فیلترها
نتایج جستجو برای «جنگ»: ۳۱۰۸ حدیث
الإمام الكاظم عليه السلامـ لِهِشامِ بنِ الحَكَمِ ـ: يا هِشامُ، إنَّ اللّهَ تَبارَكَ وتَعالى أكمَلَ لِلنّاسِ الحُجَجَ بِالعُقولِ. ثُمَّ وَعَظَ أهلَ العَقلِ ورَغَّبَهُم فِي الآخِرَةِ فَقالَ: «وَمَا الْحَيَوةُ الدُّنْيَا إلاَّ لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَلَلدَّارُ الاْخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَ أفَلاَ تَعْقِلُونَ». ۱ يا هِشامُ، ثُمَّ خَوَّفَ الَّذينَ لا يَعقِلونَ عِقابَهُ فَقالَ تَعالى: «ثُمَّ دَمَّرْنَا الاْخَرِينَ * وَ إنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ * وَ بِالَّيْلِ أفَلاَ تَعْقِلُونَ». ۲ وقالَ: «إنَّا مُنزِلُونَ عَلَى أهْلِ هَـذِهِ الْقَرْيَةِ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُواْ يَفْسُقُونَ * وَ لَقَد تَّرَكْنَا مِنْهَا ءَايَةَ بَيِّنَةً لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ». ۳
يا
امام كاظم عليه السلامـ خطاب به هشام بن حكم ـ: اى هشام! خداوند متعال به وسيله خرد، حجّت ها را بر انسان ها تمام كرد. آن گاه، خردمندان را پند داد و آنان را به سوى آخرت ترغيب كرد و فرمود: «و زندگى دنيا جز بازى و سرگرمى نيست، و قطعا سراى بازپسين براى كسانى كه پرهيزگارى مى كنند، بهتر است. آيا نمى انديشيد؟» . اى هشام! آن گاه [خداوند] كسانى را كه خردپيشه نيستند، از عذاب خود ترسانيد و فرمود: «سپس ديگران را هلاك كرديم و در حقيقت، شما بر آنان، صبحگاهان و شامگاهان، مى گذريد. آيا به فكر فرو نمى رويد؟» .
و فرمود: «ما بر مردم اين شهر، به [سزاى]گناهى كه مى كردند، عذابى از آسمان فرو خواهيم فرستاد، و از آن [شهر سوخته]براى مردمى كه مى انديشند، نشانه اى روشن باقى گذاشتيم» . اى هشام! خرد، با دانش همراه
۱.الأنعام: 32.
۲.الصافّات: 136 ـ 138.
۳.العنكبوت: 34 و 35.
۴.العنكبوت: 43.
۵.البقرة: 170.
۶.البقرة: 171.
۷.في المصدر «يستمع» وهو تصحيف.
۸.يونس: 42.
۹.الفرقان: 44.
۱۰.الحشر: 14.
۱۱.البقرة: 44.
۱۲.الأنعام: 116.
۱۳.لقمان: 25.
۱۴.العنكبوت: 63.
۱۵.سبأ: 13.
۱۶.ص: 24.
۱۷.غافر: 28.
۱۸.هود: 40.
۱۹.الأنعام: 37.
۲۰.المائدة: 103.
۲۱.الكافي: ج 1 ص 13 و ص 14 ح 12 عن هشام بن الحكم، بحار الأنوار: ج 1 ص 135 ح 30.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلتشویق بر خردورزی تفکر و ژرف اندیشی +2 مورد دیگر
الكافي عن سماعة بن مهران:كُنتُ عِندَ أبي عَبدِاللّهِ عليه السلام وعِندَهُ جَماعَةٌ مِن مَواليهِ، فَجَرى ذِكرُ العَقلِ وَالجَهلِ، فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: اِعرِفُوا العَقلَ وجُندَهُ وَالجَهلَ وجُندَهُ تَهتَدوا.
قالَ سَماعَةُ: فَقُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ، لا نَعرِفُ إلاّ ما عَرَّفتَنا.
فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إنَّ اللّهَ عز و جل خَلَقَ العَقلَ وهُوَ أوَّلُ خَلقٍ مِنَ الرّوحانِيّينَ عَن يَمينِ العَرشِ مِن نورِهِ، فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ لَهُ: أقبِل فَأَقبَلَ ۱؛ فَقالَ اللّهُ تَبارَكَ
وتَعالى: خَلَقتُكَ خَلقًا عَظيمًا وكَرَّمتُكَ عَلى جَميعِ خَلقي. ۲
قالَ: ثُمَّ خَلَقَ الجَهلَ مِنَ البَحرِ الاُجاجِ ظُلمانِيًّا فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ
الكافىـ به نقل از سماعه بن مهران ـ: نزد امام صادق عليه السلام بودم و گروهى از دوستداران ايشان در آن جا حضور داشتند. سخن از خرد و نادانى به ميان آمد. امام صادق عليه السلامفرمود: «خرد و سپاهيانش و نادانى و سپاهيانش را بشناسيد تا هدايت يابيد». ۴
گفتم: جانم به فدايت! نمى دانيم، جز آنچه شما ما را بر آن آگاه ساخته ايد.
