امام على عليه السلامـ از اندرزهايى كه به يارانش مى داد ـ: شما را به ترس از خدا در نهان و آشكار، سفارش مى كنم. و بايد نگاه كردنتان، عبرت آموز باشد و سكوتتان، توأم با انديشيدن و سخنتان، ياد خدا باشد.

المناقب، ابن شهرآشوبـ به نقل از ابو حازم ـ: مردى به امام زين العابدين عليه السلام گفت: نماز مى دانى؟! من به او حمله كردم. امام عليه السلام فرمود: «آرام باش، اى ابو حازم! عالمان، بردبار و مهربان اند». سپس، رو به پرسنده كرد و فرمود: «آرى؛ مى دانم!». مرد از اعمال نماز و مبطلات و واجبات و مستحبّات آن پرسيد، تا به اين جا رسيد كه گفت: شروع نماز چيست؟ فرمود: «تكبير». گفت: برهانش چيست؟ فرمود: «قرائت». گفت: خشوعش چيست؟ فرمود: «نگاه كردن به محلّ سجده». گفت: وارد شدن به حريم نماز، چگونه است؟ فرمود: «با تكبير [ة الإحرام]». گفت: خارج شدن از آن به چيست؟ فرمود: «به سلام دادن». گفت: گوهرش چيست؟ فرمود: «سبحان اللّه».

شرح الأخبارـ به نقل از سلمان ـ: چون پيامبر خدا صلى الله عليه و آله از غزوه بنى مصطلق باز گشت، پيشاپيشِ پيش قراولان حركت كرد. سپس با دستش يكى از درّه ها را نشان داد و فرمود: «هم اينك از اين درّه مردى پيدا مى شود كه مانندترينِ مردمان به مسيح است و در روز قيامت، برترينِ مردمان پس از من است و نخستين كسى است كه وارد بهشت مى شود». ما شروع به نگاه كردن به سوى آن درّه كرديم و نخستين كسى كه از آن نمايان شد، على بن ابى طالب عليه السلام بود.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نگاه كردن به برادرى كه به خاطر خداوند عز و جل دوستش مى دارى، عبادت است.

امام على عليه السلام:نگاه كردن چون بينايى يافتن نيست؛ زيرا گاه چشمها به صاحبان خود دروغ مى گويند، اما عقل به كسى كه از او نصيحت خواهد خيانت نمى كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بر هر عضوى از اعضاى انسان بهره اى از زنا نوشته شده كه لاجرم به آن مى رسد؛ مثلاً زناى چشم نگاه كردن است و زناى پا، رفتن و زناى گوش، شنيدن.

الأمالى صدوق:در زمان خلافت على عليه السلام. شخصى به نام ذِعْلِب در مقابل حضرت ايستاد و عرضه داشت: اى امير مؤمنان! آيا تا كنون پروردگار خود را ديده اى؟ حضرت فرمود: واى بر تو اى ذعلب! من خدايى را كه نديده باشم نمى پرستم. عرض كرد: چگونه او را ديده اى، برايمان وصفش كن؟ حضرت فرمود: واى بر تو! چشمها او را با نگاه كردن نديده اند، بلكه دلها از طريق حقايق ايمان (تصديقات و باورهاى عقلى يا انوار عقلى ناشى از ايمان) مشاهده اش كرده اند.

امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به پرسش از اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه: نگريستن به چهره علما عبادت است ـفرمود: منظور عالمى است كه چون به او بنگرى، تو را به ياد آخرت اندازد و كسى كه بر خلاف اين باشد، نگاه كردن به او فتنه (گمراهى) است.

امام على عليه السلامـ به شريح ـفرمود: ميان مسلماناندر نگاه كردن و سخن گفتن و نشستنت برابرى را رعايت كن، تا نزديكانت به جانبدارى (ستم) تو اميد نبندند و دشمنانت از دادگرى تو، نوميد نشوند.

دعائم الاسلام:روايت شده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله نهى فرمود از اين كه قاضى با نگاه كردن زياد و التفات به يكى از طرفين مخاصمه، از او جانبدارى كند و از تلقين كردن به گواهان نيز نهى فرمود.

امام على عليه السلام:نگاه كردن به شخص بخيل، دل را سخت مى گرداند.

امام على عليه السلام:نگاه، قاصد دل است.

امام على عليه السلام:چشم، جاسوس دل و قاصد خرد است.

امام على عليه السلام:دل، كتابِ ديده است.

عيسى عليه السلام:از نگاه به حرام ها حذر كنيد، كه بذر شهوت و گياه هرزگى اند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از نگاه هاى زيادى بپرهيزيد؛ زيرا كه آن تخم هوس مى پراكند و غفلت مى زايد.

امام على عليه السلام:چشم ها، دام هاى شيطانند.

امام على عليه السلام:كورى چشم بهتر از بسيارى نگاه هاست.

امام على عليه السلام:كسى كه [عنانِ] چشم خود را رها كند، زندگى اش را به زحمت اندازد؛ كسى كه نگاه هايش پياپى باشد حسرت هايش بپايد.

امام صادق عليه السلام:بسى نگاه كه حسرتى طولانى به بار آورده است!