پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پيشواى ناتوان، از رحمت خدا به دور است.

تفسير القمّى:در باره سخن خداوند متعال: «خدا، كسى است كه شما را از ناتوانى آفريد» ، يعنى از نطفه اى بدبو و ناتوان «سپس، بعد از ناتوانى، نيرو بخشيد. سپس، بعد از نيرومندى، ناتوانى داد» ، يعنى پيرى.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اگر سه چيز در فرزند آدم نبود، در برابر هيچ چيز، سر خم نمى كرد: بيمارى، و نادارى، و مرگ. همه اينها در او هست و با اين حال، باز لگد مى پراند!

امام على عليه السلام:بيچاره آدميزاد! اسير گرسنگى، زمين خورده سيرى، آماج گزندها، و جانشين مُردگان است.

امام على عليه السلام:بينوا آدميزاد! اَجَلش پوشيده است، بيمارى هايش نهان [و در كمين]است، كردارش نگهدارى مى شود، پشه اى او را رنجه مى سازد، و جرعه اى گلوگير، او را مى كُشد، و عَرَق، گنديده اش مى كند.

امام على عليه السلام:ديده ايد كه يكى از شما، آن گاه كه خارى در جايى از بدنش فرو مى رود، يا زمين مى خورد و خونى مى شود، و يا ريگ هاى داغْ پايش را مى سوزاند، چه سان بى تابى مى كند؟ پس چگونه باشد آن گاه كه در ميان دو طبقه از آتش، همبستر سنگى و همنشين شيطانى باشد!

امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ: اى فرزند آدم! آيا منتظر چيزى جز پيرى باز دارنده، يا بيمارى گرفتار كننده، يا از راه رسيدن مرگ هستى؟!

امام زين العابدين عليه السلام:بار خدايا! تو ما را از ناتوانى آفريدى، و بر سستى بنايمان كردى، و از آبى پست، آغازمان نمودى. پس ما را هيچ توانى نيست، جز به نيروى تو، و هيچ توانى نيست، جز به كمك تو.

امام زين العابدين عليه السلام:بار خدايا! سرشت بشرى، و طبيعت انسانى، و ساختار روانى اى كه در او به كار رفته، و تركيبات وجودى اش، ناتوان از آن است كه آنچه را از قضا و مقدّرات به او مى رسد، تحمّل كند، مگر برگزيدگانى كه تو توفيقشان داده باشى و منتخبانى كه تو در اين راه كمكشان كرده باشى.

قصص الأنبياءـ به نقل از حَبّه عرنى ـ: امام على عليه السلام فرمود: «خداوند متعال، آدم را ـ كه درودهاى خدا بر او باد ـ، از پوسته زمين آفريد؛ از قسمت هاى تلخ و شور و شيرين آن. [به همين دليل]برخى از فرزندان او خوش ذات اند و برخى بدذات». و فرمود: «خداوند متعال، چون آدم را ـ كه درودهاى خدا بر او باد ـ، آفريد و از روح خود در او دميد، بى درنگ خواست كه برخيزد. پس خداوند متعال فرمود: «انسان، عجول آفريده شده است».

امام صادق عليه السلام:چون خداوند، آدم را آفريد و از روح خويش در او دميد، پيش از آن كه خلقتش كامل شود، بلند شد كه بايستد؛ امّا افتاد. پس خداوند عز و جلفرمود: «انسان، عجول آفريده شده است».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هيچ موجودى نيست، مگر آن كه بيشتر از آدميزاد، فرمان بُردار خداست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هيچ مخلوقى از مخلوقات خداوند عز و جل نيست، مگر آن كه بيشتر از فرزندان آدم، فرمان بُردار خداست، بجز فرزندان ابليس.

امام على عليه السلام:اين آيه در باره صفّه ۳ نشينان فرود آمد: «و اگر خدا، روزى را براى بندگانش فراخ گرداند، هر آينه در زمين سركشى كنند؛ ليكن او آنچه را خواهد، به اندازه فرو مى فرستد» . علّت فرود آمدنش هم آن بود كه گفتند: «كاش برخوردار مى بوديم!» و آرزوى دنيا را كردند.

امام على عليه السلام:توانگرى، سركشى مى آورد.

امام على عليه السلامـ در بيان شگفتى هاى دل انسان ـ: اگر به مالى دست يابد، توانگرى سركشش مى نمايد. اگر نادارى او را بِگزَد، رنج و گرفتارى دامنگيرش مى شود، و اگر مصيبتى به او برسد، بى تابى رسوايش مى سازد.

امام على عليه السلام:ثروت بسيار، [مايه] تباهى و سركشى و نابودى است.

امام صادق عليه السلام:انسان، انسان ناميده شده است، چون دچار نسيان [و فراموشى]مى شود. خداوند عز و جل فرموده است: «و پيش از اين با آدم پيمان بستيم؛ [ولى آن را] فراموش كرد» .

امام على عليه السلامـ در سخنانش به هنگام تلاوت: «اى انسان! چه چيز تو را به پروردگار بزرگوارت غرّه كرده است؟» ـ: انسانى كه در اين آيه مورد سؤال قرار گرفته است، هر دليلى را براى غرّه شدنش به خدا بياورد، دليلش نادرست ترين دليل هاست، عذر [و بهانه] او از عذر [و بهانه] هر فريب خورده اى بى پايه تر است، و نادانى، وجود او را سختْ فرا گرفته است. هان، اى انسان! چه چيزْ تو را بر گناه كردنت دلير ساخته، و چه چيزْ تو را به پروردگارت گستاخ كرده، و چه چيزْ تو را با نابودى خودت دمخور نموده است؟! مگر درد تو را بهبودى نيست؟ يا خوابت را بيدارى اى نيست؟ چرا به خويشتن رحم نمى كنى، چنان كه به ديگران، رحم مى كنى؟ كه چه بسا شخصى را در گرماى آفتاب مى بينى و او را سايه مى بخشى.

تفسير القمّىـ درباره سخن خداوند متعال: «انسان را از نطفه اى آفريد. پس به ناگاه، وى ستيزه جويى آشكار شد» ـ: او را از قطره اى آب بدبو آفريد، و همين موجود، به ستيزه گر و گوينده اى رسا تبديل مى شود.