فیلترها
نتایج جستجو برای «عزیز»: ۷۸۵ حدیث
عنه عليه السلام:أفضَلُ حَظِّ الرَّجُلِ عَقلُهُ؛ إن ذَلَّ أعَزَّهُ، وإن سَقَطَ رَفَعَهُ، وإن ضَلَّ أرشَدَهُ، وإن تَكَلَّمَ سَدَّدَهُ. ۱
امام على عليه السلام:برترين بهره آدمى، خرد اوست. اگر خوار شد، خرد، او را عزيز مى گرداند؛ اگر فرو افتاد، او را رفعت مى بخشد؛ اگر گم راه شد، او را راهنمايى مى كند؛ و اگر سخن گفت، او را [از خطا] نگه مى دارد.
۱.غرر الحكم: ح 3354.
الإمام الصادق عليه السلام:كَتَبَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام إلى بَعضِ أصحابِهِ يَعِظُهُ: اُوصيكَ ونَفسي بِتَقوى مَن لا تَحِلُّ مَعصِيَتُهُ ولا يُرجى غَيرُهُ ولاَ الغِنى إلاّ بِهِ، فَإِنَّ مَنِ اتَّقَى اللّهَ جَلَّ وعَزَّ وقَوِيَ وشَبِعَ ورَوِيَ ورُفِعَ عَقلُهُ عَن أهلِ الدُّنيا، فَبَدَنُهُ مَعَ أهلِ الدُّنيا وقَلبُهُ وعَقلُهُ مُعايِنُ الآخِرَةِ، فَـأَطفَأَ بِضَوءِ قَلبِهِ ما أبصَرَت عَيناهُ مِن حُبِّ الدُّنيا فَقَذَّرَ حَرامَها، وجانَبَ شُبُهاتِها، وأضَرَّ وَاللّهِ بِالحَلالِ الصّافي، إلاّ ما لابُدَّ لَهُ مِن كِسرَةٍ مِنهُ يَشُدُّ بِها صُلبَهُ، وثَوبٍ يُواري بِهِ عَورَتَهُ مِن أغلَظِ ما يَجِدُ وأخشَنِهِ، ولَم يَكُن لَهُ فيما لا بُدَّ لَهُ مِنهُ ثِقَةٌ ولا رَجاءٌ، فَوَقَعَت ثِقَتُهُ
امام صادق عليه السلام:امير مؤمنان به يكى از يارانش نامه اى نوشت و او را چنين موعظه كرد:
«تو را و خودم را سفارش مى كنم به تقواى كسى كه نافرمانى اش روا نيست، اميدى به غير او نيست و بى نيازى، تنها از اوست.
هر كس تقواى خدا پيشه كند، بزرگ مى شود؛ عزيز مى گردد؛ نيرومند مى شود؛ سير و سيراب مى گردد؛ خردش از دنيادوستان باز داشته مى شود، آن سان كه بدنش با اهل دنياست، امّا دل و خردش آخرت را مى بينند. پس با نور دل، آنچه را چشمانش از دوستى دنيا مى بيند، خاموش مى سازد؛ پس حرام دنيا را ترك مى كند و از شبهه ها كناره گيرى مى نمايد و از حلالِ گوارا نيز دورى مى كند، مگر از پاره اى كه خود را بدان استوار نگه بدارد و لباسى كه خود را بدان بپوشاند، آن هم از خشن ترين لباس ها.
[چنين كسى] در نيازمندى ها، به كسى
۱.الكافي: ج 2 ص 136 ح 23، مشكاة الأنوار: ص 466 ح 1556 كلاهما عن أبي جميلة، بحار الأنوار: ج 73 ص 75 ح 39.
عنه عليه السلامـ أيضًا ـ: يا هِشامُ، لِكُلِّ شَيءٍ دَليلٌ، ودَليلُ العاقِلِ التَّفَكُّرُ، ودَليلُ التَّفَكُّرِ الصَّمتُ. ولِكُلِّ شَيءٍ مَطِيَّةٌ، ومَطِيَّةُ العاقِلِ التَّواضُعُ، وكَفى بِكَ جَهلاً أن تَركَبَ ما نُهيتَ عَنهُ.
يا هِشامُ، لَو كانَ في يَدِكَ جَوزَةٌ وقالَ النّاسُ: في يَدِكَ لُؤلُؤَةٌ، ما كانَ يَنفَعُكَ وأنتَ تَعلَمُ أنَّها جَوزَةٌ، ولَو كانَ في يَدِكَ لُؤلُؤَةٌ وقالَ النّاسُ: إنَّها جَوزَةٌ، ما ضَرَّكَ وأنتَ تَعلَمُ أنَّها لُؤلُؤَةٌ.
يا هِشامُ، ما بَعَثَ اللّهُ أنبِياءَهُ ورُسُلَهُ إلى عِبادِهِ إلاّ لِيَعقِلوا عَنِ اللّهِ، فَأَحسَنُهُمُ استِجابَةً أحسَنُهُم مَعرِفَةً لِلّهِ، وأعلَمُهُم بِأَمرِ اللّهِ أحسَنُهُم عَقلاً، وأعقَلُهُم أرفَعُهُم دَرَجَةً فِي الدُّنيا وَالآخِرَةِ.
امام كاظم عليه السلامـ خطاب به هِشام بن حَكَم ـ: اى هشام! هر چيزى را نشانه اى است و نشانه خردمند، انديشه كردن است و نشانه انديشه كردن، سكوت است، و هر چيزى را مركبى است و مركب خردمند، فروتنى است. براى نادانى تو، همين بس كه كارى را كه از آن نهى شده اى، انجام دهى.
اى هشام! اگر در دست تو گردويى بود و مردم گفتند: «در دست تو دُرّى است» و تو مى دانى گردوست، [سخن آنان] تو را سودى نمى بخشد، و اگر در دست تو دُرّى بود و مردم گفتند: «گردوست»، [از سخن آنان]آسيبى به تو نمى رسد، تا زمانى كه تو مى دانى كه دُرّ است.
اى هشام! خداوند، پيامبران و رسولان را به سوى مردمْ مبعوث نكرد، مگر بدان جهت كه مردم از خداوند، خرد دريافت كنند [و از بينش الهى برخوردار گردند]. پس بهترين كسانى كه پيامبران را اجابت مى كنند،
۱.تحف العقول: ص 386، الكافي: ج 1 ص 16 ح 12 نحوه وفيه «دليل العقل» بدل «دليل العاقل» و «قليل العمل من العالم» بدل «قليل العمل من العاقل» وكلاهما عن هشام بن الحكم، بحار الأنوار: ج 1 ص 138 ح 30.