آن گاه امام صادق عليه السلام فرمود: «خداوند، خرد را كه نخستين آفريده روحانى است، از سَمت راست عرش، از نور خود بيافريد. آن گاه بدو فرمود: باز گرد. پس برگشت. سپس به او گفت: روى آور. پس روى آورد. ۵ سپس خداوند
متعال فرمود: تو را آفريدم، آفريدنى بزرگ وتو را برهمه مخلوقاتم گرامى داشتم». ۶
سپس [خداوند،] نادانى را از درياى شور و ظلمانى بيافريد و به او گفت: باز گرد. پس برگشت. سپس
۱.شرح المولى محمّد صالح المازندراني هذا الحديث بما يلي: «فقال له: أدبر فأدبر»: أمره بالهبوط من عالم الملكوت والنور إلى عالم الظلمات والشرور والتوجّه إلى ما يلايمه من المشتهيات والنظر إلى ما فيه هواه من المستلذّات، فهبط لما في ذلك من مصلحة وهي ابتلاء العباد ونظام البلاد وعمارة الأرض، إذ لولا ذلك لكان النّاس بمنزلة الملائكة عارين عن حلية التناكح والتناسل والزراعة وتعمير الأرض، وبطل الغرض المطلوب من هذا النوع من الخلق، وبطل خلافة الأرض، ولزم من ذلك بطلان الثواب والعقاب وعدم انكشاف صفات الباري وانجلاء حقائقها وآثارها، مثل العدالة والانتقام والجبّاريّة والقهّاريّة والعفو والغفران وغيرها.
۲.ثمّ قال له: أقبل فلم يقبل»: أمره بعد الإدبار بالإقبال إليه تعالى والرجوع إلى ما لديه من المقامات العليّة والكرامات الرفيعة التي لا يتيسّر الوصول إليها إلاّ بالانتقال من طور أخسّ إلى طور أشرف، ومن حالة أدنى إلى حالة أعلى، ومن نشأة فانية إلى نشأة باقية، وهكذا من حال إلى حال ومن كمال إلى كمال حتّى يبلغ إلى غاية مشاهدة جلال اللّه ونهاية ملاحظة أنوار اللّه ويرتع في جنّة عالية قطوفها دانية، فأبى السلوك في سبيل الرشاد والتقيّد بربقة الانقياد والتمسّك بلوازم الوعظ والنصيحة والانقلاع عن الأفعال القبيحة، كلّ ذلك لشدّة احتجابه بحجاب الظلمات وانغماسه في بحار ذمائم الصفات؛ لتوهّمه أنّ تلك الذمائم الخاسرة والصفات الظاهرة والمشتهيات الحاضرة كمال له، فاغترَّ بها أو افتخر وأخذها بضاعة له واستكبر (شرح اُصول الكافي، كتاب العقل والجهل: ص 268).
وصدر أخيرًا عن مؤسّسة التنظيم والنشر لآثار الإمام الخميني قدس سره في هذا المجال كتاب «شرح حديث جنود العقل والجهل» للسيّد الإمام قدس سرهفراجع.
۳.الكافي: ج 1 ص 21 ح 14، علل الشرائع: ص 113 ح 10، تحف العقول: ص 400 كلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج 1 ص 109 ح 7.
۴.امام خمينى رحمه الله، كتابى با عنوان شرح حديث جنود عقل و جهل نگاشته كه از سوى مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى رحمه الله به چاپ رسيده است.
۵.ملاّ صالح مازندرانى در شرح اين حديث نوشته است: «خداوند، خرد را فرمان داد تا از عالَم ملكوت و نورانى به دنياى تاريكى ها و شرور فرود آيد و به خواستنى هايى كه سازگار با اوست، توجّه كند و در لذّت هاى مطابق ميلش، درنگ نمايد. سپس خرد، از آن رو كه مصلحتش در آن بود، فرود آمد. آن مصلحت، عبارت است از: آزمودن بندگان، سامان بخشى به شهرها و آبادانى زمين.
۶.گر چنين نبود، مردم به سانِ فرشتگان، از ازدواج و تكثير نسل، كشاورزى و آبادانى زمين، دست مى شُستند و انگيزه آفرينشِ اين دسته از موجودات، از ميان مى رفت، چنان كه جانشينى [اش در]زمين، زائل مى شد، و نظام پاداش و كيفر نيز به هم مى ريخت و صفات خداوندى و حقيقت و آثارش (چون: عدالت، انتقام، جباريّت، قهاريّت، عفو و بخشش و مانند آن) آشكار نمى گشت».
وى در تفسير «پس بدو گفت: روى آور. پس رو نياورد»، مى گويد: «خداوند، او را پس از برگشتن، به رو آوردن و بازگشت به مقامات برتر و كرامت هاى بلند ـ كه دستيابى بدانها جز با تحوّل و دگرگونى از صورت پست به صورت برتر و از حالت پايين تر به حالت بالاتر و از دنياى فانى به دنياى پايدار، ممكن نيست ـ فرمان داد، چنان كه او را به سير و سلوك و پيمودن راه كمال تا مشاهده جلال خداوندى و ديدن انوار الهى و گشت و گذار در بهشت برين، فرمان داد؛ او از پيمودن راه رشد و گردن نهادن به بندگى و استفاده از پند و نصيحت و دورى جُستن از رفتار زشت، سر باز زد؛ زيرا در حجاب هاى ظلمانى، پنهان بود و در درياى بدى ها فرو رفته بود، با اين گمان كه اين لذّت هاى ظاهرى و خصلت هاى زشت كمال اوست. از اين رو، بدان مغرور شد و فخرفروشى كرد و آن را دست مايه بزرگى طلبى قرار داد» (شرح اصول كافى، كتاب العقل و الجهل، ص 268. همچنين، ر. ك: شرح حديث جنود عقل و جهل).
