امام على عليه السلامـ در نامه اى به شُرَيح بن حارث ـ: به من خبر رسيده كه خانه اى را به هشتاد دينار خريده اى و اين را مكتوب كرده اى و بر آن، گواه گرفته اى. اى شريح! بدان كه به زودى، كسى نزد تو مى آيد كه نوشته ات را نگاه نمى كند و از گواهت نمى پرسد، تا اين كه تو را از آن خانه يكسره بيرون برده و از همه چيز جدا كرده، به گورت بسپارد. پس ـ اى شريح ـ بنگر كه مبادا اين خانه را از مالِ ديگرى، خريده باشى، يا بهاى آن را از غيرِ حلال داده باشى كه در اين صورت، سراى دنيا و سراى آخرت را از دست داده اى. آگاه باش كه اگر هنگام خريد خانه نزد من آمده بودى، براى تو قباله اى مى نوشتم كه به خريد اين خانه با يك درهم ـ چه رسد كه بيشتر ـ رغبت نمى كردى و [آن]قباله اين است: «اين، خانه اى است كه بنده اى خوار،

الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ :از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم كه از جمله آنها، اين بود: و در هر شب از ماه رمضان، اين دعا را مى خوانى چرا كه فرشتگان دعاهاى ماه رمضان را مى شنوند و براى دعا كنندگان استغفار مى كنند، و آن دعا اين است: «خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى. يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى.

مصباح المتهجّد:امام سجّاد عليه السلام، چون از نماز عيد فطر و عيد قربان يا نماز جمعه فراغت مى يافت، رو به قبله مى كرد و مى گفت: «اى رحمت كننده بر كسى كه بندگان به او رحم نمى كنند! اى پذيراى آن كه سرزمين ها پذيرايش نيستند! اى آن كه نيازمندانِ درگاهش را كوچك نمى شمارد! اى آن كه اصراركنندگانِ به درگاهش را محروم نمى كند! اى آن كه منّت نهندگان بر او را جواب رد نمى دهد! اى آن كه كار كوچكى را كه به درگاهش هديه مى شود، برمى گزيند و كار اندكى را كه براى او عمل مى شود، پاداش مى دهد! اى آن كه كار اندك را سپاس مى گويد و پاداش فراوان مى دهد! اى آن كه هر كه به او نزديك شود، أو به وى نزديك مى شود! اى آن كه هر كه را به او پشت كند، به سوى خود مى خواند! اى آن كه نعمت را تغيير نمى دهد و در كيفرْ شتاب نمى

الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ:از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى ۱۴ مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم و از جمله آنها، اين دعا بود: «خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى. يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى. ۱۵ خداوندا! اذنم داده اى تا تو را بخوانم و از تو بخواهم. پس، اى شنوا! ستايشم را بشنو، و اى مهربان! دعايم را اجابت كن، و اى آمرزنده!

الكافى ـ به نقل از على بن ابى حمزه ثمالى ـ:نزد امام صادق عليه السلامبودم. ابو بصير به امام عليه السلام گفت: فدايت شوم! شبى كه در آن شب، اميد [به آمرزش] مى رود، كدام است؟ فرمود: «در شب بيست و يكم، يا بيست و سوم [، چنين است]». گفت: اگر نتوانستم هر دو شب را بيدار بمانم؟ فرمود: «در مورد آنچه مى جويى، دو شب، بسيار آسان است». گفتم: گاهى هِلال را پيش خودمان مى بينيم. كسى هم از سرزمين ديگر مى آيد و خلاف آن را مى گويد؟ فرمود: «در مورد آن شبى كه مى جويى، چهار شب، بسيار آسان است». گفتم: فدايت شوم! شب بيست و سوم، شبِ جُهَنى ۳ است؟ فرمود: «چنين مى گويند». گفتم: فدايت شوم! سليمان بن خالد روايت كرده است كه گروه حاجيان در شب نوزدهم، مقدّر (تعيين) مى شوند. به من فرمود: «اى ابو محمّد! گروه

مصباح المتهجّد:امام سجّاد عليه السلام، چون از نماز عيد فطر و عيد قربان يا نماز جمعه فراغت مى يافت، رو به قبله مى كرد و مى گفت: «اى رحمت كننده بر كسى كه بندگان به او رحم نمى كنند! اى پذيراى آن كه سرزمين ها پذيرايش نيستند! اى آن كه نيازمندانِ درگاهش را كوچك نمى شمارد! اى آن كه اصراركنندگانِ به درگاهش را محروم نمى كند! اى آن كه منّت نهندگان بر او را جواب رد نمى دهد! اى آن كه كار كوچكى را كه به درگاهش هديه مى شود، برمى گزيند و كار اندكى را كه براى او عمل مى شود، پاداش مى دهد! اى آن كه كار اندك را سپاس مى گويد و پاداش فراوان مى دهد! اى آن كه هر كه به او نزديك شود، أو به وى نزديك مى شود! اى آن كه هر كه را به او پشت كند، به سوى خود مى خواند! اى آن كه نعمت را تغيير نمى دهد و در كيفرْ شتاب نمى