۲.در احاديث متعددى به موضوع «دريافت خِرد (عقل) از خداوند متعال» با جملاتى نظير «عقل عن اللّه»، «ليعقلوا عن اللّه»، «يعقل عن اللّه»، «لم يعقل عن اللّه» اشاره شده است. علاّمه مجلسى رحمه اللهدر بيان مقصود از اين جمله مى فرمايد: «عقل عن اللّه، أى حصل له معرفة ذاته وصفاته وأحكامه وشرايعه، أو أعطاه اللّه العقل، أو علم الاُمور بعلم ينتهى إلى اللّه بأن أخذه عن أنبياءه وحججه، اما بلا واسطة أو بواسطة، أو بلغ عقله إلى درجة يفيض اللّه علومه عليه بغير تعليم بشر؛ عقل عن اللّه، يعنى معرفت ذات و صفات و احكام شرع خداوندى برايش حاصل شد، و يا اين كه خداوند به وى خِرد عطا كرد، و يا اين كه به امور و حقايق از طريق پيامبران و حجّت هاى الهى و يا بدون واسطه آگاه گشت، و يا اين كه خِردش به آن جا رسيد كه خداوند بدون فراگيرى از انسانى، دانش هايش را به وى افاضه مى كند» (بحار الأنوار: ج 1 ص 138).
با عنايت به آنچه در مقدمه اين بخش درباره معناى «عقل» در قرآن و احاديث اسلامى ذكر شد، مى توان گفت مقصود از «عقل»، نور و بينش و يا بصيرتى است كه انسان در پر تو آن، حق را از باطل تميز مى دهد، چنان كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهنقل شده است كه: «العقل نور فى القلب يفرق به بين الحق والباطل؛ خرد، نورى است در دل كه بدان، حق را از باطل جدا مى كند» (ر. ك: ح 2).
همه انسان ها در ژرفاى وجود خود، از اين نور برخوردارند. انبياء الهى آمده اند تا با موانع شكوفايى نور خِرد در وجود انسان مبارزه كنند و زمينه پرورش آن را فراهم سازند، تا با شكوفا شدن عقل، انسان به نور علم دست يابد، چنان كه در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده است: «ليس العلم بكثرة التعلّم. إنّما هو نور يقع في قلب مَن يريد اللّه تبارك وتعالى أن يهديه؛ دانش، به زياد آموختن نيست. همانا دانش، نورى است كه در دل هر كس كه خداوند متعال بخواهد او را هدايت كند، قرار مى گيرد» (ر. ك: ج 2 ح 1283).
بنا بر اين، يكى از مهم ترين دلايل بعثت انبياى الهى، شكوفاسازى نيروى عقل در وجود انسان است، چنان كه امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد: «ويثيروا لهم دفائن العقول؛ گنجينه هاى خِرد را برايشان آشكار مى سازد» (ر. ك: ح 240).
به عبارت ديگر، انبياى الهى آمده اند تا زمينه دريافت نور خِرد را از خداوند متعال براى انسان فراهم سازند، چنان كه امام كاظم عليه السلام مى فرمايد: «ما بعث اللّه انبياءه ورسله إلى عباده إلاّ ليعقلوا عن اللّه؛ خداوند، رسولان و پيامبرانش را به سوى بندگان نفرستاد مگر بدان جهت كه بينش و بصيرت الهى پيدا كنند» (ر. ك: ح 162).
بر اين پايه، مقصود از دريافت خِرد از خداوند متعال، شكوفا سازى خِرد فطرى (فطرت عقل) از طريق عمل به رهنمودهاى پيامبران و برخوردارى از بينش و بصيرت است و بدين سان مى توان «عقل» را در جمله «عَقَلَ عَنِ اللّه ِ»، به «برخوردارى از بصيرت الهى» تفسير كرد. با شكوفا شدن فطرت عقل و رسيدن انسان به نور علم و بصيرت الهى، حقيقت دنيا براى او آشكار مى گردد و لذا ـ چنان كه در روايت بالا آمده ـ كسى كه از خداوند خِرد دريافت كرد، نسبت به دنيا و اهل دنيا بى رغبت مى شود و نيز معرفت حقيقى نسبت به خداوند پيدا مى كند و چنين كسى خدا را در قضا و قَدَرش متّهم نمى نمايد و در روزى دادنش كُند نمى شمارد.
الإمام الكاظم عليهالسلام ـ لِهِشامِ بنِ الحَكَمِ ـ : يا هِشامُ، الصَّبرُ عَلَى الوَحدَةِ عَلامَةُ قُوَّةِ العَقلِ، فَمَن عَقَلَ عَنِ اللّهِ اعتَزَلَ أهلَ الدُّنيا وَالرّاغِبينَ فيها، ورَغِبَ فيما عِندَ اللّهِ، وكانَ اللّهُ آنِسَهُ فِي الوَحشَةِ، وصاحِبَهُ فِي الوَحدَةِ، وغِناهُ فِي العَيلَةِ، ومُعِزَّهُ مِن غَيرِ عَشيرَةٍ. ۱
امام كاظم عليهالسلام ـ خطاب به هشام بن حكم ـ : اى هشام! بر تنهايى شكيبا بودن، نشانه نيرومندى خرد است. پس، آن كه از خداوند شناخت پيدا كند، از دنياطلبان و دنيادوستان، كناره مىگيرد و به آنچه نزد خداوند است، ميل مىنمايد و خداوند، مونس او در وحشت، همراهش در تنهايى، سرمايهاش در تنگدستى، و عزيز كننده او در نبودِ تبار و قبيله خواهد بود.
۱.الكافي: ج 1 ص 17 ح 12 عن هشام بن الحكم، تحف العقول: ص 387، بحار الأنوار: ج 78 ص 301 ح 1.
عنه عليه السلام:كُلُّ شَيءٍ يَعِزُّ حينَ يَنزُرُ إلاَّ العِلمَ فَإِنَّهُ يَعِزُّ حينَ يَغزُرُ ۱.
امام على عليه السلام:هر چيزى كمياب گردد عزيزتر مى شود، جز دانش كه هر چه فراوان گردد گرامى تر شود.
۱.غرر الحكم: 6913 وفي بعض النسخ «يندر» بدل «ينزر».
رُوِيَ عَنِ الإِمامِ الصّادِقِ عليه السلامأنَّهُ قالَ لِبَعضِ تَلامِذَتِهِ: أيَّ شَيءٍ تَعَلَّمتَ مِنّي؟ قالَ لَهُ: يا مَولايَ، ثَمانِ مَسائِلَ، قالَ لَهُ عليه السلام: قُصَّها عَلَيَّ لِأَعرِفَها، قالَ:
الاُولى: رَأَيتُ كُلَّ مَحبوبٍ يُفارِقُ عِندَ المَوتِ حَبيبَهُ فَصَرَفتُ هِمَّتي إلى ما لا يُفارِقُني بَل يُؤنِسُني في وَحدَتي، وهُوَ فِعلُ الخَيرِ. فَقالَ: أحسَنتَ واللّهِ.
