وقعة صِفّين:على عليه السلام بر اسـبى بـه نـام «مُرتجز» بر نشست كه از آنِ پيامبر خدا بود و آن گاه، به پيشاپيش صف ها تاخت. پس گفت: «استر را بياوريد، استر را بياوريد!». استرِ پيامبر خدا، با نامِ «شَهباء» را برايش آوردند. وى بر آن بر نشست و دستار سياه پيامبر خدا را بر بست و ندا داد: «اى مردم! هر كه جانش را به خدا بفروشد، سود مى كند. امروز، روزى است كه آينده از آنِ همان است! همين گونه كه شما زخم ديده ايد، دشمنتان نيز زخم ديده است». ميانِ ده تا دوازده هزار تَن نزد على عليه السلام گرد آمدند و شمشيرهاشان را بر شانه نهادند. على عليه السلام، سوار بر استرِ پيامبر صلى الله عليه و آله، يگان يگان از پيشاپيش ايشان مى گذشت. پسر عَدىّ بن حاتم با پرچمش به دنبال وى روان بود. اَشتر نيز پيش تاخت. و آن گاه،

امام على عليه السلامـ برگرفته نامه او به معاويه در پاسخِ نامه اى از اوـ: امّا اين كه [حكومت]شام را از من خواسته اى؛ من آن نباشم كه آنچه را ديروز از تو دريغ داشتم، امروز به تو عطا كنم. و امّا اين كه گفته اى همانا جنگْ [مردمِ]عرب را در كام بُرده و تنها نيم جان هايى از ايشان باقى مانده است؛ بدان كه هر كس حقْ او را در كام كشد، به بهشت رهسپار مى گردد و هر كس باطلْ او را در كام فرو بَرَد، رهسپارِ آتش خواهد گشت. و امّا اين كه ما در جنگ و سپاه يكسانيم؛ پس پايدارى تو در شك، بيش از پايدارى من در يقين نيست و شاميان نيز به دنيا حريص تر از عراقيان به آخرت نيستند. و امّا اين كه گفته اى ما فرزندانِ عبد مناف هستيم؛ پس ما همانيم، ليكن اميّه همچون هاشم، حَرْب همانند عبد المطّلب، ابوسفيان مثل ابو طالب،

امام باقر عليه السلام:آن گاه كـه امير مـؤمنـان عليه السلام از صـفّين باز مى گشت، به فرزندش حسن عليه السلام نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. از پدرى كه در آستانه فناست، و چيرگى زمان را پذيراست، زندگى را پشت سر نهاده، به گردش روزگار گردن داده، نكوهنده اين جهان است، جاى گيرنده در سراهاى مردگان و فردا، كوچنده از آن؛ به فرزندى آرزومندِ آنچه به دست نايد، رونده راهِ كسى كه به جهان نيستى درآمده، آماج بيمارى ها، گروگان روزگار، در تيررسِ بلاها و خود، دنيا را گوش به فرمان؛ سوداگر [دنياى پُر] فريب است، وامدارِ مرگ ها، اسيرِ مرگ، هم سوگند اندوه ها، هم نشين غم ها، آماج آفت ها، زمين خورده شهوت ها، و جانشين مردگان! امّا بعد؛ همانا من از پشت كردنِ دنيا به خود و سركشى روزگار بر خويش و روى آوردن آخرت

تاريخ الطبرىـ به نقل از عبد الملك بن ابى حرّه حنفى ـ: روزى، على عليه السلام به خطبه برخاست. در ميان خطبه وى، خوارج در گوشه هاى مسجد، ندا دادند كه: حكم، تنها از آنِ خداست!. على عليه السلام گفت: «اللّه اكبر! اين، گفتارى است حق كه از آن، باطل قصد شده است اگر ساكت مانند، آنان را در زمره مسلمانان بهره مى بخشيم؛ اگر سخن گويند، با ايشان احتجاج مى كنيم؛ و اگر بر ما بشورند، با آنان مى جنگيم». پس يزيد بن عاصم مُحاربى برجهيد و گفت: سپاس، از آنِ خداست. پروردگارمان نه وانهاده مى شود و نه از او بى نيازى جسته مى شود. بار خدايا! به تو پناه مى بريم از اين كه در دينمان خوارى پذيريم، كه خوارى پذيرفتن در دين، خيانت ورزيدن در كار خداى عز و جل است و ذلّتى است كه اهلش را به خشم خداوند مى كشاند. اى على! آيا

