امام باقر عليه السلام:آن گاه كـه امير مـؤمنـان عليه السلام از صـفّين باز مى گشت، به فرزندش حسن عليه السلام نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. از پدرى كه در آستانه فناست، و چيرگى زمان را پذيراست، زندگى را پشت سر نهاده، به گردش روزگار گردن داده، نكوهنده اين جهان است، جاى گيرنده در سراهاى مردگان و فردا، كوچنده از آن؛ به فرزندى آرزومندِ آنچه به دست نايد، رونده راهِ كسى كه به جهان نيستى درآمده، آماج بيمارى ها، گروگان روزگار، در تيررسِ بلاها و خود، دنيا را گوش به فرمان؛ سوداگر [دنياى پُر] فريب است، وامدارِ مرگ ها، اسيرِ مرگ، هم سوگند اندوه ها، هم نشين غم ها، آماج آفت ها، زمين خورده شهوت ها، و جانشين مردگان! امّا بعد؛ همانا من از پشت كردنِ دنيا به خود و سركشى روزگار بر خويش و روى آوردن آخرت

امام على عليه السلامـ از خطبه اش، وقتى كه خبر يافت نعمان بن بشير به «عين التَّمْر» شبيخون زده است ـ: گرفتار كسانى شده ام كه چون فرمان مى دهم، پيروى نمى كنند و آن گاه كه فرا مى خوانم، پاسخ نمى دهند. اى ناكَسان! براى يارى كردن پروردگارتان منتظر چيستيد؟ آيا آيينى نيست كه شما را گرد آورد؟ و غيرتى نيست كه شما را به خروش آورد؟ من در ميان شما به كمك خواهى ايستاده ام و با فرياد، از شما يارى مى طلبم. نه سخنم را مى شنويد، نه فرمانم را گردن مى نهيد، تا آن جا كه كارها سرانجام شومى را نشان مى دهد. با شما نه مى توان خونخواهى كرد و نه به خواسته اى رسيد. شما را به يارى برادرانتان فرا خواندم، همچون شتر بيمار ناليديد و چون شتر لاغر و زخمى سستى كرديد. آن سپاه اندك و آشفته و ناتوان هم كه از سوى شما نزد من

امام على عليه السلامـ در نكوهش ياران نافرمان خويش ـ: خدا را سپاس بر امرى كه فرمان داد و بر كارى كه مقدّر كرد و بر اين كه مرا گرفتار قومى چون شما كرد. اى گروهى كه هرگاه فرمان دادم، پيروى نكرديد و آن گاه كه خواندم، پاسخ نداديد. اگر شما را مهلت دهند، به ياوه ها مى پردازيد و اگر جنگ پيش آيد، سست مى شويد. اگر مردم بر گِرد پيشوايى فراهم آيند، طعنه مى زنيد و اگر گرفتار سختى شويد، بازپس مى گرديد. دشمنتان بى پدر باد! در يارى كردنتان و جهاد در راه حقّتان منتظر چيستيد؟ مرگ يا ذلّت؟ به خدا سوگند، اگر روز مرگم فرارسد ـ كه حتما خواهد آمد ـ، ميان من و شما جدايى خواهد افكند، در حالى كه از هم نشينى تان بيزارم و با وجود شما اندك و تنهايم. خدا خيرتان دهد! آيا آيينى نيست كه شما را گِرد آورد؟ و آيا غيرتى

امام صادق عليه السلامـ خطاب به زنديقى كه از ايشان پرسيد: اى حكيم! به من بگو كه چرا كسى از آسمان به زمين نمى آيد و انسانى به آن جا صعود نمى كند و راه رسيدن و مسيرى به آن جا نيست؛ چه، اگر مردم هر از چند گاهى، يكى را مى ديدند كه بدان صعود مى كند يا از آن فرود مى آيد، اين، ربوبيت خدا را بهتر اثبات مى كرد و شك را بهتر مى زدود و يقين را قوى تر مى كرد و مردم، بهتر مى دانستند كه در آن بالا، مدبّرى هست كه بالارونده به آن جا صعود مى كند و از نزد او كسى فرود مى آيد؟! ـ: همه تدبيرهايى كه در زمين مى بينى، از آسمان فرود مى آيد و از آن جا پديدار مى شود. آيا نمى بينى كه خورشيد از آن جا طلوع مى كند و آن، نور روز است و قوام دنيا بدان؟ و اگر خورشيد حبس شود، همه زمينيان، سرگردان و هلاك مى شوند و ماه از آن جا