الثّانِيَةُ: رَأَيتُ قَومًا يَفخَرونَ بِالحَسَبِ وآخَرينَ بِالمالِ والوَلَدِ وإذا ذلِكَ لا فَخرَ، ورَأَيتُ الفَخرَ العَظيمَ، في قَولِهِ تَعالى: «إنَّ أكرَمَكُم عِندَ اللّهِ أتقاكُم ۱» فَاجتَهَدتُ أن أكونَ عِندَهُ كَريمًا.
قالَ: أحسَنتَ واللّهِ.
الثّالِثَةُ: رَأَيتُ لَهوَ النّاسِ وطَرَبَهُم، وسَمِعتُ قَولَهُ
از امام صادق عليه السلام روايت شده استكه به يكى از شاگردانش فرمود: چه چيز از من فرا گرفتى؟ گفت: اى مولاى من! هشت مسأله ياد گرفتم. فرمود: باز گو تا بدانم. گفت: نخست: ديدم هر دوستى از دوستدارش هنگام مرگ جدا مى شود، پس همّتم را مصروف چيزى كردم كه از من جدا نمى گردد، بلكه در تنهايى ام با من انس مى گيرد كه همان كار نيك است. حضرت فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى.
دوم: ديدم گروهى به حسب و نسب و گروهى به مال و فرزند مى نازند و حال آنكه در اينها فخر و بزرگى نيست؛ بلكه افتخار بزرگ را در گفته خداى متعال ديدم: «كريمترين شما باتقواترين شماست»، پس كوشيدم كه نزد او كريم باشم. فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى.
سوم: به بازى و شادى مردم نگريستم و گفته خداى متعال را شنيدم: «و اما آن كس كه از ايستادن در پيشگاه
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتاحکام آموختن +2 مورد دیگر
الإمام العسكري عليه السلام:قُلتُ لِأَبي عَلِيِّ بنِ مُحَمَّدٍ عليهماالسلام: هَل كانَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آلهيُناظِرُ اليَهودَ وَالمُشرِكينَ إذا عاتَبوهُ ويُحاجُّهُم [إذا حاجّوهُ]؟ قالَ: بَلى مِرارا كَثيرةً، مِنها ما حَكَى اللّهُ مِن قَولِهِم: «وَ قَالُواْ مَالِ هَـذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَ يَمْشِى فِى الْأَسْوَاقِ لَوْلاَ أُنزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ» إلى قَولِهِ ـ: «رَجُلاً مَّسْحُورًا. ۱»«وَ قَالُواْ لَوْلاَ نُزِّلَ هَـذَا الْقُرْءَانُ عَلَى رَجُلٍ مِّنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ. ۲» وقَولُهُ عَزَّوجَلَّ: «وَ قَالُواْ لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ يَنمـبُوعًا» ـ إلى قَولِهِ ـ: «كِتَـبًا نَّقْرَؤُهُو. ۳» ثُمَّ قيلَ لَهُ في آخِرِ ذلِكَ: لَو
امام عسكرى عليه السلام:به پدرم امام هادى عليه السلام گفتم: آيا رسول خدا با يهوديان و مشركان، زمانى كه وى را مورد عتاب قرار مى دادند، مناظره مى كرد و آيا [هنگامى كه آنان محاجّه مى كردند] با آنان محاجّه مى نمود؟ فرمود: «بلى، بارها و بارها! از جمله آنها همانى است كه خدا از قول مشركان نقل كرده است: و گفتند: اين چه پيامبرى است كه غذا مى خورد و در بازارها راه مى رود. چرا فرشته اى به سوى او نازل نشده؟ تا آن جا كه مى فرمايد: مردى افسون شده؛ و گفتند: چرا اين قرآن، مردى بزرگ از [آن] دو شهر، فرود نيامده است. و نيز قول خداوند ـ عزّوجل ـ كه مى فرمايد: و گفتند: تا از زمين، چشمه اى بر ما نجوشانى، هرگز به تو ايمان نخواهيم آورد… تا آن جا كه مى فرمايد: كتابى بخوانيم آن را….
و در پايان به وى گفته شد:
۱.الفرقان: 7 و 8.
۲.الزخرف: 31.
۳.الإسراء: 90 ـ 93.
۴.استفحل أمر العدوّ: إذا قوي واشتدّ (لسان العرب: 11 / 517).
۵.الطور: 44.
۶.العلق: 6 و 7.
۷.الفرقان: 7 و 8.
۸.الإسراء: 48.
۹.الفرقان: 10.
۱۰.هود: 12.
۱۱.الأنعام: 8 و 9.
۱۲.الكهف: 110.
۱۳.الفرقان: 9.
۱۴.اللازب: الثابت الشديد الثبوت، ويعبّر باللازب عن الواجب، فيقال: ضربة لازب (المفردات: 739)، وفي بعض النسخ «ضريبة» بدل «ضربة».
۱۵.الزخرف: 31
۱۶.الزخرف: 32.
۱۷.في بحار الأنوار «أنفَذتُم».
۱۸.الإسراء: 93.
۱۹.الاحتجاج: 1/47 ـ 64/22، التفسيرالمنسوب إلى الإمام العسكري عليه السلام: 500/314، بحارالأنوار: 9 / 269 / 2.
۲۰.الفرقان: 7 و 8.
۲۱.استفحل أمر العدوّ: وقتى كه دشمن قوى و شديد گردد (لسان العرب، ج 11، ص 517).
۲۲.الازب: بسيار پايدار، و گاه از واجب، با تعبير لازب، ياد مى شود و به ضربه چسبنده، ضربه لازب مى گويند (مفردات، ص 449).
الإقبال:دُعاءٌ آخَرُ إن دَعَوتَ بِهِ أوَّلَ لَيلَةٍ في شَهرِ الصِّيامِ فَقَدِّم لَفظَ: «لَيلَتي هذِهِ» عَلى «يَومي هذا»، وإن دَعَوتَ بِهِ أوَّلَ يَومٍ مِنَ الشَّهرِ فَادعُ بِاللَّفظَةِ الَّتي يَأتي فيهِ، وَالَّذي رَجَحَ في خاطِري أنَّ الدُّعاءَ بِهِ في أوَّلِ يَومٍ مِنهُ. رَوَيناهُ بِإِسنادِنا إلى أبي مُحَمَّدٍ هارونَ بنِ موسَى التَّلَّعُكبَرِيِّ، بِإِسنادِهِ إلى أبي عَبدِ اللّهِ عليه السلامقالَ: يَقولُ عِندَ حُضورِ شَهرِ رَمَضانَ:
اللّهُمَّ هذا شَهرُ رَمَضانَ المُبارَكُ الَّذي أنزَلتَ فيهِ القُرآنَ وجَعَلتَهُ هُدىً لِلنّاسِ وبَيِّناتٍ مِنَ الهُدى وَالفُرقانِ قَد حَضَرَ، فَسَلِّمنا فيهِ وسَلِّمهُ لَنا وتَسَلَّمهُ مِنّا في
يُسرٍ مِنكَ وعافِيَةٍ.
