شرح نهج البلاغةـ به نقل از عمر، غلام غفره ـ: آن گاه كه على عليه السلام از صفّين به كوفه بازگشت، خوارج بر پا شدند و گرد آمدند و به صحرايى در كوفه با نام «حروراء» روان شدند و ندا در دادند: داورى تنها از آنِ خداست، گر چه مشركان نخواهند. هَلا كه على و معاويه، ديگران را در حكم خدا شريك ساخته اند! پس على عليه السلام، عبداللّه بن عبّاس را به سوى آنان روان ساخت و او كار ايشان را بررسى كرد و با آنان سخن گفت و سپس نزد على عليه السلام بازگشت. على عليه السلام او را گفت: «چه ديدى؟» ابن عبّاس گفت: به خدا سوگند، نمى دانم آنان چيستند! على عليه السلام به او گفت: «آيا ايشان را منافق يافتى؟». گفت: خداى را سوگند، نشانِ منافقان در سيماى آنان پيدا نيست. ميان پيشانى هايشان اثر سجده نمايان است و قرآن را

امام رضا عليه السلام:اگر گوينده اى بگويد: «چرا مردم به اقرار به خدا و پيامبر و حجّتش و به آنچه از نزد خدا آورده است، فرمان يافتند؟»، گفته مى شود: به خاطر علّت هايى فراوان. يكى اين كه: آن كه به خدا اقرار نكند، از نافرمانى او نپرهيزد و از ارتكاب گناهان كبيره، باز نَايستد و هيچ كس را در آنچه از تباهى و ستم دوست بدارد و لذّت برد، نپايد و چون مردم اين گونه كنند و هر انسانى آنچه را دوست داشته باشد و هوس كند، انجام بدهد، بى آن كه كسى را بپايد، موجب تباهى همه مردم و پريدن هر يك به ديگرى مى شود و ناموس و دارايى يكديگر را غصب مى كنند و خونريزى و اسارت را روا مى شمرند و همديگر را بدون حق و يا گناهى مى كشند و اين، موجب خرابى دنيا و هلاكت مردم و تباهى كِشت و نسل آدمى مى شود. و علّت ديگر حكيم بودن خدا

امام على عليه السلام:امّا بعد، چون خداوند عز و جل جان پيامبرش را گرفت، گفتيم: ما، كسان و وارثان و خاندان و بستگان اوييم، نه ديگران! و هيچ كس بر سرِ [تصاحب]حكومت او با ما نخواهد ستيزيد و اَحَدى در حقّ ما طمع نخواهد كرد! امّا به يكباره، قوم ما در برابر ما قد عَلَم كردند و حكومت پيامبرمان را از ما غصب نمودند و فرمان روايى به دست ديگران افتاد و ما شديم مردمانى كه حتّى ناتوان در ما طمع مى كند و خوار، بر ما سرفرازى مى جويد! پس، ديدگان ما از [مشاهده]اين وضع گريستند و سينه ها كينه ور شدند و جان ها بى تابى نمودند. سپس، شما ـ اى مردم ـ مرا از خانه ام بيرون كشيديد و با من، بيعت كرديد با آن كه از كار [حكومت بر] شما بيزارم و به فراست مى دانم كه در دل هاى بسيارى از شما چه مى گذرد. اين دو مرد نيز جزو

الفقه المنسوب للإمام الرضا عليه السلام:از عالِم (امام كاظم عليه السلام) پرسيدم: آيا خداوند، بندگان را بر انجام دادن گناهان وا داشته است؟ فرمود: «خداوند، دادگرتر از آن است». گفتم: آيا آنان را به خودشان وا گذاشته است؟ فرمود: «خداوند، عزّتمندتر از آن است [كه چنين كند]». گفتم: آيا جايگاه بين اين دو مقام را براى ما توضيح مى دهى؟ فرمود: «جبر، به زور وادار كردن است و خداوند ـ تبارك و تعالى ـ [كسى را]بر نافرمانى خويش وادار نمى كند. جبر، اين است كه انسان بر انجام دادن كارى كه نمى پسندد و به آن علاقه ندارد، وادار شود. مانند كسى كه بر او چيره گردند، تا كتك بخورد، يا دستش بريده شود، يا دارايى اش گرفته شود، يا ناموسش غصب گردد، يا كسى كه داراى قوّت و اقتدار است، شكست بخورد؛ امّا كسى كه با علاقه،