عنه عليهالسلام: العَقلُ غِطاءٌ سَتيرٌ، وَالفَضلُ جَمالٌ ظاهِرٌ، فَاستُر خَلَلَ خُلُقِكَ بِفَضلِكَ، وقاتِل هَواكَ بِعَقلِكَ، تَسلَم لَكَ المَوَدَّةُ، وتَظهَر لَكَ المَحَبَّةُ. ۱
امام على عليهالسلام: خرد، پردهاى پوشان است و فضيلت، زيبايىِ آشكار. پس كاستىهاى خُلق و خويَت را با فضيلت بپوشان و با خردت به جنگ هوس خويش برو تا دوستى، برايت سالم شود و محبّت [ديگران]برايت، آشكار گردد.
۱.الكافي: ج 1 ص 20 ح 13.
الإمام الحسين عليهالسلام ـ لَمّا عَبَّأَ عُمَرُ بنُ سَعدٍ أصحابَهُ لِمُحارَبَتِهِ عليهالسلام وأحاطوا بِهِ مِن كُلِّ جانِبٍ حَتّى جَعَلوهُ في مِثلِ الحَلقَةِ فَخَرَجَ عليهالسلام حَتّى أتَى النّاسَ فَاستَنصَتَهُم فَأَبَوا أن يُنصِتوا حَتّى قالَ لَهُم ـ : وَيلَكُم ما عَلَيكُم أن تُنصِتوا إلَيَّ فَتَسمَعوا قَولي، وإنَّما أدعوكُم إلى سَبيلِ الرَّشادِ. وكُلُّكُم عاصٍ لِأَمري غَيرُ مُستَمِعٍ قَولي؛ فَقَد مُلِئَت بُطونُكُم مِنَ الحَرامِ وطُبِعَ عَلى قُلوبِكُم. ۱
امام حسين عليهالسلام ـ پس از آن كه عمر بن سعد، لشكريانش را براى جنگيدن با ايشان آماده كرد و آنان ايشان را از هر سو محاصره كردند، چنان كه گويى حلقهاى بر دورش كشيدند، و پس از آن كه ايشان [از خيمه] بيرون آمد تا به نزديكى مردم رسيد و آنان را به سكوت دعوت كرد؛ ولى توجّه نكردند ـ : واى بر شما! چه مىشود اگر ساكت شويد و سخن مرا بشنويد؟ همانا من شما را به راه هدايت، دعوت مىكنم. و شما همگى مرا نافرمانى مىكنيد و به سخنم گوش نمىدهيد. به راستى كه شكم شما از حرام پُر گرديده و دلهايتان مُهر شده است.
۱.بحار الأنوار: ج 45 ص 8 نقلاً عن المناقب.
عنه عليه السلام:ضادُّوا الهَوى بِالعَقلِ. ۱
امام على عليه السلام:با نيروى خرد، با هوس بجنگيد.
۱.غرر الحكم: ح 5922، عيون الحكم والمواعظ: ص 309 ح 5440.
عنه عليه السلام:الحِلمُ غِطاءٌ ساتِرٌ، وَالعَقلُ حُسامٌ قاطِعٌ، فَاستُر خَلَلَ خُلُقِكَ بِحِلمِكَ، وقاتِل هَواكَ بِعَقلِكَ. ۱
امام على عليه السلام:بردبارى، پرده اى پوشان است و خرد، شمشيرى بُرنده. پس كاستى هاى اخلاق خويش را با بردبارى بپوشان و با خرد خود با هوس خويش بجنگ.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 424، روضة الواعظين: ص 460 وفيه «العقل حسام قاطع، قاتل هواك بعقلك» فقط، بحار الأنوار: ج 1 ص 95 ح 33؛ جواهر المطالب: ج 2 ص 165 ح 157 وفيه «عقلك» بدل «خُلُقك».
أنَسٌ:إنَّ لُقمانَ كانَ عِندَ داوُدَ وهُوَ يُسرِدُ ۱ الدِّرعَ فَجَعَلَ يَفتِلُهُ هكَذا بِيَدِهِ، فَجَعَلَ لُقمانُ يَتَعَجَّبُ ويُريدُ أن يَسأَلَهُ ويَمنَعُهُ حِكمَتُهُ أن يَسأَلَهُ، فَلَمّا فَرَغَ مِنها صَبَّها عَلى نَفسِهِ، فَقالَ: نِعمَ دِرعُ الحَربِ هذِهِ. فَقالَ لُقمانُ: الصَّمتُ مِنَ الحِكمَةِ وقَليلٌ فاعِلُهُ، كُنتُ أرَدتُ أن أسأَلَكَ فَسَكَتُّ حَتّى كَفَيتَني ۲.