وأسأَلُكَ اللّهُمَّ أن تَغفِرَ لي في
الإقبال [سيّد ابن طاووس گويد]:دعاى ديگرى است كه اگر در شب اوّل ماهِ روزه خواندى، لفظِ «امشبم» را بر «امروزم» مقدّم بدار و اگر در نخستين روز از ماه خواندى، به همان لفظى بخوان كه در دعا آمده است. آنچه در نظر من برتر است، اين است كه اين دعا در اوّلين روز ماه رمضان خوانده شود. اين دعا را با سند خود به ابو محمّد هارون بن موسى تَلَّعُكبرى و با سندش به امام صادق عليه السلام، روايت كرده ايم كه فرمود: «چون ماه رمضان فرا رسد، مى گويى:
خداوندا! اين ماه مبارك رمضان، كه در آن قرآن را فرو فرستاده اى و آن را مايه هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان قرار داده اى، فرا رسيده است. پس، ما را در آن و آن را براى ما سلامت بدار و آن را همراه با آسانى و عافيت از سوى خودت، از ما دريافت كن!
خداوندا! از
۱.الإقبال: ج 1 ص 119، بحار الأنوار: ج 97 ص 326 ح 1.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعاهای آمادگی برای میهمانی خدا +2 مورد دیگر
الإقبال عن أبي عمرو محمّد بن محمّد بن نصر السكوني:سَأَلتُ أبا بَكرٍ أحمَدَ بنَ مُحَمَّدِ بنِ عُثمانَ البَغدادِيَّ أن يُخرِجَ إلَيَّ أدعِيَةَ شَهرِ رَمَضانَ الَّتي كانَ عَمُّهُ أبو جَعفَرٍ مُحَمَّدُ بنُ عُثمانَ بنِ السَّعيدِ العَمرِيُّ يَدعو بِها، فَأَخرَجَ إلَيَّ دَفتَرا مُجَلَّدا بِأَحمَرَ، فَنَسَختُ مِنهُ أدعِيَةً كَثيرَةً، وكانَ مِن جُملَتِها:
وتَدعو بِهذَا الدُّعاءِ في كُلِّ لَيلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ؛ فَإِنَّ الدُّعاءَ في هذَا الشَّهرِ تَسمَعُهُ المَلائِكَةُ وتَستَغفِرُ لِصاحِبِهِ، وهُوَ:
اللّهُمَّ إنّي أفتَتِحُ الثَّناءَ بِحَمدِكَ وأنتَ مُسَدِّدٌ لِلصَّوابِ بِمَنِّكَ، وأيقَنتُ أنَّكَ أرحَمُ الرّاحِمينَ في مَوضِعِ العَفوِ وَالرَّحمَةِ، وأشَدُّ المُعاقِبينَ في مَوضِعِ النَّكالِ
الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ :از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم كه از جمله آنها، اين بود: و در هر شب از ماه رمضان، اين دعا را مى خوانى چرا كه فرشتگان دعاهاى ماه رمضان را مى شنوند و براى دعا كنندگان استغفار مى كنند، و آن دعا اين است:
«خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى.
يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى.
۱.الإقبال: ج 1 ص 138، تهذيب الأحكام: ج 3 ص 108، مصباح المتهجّد: ص 577 ح 690.
الإقبال:عَن أيّوبَ بنِ يَقطينٍ أنَّهُ كَتَبَ إلى أبِي الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام يَسأَلُهُ أن يُصَحِّحَ لَهُ هذَا الدُّعاءَ، فَكَتَبَ إلَيهِ: «نَعَم، وهُوَ دُعاءُ أبي جَعفَرٍ عليه السلام بِالأَسحارِ في شَهرِ رَمَضانَ.
قالَ أبي عليه السلام: قالَ أبو جَعفَرٍ عليه السلام: لَو يَعلَمُ النّاسُ مِن عِظَمِ هذِهِ المَسائِلِ عِندَ اللّهِ وسُرعَةِ إجابَتِهِ لِصاحِبِها لاَقتَتَلوا عَلَيهِ ولَو بِالسُّيوفِ، وَاللّهُ يَختَصُّ بِرَحمَتِهِ مَن يَشاءُ.
وقالَ أبو جَعفَرٍ عليه السلام: لَو حَلَفتُ لَبَرِرتُ أنَّ اسمَ اللّهِ الأَعظَمَ قَد دَخَلَ فيها، فَإِذا دَعَوتُم فَاجتَهِدوا فِي الدُّعاءِ فَإِنَّهُ مِن مَكنونِ العِلمِ، وَاكتُموهُ إلاّ مِن أهلِهِ، ولَيسَ مِن أهلِهِ المُنافِقونَ وَالمُكَذِّبونَ
الإقبال ـ درباره ايّوب بن يقطين ـ :وى نامه اى به امام رضا عليه السلامنوشت واز او خواست كه درستىِ اين دعا را بيان كند.
امام عليه السلام به او نوشت: «آرى. اين، دعاى امام باقر عليه السلام در سحرهاى ماه رمضان است. پدرم فرمود كه امام باقر عليه السلام فرمود: اگر مردم از عظمت اين خواسته ها نزد خداوند و سرعت اجابت آنها براى صاحبانش خبر داشتند، بر سر آن با يكديگر به جنگ مى پرداختند، حتّى با شمشير؛ و خداوند، رحمتش را به هر كس بخواهد، ويژه مى سازد.
و امام باقر عليه السلام فرمود: اگر قسم بخورم، راست گفته ام كه اسم اعظم خداوند، در اين دعاست. پس هر گاه دعا كرديد، در دعا بكوشيد؛ چرا كه آن از دانشِ نهفته است و آن را جز از اهلش، از ديگران پنهان بداريد. منافقان، تكذيب كنندگان و منكِران، از اهل آن نيستند
۱.الإقبال: ج 1 ص 175، بحار الأنوار: ج 98 ص 94 ح 2.