الغاراتـ به نقل از كلبى و لوط بن يحيى ـ: پسر قيس بن زُراره شاذى، از طايفه اى از هَمْدان، نزد على عليه السلام آمد و او را از خروج بُسر آگاهانيد. على عليه السلام مردم را فرا خواند، ولى سنگينى كردند. فرمود: «آيا مى خواهيد من خودم با گُردانى در پى گُردانى از نيروها در دشت ها و كوه ها بيرون بروم؟ به خدا سوگند، خردمندان و فرزانگان شما رخت بر بسته اند؛ آنان كه هرگاه فرا خوانده مى شدند، اجابت مى كردند و چون فرمان مى يافتند، فرمان مى بردند. تصميم گرفته ام از شما دور شوم و تا شب و روز در گردش است (براى هميشه) از شما يارى نطلبم». جارية بن قدامه برخاسته، گفت: من به جاى آنان تو را كفايت مى كنم، اى امير مؤمنان! فرمود: «به جانم سوگند، تو خجسته سيرت و نيك آهنگ و شايسته دودمانى». و همراه او دوهزار نفر

امام صادق عليه السلام:هرگاه خواستى قبر امير مؤمنان را زيارت كنى، وضو بگير و غسل كن و آرام راه برو و بگو: خدا را سپاس كه مرا گرامى داشت، با شناخت پيامبر خدا و كسى كه طاعتش را واجب ساخت، از روى رحمت خود و نعمتى كه با ايمان بر من عطا كرد. خدا را شكر كه مرا در سرزمين هايش به سير وا داشت و مرا بر مركب هاى خود، سوار كرد و راه دور را براى من پيمود و بدى را از من دور كرد، تا آن كه مرا به حرم برادر پيامبر خودش وارد كرد و در كمال عافيتْ آن را نشانم داد. خدا را سپاس كه مرا از زائران قبر وصىّ پيامبرش قرار داد. خدا را سپاس كه مرا به اين راه، رهنمون شد و اگر خداوندْ هدايتمان نمى كرد، راه نمى يافتيم. گواهى مى دهم كه جز خداوندْ معبودى نيست، تنها و بى شريك است و گواهى مى دهم كه محمّد صلى الله عليه و آله

امام صادق عليه السلام:هرگاه خواستى امير مؤمنان را زيارت كنى، هرجا كه برايت فراهم بود غسل كن و آن گاه كه قصد [زيارت و غسل] مى كنى، بگو: خدايا! تلاش مرا مورد سپاس و گناهم را بخشوده و عملم را پذيرفته قرار بده و مرا از لغزش ها و گناهان بشوى، دلم را از هر آفت، پاك كن، عمل مرا پاكيزه گردان، تلاشم را بپذير و آنچه را نزد توست، خيرى براى من قرار بده. خداوندا! مرا از توبه كنندگان قرار بده و مرا از پاكى جويان قرار بده، و حمدْ مخصوص پروردگار جهانيان است. سپس با آرامش و وقار، راه برو تا آن كه به درِ حرم برسى. پس بر درگاه بِايست و بگو: خداوندا! من تو را مى خواهم، تو هم مرا بخواه. با روى دل به سوى تو آمده ام، پس روى عنايتت را از من بر مگردان. من آهنگ تو را كرده ام، پس از من بپذير. اگر از من

امام هادى عليه السلامـ درباره آنچه كنار قبر امير مؤمنان گفته مى شود ـ: سلام بر تو اى ولىّ خدا! تو نخستين مظلومى و اوّلين كسى كه حقّ او را غصب كردند، و تو صبر كردى و انتظار اجر از خدا داشتى تا آن كه رحلتت فرا رسيد، و گواهى مى دهم كه تو در حالى كه شهيد شدى خدا را ملاقات كردى. خداوندْ قاتل تو را به عذاب هاى گوناگون عذاب كند و عذابش را پيوسته نو به نو گردانَد. با معرفت به حقّ تو، و بينا به شأن و مقام تو، و با دشمنى با دشمنان و ظالمانت به ديدارت آمده ام، و إن شاء اللّه با همين ايمان و معرفت، خدا را ديدار خواهم كرد. اى ولىّ خدا! مرا گناهان بسيارى است. پس در پيشگاه پروردگار متعال، شفيع من باش؛ چرا كه تو نزد او مقامى پسنديده دارى و براى تو نزد خداوند، جاه و منزلتى ويژه است و خداوند هم فرموده است:

الفضائل، ابن شاذانـ به نقل از سلمان، مقداد و ابوذر ـ: مردى بر على بن ابى طالب عليه السلام فخر فروشى كرد. پيامبر خدا فرمود: «اى على! بر اهل شرق و غرب و عجم، [به محاسن خود]مباهات كن؛ چون تو بزرگوارترينِ آنانى و پسر عموى پيامبر خدايى، از با كرامت ترين برادر و با كرامت ترين عمو برخوردارى، در دورانديشى و بردبارى، برترينِ آنانى، و در اسلام آوردن، پيشتازترينِ آنان و [نيز]پُردانش ترينشانى، و در مال و شخصيت، بى نيازترينِ آنانى. ۴ تو به كتاب خدا داناترين و به سنّت من، آگاه ترينى. در درگيرى ها پُر دل ترينِ آنان، بخشنده ترينِ آنان، دل كَنده ترينِ آنان از دنيا، استوارترينِ آنان در جهاد، خوش خوترينِ آنان، راستگوترينِ آنان و دوست داشتنى ترينِ آنان نزد خداوند و نزد منى. پس از من، سى سال باقى خواهى ماند و

امام على عليه السلامـ در سخنرانى خود در مدينه ـ: اينان (پيروان من)، چون تكّه هاى ابر پراكنده پاييزى، براى بدترين روز بنى اميّه گرد خواهند آمد. خداوند، بين آنها پيوند برقرار خواهد كرد و چون انبوهىِ ابرها انبوهشان خواهد ساخت. آن گاه، راه هايى باز خواهد كرد كه چون سيل ويرانگر بين دو باغستان كه خداوند [براى جارى ساختن آن]، موشى را مأمور ساخت [تا سدّ را سوراخ كند] و هيچ تپّه و كوه استوارى راهش را نسبت، از خيزشگاهشان به راه مى افتند. خداوند، آنان را در دل درّه ها پراكنده خواهد نمود و آن گاه، آنان را چون گنجينه هاى زمين، قرار خواهد داد و به وسيله آنان، از مردمى، حقوق مردمى [ديگر]را باز پس خواهد گرفت و [نيز]مردمى را در سرزمين مردمى ديگر، جاى خواهد داد، براى كنار زدن بنى اميّه، تا آنچه را غصب كرده

امام صادق عليه السلام:امير مؤمنان، در مدينه سخنرانى كرد، خدا را سپاس و ستايش گفت و برپيامبر صلى الله عليه و آله و خاندانش درود فرستاد و گفت: «پس از حمد و سپاس؛ خداوندخجسته و والا، جبّاران روزگار را از بين نمى برد، مگر پس از مهلت و زمان دادن، و او شكستن ستون فقرات امّت ها را جبران نمى كند، مگر پس از سختى و بلا. اى مردم! در كم تر از آنچه از سختى ها ديده و از دشوارى ها پشت سر گذاشته ايد، مايه پند است؛ ولى هر دارنده دلى، خردمند نيست و هر برخوردار ازگوشى، شنونده نيست و هر داراى چشمى، بينا نيست. بندگان خدا! در هر آنچه به شما مربوط است، نيكو بنگريد. سپس به سرزمين وسرگذشت كسانى كه خداوند به علم خود، آنان را رهبرى نمود، نيك بنگريد كه چه سان بر روش فرعونيان، برخوردار از باغ ها، چشمه ها، كشت ها و