انس:لقمان نزد داود بود و وى به بافتن زره سرگرم بود و آن را با دستش به اين گونه، حلقه حلقه مى كرد. لقمان به شگفت آمد و خواست كه از او بپرسد، ولى حكمتش مانع از آن شد. هنگامى كه داود كار را تمام كرد، آن را بر خود آويخت و گفت: اين چه زره خوبى براى جنگ است. لقمان گفت: سكوت از حكمت است و عامل آن اندك. من مى خواستم از تو بپرسم، ولى سكوت كردم تا خود مرا بى نياز كردى.
الإمام الكاظم عليه السلام:دَخَلَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله المَسجِدَ فَإِذا جَماعَةٌ قَد أطافوا بِرَجُلٍ فَقالَ: ما هذا؟ فَقيلَ: عَلاّمَةٌ، فَقالَ: ومَا العَلاّمَةُ؟ فَقالوا لَهُ: أعلَمُ النّاسِ بِأَنسابِ العَرَبِ ووَقائِعِها وأيّامِ الجاهِلِيَّةِ والأَشعارِ العَرَبِيَّةِ، فَقالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله: ذاكَ عِلمٌ لا يَضُرُّ مَن جَهِلَهُ ولا يَنفَعُ مَن عَلِمَهُ ۱.
امام كاظم عليه السلام:پيامبرخدا صلى الله عليه و آله داخل مسجد شد و ديد گروهى بر گرد مردى حلقه زده اند. فرمود: چه خبر است؟ گفته شد: علاّمه اى است. فرمود: چه علاّمه اى؟ گفتند: داناترين مردم به نسبهاى عرب و وقايع و جنگهاى جاهليت و شعرهاى عرب. پس پيامبر فرمود: اين دانشى است كه به آنكه نداند، زيان نمى رساند و به آنكه مى داند سود نمى بخشد.
۱.الكافي: 1 / 32 / 1، معاني الأخبار: 141 / 1، أمالي الصدوق: 340 / 403 كلّها عن إبراهيم بن عبدالحميد، مستطرفات السرائر: 127 / 1 عن عبدالحميد بن أبي العلاء، عوالي اللآلي: 4/79/75، مشكاة الأنوار: 137، وراجع منية المريد: 381.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتاحکام آموختن +2 مورد دیگر
هشام بن سالم:كُنّا عِندَ أبي عَبدِاللّهِ عليه السلام جَماعَةً مِن أصحابِهِ، فَوَرَدَ رَجُلٌ مِن أهلِ الشّامِ فَاستَأذَنَ فَأَذِنَ لَهُ، فَلَمّا دَخَلَ سَلَّمَ، فَأَمَرَهُ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلامبِالجُلوسِ، ثُمَّ قالَ لَهُ: حاجَتُكَ أيُّهَا الرَّجُلُ؟ قالَ: بَلَغَني أنَّكَ عالِمٌ بِكُلِّ ما تُسأَلُ عَنهُ، فَصِرتُ إلَيكَ لِأُناظِرَكَ.
فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: في ماذا؟ قالَ: فِي القُرآنِ وقَطعِهِ وإسكانِهِ وخَفضِهِ ونَصبِهِ ورَفعِهِ، فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: يا حُمرانَ، دونَكَ الرَّجُلَ! فَقالَ الرَّجُلُ: إنَّما اُريدُكَ أنتَ لا حُمرانَ، فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إن غَلَبتَ حُمرانَ فَقَد غَلَبتَني.
فَأَقبَلَ الشّامِيُّ يَسأَلُ حُمرانَ حَتّى غَرِضَ ۱
هاشم بن سالم:ما گروهى از ياران امام صادق عليه السلام در كنارش بوديم كه مردى شامى آمد و اجازه ورود خواست و امام اذن داد. وقتى وارد شد، سلام كرد. امام دستور نشستن داد و آن گاه، خطاب به وى گفت: «با كه كار دارى؟». مرد گفت: شنيده ام هرچه از تو بپرسند، پاسخ آن را مى دانى. آمده ام با تو گفتگويى داشته باشم.
امام صادق عليه السلام فرمود: «درباره چه چيزى؟». وى گفت: «درباره قرآن، [و حركت و سكون آن، چون:]قطع، سكون، كسره، فتحه و ضمّه آن. امام صادق عليه السلام فرمود: «يا حُمران! با وى گفتگو كن». مرد گفت: من مى خواهم با تو گفتگو داشته باشم، نه با حُمران. امام صادق عليه السلامفرمود: «اگر بر حمران پيروز شدى، بر من غالب شده اى».
مرد شامى، روى بر حمران كرد و آن قدر پرسيد كه خسته شد و حمران، همچنان پاسخ مى
کلیدواژه‌ها فن گفتگو
الإمام الباقر عليه السلامـ لِأَبي عُبَيدَةَ الحَذّاءِ ـ: يا زِيـادُ! إيّاكَ والخُصومـاتِ! فَإِ نَّهـا تورِثُ الشَّكَّ، وتُحبِطُ ۱ العَمَلَ، وتُردي صاحِبَها، وعَسى أن يَتَكَلَّمَ بِالشَّيءِ فَلا يُغفَرَ لَهُ.