المصباح للكفعمي:دُعاءُ الجَوشَنِ الكَبيرِ مَروِيٌ عَنِ النَّبِيِ صلى الله عليه و آله وهُوَ مِئَةُ فَصلٍ كُلُّ فَصلٍ عَشَرَةُ أسماءٍ، وتَقولُ في آخِرِ كُلِّ فَصلٍ مِنها:
سُبحانَكَ يا لا إلهَ إلاّ أنتَ الغَوثَ الغَوثَ خَلِّصنا مِنَ النّارِ يا رَبِّ.
الأَوَّل: اللّهُمَّ إنّي أسأَلُكَ بِاسمِكَ يا أللّهُ، يا رَحمانُ، يا رَحيمُ، يا كَريمُ، يا مُقيمُ، يا عَظيمُ، يا قَديمُ، يا عَليمُ، يا حَليمُ، يا حَكيمُ.
الثّاني: يا سَيِّدَ السّاداتِ، يا مُجيبَ الدَّعَواتِ، يا رافِعَ الدَّرَجاتِ، يا وَلِيَ الحَسَناتِ، يا غافِرَ الخَطيئاتِ، يا مُعطِيَ المَسأَلاتِ، يا قابِلَ التَّوباتِ، يا سامِعَ الأَصواتِ، يا عالِمَ الخَفِيّاتِ، يا دافِعَ البَلِيّاتِ.
الثّالِث: يا خَيرَ الغافِرينَ، يا خَيرَ الفاتِحينَ، يا
المصباح كفعمى:دعاى جوشن كبير، از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است و صد بخش است و هر بخشى ده نام است و در آخر هر بخش آن، مى گويى: «سبحانك يا لا إله إلاّ أنت! الغَوث، الغَوث، الغَوث، خَلِّصنا مِنَ النّار يا ربّ؛ منزّهى تو، اى آن كه معبودى جز تو نيست! به فرياد رس، به فرياد رس، به فرياد رس. پروردگارا! ما را از آتش، نجات بده».
يكم. «خداوندا! تو را به نامت مى خوانم: اى خداوند، اى بخشايشگر، اى مهربان، اى بزرگوار، اى برپادارنده، اى بزرگ، اى ديرين، اى دانا، اى بردبار، اى حكيم!».
دوم. «اى سَرور سَروران، اى اجابت كننده دعاها، اى بالابرنده رتبه ها، اى سرپرست نيكى ها، اى آمرزنده خطاها، اى برآورنده خواسته ها، اى پذيرنده توبه ها، اى شنواى صداها، اى داناى نهان ها، اى زداينده بلاها!».
سوم. «اى
۱.المصباح للكفعمي: ص 334، البلد الأمين: ص 402، بحار الأنوار: ج 94 ص 384.
البلد الأمين:دُعاءُ المُجيرِ وهُوَ مَروِيٌّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله:
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ سُبحانَكَ يا أللّهُ، تَعالَيتَ يا رَحمانُ، أجِرنا مِنَ النّارِ يا مُجيرُ.سُبحانَكَ يا رَحيمُ، تَعالَيتَ يا كَريمُ، أجِرنا مِنَ النّارِ يا مُجيرُ. سُبحانَكَ يا مَلِكُ، تَعالَيتَ يا مالِكُ، أجِرنا مِنَ النّارِ يا مُجيرُ. سُبحانَكَ يا قُدّوسُ، تَعالَيتَ يا سَلامُ، أجِرنا مِنَ النّارِ يا مُجيرُ. سُبحانَكَ يا مُؤمِنُ، تَعالَيتَ يا مُهَيمِنُ، أجِرنا مِنَ النّارِ يا مُجيرُ. سُبحانَكَ يا عَزيزُ، تَعالَيتَ يا جَبّارُ، أجِرنا مِنَ النّارِ يا مُجيرُ. سُبحانَكَ يا مُتَكَبِّرُ، تَعالَيتَ يا مُتَجَبِّرُ، أجِرنا مِنَ النّارِ يا مُجيرُ. سُبحانَكَ يا خالِقُ، تَعالَيتَ يا بارِئُ، أجِرنا مِنَ
البلد الأمين ـ [در بيان] دعاى مُجير، روايت شده از پيامبر صلى الله عليه و آله ـ :به نام خداوند بخشنده مهربان. منزّهى تو، اى خداوند! والايى تو، اى بخشنده! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده!
منزّهى تو، اى مهربان! والايى تو، اى بزرگوار! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى فرمان روا! والايى تو، اى مالك! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى بى عيب! والايى تو، اى سلام! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى ايمنى بخش! والايى تو، اى حاكم بر همه چيز! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى ارجمند! والايى تو، اى غالب! ما را از آتشْ پناه بده، اى پناه دهنده! منزّهى تو، اى صاحب بزرگى! والايى تو، اى صاحب جبروت! ما را از آتشْ پناه بده، اى
الكافي عن أيّوب بن يقطين أو غيره عنهم عليهم السلام: دُعاءُ العَشرِ الأَواخِرِ، تَقولُ فِي اللَّيلَةِ الاُولى:
يا مولِجَ اللَّيلِ فِي النَّهارِ ومولِجَ النَّهارِ فِي اللَّيلِ، ومُخرِجَ الحَيِّ مِنَ المَيِّتِ ومُخرِجَ المَيِّتِ مِنَ الحَيِّ، يا رازِقَ مَن يَشاءُ بِغَيرِ حِسابٍ، يا أللّهُ يا رَحمانُ يا أللّهُ يا رَحيمُ، يا أللّهُ يا أللّهُ يا أللّهُ لَكَ الأَسماءُ الحُسنى وَالأَمثالُ العُليا وَالكِبرِياءُ وَالآلاءُ.
أسأَلُكَ أن تُصَلِّيَ عَلى مُحَمَّدٍ وعَلى أهلِ بَيتِهِ، وأن تَجعَلَ اسمي في هذِهِ اللَّيلَةِ فِي السُّعَداءِ وروحي مَعَ الشُّهَداءِ وإحساني في عِلِّيِّينَ وإساءَتي مَغفورَةً، وأن تَهَبَ لي يَقيناً تُباشِرُ بِهِ قَلبي وإيماناً يَذهَبُ بِالشَّكِّ عَنّي وتُرضِيَني بِما قَسَمتَ
الكافى ـ به نقل از ايّوب بن يقطين يا ديگرى، از امامان عليهم السلام، درباره دعاى دهه آخر ـ :
در شب اوّل مى گويى:
«اى فرو برنده شب در روز و فرو برنده روز در شب و بيرون آورنده زنده از مرده و بيرون آورنده مرده از زنده! اى روزى دهنده بى شمار، به هر كه خواهد! اى خداوند، اى بخشاينده، اى خداوند! اى مهربان! اى خداوند، اى خداوند، اى خداوند! نام هاى نيكوتر، مَثَل هاى والاتر و بزرگى و نعمت ها از آنِ توست.