شريح قاضى گويد:اميرالمؤمنين روزى به اصحاب و ياران خود در ضمن موعظه فرمود: مراقب وعده هاى مرگ باشيد، و به كارهاى نيك مباشرت كنيد، و به اندوختن ثروت و ذخاير اموال ميل نكنيد كه شما را به مكر و فريب و آرزوهاى دور و دراز تسليم مى كند، همانا دنيا بسيار فريبكار، حيله گر، گول زن و جادوگر است و پشت آدمى را به خاك مى رساند، دنيا در ظاهر زيبندگى و درخشندگى دارد و طالبين خود را چون سرابى مى فريبد، دنيا در ظاهر موجب خوشحالى و در باطن داراى مكر و حيله است و با دندانهاى مرگ شما را خواهد خورد. آدميان در دنيا فرزندان مرگ هستند، ليكن باز آنها زينت دنيا را اختيار كردند، و جاه و مقام آن را برگزيدند، مرد طالب دنياى فانى نادان است، مردى كه به لذت هاى دنياى فانى حريص و به خوشيهاى آن دلبسته دارد و از مكر و فريب

عبداللّه بن محمّد بن جعفر از پدرش و او از جدش روايت كرده كه حضرت باقر عليه السلام فرزندان خود را پيرامونش جمع نمود و در ميان آنها عمّ آن حضرت زيد بن على هم بودند، پس از آن حضرت باقر عليه السلام كتابى را بيرون آورد كه به خط اميرالمؤمنين و املاء حضرت رسول عليهماالسلام بود، و در آن كتاب مطالب ذيل نوشته شده بود:بسم اللّه الرحمن الرحيم اين كتابى است از خداوند توانا و درستكار بسوى محمّد كه نور او و سفير او و حجاب او و رهنماى اوست، اين نامه را جبرئيل امين از نزد خداوند جهانيان فرود آورده. اى محمّد! نامهاى مرا بزرگ بشمار و از نعمتهاى من سپاسگزارى كن، منم خدايى كه جز من معبودى نيست، منهم شكننده پشت ستمگران و عزّت دهنده ستمديدگان، و قاضى و حاكم روز رستاخيز. منم خداوندى كه جز من معبودى نيست، هركس

عبدالعظيم حسنى از حضرت هادى عليه السلام روايت كرده كه آن جناب فرمود:هنگامى كه خداوند با موسى بن عمران عليه السلام سخن مى گفت، موسى عرض كرد: خدايا! پاداش كسى كه گواهى دهد من پيغمبر و رسول تو هستيم و تو با من سخن گفتى چيست؟ فرمود: يا موسى! فرشتگانم در نزد او حاضر شوند و وى را به بهشت من مژده دهند. موسى عرض كرد: خدايا! پاداش كسى كه در پيشگاه تو بايستد و نماز بخواند چيست؟ فرمود: به قيام و ركوع و سجود او به فرشتگانم مباهات خواهم كرد، البته كسى را كه من به عمل او مباهات نمايم او را عذاب نخواهم نمود. بار ديگر عرض كرد: پروردگارا! پاداش كسى كه نيازمندى را سير كند و اين عمل را براى رضاى تو انجام دهد چيست؟ فرمود: روز قيامت امر مى كنم فرياد بزنند كه اين شخص از آزادشدگان دوزخ است. عرض كرد:

امام هادى عليه السلامـ در بخشى از رساله خود در ردّ اهل جبر و تفويض، و اثبات عدل [الهى] و امرِ بين دو امر ـ: ما در اين باره از سخن صادق عليه السلام آغاز مى كنيم: «نه جبر است و نه تفويض؛ ليكن جايگاهى بين دو جايگاه است و آن، درستى آفرينش [انسان]، و باز بودن راه [و نبود موانع]، و داشتن فرصت و داشتن توشه (مثل باركش)، و عاملى است كه فاعل را بر انجام دادن كار برانگيزاند». پس اين امور، پنج تاست كه صادق عليه السلام مجموعه فضيلت ها را با آنها گرد آورده است. پس هر گاه بنده يكى از آنها را نداشته باشد، به همان ميزان فاعل در انجام كار با مانع مواجه مى گردد. و صادق عليه السلام به اساس آنچه شناخت آن بر مردم لازم است، خبر داده و قرآن نيز در تصديق آن، سخن گفته است و محكماتِ آيات فرستاده خدا، به آن گواهى مى

شرح نهج البلاغة:بسيارى از مردم، روايت كرده اند كه گروهى از ياران پيامبر خدا بحث مى كردند كه: «كدام يك از حروف الفبا، بيشترين كاربرد را در كلام دارد؟» و همه بر حرف «الف» اتّفاق كردند. على عليه السلام فرمود: ۱۰ «سپاس مى گزارم آن را كه منّتش عظيم است. و نعمتش فراوان و رحمتش بر غضبش پيش است. كلامش تمام، و اراده اش نافذ و حكمش رساست. [او را] سپاس مى گويم، سپاس گفتن كسى كه به پروردگارىِ او اقرار دارد و به بندگى اش گردن نهاده، از نافرمانى اش گريزان است، به توحيدش معترف است و از او مغفرتى را اميد دارد براى نجات يافتن در روزى كه آدمى را از خانواده و فرزند، مشغول مى دارد. از او يارى مى جوييم و كمال مى طلبيم و هدايت مى خواهيم. به او ايمان داريم و بر او توكّل مى كنيم. به او گواهى مى دهم، گواهى