پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانش بياموزيد كه آموختن آن نيكى است و خواندن و دوره كردن آن، تسبيح و بحث آن، جهاد و آموزشش به كسى كه آن را نمى داند صدقه و بذل آن به اهلش، مايه نزديكى به خداست؛ چرا كه دانش، نشان دهنده حلال و حرام و جوينده اش را به بهشت راهبر است و در وحشت، مونس و در تنهايى، همراه و در خوشى و ناخوشى، راهنما وسلاحى عليه دشمنان و زيورى براى همدلان است. خداوند كسانى را با آن بر مى افرازد و امامانى در نيكى قرارشان مى دهد كه به ايشان اقتدا مى كنند و به اعمالشان مى نگرند و از آثارشان اقتباس مى شود و فرشتگان به دوستى آنها رغبت مى ورزند و با بالهايشان آنها را در نماز لمس مى كنند و هر چيزى، حتى ماهيان و جانواران درياها و درندگان و چهارپايان خشكى، براى آنها آمرزش مى طلبند؛ چرا كه

المصباح كفعمى:مستحب است كه در روزهاى ماه رمضان، اين دعاها خوانده شوند، براى هر روز، از اوّل تا آخر ماه، دعايى جداگانه، در كتاب الذخيرة آمده كه ابن عبّاس از پيامبر صلى الله عليه و آله، چنين روايت كرده است: در روز اول مى گويى: «خداوندا! روزه مرا در اين روز، روزه روزه داران [واقعى]قرار بده و در آن، خطايم را ببخش ـ اى معبود جهانيان ـ و از من در گذر ـ اى بخشاينده مجرمان ـ!» تا هزار هزار حسنه داده شود. و در روز دوم [مى گويى]: «خداوندا! در اين روز، مرا به موجبات خرسندى ات نزديك گردان و مرا از خشم و كيفر خويش دور ساز و مرا در آن، توفيق خواندن آياتت عطا كن، به رحمتت، اى مهربان ترينِ مهربانان!» تا در برابر هر گامش در تمام عمرش، پاداش عبادت يك سال را، در حالى كه روزش را روزه و شبش را به عبادت

مصباح المتهجّد:امام سجّاد عليه السلام، چون از نماز عيد فطر و عيد قربان يا نماز جمعه فراغت مى يافت، رو به قبله مى كرد و مى گفت: «اى رحمت كننده بر كسى كه بندگان به او رحم نمى كنند! اى پذيراى آن كه سرزمين ها پذيرايش نيستند! اى آن كه نيازمندانِ درگاهش را كوچك نمى شمارد! اى آن كه اصراركنندگانِ به درگاهش را محروم نمى كند! اى آن كه منّت نهندگان بر او را جواب رد نمى دهد! اى آن كه كار كوچكى را كه به درگاهش هديه مى شود، برمى گزيند و كار اندكى را كه براى او عمل مى شود، پاداش مى دهد! اى آن كه كار اندك را سپاس مى گويد و پاداش فراوان مى دهد! اى آن كه هر كه به او نزديك شود، أو به وى نزديك مى شود! اى آن كه هر كه را به او پشت كند، به سوى خود مى خواند! اى آن كه نعمت را تغيير نمى دهد و در كيفرْ شتاب نمى

امام سجّاد عليه السلام ـ در دعايش هنگام ختم قرآن ـ:خداوندا! تو مرا بر ختم كتاب خويش يارى كردى؛ كتابى كه آن را روشنگر فرو فرستادى و آن را بر هر كتابى كه نازل كرده اى، گواه و غالب قرار دادى و آن را بر هر سخنى كه برخوانده اى، برترى دادى و آن را معيارى ساختى و با آن ميان حلال و حرامت جدايى انداختى؛ قرآنى كه با آن، قوانين احكام خود را آشكار ساختى و كتابى كه آن را براى بندگانت تفصيل دادى و وحيى كه آن را بر پيامبرت محمّد ـ كه درود تو بر او باد ـ نازل كردى و آن را فروغى قرار دادى كه با پيروى از آن، راه را از تاريكى هاى گم راهى و نادانى باز مى شناسيم، و نيز درمانى براى هر كس كه از سر فهم و تصديق، به آن گوش فرا دهد، و ميزانى براى قسط كه زبانش از حق برنمى گردد و نور هدايتى كه بُرهان آن براى شاهدان،

الإقبال:دعايى ديگرى در شب هفدهم ماه رمضان است كه آن را با سند خويش از عالِم (امام كاظم عليه السلام) روايت كرده ايم كه فرمود: «اين شب، شبى است كه دو گروه (مسلمانان و كفّار) در روز بدر با هم نبرد كردند و خداوند متعال، نشانه هاى بزرگ خويش را در مورد دوستان و دشمنانش آشكار ساخت. دعاى اين شب چنين است: «اى همراه محمد صلى الله عليه و آله، در روز حُنَين و اى هلاك كننده طغيانگران و اى نگه دارنده پيامبران! تو را مى خوانم به ياسين و قرآن حكيم و به طاها و بقيّه قرآن عظيم، كه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستى و امشب، مرا تأييدى بخشى كه با آن بازويم را استوار كنى و نيازم را برآورى. اى بزرگوار! منم اعتراف كننده به گناهان. پس با من، آن كن كه خودت مى خواهى. جز آنچه مقدّر كرده اى، مرا نخواهد رسيد. بر تو