از تو مى خواهم بر محمّد و خاندانش درود فرستى و نامم را امشب در ميان سعادتمندان، روحم را با شهيدان، نيكوكارى ام را در والامرتبگان، و گناهم را آمرزيده قرار دهى و مرا يقينى بدهى كه به سبب آن با دلم همدم شوى و ايمانى عطا كنى كه با آن، شك را از من ببرى و به آنچه قسمتم كرده اى، راضى ام گردانى.
ما را
الإمام الصادق عليه السلام:قالَ أميرُ المُؤمِنينَ صَلَواتُ اللّهِ عَلَيهِ: مَن صَلّى لَيلَةَ الفِطرِ رَكعَتَينِ يَقرَأُ فِي الاُولى: «الحَمدَ» مَرَّةً، و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» ألفَ مَرَّةٍ، وفِي الثّانِيَةِ: «الحَمدَ»، و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» مَرَّةً واحِدَةً، لَم يَسأَلِ اللّهَ تَعالى شَيئا إلاّ أعطاهُ.
الدُّعاءُ في دُبُرِها:
يا أللّهُ يا أللّهُ يا أللّهُ، يا رَحمانُ يا أللّهُ، يا رَحيمُ يا أللّهُ، يا مَلِكُ يا أللّهُ، يا قُدّوسُ يا أللّهُ، يا سَلامُ يا أللّهُ، يا مُؤمِنُ يا أللّهُ، يا مُهَيمِنُ يا أللّهُ، يا عَزيزُ يا أللّهُ، يا جَبّارُ يا أللّهُ، يا مُتَكَبِّرُ يا أللّهُ، يا خالِقُ يا أللّهُ، يا بارِئُ يا أللّهُ، يا مُصَوِّرُ يا أللّهُ، يا عالِمُ يا أللّهُ، يا عَظيمُ يا
امام صادق عليه السلام:امير مؤمنان ـ كه درود خدا بر او باد ـ فرمود: «هر كس در شب عيد فطر، دو ركعت نماز بخواند (در ركعت اوّل، يك بار حمد و هزار بار سوره قل هو اللّه و در ركعت دوم، حمد و يك بار سوره قل هو اللّه أحد)، چيزى از خدا نمى خواهد، مگر آن كه به وى عطا مى كند».
دعاى در پى اين نماز، اين است:
«اى خداوند، اى خداوند، اى خداوند! اى بخشاينده، اى خداوند! اى مهربان، اى خداوند! اى فرمان روا، اى خداوند! اى پاك، اى خداوند! اى بى عيب، اى خداوند! اى ايمنى بخش، اى خداوند، اى حاكم، اى خداوند! اى شكست ناپذير، اى خداوند! اى مقتدر، اى خداوند! اى شكوهمند، اى خداوند! اى آفريننده، اى خداوند! اى پديدآورنده، اى خداوند! اى صورتگر، اى خداوند! اى دانا، اى خداوند! اى بزرگ، اى خداوند! اى بزرگوار، اى خداوند! اى
۱.الإقبال: ج 1 ص 461، بحار الأنوار: ج 91 ص 120 ح 8.
عنه عليه السلام:اُدعُ فِي الجُمُعَةِ وَالعيدَينِ، إذا تَهَيَّأتَ لَلخُروجِ فَقُل:
اللّهُمَّ مَن تَهَيَّأَ في هذَا اليَومِ أو تَعَبَّأَ أو أعَدَّ وَاستَعَدَّ لِوِفادَةٍ إلى مَخلوقٍ رَجاءَ رِفدِهِ وجائِزَتِهِ ونَوافِلِهِ، فَإِلَيكَ يا سَيِّدي كانَت وِفادَتي وتَهيِئَتي وإعدادي وَاستِعدادي، رَجاءَ رِفدِكَ وجَوائِزِكَ ونَوافِلِكَ.
اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ عَبدِكَ ورَسولِكَ وخِيَرَتِكَ مِن خَلقِكَ، وعَلى أميرِ المُؤمِنينَ ووَصِيِّ رَسولِكَ، وصَلِّ يا رَبِّ عَلى أئِمَّةِ المُؤمِنينَ: الحَسَنِ وَالحُسَينِ وعَلِيٍّ ومُحَمَّدٍ. ـ وتُسَمّيهِم إلى آخِرِهِم حَتّى تَنتَهِيَ إلى صاحِبِكَ عليه السلام ۱ ـ وقُل:
اللّهُمَّ افتَح لَهُ فَتحا يَسيرا وَانصُرهُ نَصرا عَزيزا، اللّهُمَّ أظهِر بِهِ دينَكَ
امام باقر عليه السلام:روز جمعه و روز عيد فطر و عيد قربان، چون خواستى خارج شوى، دعا كن و بگو:
«خداوندا! هر كس امروز مهيّا و آماده شود و ساز و برگ ورود به بارگاه مخلوقى فراهم سازد تا از بخشش و جايزه و احسان او برخوردار شود، ـ سرور من ـ بار يافتن و آماده شدن و فراهم ساختن ساز و برگ از سوى من، به درگاه توست، به اميد بخشش و جوايز و احسان هاى تو.
خداوندا! درود فرست بر محمّد، بنده و فرستاده ات و برگزيده تو از ميان آفريدگانت و بر امير مؤمنان، جانشين پيامبرت؛ و ـ پروردگارا ـ بر پيشوايان مؤمنان درود فرست، بر حسن و حسين و على و محمّد.» و آنان را تا آخرشان نام مى برى تا به امام زمانت برسى. و بگو:
«خداوندا! براى او فتحى آسان فراهم آور و او را با نصرتى نيرومند، يارى كن. خداوندا! با او دين خود و
الإمام الصادق عليه السلام ـ لِعَلِيِّ بنِ عَبدِ العَزيزِ ـ:ألا اُخبِرُكَ بِأَبوابِ الخَيرِ؟ الصَّومُ جُنَّةٌ مِنَ النّارِ. ۱
امام صادق عليه السلام ـ خطاب به على بن عبد العزيز ـ:آيا تو را خبر ندهم به درهاى نيكى؟ روزه، سپرى نگه دارنده از آتش است.
۱.تهذيب الأحكام: 4 / 152 / 419، الكافي: 4 / 62 / 3 وفيه «إنّ الصوم جنّة» بدل «الصوم جُنّة من النار»، من لا يحضره الفقيه: 2 / 75 / 1775، فضائل الأشهر الثلاثة: 122 / 126 وليس فيه «من النار»، المحاسن: 1 / 450 / 1038، بحار الأنوار: 96 / 256 / 35.