۲ إنَّهُ كانَ فيما مَضى قَومٌ تَرَكوا عِلمَ ما وُكِلوا بِهِ، وطَلَبوا عِلمَ ما كفوهُ حَتَّى انتَهى كَلامُهُم إلَى اللّهِ عَزَّوجَلَّ فَتَحَيَّروا، حَتّى أن كانَ الرَّجُلُ لَيُدعى مِن بَينِ يَدَيهِ فَيُجيبُ مِن خَلفِهِ، ويُدعى مِن خَلفِهِ فَيُجيبُ مِن بَينَ يَدَيهِ. ۳
امام باقر عليه السلامـ به ابى عبيده حذّاءـ: اى زياد! از جنگ هاى لفظى بپرهيز؛ چرا كه موجب دودلى مى گردد و اعمال را از بين مى برد و جدالگر را پست مى سازد. چه بسا سخنى بگويد كه هيچ گاه بخشوده نشود.
[اى زياد!] در گذشته مردمى بودند كه از يادگرفتن دانش كه بر آن مأمور بودند، دست شسته، به آموختن دانشى روى آوردند كه از آن، منع شده بودند تا آن كه جدالشان به خداى ـ عزّ وجلّ ـ رسيد و در آن درماندند، به گونه اى كه شخص از رو به رو پرسش مى شد، از پشت سر پاسخ مى داد و از پشت سر سؤال مى شد، از پيش رو پاسخ مى گفت.
أبو عبيدة الحذّاء:سَمِعتُ أبا جَعفَرٍ عليه السلام يَقولُ: إيّاكُم وأصحابَ الخُصوماتِ وَالكَذّابينَ! فَإِنَّهُم تَرَكوا ما اُمِروا بِعِلمِهِ، وتَكَلَّفوا ما لَم يُؤمَروا بِعِلمِهِ حَتّى تَكَلَّفوا عِلمَ السَّماءِ. يا أبا عُبَيدَةَ! وخالِقِ النّاسَ بِأَخلاقِهِم. يا أبا عُبَيدَةَ! إنّا لا نَعُدُّ الرَّجُلَ فينا عاقِلاً حَتّى يَعرِفَ لَحنَ القَولِ. ثُمَّ قالَ: «لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِى لَحْنِ الْقَوْلِ ۱. ۲»
ابو عبيده حذّاء:از امام باقر عليه السلام شنيدم كه مى فرمود: از صاحبان جنگ هاى لفظى و از دروغگويان بپرهيزيد؛ چرا كه آنان، آنچه را كه بدان دستور داده شده اند، ترك كرده و رنج تحصيل دانشى را كه به آن دستور داده نشده اند، بر خود هموار ساخته اند و حتّى به دانش آسمان پرداختند. اى ابو عبيده! با مردم به رفتار آنان رفتار نما. اى ابو عبيده! ما در بين خود، كسى را خردمند نمى دانيم، مگر آن كه سخن گفتن را بشناسد. آن گاه اين آيه را خواند: «و از آهنگ سخن، به [حال] آنان پى خواهى برد».
الإقبال:دُعاءٌ آخَرُ إن دَعَوتَ بِهِ أوَّلَ لَيلَةٍ في شَهرِ الصِّيامِ فَقَدِّم لَفظَ: «لَيلَتي هذِهِ» عَلى «يَومي هذا»، وإن دَعَوتَ بِهِ أوَّلَ يَومٍ مِنَ الشَّهرِ فَادعُ بِاللَّفظَةِ الَّتي يَأتي فيهِ، وَالَّذي رَجَحَ في خاطِري أنَّ الدُّعاءَ بِهِ في أوَّلِ يَومٍ مِنهُ. رَوَيناهُ بِإِسنادِنا إلى أبي مُحَمَّدٍ هارونَ بنِ موسَى التَّلَّعُكبَرِيِّ، بِإِسنادِهِ إلى أبي عَبدِ اللّهِ عليه السلامقالَ: يَقولُ عِندَ حُضورِ شَهرِ رَمَضانَ:
اللّهُمَّ هذا شَهرُ رَمَضانَ المُبارَكُ الَّذي أنزَلتَ فيهِ القُرآنَ وجَعَلتَهُ هُدىً لِلنّاسِ وبَيِّناتٍ مِنَ الهُدى وَالفُرقانِ قَد حَضَرَ، فَسَلِّمنا فيهِ وسَلِّمهُ لَنا وتَسَلَّمهُ مِنّا في
يُسرٍ مِنكَ وعافِيَةٍ.
وأسأَلُكَ اللّهُمَّ أن تَغفِرَ لي في
الإقبال [سيّد ابن طاووس گويد]:دعاى ديگرى است كه اگر در شب اوّل ماهِ روزه خواندى، لفظِ «امشبم» را بر «امروزم» مقدّم بدار و اگر در نخستين روز از ماه خواندى، به همان لفظى بخوان كه در دعا آمده است. آنچه در نظر من برتر است، اين است كه اين دعا در اوّلين روز ماه رمضان خوانده شود. اين دعا را با سند خود به ابو محمّد هارون بن موسى تَلَّعُكبرى و با سندش به امام صادق عليه السلام، روايت كرده ايم كه فرمود: «چون ماه رمضان فرا رسد، مى گويى:
خداوندا! اين ماه مبارك رمضان، كه در آن قرآن را فرو فرستاده اى و آن را مايه هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان قرار داده اى، فرا رسيده است. پس، ما را در آن و آن را براى ما سلامت بدار و آن را همراه با آسانى و عافيت از سوى خودت، از ما دريافت كن!