المصباح كفعمى:مستحب است كه در روزهاى ماه رمضان، اين دعاها خوانده شوند، براى هر روز، از اوّل تا آخر ماه، دعايى جداگانه، در كتاب الذخيرة آمده كه ابن عبّاس از پيامبر صلى الله عليه و آله، چنين روايت كرده است: در روز اول مى گويى: «خداوندا! روزه مرا در اين روز، روزه روزه داران [واقعى]قرار بده و در آن، خطايم را ببخش ـ اى معبود جهانيان ـ و از من در گذر ـ اى بخشاينده مجرمان ـ!» تا هزار هزار حسنه داده شود. و در روز دوم [مى گويى]: «خداوندا! در اين روز، مرا به موجبات خرسندى ات نزديك گردان و مرا از خشم و كيفر خويش دور ساز و مرا در آن، توفيق خواندن آياتت عطا كن، به رحمتت، اى مهربان ترينِ مهربانان!» تا در برابر هر گامش در تمام عمرش، پاداش عبادت يك سال را، در حالى كه روزش را روزه و شبش را به عبادت

مصباح المتهجّد:امام سجّاد عليه السلام، چون از نماز عيد فطر و عيد قربان يا نماز جمعه فراغت مى يافت، رو به قبله مى كرد و مى گفت: «اى رحمت كننده بر كسى كه بندگان به او رحم نمى كنند! اى پذيراى آن كه سرزمين ها پذيرايش نيستند! اى آن كه نيازمندانِ درگاهش را كوچك نمى شمارد! اى آن كه اصراركنندگانِ به درگاهش را محروم نمى كند! اى آن كه منّت نهندگان بر او را جواب رد نمى دهد! اى آن كه كار كوچكى را كه به درگاهش هديه مى شود، برمى گزيند و كار اندكى را كه براى او عمل مى شود، پاداش مى دهد! اى آن كه كار اندك را سپاس مى گويد و پاداش فراوان مى دهد! اى آن كه هر كه به او نزديك شود، أو به وى نزديك مى شود! اى آن كه هر كه را به او پشت كند، به سوى خود مى خواند! اى آن كه نعمت را تغيير نمى دهد و در كيفرْ شتاب نمى

تاريخ دمشقـ به نقل از ابن عبّاس ـ: زنان ناتوان اند كه فرزندى همچون امير مؤمنان على بن ابى طالب بياورند. خداى را سوگند، هيچ اميرى را همسنگِ او نديده ام و نشنيده ام. همانا او را در جنگ صِفّين ديدم كه بر سرش دستارى بود در دو سويش آويخته، چشمانش گويى خورشيدى بود بس پرفروغ! [و ديدم كه]بر سرِ گروهى ايستاده، ايشان را [به جنگ] بر مى انگيخت تا آن گاه كه به من رسيد كه در سويى از سپاه بودم. پس گفت: «اى گروه هاى مسلمان! پروا [ى خدا] را جامه خود سازيد، آواهاتان را فرو آوريد، لباس وقار بر تن بپوشيد، سرنيزه ها را در كار بگيريد، شمشيرها را پيش از بيرون كشيدن [از نيام] بجنبانيد، از چپ و راست نيزه بزنيد، با لبه تيز شمشير بجنگيد، شمشيرها را به گام ها و تيرها را به نيزه ها برسانيد، كه شما در محضر خدا و همراه

تاريخ الطبرىـ به نقل از زيد بن وَهْب: على عليه السلام گفت: «تا كى همگى به اين سپاه يورش نبريم؟». سه شنبه شب، پس از عصرگاهان، وى در سپاه خويش به پا خاست و گفت: «سپاسْ از آنِ خدايى است كه آنچه وى بشكند، استوار نمى شود و آنچه را وى استوار كند، شكنندگان نمى توانند بشكنند. اگر او مى خواست، [حتّى] دو تن از آفريدگانش دچار اختلاف نمى شدند و امّت در هيچ موضوعى از دينِ او با هم ستيزه نمى كردند و هيچ [فرد]فروترى منكِر فضلِ [فرد] فراتر نمى شد. تقدير، ما و اين قوم را [به اين جا]كشاند و در اين مكان، ما را به هم درپيچاند. ما اينك جايى هستيم كه پروردگارمان ما را مى بيند و [صداى ما را] مى شنود كه اگر مى خواست، انتقام را به شتاب فرو مى فرستاد و از جانب او تغييرى پديد مى آمد تا ستمگر را رسوا كند و روشن

الأخبار الطّوال:حبيب بن مسلمه كه جناح چپِ [سپاه] معاويه را فرماندهى مى كرد، به جناح راستِ [سپاهِ]على عليه السلام يورش آورد. پس ايشان از هم پراكنده شدند و سپس بازگشتند و حمله اى آوردند. على عليه السلام كه اين صحنه را مى نگريست، به سهل بن حُنَيف گفت: «با حجازيانِ همراهِ خويش، به نبرد برخيز تا جناح راست را يارى كنى». پس سهل همراه حجازيانِ پيرامونش، به [يارى]جناح راست روان شد. دسته هايى انبوه از سپاه شام به رويارويى ايشان آمدند و اجتماع او و همراهانش را از هم پراكندند تا به سوى على عليه السلام كه در قلب سپاه مى جنگيد، رسيدند. بدين سان، قلب سپاه كه على عليه السلام در آن بود، [نيز]دچار گسيختگى شد و تنها پايداران و دليرْ مردان با على عليه السلام ماندند. پس وى اسبش را به سوى جناح چپ سپاهش هِى زد؛