الكافىـ به نقل از سماعه بن مهران ـ: نزد امام صادق عليه السلام بودم و گروهى از دوستداران ايشان در آن جا حضور داشتند. سخن از خرد و نادانى به ميان آمد. امام صادق عليه السلامفرمود: «خرد و سپاهيانش و نادانى و سپاهيانش را بشناسيد تا هدايت يابيد». ۴ گفتم: جانم به فدايت! نمى دانيم، جز آنچه شما ما را بر آن آگاه ساخته ايد. آن گاه امام صادق عليه السلام فرمود: «خداوند، خرد را كه نخستين آفريده روحانى است، از سَمت راست عرش، از نور خود بيافريد. آن گاه بدو فرمود: باز گرد. پس برگشت. سپس به او گفت: روى آور. پس روى آورد. ۵ سپس خداوند متعال فرمود: تو را آفريدم، آفريدنى بزرگ وتو را برهمه مخلوقاتم گرامى داشتم». ۶ سپس [خداوند،] نادانى را از درياى شور و ظلمانى بيافريد و به او گفت: باز گرد. پس برگشت. سپس

شريح بن هانى:اميرمؤمنان على عليه السلام از پسرش امام حسن عليه السلامپرسيد: فرزندم! عقل چيست؟ گفت: دلت آنچه را بدان سپرده اى نگاه دارد. فرمود: دورانديشى چيست؟ گفت: چشم به راه فرصت بودن و آنچه برايت ممكن شد زود انجام دادن. فرمود: بزرگوارى چيست؟ گفت: خسارتها را بر دوش كشيدن و مكارم را بنانهادن. فرمود: گذشت چيست؟ گفت: درخواست كننده را پاسخ دادن و رسيده را بخشش كردن. فرمود: تنگ نظرى چيست؟ گفت: اينكه كم را اسراف بينى و آنچه را انفاق كردى، تلف بپندارى. فرمود: رقّت چيست؟ گفت: كم را جستجو كردن و از ناچيز بازداشتن. فرمود: تكلّف چيست؟ گفت: چنگ زدن به آنچه تو را ايمن نمى سازد و توجه به چيزهايى كه به كار تو نمى آيد فرمود: نادانى چيست؟ گفت: پيشى جستن از فرصت فراهم نيامده و خوددارى از پاسخ؛ هرچند در موارد

عنوان بصرىـ مردى سالمند كه 94 سال عمر كرده بودـ مى گويد: سالها با مالك بن انس رفت و آمد داشتم، امّا چون جعفر صادق عليه السلامدر مدينه حضور يافت، با وى باب رفت و آمد را گشودم و دوست داشتم همان گونه كه از مالك كسب معرفت مى كردم، از وى نيز اخذ كنم. پس روزى به من فرمود: من مردى هستم كه محل مراجعه ام و با اين همه براى هر ساعتى از ساعتهاى شب و روز، ذكر و وردى دارم، پس مرا از ذكرم باز مدار و از مالك كسب و با وى رفت و آمد كن؛ همان گونه كه قبلاً مى كردى. من از اين موضوع غمگين شدم و از نزد او بيرون آمدم و پيش خود گفتم: اگر خيرى در من مى ديد مرا از آمد و شد و استفاده از خود باز نمى داشت. به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله رفتم و بر وى سلام دادم و فرداى آن روز دوباره به روضه [ميان قبر ومنبر پيامبر

معانى الأخبارـ به نقل از شريح بن هانى ـ: اميرمؤمنان على عليه السلام از پسرش امام حسن عليه السلام پرسيد: «فرزندم! عقل چيست؟». گفت: دلت آنچه را بدان سپرده اى، نگاه دارد. فرمود: «دورانديشى چيست؟». گفت: چشم به راه فرصت بودن و آنچه برايت ممكن شد، زود انجام دادن. فرمود: «بزرگوارى چيست؟». گفت: خسارت ها را بر دوش كشيدن و مكارم را بنا نهادن. فرمود: «بزرگى چيست؟». گفت: درخواست كننده را پاسخ دادن و رسيده را بخشش كردن. فرمود: «تنگ نظرى چيست؟». گفت: اين كه كم را اسراف بينى و آنچه انفاق كردى، تلف بپندارى. فرمود: «رقّت چيست؟». گفت: كم را جستجو كردن و ناچيز را ندادن. فرمود: «تكلّف چيست؟». گفت: چنگ زدن به آنچه تو را ايمن نمى سازد و توجّه به چيزهايى كه به كار تو نمى آيد. فرمود:

مشكاة الأنوار به نقل از عنوان بصرى ـ مردى سالمند كه 94 سال عمر كرده بود ـ:سال ها با مالك بن انس، رفت و آمد داشتم؛ امّا چون جعفر صادق عليه السلام در مدينه حضور يافت، با وى باب رفت و آمد را گشودم و دوست داشتم همان گونه كه از مالك، كسب معرفت مى كردم، از وى نيز اخذ كنم. پس روزى به من فرمود: «من، مردى هستم كه محلّ مراجعه ام و با اين همه براى هر ساعت از ساعت هاى شب و روز، وردى دارم. پس مرا از وردم باز مدار و از مالك، كسب و با وى، رفت و آمد كن، همان گونه كه قبلاً مى كردى». من از اين موضوع، غمگين شدم و از نزد او بيرون آمدم و پيش خود گفتم: اگر خيرى در من مى ديد، مرا از آمد و شد و استفاده از خود، باز نمى داشت. به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله رفتم و بر وى سلام دادم آنگاه از قبر به روضه (ميان