التمحيص:گزارش شده كه پيامبر خدا فرمود: «ايمان مؤمن، كامل نمى گردد، مگر آن كه داراى يكصد و سه خصلت باشد: كار و عمل و نيّت و باطن و ظاهر». امير مؤمنان على عليه السلام فرمود: اى پيامبر خدا! آن يكصد و سه خصلت چيست؟ فرمود: «اى على! از صفات مؤمن، آن است كه انديشه اى پُر تحرّك داشته باشد.».

امام على عليه السلام:هر كه سه خصلت در او باشد، ايمانش كامل است: خرد، بردبارى و دانش.

امام على عليه السلام:خرد، درختى است كه ريشه اش پارسايى، شاخه هايش آزرم، و ميوه اش، وَرَع است. پارسايى، به سه خصلت فرا مى خواند: فهم دين، بى رغبتى به دنيا و دل بستگى به خداوند؛ و آزرم، به سه خصلت فرا مى خواند: يقين، خوش خُلقى و فروتنى؛ و وَرَع، به سه خصلت فرا مى خواند: راستگويى، پيشى گرفتن در نيكى، و كنار نهادن كار شبهه ناك.

امام صادق عليه السلام:خردمند، خردمند نيست تا آن كه سه خصلت را در حدّ كمال، دارا شود: حق مدارى به گاه خشنودى و خشم، خواستن براى ديگران، آنچه را براى خود مى خواهد، و بردبارى به خرج دادن در هنگام لغزش [ديگران].

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سه خصلت است كه هر كس داشته باشد، خصلت هاى ايمان را كامل دارد: هر گاه خشنود مى شود، خشنودى اش او را به ناحق نكشاند؛ و هر گاه خشمگين مى شود، خشمش او را از حق برون نَبَرد؛ و هر گاه قدرت مى يابد، به آنچه از او نيست، دست دراز نكند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:شايسته نيست كه حاكمى از حاكمان مسلمانان، سه خصلت در او باشد: تندى، كينه توزى، و حسادت.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فرزندان خود را با سه خصلت بار آوريد: دوست داشتن پيامبرتان، دوست داشتن اهل بيت او، و قرآن خواندن؛ زيرا در آن روزى كه سايه اى جز سايه خدا نيست، حاملان قرآن به همراه پيامبران و برگزيدگان او در سايه خدا هستند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:امر به معروف و نهى از منكر نكند، مگر كسى كه سه خصلت در او باشد: در امر و نهى خود، طريق مدارا پيش گيرد؛ در امر و نهى خود، به عدالت رفتار كند؛ و به آنچه امر و نهى مى كند، دانا باشد.

امام صادق عليه السلام:سه خصلت، در سرشت آدميان نهاده شده است: حسد و حرص و هوس.

امام صادق عليه السلام:سه خصلت است كه به هر كس روزى شود، كامل است: خرد، زيبايى، و شيوايى [در سخن گفتن].

عامر بن سعد بن ابى وقّاص به نقل از پدرش:معاوية بن ابى سفيان سعد را به امارت برگزيد. معاويه به سعد گفت: چه چيز مانع از آن مى شود كه به ابوتراب دشنام دهى؟ سعد گفت: هان، تا وقتى كه سه خصلت را كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گفت به خاطر مى آورم هرگز على را دشنام نخواهم داد، خصلتهايى كه اگر يكى از آنها در من مى بود از اشتران سرخ موى (كنايه از همه خوبيها و نعمتهاى دنيا) براى من محبوبتر مى بود. و چون اين آيه نازل شد: «قُلْ تَعالَوا نَدْعُ اَبناءَنا و اَبْناءَكم.» پيامبر خدا صلى الله عليه و آله على، فاطمه، حسن و حسين را فرا خواند و فرمود: خدايا! اينان خاندان من هستند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فرزندان خود را با سه خصلت بار آوريد: دوست داشتن پيامبرتان، دوست داشتن اهل بيت او و قرآن خواندن؛ زيرا در آن روزى كه سايه اى جز سايه خدا نيست، حاملان قرآن به همراه پيامبران و برگزيدگان او در سايه خدا هستند.

المستدرك على الصحيحينـ به نقل از ابو هريره ـ: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «سه خصلت است كه در هر كه باشد، خداوند از او حسابرسىِ آسانى به عمل مى آورد و به رحمت خويش، او را به بهشت مى بَرد». گفتند: آنها چيستند، اى پيامبر خدا؟ فرمود: «به كسى كه از تو دريغ كرده است، عطا كنى، از كسى كه به تو ستم كرده است، در گذرى و با كسى كه از تو بريده است، پيوند برقرار كنى». گفتـ [م]: اگر اين كارها را انجام دهم، چه پاداشى دارم، اى پيامبر خدا؟ فرمود: «اين كه حسابرسىِ آسانى از تو مى شود و خداوند به رحمت خويش، تو را به بهشت مى بَرَد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سه خصلت است كه هر كس آنها را داشته باشد، خداوند، او را در پناه خود مى گيرد و او را به بهشت مى بَرَد: مدارا با ناتوان، مهربانى به پدر و مادر، و نيكى كردن به غلام.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: سه خصلت، از خصلت‏هاى دوزخيان است: تكبّر، خودپسندى، و بداخلاقى.

امام صادق عليه ‏السلام: سه خصلت است كه هر گاه در مردى وجود داشته باشد، باك مدار و بگو كه او در جهنّم است: بى‏انصافى، ترسويى، و بخل. و سه خصلت است كه هر گاه در زنى وجود داشته باشد، باك مدار و بگو كه او در جهنّم است: بدزبانى، تكبّر، و هَرزِگى.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: سه خصلت است كه در هر كس وجود داشته باشد، او بر آتش و آتش بر او حرام گشته است: ايمان به خدا، محبّت خدا، و اين كه اگر در آتش افكنده و سوزانده شود، نزد او خوش‏تر از آن باشد كه به كفر باز گردد.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: سه خصلت است كه هر كس با داشتن آنها خداوند را ديدار كند، او بر آتش و آتش بر او حرام مى‏گردد: [نخست:] ايمان داشتن به خدا و پيامبران او، دوم: محبّت خداوند عز و جل، و سوم: اين كه اگر آتشى افروزند و او را در آن افكنند، برايش خوش‏تر از آن باشد كه به كفر باز گردد.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: سه خصلت است كه در هر كس وجود داشته باشد، خداوند، گوشت او را بر آتش، حرام مى‏كند و بهشتى خواهد بود: كسى كه هر گاه مصيبتى به او رسيد، بگويد: «إنا للّه‏ و إنّا اليه راجعون» و هر گاه خدا به او نعمتى بخشيد، آن گاه كه به ياد آن مى‏افتد، خدا را سپاس بگويد و هر گاه گناه كرد، از خدا آمرزش بطلبد.

إحياء علوم الدين:لقمان حكيم به پسرش گفت: «پسرم! بى نيازى از نادارى را در كسب حلال بجوى؛ زيرا هرگز كسى نادار نشد، مگر اين كه سه خصلت در او بود: سستى در دين، ناتوانى در خرد، و ناجوان مردى و البتّه بزرگ تر از اين سه، تحقير شدنِ او توسّط مردم است».