خداوندا! از
۱.الإقبال: ج 1 ص 119، بحار الأنوار: ج 97 ص 326 ح 1.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعاهای آمادگی برای میهمانی خدا +2 مورد دیگر
الإقبال:عَن أيّوبَ بنِ يَقطينٍ أنَّهُ كَتَبَ إلى أبِي الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام يَسأَلُهُ أن يُصَحِّحَ لَهُ هذَا الدُّعاءَ، فَكَتَبَ إلَيهِ: «نَعَم، وهُوَ دُعاءُ أبي جَعفَرٍ عليه السلام بِالأَسحارِ في شَهرِ رَمَضانَ.
قالَ أبي عليه السلام: قالَ أبو جَعفَرٍ عليه السلام: لَو يَعلَمُ النّاسُ مِن عِظَمِ هذِهِ المَسائِلِ عِندَ اللّهِ وسُرعَةِ إجابَتِهِ لِصاحِبِها لاَقتَتَلوا عَلَيهِ ولَو بِالسُّيوفِ، وَاللّهُ يَختَصُّ بِرَحمَتِهِ مَن يَشاءُ.
وقالَ أبو جَعفَرٍ عليه السلام: لَو حَلَفتُ لَبَرِرتُ أنَّ اسمَ اللّهِ الأَعظَمَ قَد دَخَلَ فيها، فَإِذا دَعَوتُم فَاجتَهِدوا فِي الدُّعاءِ فَإِنَّهُ مِن مَكنونِ العِلمِ، وَاكتُموهُ إلاّ مِن أهلِهِ، ولَيسَ مِن أهلِهِ المُنافِقونَ وَالمُكَذِّبونَ
الإقبال ـ درباره ايّوب بن يقطين ـ :وى نامه اى به امام رضا عليه السلامنوشت واز او خواست كه درستىِ اين دعا را بيان كند.
امام عليه السلام به او نوشت: «آرى. اين، دعاى امام باقر عليه السلام در سحرهاى ماه رمضان است. پدرم فرمود كه امام باقر عليه السلام فرمود: اگر مردم از عظمت اين خواسته ها نزد خداوند و سرعت اجابت آنها براى صاحبانش خبر داشتند، بر سر آن با يكديگر به جنگ مى پرداختند، حتّى با شمشير؛ و خداوند، رحمتش را به هر كس بخواهد، ويژه مى سازد.
و امام باقر عليه السلام فرمود: اگر قسم بخورم، راست گفته ام كه اسم اعظم خداوند، در اين دعاست. پس هر گاه دعا كرديد، در دعا بكوشيد؛ چرا كه آن از دانشِ نهفته است و آن را جز از اهلش، از ديگران پنهان بداريد. منافقان، تكذيب كنندگان و منكِران، از اهل آن نيستند
۱.الإقبال: ج 1 ص 175، بحار الأنوار: ج 98 ص 94 ح 2.
الإمام زين العابدين عن أبيه عن جدّه عليهم السلام: نَزَلَ جَبرَئيلُ عليه السلام عَلَى النَّبِيِ صلى الله عليه و آلهوهُوَ في بَعضِ غَزَواتِهِ وعَلَيهِ جَوشَنٌ ثَقيلٌ آلَمَهُ ثِقلُهُ، وقالَ: «يا مُحَمَّدُ رَبُّكَ يُقرِئُكَ السَّلامَ ويَقولُ لَكَ: اِخلَع هذَا الجَوشَنَ وَاقرَأ هذَا الدُّعاءَ، فَهُوَ أمانٌ لَكَ ولاُِمَّتِكَ؛ فَمَن قَرَأَهُ عِندَ خُروجِهِ مِن مَنزِلِهِ أو حَمَلَهُ، حَفِظَهُ اللّهُ وأوجَبَ حَقَّهُ عَلَيهِ، ووَفَّقَهُ اللّهُ تَعالى لِصالِحِ الأَعمالِ.
ومَن دَعا بِهِ بِنِيَّةٍ خالِصَةٍ في أوَّلِ شَهرِ رَمَضانَ رَزَقَهُ اللّهُ تَعالى لَيلَةَ القَدرِ، وخَلَقَ لَهُ سَبعينَ ألفَ مَلَكٍ يُسَبِّحونَ اللّهَ ويُقَدِّسونَهُ، وجَعَلَ ثَوابَهُم لَهُ. [يا مُحَمَّدُ، مَن دَعا بِهِ لَم يَبقَ
امام سجّاد عليه السلام ـ به نقل از پدرش، از جدّش عليهماالسلام ـ :در يكى از جنگ ها كه پيامبر خدا زره سنگينى در بر داشت و سنگينىِ آن آزارش مى داد، جبرئيل بر ايشان نازل شد و گفت: «اى محمّد! پروردگارت سلام مى رساند و مى فرمايد: اين زره را بر كن و اين دعا را بخوان، كه براى تو و امّت تو، مايه ايمنى است.
هر كس آن را در هنگام بيرون آمدن از خانه بخواند يا با خود داشته باشد، خداوندْ او را حفظ مى كند و حقّ او را بر خود لازم مى سازد و او را به كارهاى شايسته موفّق مى دارد.
و هر كس با نيّت خالص، آن را در آغاز ماه رمضان بخواند، خداوند متعال، شب قدر را روزىِ او مى كند و برايش هفتاد هزار فرشته مى آفريند كه خدا را تسبيح مى گويند و تقديس مى كنند و پاداش آنان را براى او قرار مى دهد.
