الكافىـ به نقل از سماعه بن مهران ـ: نزد امام صادق عليه السلام بودم و گروهى از دوستداران ايشان در آن جا حضور داشتند. سخن از خرد و نادانى به ميان آمد. امام صادق عليه السلامفرمود: «خرد و سپاهيانش و نادانى و سپاهيانش را بشناسيد تا هدايت يابيد». ۴ گفتم: جانم به فدايت! نمى دانيم، جز آنچه شما ما را بر آن آگاه ساخته ايد. آن گاه امام صادق عليه السلام فرمود: «خداوند، خرد را كه نخستين آفريده روحانى است، از سَمت راست عرش، از نور خود بيافريد. آن گاه بدو فرمود: باز گرد. پس برگشت. سپس به او گفت: روى آور. پس روى آورد. ۵ سپس خداوند متعال فرمود: تو را آفريدم، آفريدنى بزرگ وتو را برهمه مخلوقاتم گرامى داشتم». ۶ سپس [خداوند،] نادانى را از درياى شور و ظلمانى بيافريد و به او گفت: باز گرد. پس برگشت. سپس

امام على عليه‏السلام: بندگان خدا! تقوا پيشه كنيد؛ تقواى خردمندى كه انديشه، دلش را مشغول داشته، و ترس، بدنش را ناتوان كرده، و شب‏زنده‏دارى، خواب اندكش را ربوده، و اميد، او را به تشنگىِ (روزه) روزانه وا داشته، و زُهد، شهوت‏هايش را ميرانده، و ياد خدا زبانش را به حركت در آورده است و ترس را براى امان يافتن خود، پيش داشته، و از خيالات، در راه روشن، دورى گزيده و نزديك‏ترين راه رسيدن به مقصد را انتخاب كرده است و دام‏هاى فريب، او را گرفتار نساخته‏اند و امور مشتبه بر او پنهان نگرديده است، [و اين همه] در حالى است كه بر خوشىِ بشارت و آسايش نعمت، در خوش‏ترين خواب و آسوده‏ترين روز، دست يافته است. [چنين شخصى] از گذرگاه دنيا به شايستگى گذر كرده و توشه آخرت را با خوش‏بختى پيش فرستاده، و به خاطر ترس [بر

محمد بن أبى مسهرـ از پدرش از جدشـ: مفضّل بن عمر جُعفى به جعفر بن محمد صادق عليه السلامنوشت: در بين اين ملّت، كسانى پيدا شده اند كه ربوبيّت خدا را منكر هستند و بر اين عقيده استدلال مى كنند؛ و از وى خواست كه پاسخ آنها را بدهد و طبق آنچه كه بر ديگران استدلال مى كند، درباره ادّعاهايشان بر آنان استدلال كند. امام صادق عليه السلام [در پاسخ] نوشت:. از نعمت هاى بزرگ و لطف هاى ارزشمندى كه خدا داده است، تثبيت دل بندگانش به ربوبيّت اوست و گرفتن پيمان در شناخت او و فرستادن كتابى است كه در آن، داروى همه بيمارى هاى دل و كارهاى مشتبه است و بر آنان و ديگر آفريده هايش نيازى به غير او نگذاشت و خود، از آنان بى نياز است كه خدا بى نياز و ستوده است. به جانم سوگند كه جاهلان، از سوى پروردگارشان چنين نشده اند.

تاريخ اليعقوبى:معاويه، بُسْر بن ابى اَرطات را ـ بسر بن ارطات عامرى از بنى عامر هم گفته اند ـ با سه هزار نفر فرستاد و به او گفت: برو تا به مدينه بگذرى. اهل مدينه را آواره كن، به هر كه گذشتى او را بهراسان و به هر كس رسيدى كه مالى داشت و در اطاعت ما نبود، غارتش كن. به مردم مدينه چنين وانمود كن كه قصد جانشان را كرده اى و هيچ برائت و عذرى نزد تو ندارند. پيش برو تا به مكّه برسى. در مكّه متعرّض كسى نشو. مردم بين مكّه و مدينه را به وحشت بينداز و آنان را آواره و پراكنده ساز. سپس پيش برو تا به صنعا برسى، كه آن جا پيروانى داريم و نامه آنان به من رسيده است. بُسر خارج شد. به هيچ قبيله اى از قبايل عرب نمى گذشت، مگر آن كه طبق دستور معاويه با آنان رفتار مى كرد تا آن كه به مدينه رسيد. فرماندار مدينه ابو