مصباح الزائر:بعضى از اصحاب ما گفته اند ۱۶: محمّد بن على بن ابى قُرّه گويد: دعاى «نُدبه» را از كتاب محمّد بن حسن بن سنان بَزوفَرى نقل كرده ام. او گفته است كه اين دعا براى صاحب الزمان عليه السلام [از آن حضرت روايت شده] است و مستحب است كه آن را در عيدهاى چهارگانه بخوانند. و دعا اين است: «خدا را سپاس، كه پروردگار جهانيان است و درود خداوند بر سَرور ما، محمّد كه پيامبر اوست ـ و سلام فراوان خدا بر او باد ـ. خداوندا! تو را سپاس بر آنچه تقدير تو درباره دوستانت جارى شده است؛ آنان كه ايشان را براى خودت و آيينت، خالص ساخته اى؛ چرا كه براى آنان نعمت فراوانى را كه پيش توست، برگزيدى؛ نعمتى هميشگى كه آن را زوال و نابودى نيست، پس از آن كه پارسايى در اين دنياى پست و [نيز درباره] زرق و برق آن را بر آنان

امام على عليه السلامـ برگرفته گفتار وى در باب داوران و سرزنش شاميان ـ: [شاميان مردمى هستند]جفا پيشه و فرومايه و زيردستانى پَست كه از هر سو گرد آمده و از هر آميخته اى برچيده شده اند؛ از آن كسان اند كه سزاوار است به ايشان احكام و آداب آموخته شود و تعليم يابند و كارآزموده گردند و كسى بر ايشان سرپرستى يابد و دستشان گرفته شود. آنان نه از مهاجران اند و نه از انصار؛ و نه از ايشان اند كه در مدينه جاى داشتند و بر ايمان، استوار بودند. هلا كه شاميان براى خويش، كسى (عمرو بن عاص) را برگزيدند كه براى دستيابى به آنچه دوست دارند، از همه شايسته تر است؛ و شما براى خود، كسى (ابو موسى اشعرى) را برگزيديد كه براى رسيدن به آنچه دوست نمى داريد، از همه مناسب تر است. شما به ياد داريد كه ديروز عبد اللّه بن قيس

نهج البلاغةـ برگرفته خطبه وى، هنگام بازگشتش از صفّين ـ: او را سپاس مى گويم، در حالى كه خواهان تكميل نعمتش و فرمان بردارى در برابرِ شكوهش و خودنگاهدارى از نافرمانى اش هستم. و از او يارى مى جويم، به جهت نياز به اين كه مرا كفايت فرمايد، كه همانا هر كس وى هدايتش كند، گم راه نمى شود؛ هر كه او با وى دشمن باشد، نجات نمى يابد؛ و هر كه او بى نيازى اش بخشد، نيازمند نمى شود. پس همانا او فراتر است از هر آنچه سنجيده شده و برتر است از هر آنچه گنجينه گشته. و گواهى مى دهم كه معبودى جز او نيست و همتايى ندارد؛ گواهى اى كه خلوصش از بوته آزمون برآمده و با خلوصش، در دلْ گره خورده است و همواره به آن چنگ مى زنيم تا آن گاه كه ما را زنده مى دارد؛ و آن را براى امور هولناكى كه در پيش داريم، ذخيره مى كنيم. اين

امام باقر عليه السلام:آن گاه كـه امير مـؤمنـان عليه السلام از صـفّين باز مى گشت، به فرزندش حسن عليه السلام نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. از پدرى كه در آستانه فناست، و چيرگى زمان را پذيراست، زندگى را پشت سر نهاده، به گردش روزگار گردن داده، نكوهنده اين جهان است، جاى گيرنده در سراهاى مردگان و فردا، كوچنده از آن؛ به فرزندى آرزومندِ آنچه به دست نايد، رونده راهِ كسى كه به جهان نيستى درآمده، آماج بيمارى ها، گروگان روزگار، در تيررسِ بلاها و خود، دنيا را گوش به فرمان؛ سوداگر [دنياى پُر] فريب است، وامدارِ مرگ ها، اسيرِ مرگ، هم سوگند اندوه ها، هم نشين غم ها، آماج آفت ها، زمين خورده شهوت ها، و جانشين مردگان! امّا بعد؛ همانا من از پشت كردنِ دنيا به خود و سركشى روزگار بر خويش و روى آوردن آخرت

الفتوحـ در بيان ماجراى شاريان ۵ خوارج، و شورش ايشان بر على عليه السلام ـ: على عليه السلام در كوفه به انتظار پايان مهلت مقرّر ميان خود و معاويه بود تا ديگر بار با شاميان به جنگ پردازد. در اين حال، گروهى از اصحاب خاصّ او از زهْدپيشگان عابد و پوشندگان كلاهِ عبادتگران، با چهار هزار سوار از كوفه بيرون شدند و انسجام يافتند و به ستيز با على عليه السلام پرداختند و گفتند: داورى تنها از آنِ خداست؛ و آن كس را كه از خداى سرپيچد، اطاعت نتوان كرد. بيش از هشت هزار مرد [جنگى] كه با آنان هم انديشه بودند، به ايشان گرويدند؛ و آن گروه، سپاهى با دوازده هزار نيرو فراهم آوردند و روان گشتند تا به حروراء درآمدند، حال آن كه عبد اللّه بن كوّاء را به فرماندهى برگزيده بودند. على عليه السلام، عبد اللّه بن عبّاس را