الإقبال:دعاءٌ آخر إن دعوتَ به أوّلَ ليلةٍ في شهر الصيام فقدِّم لفظ: «لَيلَتي هذِهِ» على «يَومي هذا»، وإن دعوتَ به أوّلَ يومٍ من الشهر فَادعُ باللفظة الَّتي يَأتي فيه، والَّذي رَجح في خاطري أنَّ الدعاء به في أوّلِ يومٍ منه. رَويناه بإسنادِنا إلى أبي محمّدٍ هارونَ بن موسى التلعكبريّ، بإسناده إلى أبي عبد اللّه عليه السلامقالَ: يَقولُ عِندَ حُضورِ شَهرِ رَمَضانَ:
اللّهُمَّ هذا شَهرُ رَمَضانَ المُبارَكُ الَّذي أنزَلتَ فيهِ القُرآنَ وجَعَلتَهُ هُدىً لِلنّاسِ وبَيِّناتٍ مِنَ الهُدى وَالفُرقانِ قَد حَضَرَ، فَسَلِّمنا فيهِ وسَلِّمهُ لَنا وتَسَلَّمهُ مِنّا في يُسرٍ مِنكَ وعافِيَةٍ.
وأسأَلُكَ اللّهُمَّ أن تَغفِرَ لي في شَهري هذا، وتَرحَمَني فيهِ، وتُعتِقَ رَقَبَتي مِنَ النّارِ، وتُعطِيَني فيهِ
الإقبال [سيّد ابن طاووس گويد]:دعاى ديگرى است كه اگر در شب اوّل ماهِ روزه خواندى، لفظِ «امشبم» را بر «امروزم» مقدّم بدار و اگر در نخستين روز از ماه خواندى، به همان لفظى بخوان كه در دعا آمده است. آنچه در نظر من برتر است، اين است كه اين دعا در اوّلين روز ماه رمضان خوانده شود. اين دعا را با سند خود به ابو محمّد هارون بن موسى تَلَّعُكبرى و با سندش به امام صادق عليه السلام، روايت كرده ايم كه فرمود: «چون ماه رمضان فرا رسد، مى گويى:
خداوندا! اين ماه مبارك رمضان، كه در آن قرآن را فرو فرستاده اى و آن را مايه هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان قرار داده اى، فرا رسيده است. پس، ما را در آن و آن را براى ما سلامت بدار و آن را همراه با آسانى و عافيت از سوى خودت، از ما دريافت كن!
خداوندا! از
۱.قلّة الأهل والمال ليست من الذنوب كما هو واضح، ومن هنا يحتمل التصحيف في هذه الفقرة ولعلّ المراد القلّة الناشئة عن الذنوب.
۲.الإقبال: 1 / 119، بحار الأنوار: 97 / 326 / 1.
۳.آشكار است كه كاستى خانواده و دارايى گناه نيست و از اين رو احتمال تصحيف در متن مى رود و شايد مقصود كاستى هايى باشد كه در اثر گناه پديد مى آيد.
۴.اشاره اى است به آيه 32 سوره نساء «وَلاَ تَتَمَنَّوْاْ مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِى بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ»، يعنى برترى ها و نعمت هايى كه خداوند به برخى عطا كرده است، نبايد موجب برانگيختن آرزوهاى دور و دراز و دست نيافتنى و يا كينه و حسادت شود، اگر چه آرزوى داشتن شبيه آنها، بدون لطمه زدن به نعمت ديگران، غبطه و بى اشكال است.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعاهای آمادگی برای میهمانی خدا +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله قالَ لِأَميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام: «يا أبَا الحَسَنِ، هذا شَهرُ رَمَضانَ قَد أقبَلَ، فَاجعَل دُعاءَكَ قَبلَ فُطورِكَ؛ فَإِنَّ جَبرَئيلَ عليه السلامجاءَني فَقالَ: يا مُحَمَّدُ، مَن دَعا بِهذَا الدُّعاءِ في شَهرِ رَمَضانَ قَبلَ أن يُفطِرَ استَجابَ اللّهُ تَعالى دُعاءَهُ، وقَبِلَ صَومَهُ وصَلاتَهُ، وَاستَجابَ لَهُ عَشرَ دَعَواتٍ، وغَفَرَ لَهُ ذَنبَهُ، وفَرَّجَ هَمَّهُ، ونَفَّسَ كُربَتَهُ، وقَضى حَوائِجَهُ، وأنجَحَ طَلِبَتَهُ، ورَفَعَ عَمَلَهُ مَعَ أعمالِ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقينَ، وجاءَ يَومَ القِيامَةِ ووَجهُهُ أضوَأُ مِنَ القَمَرِ لَيلَةَ البَدرِ. فَقُلتُ: ما هُوَ يا جَبرَئيلُ؟ فَقالَ: قُل:
اللّهُمَّ رَبَّ النّورِ
امام صادق عليه السلام:پيامبر خدا به امير مؤمنان عليه السلام فرمود: «اى ابو الحسن! اين، ماه رمضان است كه آمده است. دعاى خودت را پيش از افطارت قرار بده؛ چرا كه جبرئيل عليه السلام نزد من آمد و گفت: اى محمّد! هر كس در ماه رمضان، پيش از آن كه افطار كند، اين دعا را بخواند، خداوندْ دعايش را مستجاب مى كند، روزه و نمازش را مى پذيرد، ده دعاى او را اجابت مى كند، گناهش را مى آمرزد، اندوهش را مى زدايد، رنجش را برطرف مى كند، حوائجش را بر مى آورد، او را به خواسته اش مى رساند، عملش را با اعمال پيامبران و صدّيقانْ بالا مى برد، و روز قيامت با چهره اى درخشان تر از ماه شب چهاردهم مى آيد.
گفتم: آن، كدام دعاست، اى جبرئيل؟
گفت: بگو:
خداوندا! اى پروردگار نور بزرگ و اى پروردگار تخت افراشته و اى پروردگار درياى
۱.الرفيع: الشريف (مجمع البحرين: 2 / 719).
۲.المسجور: أي المملوء (مجمع البحرين: 2 / 820).
۳.الإقبال: 1 / 239 عن المفضّل بن عمر، البلد الأمين: 231، المصباح للكفعمي: 832، بحار الأنوار: 98 / 10 / 2 وانظر مصباح المتهجّد: 263 / 374، جمال الاُسبوع: 87 وص126.