الاحتجاج:از جمله پرسش هاى فراوان زنديق كه از امام صادق عليه السلام پرسيد، اين بود كه گفت:. مرا از [كار] خدا آگاه كن. آيا او را در فرمان روايى اش انبازى يا او را در تدبيرش هماوردى هست؟ فرمود: «نه». گفت: پس اين تباهى موجود در جهان، اعم از درندگان وحشى، حشرات خوف انگيز، آفريدگانِ فراوانِ زشت، كِرم و پشه و مارها و عقرب ها چيست، در حالى كه ادّعا مى كنى او چيزى را جز براى حكمتى نمى آفريند، زيرا او كار بيهوده نمى كند؟ فرمود: «آيا باور ندارى كه عقرب ها براى درد مثانه و سنگ مثانه و براى كسى كه در بستر ادرار مى كند، سودمند است و بهترين پادزهر، از گوشت افعى ها به عمل مى آيد و اگر جذام گرفته، گوشت آنها را با زاج سفيد بخورَد، او را سودمند مى افتد و گمان مى كنى كه كِرم سرخ كه در زيرِ زمين به هم

وقعة صفّين:سواران شامى [حاضر در سپاه معاويه] بر سواران عراقى تاختند و هزار تن يا شمارى بيشتر از ياران على عليه السلام را دور زدند و آنان را در ميان گرفتند و ميان آنان و ديگر يارانشان جدايى افكندند، به طورى كه آنها را نمى ديدند. در اين هنگام، على عليه السلام فرياد زد: «آيا مردى نيست كه جان خويش را با خدا معامله كند و دنيايش را به آخرتش بفروشد؟». مردى از قبيله جُعف، به نام عبد العزيز بن حارث، سوار بر اسبى به سياهى كلاغ، در حالى كه نقابى آهنين بر سر و روى داشت و فقط چشمانش نمايان بود، پيش آمد و گفت: اى امير مؤمنان! هر فرمانى داريد، بفرماييد، كه به خدا سوگند، هر دستورى بدهيد، انجامش مى دهم. على عليه السلام فرمود: «تو از سر غيرت و راستى، مسئوليت دشوارى را پذيرفتى و برادران غيرتمند، اندك

تاريخ الطبرىـ به نقل از عبد اللّه بن فُقيم، پس از ذكر يارى خواهى محمّد بن ابى بكر از على عليه السلام ـ: على عليه السلام در ميان مردم ايستاد و فرمان داد تا مردم براى نماز [نزد او]گرد آيند. مردم گرد آمدند. خدا را حمد و ثنا گفت و بر محمّد صلى الله عليه و آله درود فرستاد. سپس فرمود: «امّا بعد؛ اين فرياد محمّد بن ابى بكر و برادران مصرى شماست. دشمن خدا و دوستِ دشمنان خدا، پسر نابغه (عمرو عاص) به سوى آنان شتافته است. مبادا گم راهان در باطل خود و گرايش به راه طاغوت، همبسته تر از شما در اين راه حقّتان باشند! آنان آغازگر جنگ با شما و برادران شمايند. به پشتيبانى و يارى برادران خود بشتابيد. اى بندگان خدا! مصر بزرگ تر از شام است و هم خير آن بيشتر است و هم مردمانش بهترند. مبادا آن را از چنگ شما

امام على عليه السلامـ در خطبه اى در نكوهش ياران نافرمان خويش ـ: «خدا را ستايش مى كنم در هر امرى كه حُكم كرد و هر كارى كه مقدّر نمود و بر اين كه مرا مبتلا به شما كرد، اى گروهى كه هرگاه فرمان دادم، اطاعت نكرديد و چون خواندم، پاسخ نداديد، اگر شما را مهلت دادند، به لاف زنى پرداختيد و اگر به جنگتان آمدند سستى نشان داديد و اگر مردم بر محور يك پيشوا گِرد آمدند، زخمِ زبان زديد و اگر به سختى گرفتار شديد، بازپس رفتيد! دشمنتان بى پدر باد! با يارى تان و جهادتان در راه حقّ خود، منتظر چه هستيد؟ مرگ يا ذلّت؟ به خدا سوگند، اگر روز مرگم فرا رسد ـ كه البتّه خواهد آمد ـ، ميان من و شما در حالى جدايى خواهد انداخت كه از با شما بودن بيزارم و با شما اندك و تنهايم! خدا خيرتان دهد! آيا دينى نيست كه شما را گرد