المزار، شهيد اولـ در اعمال روز هفدهم ماه ربيع الأوّل ـ: روايت شده است كه امام صادق عليه السلام در اين روز، با اين زيارت، امير مؤمنان را زيارت كرد و آن را به محمّد بن مسلم ثقفى آموخت و فرمود: «هرگاه به بارگاه امير مؤمنانْ مشرّف شدى، براى زيارت غسل كن، تميزترين جامه هايت را بپوش و خود را خوش بو كن، آرامش و وقار داشته باش، و چون به باب السلام و درگاه حضرت رسيدى، رو به قبله بِايست و سى بار اللّه اكبر بگو و چنين بگو: سلام بر پيامبر خدا! سلام بر بهترين خلق خدا! سلام بر بشارت دهنده و بيم دهنده، چراغ روشنى بخش و رحمت و بركات خدا! سلام بر پاكيزه پاك! سلام بر نشانه درخشان! سلام بر يارى شده تأييد گشته! سلام بر ابو القاسم محمّد، و رحمت و بركات خدا بر او! سلام بر پيامبران فرستاده الهى و بندگان شايسته

تفسير العيّاشىـ به نقل از يحيى بن مساور حلبى، از امام صادق عليه السلام ـگفتم: حديثى درباره على عليه السلام برايم نقل كن. فرمود: «آيا برايت شرح دهم يا كلّى بگويم؟». گفتم: كلّى بگو. فرمود: «على عليه السلام، باب هدايت است. آن كه بر او پيشى گيرد، كافر است، و آن كه از او بازمانَد، كافر است». گفتم: بيشتر برايم بگو. فرمود: «روز رستاخيز كه شد، در سمت راست عرش، منبرى نصب خواهد شد كه 24 پلّه خواهد داشت. على عليه السلام خواهد آمد و در دستش پرچم [حمد]است. بر آن منبر بالا خواهد رفت و بر آن خواهد نشست و مردم بر وى عرضه خواهند شد. هر كس را تأييد كند، وارد بهشت مى شود، و هر كس را رد كند، به دوزخ در خواهد آمد». گفتم: در اين باره در قرآن، چيزى يافت مى شود؟ فرمود: «آرى، آنچه كه در اين آيه مى

امام على عليه السلامـ در سخنرانى اش كه در آن، روزگارش را به «بيداد» توصيف كرده و مردم را در آن به سه گروه تقسيم مى كند و به زهد در دنيا سفارش مى كند ـ: اى مردم! ما در روزگارى واژگونه، و زمانه اى ناسپاس، به سر مى بريم؛ روزگارى كه نيكوكار، در آن، بدكار به شمار مى آيد، و ستمكار، بر طغيانگرى مى افزايد. از آنچه مى دانيم، بهره نمى بريم، و از آنچه نمى دانيم، نمى پرسيم، و از حادثه اى نمى هراسيم تا آن كه بر ما فرود مى آيد. مردم، چهار گروه شده اند: گروهى از آنان، كسانى هستند كه چيزى جز خوارىِ نفس، كندىِ سلاح و كمىِ دارايى، آنها را از فساد، باز نمى دارد. گروه ديگر، آنانى هستند كه شمشير از نيام بركشيده اند و شرارت خود را آشكار ساخته اند و نيروى سواره و پياده خود را گرد آورده اند، خود را آماده

