خردمندترين انسان

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: كامل‏ترينِ مردم در خرد، مطيع‏ترينِ آنان در برابر خداوند و عامل‏ترينِ آنان به دستورهاى اوست.

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: كامل‏ترين مردم در خرد، كسانى هستند كه از خداوند، بيشتر هراس دارند و از او بيشتر اطاعت مى‏كنند.

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: نيكوترين شما در خردمندى، كسانى هستند كه از محرّمات الهى، بيشتر اجتناب كنند و به دستورهاى الهى عامل‏تر باشند.

تنبيه الخواطر: پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمود: «خداوند، بندگان برگزيده‏اى دارد كه آنان را در برترين جاى بهشت اِسكان مى‏دهد؛ زيرا آنان در دنيا خردمندتر از ديگران بوده‏اند». گفته شد: آنان چگونه بوده‏اند؟ فرمود: «همّت آنان، سبقت جستن به سوى چيزهايى بود كه خدا را خشنود مى‏كرد. از اين رو، دنيا در نزد آنان سبُك بود و به زيادتىِ دنيا رغبتى نداشتند. آنان مدّتى اندك، شكيبايى ورزيدند و زمانى دراز در راحتى به سر مى‏برند.

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: آگاه باشيد كه خردمندترين انسان، كسى است كه خداوند را بشناسد و از او پيروى كند؛ دشمنانِ خدا را بشناسد و آنان را نافرمانى كند؛ جايگاه اقامت خود را بشناسد و آن را آباد سازد؛ و بداند كه به زودى، سفر خواهد كرد، پس توشه بر دارد.

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: خردمندترينِ مردم، نيكوكارِ ترسان است و نادان‏ترينِ مردم، بدكارى است كه [احساس] امنيت كند.

پيامبر خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله: خردمندترينِ مردم، كسى است كه بيشتر با مردم مدارا كند.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، باحياترينِ آنهاست.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، مطيع‏ترينِ آنان در برابر خداوند است.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ شما، مطيع‏ترينِ شماست.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، كسى است كه از خردمندان، پيروى كند.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، نزديك‏ترينِ آنان به خداوند است.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، كسى است كه در برابر حق فروتن باشد؛ پس، حق را رعايت كند [، گرچه به زيانش باشد]، و با انجام دادن حق، به عزّت برسد؛ از اين رو، اقامه حق را سبُك نشمارد و بدان نيكو عمل كند.

امام على عليه‏السلام: خردمندترين مردم، كسانى هستند كه از پستى‏ها بيشتر دورى گزينند.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، كسى است كه جِدّى‏اش بر شوخى‏اش غالب شود و به كمك خرد، بر هوسش پيروز گردد.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، كسى است كه در عقوبت كردنِ نادانان، از سكوت، فراتر نرود.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، دورانديش‏ترينِ آنان در عاقبت كارهاست.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، كسى است كه به عيب‏هاى خويش، بينا و نسبت به عيوب ديگران، نابينا باشد.

امام على عليه‏السلام: خردمندترينِ مردم، كسى است كه عذر مردم را بيشتر بپذيرد.

امام على عليه‏السلام: برترينِ خردمندى، شناخت حق با حق است.

امام على عليه‏السلام: برترين خردمندى، دورى جستن از بيهودگى است.

امام على عليه‏السلام: برترينِ مردم در خردمندى، كسى است كه براى معاش خود، بهتر برنامه‏ريزى كند و اهتمامش به اصلاح آخرت، بيشتر باشد.

امام على عليه‏السلام: برترين خردمندى، هدايت يافتن است.

امام على عليه‏السلام: برترين خردمندى، خودشناسى است. هر كه خويشتن را بشناسد، خردمند مى‏گردد و هر كه خود را نشناسد، گم‏راه مى‏شود.

امام على عليه‏السلام: برترين خردمندى، پندآموزى است؛ برترين دورانديشى، يارى جُستن است؛ و بزرگ‏ترين حماقت، غرور است.

امام على عليه‏السلام ـ در حكمت‏هاى منسوب به ايشان ـ : شايسته‏ترينِ مردم در خردمندى و كامل‏ترينِ آنان در فضايل، كسى است كه روزگار را با آشتى، همراهى كند و با دوستان، در صلح و صفا زندگى نمايد و بخشش زمان را بپذيرد.

امام صادق عليه‏السلام: كامل‏ترينِ مردم در خردمندى، خوش‏خُلق‏ترينِ آنهاست.

امام صادق عليه‏السلام: برترين سرشت خرد، بندگى [خدا]است، و محكم‏ترين سخن برايش دانش است، و برترين بهره‏اش حكمت است، و بيشترين ذخيره‏اش خوبى‏هايند.

حلية الأولياء ـ به نقل از وَهْب بن مُنَبّه ـ : لقمان به فرزندش فرمود: «پسرم! خداوند را بشناس؛ زيرا كسى كه از خداوند، شناخت بيشترى به دست آورد، خردمندترينِ مردم است و شيطان، از خردمند، فرار مى‏كند و توان فريب وى را ندارد».