۴.شفع، در لغت به معناى جفت و دوگانه و در اصطلاح، نمازى دو ركعتى است كه به عنوان نافله شب خوانده مى شود.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله ـ مِن كَلامٍ لَهُ في شَهرِ رَمَضانَ ـ:إنَّ اللّهَ ـ جَلَّ جَلالُهُ ـ يَقولُ كُلَّ لَيلَةٍ مِن هذَا الشَّهرِ:
وعِزَّتي وجَلالي لَقَد أمَرتُ مَلائِكَتي بِفَتحِ أبوابِ سَماواتي لِلدّاعينَ مِن عِبادي وإمائي، فَما لي أرى عَبدِيَ الغافِلَ ساهِيا عَنّي، مَتى سَأَلَني فَلَم اُعطِهِ؟ ومَتى ناداني فَلَم اُجِبهُ؟ ومَتى ناجاني فَلَم اُقَرِّبهُ؟ ومَتى رَجاني فَخَيَّبتُهُ؟ ومَتى أمَّلَني فَحَرَمتُهُ؟ ومَتى قَصَدَ بابي فَحَجَبتُهُ؟ ومَتى تَقَرَّبَ فَباعَدتُهُ؟ ومَتى هَرَبَ مِنّي فَلَم أدعُهُ؟ ومَتى رَجَعَ إلَيَّ فَلَم أقبَلهُ؟ ومَتى أقَرَّ بِذُنوبِهِ فَلَم أرحَمهُ؟ ومَتَى استَغفَرَني فَلَم أغفِر لَهُ ذَنبَهُ؟ ومَتى تابَ فَلَم أقبَلهُ تَوبَتَهُ؟
عَبدي! كَيفَ تَقصُدُ
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در سخنى در ماه رمضان ـ:خداوند متعال در هر شب از اين ماه مى گويد: «به عزّت و جلالم سوگند، به فرشتگانم فرمان دادم كه درهاى آسمان هايم را به روى دعاكنندگان از بندگان و كنيزانم بگشايند. پس، چه شده كه بنده غافلم را مى بينم كه مرا فراموش كرده است؟ كِى از من خواسته كه نداده ام؟ كِى ندايم كرده كه پاسخ نداده ام؟ كِى با من نجوا كرده كه قُربش نبخشيده ام؟ كِى به من اميد بسته كه محرومش كرده ام؟ كِى آرزومندم شده كه محرومش كرده ام؟ كِى به درگاهم آمده كه مانعش شده ام؟ كِى به من نزديك شده كه دورش كرده ام؟ كِى از من گريخته كه صدايش نكرده ام؟ كِى به سوى من باز گشته كه قبولش نكرده ام؟ كِى به گناهانش اعتراف كرده كه به او رحم نكرده ام؟ كِى از من آمرزش خواسته كه گناهانش را نبخشيده
۱.فضائل الأشهر الثلاثة: 99 / 85 عن ابن عبّاس.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیکارهایی که بر استحباب آنها تاکید شده است +1 مورد دیگر
الإقبال عن أبي عمرو محمّد بن محمّد بن نصر السكوني:سَأَلتُ أبا بَكرٍ أحمَدَ بنَ مُحَمَّدِ بنِ عُثمانَ البَغدادِيَّ أن يُخرِجَ إلَيَّ أدعِيَةَ شَهرِ رَمَضانَ الَّتي كانَ عَمُّهُ أبو جَعفَرٍ مُحَمَّدُ بنُ عُثمانَ بنِ السَّعيدِ العَمرِيُّ يَدعو بِها، فَأَخرَجَ إلَيَّ دَفتَرا مُجَلَّدا بِأَحمَرَ، فَنَسَختُ مِنهُ أدعِيَةً كَثيرَةً، وكانَ مِن جُملَتِها:
وتَدعو بِهذَا الدُّعاءِ في كُلِّ لَيلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ؛ فَإِنَّ الدُّعاءَ في هذَا الشَّهرِ تَسمَعُهُ المَلائِكَةُ وتَستَغفِرُ لِصاحِبِهِ، وهُوَ:
اللّهُمَّ إنّي أفتَتِحُ الثَّناءَ بِحَمدِكَ وأنتَ مُسَدِّدٌ لِلصَّوابِ بِمَنِّكَ، وأيقَنتُ أنَّكَ أرحَمُ الرّاحِمينَ في مَوضِعِ العَفوِ وَالرَّحمَةِ، وأشَدُّ المُعاقِبينَ في مَوضِعِ النَّكالِ
الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ:از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو
جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى ۱۴ مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم و از جمله آنها، اين دعا بود:
«خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى.
يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى. ۱۵
خداوندا! اذنم داده اى تا تو را بخوانم و از تو بخواهم. پس، اى شنوا! ستايشم را بشنو، و اى مهربان! دعايم را اجابت كن، و اى آمرزنده!
۱.في نسخة: «شبه».
۲.ويمكن ضبطها أيضا بهذا الشكل: «يُسَبِّحُ».
۳.ما بين القوسين أثبتناه من الطبعة الحجريّة للمصدر، وكذلك في البلد الأمين والمصباح للكفعمي.
۴.في الطبعة المعتمدة «ولم يرزق»، والتصويب من الطبعة الحجريّة والمصادر الاُخرى.
۵.ما بين القوسين لا يوجد في مصباح المتهجّد والبلد الأمين وتهذيب الأحكام.
۶.ما بين القوسين لا يوجد في مصباح المتهجّد وتهذيب الأحكام.
۷.ما بين القوسين أثبتناه من الطبعة الحجريّة للمصدر، وكذلك في المصباح للكفعمي.
۸.ما بين القوسين أثبتناه من الطبعة الحجريّة للمصدر، وكذلك في المصباح للكفعمي.
۹.في المصباح للكفعمي «وليّنا» بدل «إمامنا».
۱۰.ما بين القوسين أثبتناه من الطبعة الحجريّة للمصدر، وكذلك في البلد الأمين والمصباح للكفعمي.
۱۱.الإقبال: 1 / 138، تهذيب الأحكام: 3 / 108، مصباح المتهجّد: 577 / 690، المصباح للكفعمي: 770، البلد الأمين: 193 كلّها من دون إسناد إلى المعصوم.
۱۲.ما بين القوسين أثبتناه من الطبعة الحجريّة للمصدر، وكذلك في المصباح للكفعمي.
۱۳.ما بين القوسين أثبتناه من الطبعة الحجريّة للمصدر، وكذلك في البلد الأمين والمصباح للكفعمي.
۱۴.هر چند اين دعا از اهل بيت عليهم السلامروايت نشده است امّا با عنايت به اين كه محمّد بن عثمان يكى از نائبان خاصّ امام عصر عجل اللّه تعالى فرجه بوده است به احتمال قوى اين دعا را از آن حضرت اخذ كرده است.
۱۵.جبّار درباره خداوند، به معناى جبران كننده و نيز كسى كه بر همه زورمندان چيره است، مى باشد.
نمایش ۱ تا ۲۰ از ۷۸۵