امام باقر عليه ‏السلام ـ در باره اين سخن خداى متعال كه: «جامه‏هايشان از قطران است» ـ : آن (قَطران)، مسِ داغِ ذوب شده است كه به نهايت درجه داغى رسيده است. خداوند مى‏فرمايد: «و چهره‏هايشان را آتش فرا مى‏گيرد» . آن مس را بر تن پوشيده‏اند و آتش [ـِ آن]، چهره‏هايشان را فرا مى‏گيرد.

الكافى ـ به نقل از حذيفة بن منصور ـ : در حيره، خدمت امام صادق عليه ‏السلام بودم كه فرستاده خليفه ابو جعفر [منصور دوانيقى] آمد و ايشان را [به نزد منصور]فرا خواند. امام عليه ‏السلام [آماده سفر شد و] فرمود تا برايش بارانى‏اى آوردند كه يك روى آن، سياه بود و روى ديگرش سفيد. آن را پوشيد و سپس فرمود: «اين را مى‏پوشم، با آن كه مى‏دانم جامه اهل آتش است». ۳

الكافى ـ به نقل از محسن بن احمد، از كسى كه نام او را برده است، از امام صادق عليه ‏السلام ـ : از ايشان پرسيدم: آيا با عرقچين سياه، نماز بخوانم؟ فرمود: با آن نماز مگزار؛ زيرا جامه اهل آتش است.

امام صادق عليه ‏السلام ـ در اين باره كه آيا جايز است مرد با انگشترى آهنى نماز بخواند ـ : نه، و نبايد مرد، چنين انگشترى را به دست كند، زيرا آن (آهن)، پوشش اهل آتش است.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: ضريع، ۲ چيزى است در آتش، كه شبيه خار است و از صبر زرد، تلخ‏تر و از مردار، متعفّن‏تر و از آتش، داغ‏تر است. خداوند، آن را ضريع ناميده است. چيزى است كه هر گاه شخصى آن را بخورد، نه به شكم فرو مى‏رود و نه به دهانْ بالا مى‏آيد؛ بلكه در بين آن دو مى‏ماند و گرسنگى را برطرف نمى‏كند.

سنن التِّرمِذى ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله اين آيه را خواند: «از خدا چنان كه سزامند پرواست، پروا بداريد و جز مسلمان نميريد» و فرمود: «اگر قطره‏اى از زقّوم در دنيا بچكد، زندگىِ مردم دنيا را بر آنان تباه مى‏گرداند. پس چگونه است حال كسى كه خوراكش زقّوم باشد؟!».

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: اگر يك سطل از چركاب دوزخيان در مشرق زمين ريخته شود، كاسه سر كسانى كه در مغرب زمين هستند، از آن به جوش مى‏آيد.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: اگر يك سطل از زردآب بدن دوزخيان در دنيا ريخته شود، همه مردم دنيا را متعفّن مى‏سازد.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: اگر سطلى از زردآب بدن دوزخيان در دنيا ريخته شود، جنّ و انس نمى‏توانند آن را بر دارند.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ـ در باره اين سخن خداى بزرگ: «و به او آبى از خونِ آميخته به چرك نوشانده مى‏شود. آن را جرعه جرعه مى‏نوشد» ـ : [آن نوشيدنى،] نزديك دهانش برده مى‏شود و او آن را ناخوش مى‏دارد. چون به نزديكش برده شد، چهره‏اش را بريان مى‏كند و پوست سرش مى‏افتد، و همين كه آن را نوشيد، روده‏هايش را از هم فرو مى‏پاشد، به گونه‏اى كه از مخرجش بيرون مى‏آيد. خداوند مى‏فرمايد: «و آبى جوشان نوشانده مى‏شوند و روده‏هايشان را از هم فرو مى‏پاشد» و مى‏فرمايد: «و اگر فريادرسى جويند، با آبى چون مسِ گداخته يارى مى‏شوند كه چهره‏ها را بريان مى‏كند؛ چه بد نوشيدنى‏اى است!» .

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ـ در باره اين سخن خداى متعال: «چون مُهل» ـ : [مُهل،] چيزى است مانند دُردىِ روغن زيتون و هر گاه آن را به صورتش نزديك كند، پوست صورتش در آن [ظرف پر از مُهل] مى‏افتد.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: جوشاب بر سر آنان ريخته مى‏شود و آن جوشاب در سرشان فرو مى‏رود تا به شكمشان مى‏رسد و آنچه را درون آن است، ذوب مى‏كند و از پاهايش خارج مى‏شود ـ و اين، همان «صَهَر (موادّ مذاب)» است ـ و دوباره از نو آغاز مى‏شود.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: خدا لعنت كند شراب را و كِشت كننده [درخت] آن را و افشرنده شراب را و نوشنده‏اش را.! كسى كه آن را بنوشد، خداوند تا چهل روز نمازش را نمى‏پذيرد و اگر بميرد و قطره‏اى از آن در شكمش باشد، بر خداوند عز و جل است كه از «طينت خبال» به او بنوشاند و آن، زردابه بدن دوزخيان و چركابه‏اى است كه از فرج زنان زناكار، خارج مى‏شود. اينها در ديگ‏هاى جهنّم جمع مى‏شود و اهل آتش آن را مى‏نوشند، و معده و روده‏هاى آنها و پوستشان را ذوب مى‏كند.

الخصال ـ به نقل از ابو موسى اشعرى ـ : پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله فرمود: «سه كس به بهشت نمى‏روند: باده‏گسار، جادوگر و بُرنده پيوند خويشاوندى. كسى كه باده‏گسار بميرد، خداوند عز و جل از نهر غوطه به او مى‏نوشاند». گفته شد: نهر غوطه چيست؟ فرمود: «نهرى است كه از چِركابه فرج‏هاى زنان روسپى جارى مى‏شود و بوى آن، دوزخيان را آزار مى‏دهد».

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: سوگند به آن كه مرا به حق بر انگيخت، شرابخوار، تشنه مى‏ميرد و در قبر، تشنه است. روز قيامت نيز تشنه بر انگيخته مى‏شود و فرياد مى‏زند: واى كه هزار سال است تشنه‏ام! پس آبى چون مسِ گداخته ـ كه چهره را بريان مى‏كند و بد نوشيدنى‏اى است ـ به او داده مى‏شود و بر اثر آن، چهره‏اش مى‏پزد و دندان‏ها و چشمانش در آن ظرف مى‏ريزد. او چاره‏اى از نوشيدن آن ندارد [و مى‏نوشد] و هر چه در شكم اوست، ذوب مى‏شود.

امام على عليه ‏السلام ـ در حكمت‏هاى منسوب به ايشان ـ : بسا نوشنده آب خنكى [در دنيا] كه جوشاب [ـِ جهنّم] برايش مى‏جوشد!

امام صادق عليه ‏السلام: خداوند عز و جل فرمود: «هر كس نوشيدنىِ مست كننده‏اى بنوشد و يا آن را به طفلى نادان بنوشاند، از آب جوشان [ـِ دوزخ] به او مى‏نوشانم، چه اهل عذاب باشد و چه آمرزيده».

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ـ در باره اين سخن خداى متعال: «و چون آنان را در تنگنايى بيندازند» ـ : سوگند به آن كه جانم در دست اوست، آنان را به زور در آتش مى‏افكنند، چنان كه ميخ را به زور در ديوار مى‏كوبند.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: هر كس نام خود را در كنار پيشواى ستمگر بياورد، در آتش با او هم‏بند خواهد بود.

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: هر كس براى فرمان‏رواى ستمگرى در كارى بشتابد، هم‏بند او در آتش خواهد بود.