كامل الزياراتـ به نقل از حمّاد بن عثمان، از امام صادق عليه السلام ـ: شبى كه پيامبر صلى الله عليه و آله را به آسمان بردند، به او گفته شد: خداوند ـ تبارك و تعالى ـ تو را در سه چيز مى آزمايد تا شكيبايى ات را ببيند. پيامبر صلى الله عليه و آله گفت: «اى خداى من! در برابر امرت، تسليم هستم و جز به نيروى تو، مرا صبرى نيست. آنها چيستند؟». به پيامبر صلى الله عليه و آله گفته شد: نخستين آنها، گرسنگى و مقدّم داشتن نيازمندان بر خود و خانواده ات است. پيامبر صلى الله عليه و آله گفت: «اى خداى من! پذيرفتم و راضى و تسليم شدم و توفيق و صبر، از توست». [گفته شد:] دومين چيز [كه بايد بر آن صبر كنى]، تكذيب شدن و هراس شديد و جانبازى ات در جنگ با مال و جان در برابر كافران است و [نيز] صبر بر آزارى است كه از

تاريخ الطبرىـ به نقل از محمّد بن بِشْر هَمْدانى ـ: شيعيان در منزل سليمان بن صُرَد، گرد آمدند. از هلاكت معاويه سخن گفتيم و خداوند را بر آن، حمد نموديم. سليمان بن صُرَد به ما گفت: به راستى كه معاويه به هلاكت رسيد و حسين عليه السلام از بيعت با آنان خوددارى كرده است و به سمت مكّه ره سپار شده است. شما، شيعيان او و شيعيان پدر او هستيد. اگر در خود مى بينيد كه او را يارى دهيد و با دشمنانش نبرد كنيد، برايش نامه بنويسيد و اگر بيم داريد كه سست و پراكنده شويد، او را نسبت به خود، اميدوار مسازيد. گفتند: هرگز؛ بلكه با دشمنانش نبرد مى كنيم و جان خود را در راهش فدا مى كنيم. گفت: پس برايش نامه بنويسيد. آن گاه اين چنين نامه نوشتند: «به نام خداوند بخشنده مهربان. به حسين بن على، از: سليمان بن صُرَد ۱۴،

تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو ودّاك ـ: نعمان بن بشير، نزد ما (مردم) آمد و بر منبر رفت. حمد خدا كرد و او را سپاس گزارد و گفت: امّا بعد، ـ بندگان خدا ـ از خدا پروا كنيد و در تفرقه و فتنه و آشوب، شتاب مكنيد؛ چرا كه در فتنه و تفرقه است كه مردان، هلاك مى شوند و خون ها ريخته مى شود و اموال به غارت مى رود. نعمان، مردى بردبار، اهل عبادت و آرامش طلب بود. آن گاه گفت: من با كسى كه با من نجنگد، نمى جنگم و بر كسى كه به من هجوم نياورده، هجوم نمى برم و به شما دشنام نمى دهم، متعرّض كسى نمى شوم، و به صِرف اتّهام و گمان، كسى را نمى گيرم؛ ليكن اگر شما از نيّات خود، پرده برداشتيد و بيعت خود را شكستيد و با پيشواى خود به مخالفت برخاستيد، سوگند به خدايى كه جز او خدايى نيست، با همين شمشير، تا در دست من است، با شما

الفتوح:مسلم بن عقيل را بر عبيد اللّه بن زياد، وارد كردند. نگهبان به وى گفت: بر امير، سلام كن. مسلم در جواب گفت: ساكت باش، بى مادر! تو را چه به سخن گفتن؟! به خدا سوگند، او براى من امير نيست تا بر او سلام كنم. و نقل ديگر، چنين است: اگر مى خواهد مرا بكشد، سلام من بر او، سودى ندارد. اگر مرا زنده نگه داشت، سلامم بر او بسيار مى شود. عبيد اللّه بن زياد به مسلم گفت: مانعى ندارد! سلام كنى يا نكنى، كشته خواهى شد. مسلم بن عقيل گفت: اگر مرا بكشى، به راستى كه بدتر از تو، بهتر از مرا كشته است. ابن زياد گفت: اى تفرقه افكنِ نافرمان! بر امامَت، خروج كردى و اتّحاد مسلمانان را در هم شكستى و بذر فتنه پاشيدى! مسلم گفت: دروغ مى گويى، اى پسر زياد! به خدا سوگند كه معاويه، خليفه امّت بر پايه اجماع آنان