الخرائج و الجرائح:هفت يا ده برادر در قبيله اى از قبايل عرب بودند كه تنها يك خواهرداشتند. به وى گفتند: هر آنچه خداوند از مال و منال دنيا به ما بدهد، دراختيار تو مى گذاريم و تو را صاحب اختيار آن مى سازيم و تو ازدواج نكن؛ چرا كه غيرت ما چنين كارى را برنمى تابد. خواهر، در اين خصوص با آنان موافقت كرد وراضى شد و در خدمت آنان ماند و آنان هم وى را بزرگ مى داشتند. روزى، او حيض شده بود. پس از پاكى، تصميم به غسل گرفت و كنار آبى كه نزديك محلّه شان بود، رفت. چون در آب نشسته بود، زالويى از آبْ خارج و وارد رحم وى شد. چند روزى گذشت و زالو بزرگ شد و شكم دختر، بالا آمد. برادران پنداشتند كه وى، باردار است و خيانت ورزيده است و تصميم به كشتن او گرفتند. شمارى از آنان گفتند: جريان وى را پيش على بن ابى طالب،

امام على عليه السلامـ هنگامى كه تصميم به جنگ با خوارج گرفت ـ: «كشتنگاه آنان، اين سوى نُطفه (آب) است. به خدا سوگند كه ده نفر از آنان باقى نخواهد ماند و ده نفر از شما كشته نخواهد شد». ابن ابى الحديد در توضيح اين كلام امام عليه السلام گفته است: اين خبر به خاطر شهرت و كثرت نقل، نزديك به تواتر است و اين، از معجزه هاى و اَخبار تفصيلى او از امور غيبى است. خبرها دو گونه اند: بخشى، اخبار كلّى اند كه اعجازى در آنها نيست؛ مثل آن كه كسى به ياران خود بگويد: «فردا، شما بر اين گروهى كه با آن رو به رو مى شويد، پيروز خواهيد شد». اگر پيروزى به دست آمد، آن را پيش يارانش حجّت خود و معجزه قلمداد مى كند و اگر پيروز نشدند، مى گويد: «نيّت هاى شما تغيير كرد و در سخن من ترديد كرديد. لذا خداوند، يارى اش را از

شرح نهج البلاغة:تمامى قريش از دشمنان سرسخت على عليه السلام بودند. اگر على عليه السلام عمر نوح مى داشت و انواع روش ها [ى رسيدن به حكومت] (نظير: روى گردانى از حكومت، توجّه دادن به برترى هاى خويش، توجّه دادن به آنچه در آغاز كار انجام داد و همسر و بچّه هايش را شبانه به در خانه هاى انصار برد، و ديگر روش هايى كه انتخاب كرد، از قبيل: خانه نشينى و وانمود كردن آن براى جمع آورى قرآن، و نيز ديگر چاره جويى ها را به كار مى برد، برايش نتيجه اى حاصل نمى شد، مگر با برهنه كردن شمشير، همان گونه كه در نهايت، اين كار را انجام داد. من، عرب و بويژه قريش را به خاطر دشمنى شان با على عليه السلام و روى گردانى از وى سرزنش نمى كنم؛ چرا كه على عليه السلام به آنان ضربه زد و خون هايشان را ريخت و پرده از حيله هايشان

مروج الذهب:در سال 226 هجرى، ابو دُلَف، قاسم بن عيسى عِجلى، در گذشت. او سَرور خانواده و رئيس قبيله خود (عجل) و ديگر قبايل ربيعه بود. و نيز شاعرى خوش ذوق، پهلوانى شجاع، و آوازه خوانى درستكار بود. عيسى بن ابى دلف، يادآور شده است كه برادرش دُلَف ـ كه به واسطه او، پدرش به كنيه «ابو دُلَف» خوانده مى شد ـ از على بن ابى طالب عليه السلام عيب جويى مى كرد و به او و پيروانش بى احترامى مى كرد و به آنان نسبت جهل مى داد. يك روز، دُلَف، در مجلس پدرش، [هنگامى] كه وى حضور نداشت، گفت: آنان گمان مى كنند كه جز آدمى كه پاك زاد نيست، كسى از على بدگويى نمى كند. شما از غيرت امير (پدرم) باخبر هستيد كه هر چند من با على دشمنم، ولى او اجازه نمى دهد كسى به احدى از زنانش بى حرمتى كند. اندكى نگذشت كه ابو دلف آمد.