اى محمّد! هر كس اين
۱.المصباح للكفعمي: ص 332 أورده في الحاشية، بحار الأنوار: ج 94 ص 382 وج 81 ص 331 ح 32.
مصباح المتهجّد عن جندب بن عبد اللّه الأزدي عن أبيه:إنَّ عَلِيّاً عليه السلام كانَ يَخطُبُ يَومَ الفِطرِ، فَيَقولُ:
«الحَمدُ للّهِِ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرضَ، وجَعَلَ الظُّلُماتِ وَالنّورَ، ثُمَّ الَّذين كَفَروا بِرَبِّهِم يَعدِلونَ، لا نُشرِكُ بِاللّهِ شَيئاً، ولا نَتَّخِذُ مِن دونِهِ وَلِيّاً، وَالحَمدُ للّهِِ الَّذي لَهُ ما فِي السَّماواتِ وما فِي الأَرضِ، ولَهُ الحَمدُ فِي الآخِرَةِ وهُوَ الحَكيمُ الخَبيرُ، يَعلَمُ ما يَلِجُ فِي الأَرضِ وما يَخرُجُ مِنها، وما يَنزِلُ مِنَ السَّماءِ وما يَعرُجُ فيها وهُوَ الرَّحيمُ الغَفورُ، كَذلِكَ رَبُّنا جَلَّ ثَناؤُهُ لا أمَدَ ولا غايَةَ ولا نِهايَةَ ولا إلهَ إلاّ هُوَ وإلَيهِ المَصيرُ، وَالحَمدُ للّهِِ الَّذي يُمسِكُ السَّماءَ أن تَقَعَ
مصباح المتهجّد ـ به نقل از جندب بن عبد اللّه اَزدى، از پدرش ـ :على عليه السلامروز عيد فطر خطبه مى خواند و مى فرمود:
«ستايش، خداوندى را كه آسمان ها و زمين را آفريد و تاريكى ها و روشنايى را پديد آورد. سپس آنان كه به پروردگارشان كفر ورزيدند، از حق
روى گردان مى شوند. چيزى را براى خداوند، شريك قرار نمى دهيم و جز او، سرپرستى نمى گيريم.
ستايش، خداوندى را كه آنچه در آسمان ها و آنچه در زمين است، براى اوست، و نيز ستايش در آخرت، از آنِ اوست و او حكيم آگاه است و آنچه را در زمين فرو مى رود و آنچه را از آن برمى آيد و آنچه را از آسمان فرود مى آيد و آنچه را در آن بالا مى رود، مى داند و او مهربان آمرزنده است. چنين است پروردگار ما، كه ثناى او شكوهمند است. بى پايان و بى سرانجام و بى نهايت است و معبودى
۱.مصباح المتهجّد: ص 659 ص 728، بحارالأنوار: ج 91 ص 29 ح 5.
المعجم الكبير:عَن قُدامَةَ بنِ مَظعونٍ عَن أخيهِ عُثمانَ بنِ مَظعونٍ أ نَّهُ قالَ: يا رَسولَ اللّهِ، إنّي رَجُلٌ تَشُقُّ عَلَيَّ هذِهِ العُزبَةُ فِي المَغازي، فَتَأذَنُ لي فِي الاِختِصاءِ فَأَختَصي؟
قالَ: «لا، ولكِن عَلَيكَ يَابنَ مَظعونٍ بِالصِّيامِ؛ فَإِنَّهُ مَجفَرَةٌ». ۱
المعجم الكبير ـ به نقل از قُدامَة بن مَظْعون، از برادرش عثمان بن مَظْعون ـ:اى پيامبر خدا! من مردى هستم كه در جنگ ها، بى همسرى بر من سخت مى آيد. آيا اجازه مى دهى كه خود را اخته كنم؟ فرمود: «نه؛ ليكن ـ اى پسر مظعون! ـ روزه بگير، كه نيروى جنسى را مى كاهد».
۱.المعجم الكبير: 9 / 38 / 8320، شُعب الإيمان: 3 / 300 / 3595 وفيه «الخصي» بدل «مجفرة»، كنز العمّال: 8 / 456 / 23634.
الإقبال:دعاءٌ آخر إن دعوتَ به أوّلَ ليلةٍ في شهر الصيام فقدِّم لفظ: «لَيلَتي هذِهِ» على «يَومي هذا»، وإن دعوتَ به أوّلَ يومٍ من الشهر فَادعُ باللفظة الَّتي يَأتي فيه، والَّذي رَجح في خاطري أنَّ الدعاء به في أوّلِ يومٍ منه. رَويناه بإسنادِنا إلى أبي محمّدٍ هارونَ بن موسى التلعكبريّ، بإسناده إلى أبي عبد اللّه عليه السلامقالَ: يَقولُ عِندَ حُضورِ شَهرِ رَمَضانَ:
اللّهُمَّ هذا شَهرُ رَمَضانَ المُبارَكُ الَّذي أنزَلتَ فيهِ القُرآنَ وجَعَلتَهُ هُدىً لِلنّاسِ وبَيِّناتٍ مِنَ الهُدى وَالفُرقانِ قَد حَضَرَ، فَسَلِّمنا فيهِ وسَلِّمهُ لَنا وتَسَلَّمهُ مِنّا في يُسرٍ مِنكَ وعافِيَةٍ.