امام على عليه السلامـ در خطبه اى كه از سخنرانى هاى شگفت اوست و «غَرّاء» ناميده شده ـ: سپاسْ خدايى را كه با قدرتش والاست و با احسانش نزديك است؛ دهنده هر دستْ مايه و فضل، و كنار زننده هر مصيبت و سختى است. او را بر بخشش هاى مهربانانه اش و فراگير بودنِ نعمت هايش سپاس مى گويم و به او ايمان مى آورم كه اوّل و آشكار است، و از او هدايت مى طلبم كه نزديك و هدايت كننده است، و از او يارى مى جويم كه قاهر و توانمند است، و بر او توكّل مى كنم كه كفايت كننده و ياور است. گواهى مى دهم كه محمّد صلى الله عليه و آله، بنده و فرستاده اوست كه براى اجراى فرمان و بستن راه عذر و بيم دهى از جانب او، فرستاده شده است. شما را ـ اى بندگان خدا! ـ به پرواى خداوند كه مَثَل ها برايتان زده و اجل هاى شما را زمان بندى كرده،

شرح نهج البلاغة:بسيارى از مردم، روايت كرده اند كه گروهى از ياران پيامبر خدا بحث مى كردند كه: «كدام يك از حروف الفبا، بيشترين كاربرد را در كلام دارد؟» و همه بر حرف «الف» اتّفاق كردند. على عليه السلام فرمود: ۱۰ «سپاس مى گزارم آن را كه منّتش عظيم است. و نعمتش فراوان و رحمتش بر غضبش پيش است. كلامش تمام، و اراده اش نافذ و حكمش رساست. [او را] سپاس مى گويم، سپاس گفتن كسى كه به پروردگارىِ او اقرار دارد و به بندگى اش گردن نهاده، از نافرمانى اش گريزان است، به توحيدش معترف است و از او مغفرتى را اميد دارد براى نجات يافتن در روزى كه آدمى را از خانواده و فرزند، مشغول مى دارد. از او يارى مى جوييم و كمال مى طلبيم و هدايت مى خواهيم. به او ايمان داريم و بر او توكّل مى كنيم. به او گواهى مى دهم، گواهى

تاريخ الطبرىـ به نقل از مُغَيرة بن شُعبه، خطاب به صَعصَعه ـ: بر حذر باش از اين كه خبر عيبجويى تو از عثمان در نزد كسى به من برسد و يا آن كه چيزى از فضل على را آشكارا بگويى و خبرش به من برسد! تو چيزى از فضل على را نمى دانى كه من آن را ندانم؛ بلكه من به آن آگاه ترم؛ ليكن اين حكومت (معاويه)، قدرت پيدا كرده و از ما پيمان گرفته است كه عيب هاى على را پيش مردم، آشكار كنيم. ما بسيارى از آنچه را كه وى ما را بدان فرمان داده، رها مى كنيم و تنها چيزى را ذكر مى كنيم كه گزيرى از آن نداريم و شرّ اينان را با تقيّه از جانمان دور مى سازيم. اگر مى خواهى فضايل على را ياد كنى، آنها را نزد خود و يارانت و به طور پنهانى در خانه هايتان نقل كن؛ امّا نقل آنها به طور آشكارا و آن هم در مسجد، چيزى است كه خليفه آن را از

تاريخ الطبرىـ به نقل از مرّة بن مُنقذ بن نعمان، در يادكردِ شورش خوارج در روزگار خلافت معاويه و كوشش مغيرة بن شُعبه براى تعيين فرمانده لشكر ـ: پس از معقل بن قيس، صعصعه برخاست و گفت: اى امير! مرا به سوى آنان بفرست كه به خدا سوگند، خونشان را حلال مى دانم و از عهده آن [خون ها] بر مى آيم. مغيره گفت: بنشين. تو تنها يك سخنورى. صعصعه اين را [در دل] نگاه داشت و مغيره از آن رو اين سخن را به او گفت، كه خبر يافته بود صعصعه بر عثمان، عيب مى گيرد و از على عليه السلام فراوان ياد مى كند و او را [بر ديگران] برترى مى دهد و [بارها] مغيره او را فرا خوانده و به وى گفته بود: مبادا به من خبر رسد كه تو نزد [حتّى]يك نفر از مردم، عيب عثمان را گفته اى؟ و مبادا به من خبر برسد كه تو چيزى از فضايل على را آشكارا