ها را فرا كشيده اى و به زيبايىِ دنيا گرفتار آمده اى، گويى ايمان ندارى كه روز رستاخيز مى آيد و باز همه در جايى گرد مى آيند. تاج بر نهادى، جامه خَز بر تن كردى، فرش ابريشمين گستردى و اين، شيوه امپراتوران روم و شاهان ايران است. آن گاه، اين نيز تو را بَس نيفتاد، چندان كه ـ خبر يافته ام ـ

وقعة صِفّينـ به نقل از عمرو بن شمر ـ: على عليه السلام ميان دو صف ايستاد و چند بار ندا داد: «اى معاويه!». معاويه گفت: از او بپرسيد چه مى خواهد. گفت: «دوست مى دارم خود را به من نشان دهد تا با او كلمه اى سخن بگويم». معاويه، همراهِ عمرو بن عاص، نمودار شد. آن گاه كه آن دو به على عليه السلام نزديك شدند، وى به عمرو عنايت نكرد و به معاويه گفت: «واى بر تو! بر چه پايه، اين افراد ميان من و تو به نبرد پردازند و يكديگر را با شمشير زنند؟ به مبارزه من بيا، [بر اين قرار كه] هر كس حريفش را كُشت، خلافت از آنِ او گردد». معاويه به عمرو روى كرد و گفت: اى ابوعبد اللّه! رأى تو در اين ميان چيست؟ آيا با او مبارزه كنم؟ عمرو گفت: به راستى، آن مرد با تو انصاف ورزيد. بدان كه اگر از اين كار سر باز زنى، تا يك عرب

تاريخ الطبرىـ به نقل از ابوجعفر ـ: على عليه السلام به [مردمِ] ربيعه و هَمْدان گفت: «شما زره و نيزه من هستيد». پس دوازده هزار نفر پيرامونش گرد آمدند و على عليه السلام با اَسترِ خويش پيشاپيش آنان در حركت شد. آن گاه وى حمله آورد و آنان نيز [يك پارچه]همچون يك مرد، حمله كردند. پس همه صف هاى شاميان از هم گسيخت و ايشان، جمله افراد روياروى خود را كشتند تا به معاويه رسيدند. على عليه السلام مى گفت: «ايشان را ضربت مى زنم، [امّا]معاويه را نمى بينم؛ همان بزرگْ شكمى كه حدقه چشمش بيرون زده است». سپس معاويه را ندا داد و گفت: «بر چه پايه، مردم در ميان ما كشته شوند؟ پيش بيا تا تو را به داورى نزد خدا بَرَم. پس هر كس ديگرى را كُشت، خلافت براى او راست گردد». عمرو به وى (معاويه) گفت: آن مرد، با

وقعة صِفّينـ به نقل از شقيق بن سَلَمه ـ: على عليه السلام، نامه اى به عمرو بن عاص نوشت و چنين اندرز و رهنمودش داد: «امّا بعد؛ به راستى دنيا، [آدمى را] از هر چيز جز خودش باز مى دارد و دنيادار، هيچ بهره اى از آن نمى گيرد، مگر اين كه [دريچه] طمعى [تازه] به رويش مى گشايد كه ميل به دنيا را در او مى افزايد و هرگز وى با آنچه به دست آورده، از آنچه به دست نياورده، بى نياز نمى شود؛ و در پسِ اين همه، بايد آنچه را گرد آورده ترك كند. نيك بخت آن است كه از ديگران پند پذيرد. سپس ابو عبد اللّه! اَجر خود را تباه مكن و با معاويه در باطل خواهى اش همدست مشو!». آن گاه، عمرو بن عاص به وى پاسخ نوشت: امّا بعد؛ مايه صلاح و اُلفت ما، بازگشت به حقّ است. به راستى، ما قرآن را ميان خود داور ساخته ايم. پس ما را به آن

تاريخ الطبرىـ به نقل از حميد بن هلال، پس از بيان اين كه خوارج، عبد اللّه بن خَبّاب و همسرش را كشتند ـ: و سه زن از [قبيله] طَى و [نيز] اُمّ سنان صيداوى را كشتند. اين خبر كه آنان عبد اللّه بن خبّاب را كشته اند و راه را بر مردم مى گيرند، به على عليه السلام و مسلمانانِ همراه وى رسيد. پس على عليه السلام، حارث بن مرّه عبدى را به سوى ايشان گسيل داشت تا صحّت اخبار رسيده را دريابد و آنچه را مى بيند، بدون كتمان، به وى كتبا گزارش كند. پس حارث حركت كرد، چندان كه به نهر رسيد تا از حال آنان آگاه گردد. خوارج به جانب وى روى كرده، او را كشتند. خبر به امير مؤمنان و مردم رسيد. جماعت نزد او برخاسته، گفتند: اى اميرمؤمنان! چرا اينان را پشت سرمان وا مى گذارى تا بر اموال و خانواده هاى ما چنگ اندازند؟ ما را به