وأسأَلُكَ اللّهُمَّ أن تَغفِرَ لي في شَهري هذا، وتَرحَمَني فيهِ، وتُعتِقَ رَقَبَتي مِنَ النّارِ، وتُعطِيَني فيهِ
الإقبال [سيّد ابن طاووس گويد]:دعاى ديگرى است كه اگر در شب اوّل ماهِ روزه خواندى، لفظِ «امشبم» را بر «امروزم» مقدّم بدار و اگر در نخستين روز از ماه خواندى، به همان لفظى بخوان كه در دعا آمده است. آنچه در نظر من برتر است، اين است كه اين دعا در اوّلين روز ماه رمضان خوانده شود. اين دعا را با سند خود به ابو محمّد هارون بن موسى تَلَّعُكبرى و با سندش به امام صادق عليه السلام، روايت كرده ايم كه فرمود: «چون ماه رمضان فرا رسد، مى گويى:
خداوندا! اين ماه مبارك رمضان، كه در آن قرآن را فرو فرستاده اى و آن را مايه هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان قرار داده اى، فرا رسيده است. پس، ما را در آن و آن را براى ما سلامت بدار و آن را همراه با آسانى و عافيت از سوى خودت، از ما دريافت كن!
خداوندا! از
۱.قلّة الأهل والمال ليست من الذنوب كما هو واضح، ومن هنا يحتمل التصحيف في هذه الفقرة ولعلّ المراد القلّة الناشئة عن الذنوب.
۲.الإقبال: 1 / 119، بحار الأنوار: 97 / 326 / 1.
۳.آشكار است كه كاستى خانواده و دارايى گناه نيست و از اين رو احتمال تصحيف در متن مى رود و شايد مقصود كاستى هايى باشد كه در اثر گناه پديد مى آيد.
۴.اشاره اى است به آيه 32 سوره نساء «وَلاَ تَتَمَنَّوْاْ مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِى بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ»، يعنى برترى ها و نعمت هايى كه خداوند به برخى عطا كرده است، نبايد موجب برانگيختن آرزوهاى دور و دراز و دست نيافتنى و يا كينه و حسادت شود، اگر چه آرزوى داشتن شبيه آنها، بدون لطمه زدن به نعمت ديگران، غبطه و بى اشكال است.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعاهای آمادگی برای میهمانی خدا +2 مورد دیگر
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:الصِّيامُ جُنَّةٌ، إذا كانَ أحَدُكُم صائِما فَلا يَرفَث ولا يَجهَل، فَإِنِ امرُؤٌ قاتَلَهُ أو شاتَمَهُ، فَليَقُل: إنّي صائِمٌ، إنّي صائِمٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:روزه، سپر است. هر گاه يكى از شما روزه بود، پس دشنام ندهد و نابخردى نكند و نيز اگر كسى با او به جنگ برخاست و يا دشنامش داد، بگويد: «من روزه ام، من روزه ام».
۱.سنن أبي داود: 2 / 307 / 2363، صحيح البخاري: 2 / 670 / 1795، صحيح مسلم: 2 / 807 / 163 كلاهما نحوه، الموطّأ: 1 / 310 / 57، مسند ابن حنبل: 3 / 68 / 7495، السنن الكبرى: 4 / 448 / 8309 كلّها عن أبي هريرة، كنز العمّال: 8 / 447 / 23589.
تهذيب الأحكام عن الأصبغ بن نباتة:جاءَ رَجُلٌ إلى أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلامفَقالَ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، اُقَبِّلُ وأنَا صائِمٌ؟
فَقالَ لَهُ: «عِفَّ صَومَكَ؛ فَإِنَّ بَدءَ القِتالِ اللِّطامُ». ۱
تهذيب الأحكام ـ به نقل از اصبغ بن نباته ـ:مردى خدمت امير مؤمنان عليه السلامآمد و گفت: اى امير مؤمنان! آيا در حال روزه مى توانم ببوسم؟
به او فرمود: «روزه ات را پاك بدار؛ همانا آغاز جنگ، با سيلى است!».
۱.تهذيب الأحكام: 4 / 272 / 822، الاستبصار: 2 / 82 / 252، علل الشرايع: 386 / 1، بحار الأنوار: 96 / 289 / 5.
الإمام الصادق عليه السلام:كانَت بَدرٌ في شَهرِ رَمَضانَ فَلَم يَعتَكِف رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فَلَمّا أن كانَ مِن قابِلٍ اِعتَكَفَ عِشرينَ: عَشرا لِعامِهِ، وعَشرا قَضاءً لِما فاتَهُ. ۱
امام صادق عليه السلام:جنگ بدر، در ماه رمضان بود. پس، پيامبر خدا معتكف نشد. سال بعد، بيست روز معتكف شد: ده روز براى همان سال، و ده روز براى قضاى آنچه از او فوت شده بود.
۱.الكافي: 4 / 175 / 2 عن الحلبي، كتاب من لا يحضره الفقيه: 2 / 184 / 2088، الفقه المنسوب للإمام الرضا عليه السلام: 190 عن العالم عليه السلام، بحار الأنوار: 97 / 128 / 2 وج 16 / 274 / 103.
نمایش ۱ تا ۲۰ از ۳٬۱۰۸