تاريخ الطبرىـ به نقل از عبد الملك بن ابى حرّه ـ: چون على عليه السلام، ابو موسى را براى داورى برگزيد، برخى از خوارج با هم ديدار كردند و در خانه عبد اللّه بن وَهْب راسبى گرد آمدند. عبد اللّه بن وهب، پس از سپاس و ستايش خدا گفت: امّا بعد؛ به خدا سوگند، جماعتى را كه به [خداوند]رحمان ايمان دارند و به حكم قرآن تن مى دهند، روا نيست كه اين دنيا كه خشنود شدن به آن و تكيه كردن بر آن و برگزيدنش، رنج و ويرانى است، نزد آنان گُزيده تر از امر به معروف و نهى از منكر و گفتار حق باشد، هر چند دچار كمبود يا زيانى در اين دنيا شود؛ زيرا پاداش وى در روز قيامت، خشنودى خداى عز و جل و جاودانگى در بهشت اوست. پس اى برادران ما بياييد با نپذيرفتن اين بدعت هاى گم راه كننده، از اين سرزمين كه مردمى ستمگر دارد، به برخى

امام على عليه السلامـ در سخنش با كوفيان ـ: اى مردم! شما را به جهاد با اين گروه (شاميان) فرا خواندم، نكوچيديد، به گوشتان رساندم، پاسخ نداديد، پندتان دادم، نپذيرفتيد. حاضرانى هستيد همچون غايبان! بر شما حكمت مى خوانم، از آن رويگردان مى شويد، با موعظه هاى رسا پندتان مى دهم، پراكنده مى شويد. گويى درازگوشانِ رميده از شير هستيد! شما را به پيكار با ستمگران برمى انگيزم، هنوز سخنم به پايان نرسيده كه مى بينم به هر سو پراكنده و به مجالس خويش بازگشته ايد. حلقه حلقه نشسته ايد، مَثَل مى زنيد و شعر مى خوانيد و در جستجوى اخباريد، و چون پراكنده شويد، از نرخ ها مى پرسيد. جاهلانى هستيد بى دانش و غافلانى بى پارسايى و عيبجويانى بى ترس! جنگ و آمادگى براى رزم را از ياد برده ايد. دل هايتان تهى از ياد جنگ شده است و

امام على عليه السلامـ در نكوهش ياران خود ـ: اى صاحبان دل هاى پراكنده و جان هاى ناهماهنگ كه جسم هايتان حاضر، ولى خِردهايتان غايب است! من شما را به حق باز مى گردانم و شما همچون رميدن بز از آواى شير، از آن مى گريزيد. هيهات كه بتوانم به يارى شما بامداد عدل را آشكار سازم، يا كجى حق را استوار دارم! خدايا! خودت مى دانى آنچه [از جنگ و نبرد] از ما سر زد، نه براى كشمكش قدرت بود، نه براى به چنگ آوردن متاع دنيا، بلكه براى آن بود كه آثار و نشانه هاى دين را به جاى خود برگردانيم و در سرزمين هاى تو اصلاح را آشكار سازيم، تا بندگان مظلوم تو ايمن شوند و حدود تعطيل شده تو برپا و اجرا گردد. خداوندا! من نخستين كسم كه به حق روى آورد، آن را شنيد و پاسخ داد. جز پيامبر خدا هيچ كس در نماز، بر من پيشى نگرفته است.

امام على عليه السلام:گواهى مى دهم كه محمّد صلى الله عليه و آله، بنده و فرستاده خداست. او را با دينى كه شهرت عالمگير دارد، فرستاد.، در حالى كه مردم به فتنه هاى بسيارى مبتلا بودند كه در آنها، ريسمان دين، پاره، ستون هاى يقين، متزلزل، آهنگ ها گوناگون، امور، پراكنده، و راه خارج شدن، تنگ شده بود و وسيله اى براى هدايت نبود؛ راهنمايى و هدايت، از بين رفته بود و كورى و گم راهى، شيوع داشت؛ خداوند رحمان، نافرمانى مى شد و شيطان، يارى مى گشت؛ ايمان، خوار و ستون هاى آن، ويران گشته بود و نشانه هاى آن، تغيير كرده و راه هاى آن، خراب و نابود شده بود. مردم، پيرو شيطان بودند و در راه هاى او قدم نهاده، به سرچشمه هايش وارد مى شدند. به كمك آنان، حيله هاى شيطان به كار افتاد و بيرق كفر و ضلالتش افراشته گرديد، در