معناى اوّل و آخِر بودنِ خداوند
38 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آلهـ فِي الدُّعاءِ ـ: اللّهُمَّ أَنتَ الأَوَّلُ فَلَيسَ قَبلَكَ شَيءٌ، وأَنتَ الآخِرُ فَلَيسَ بَعدَكَ شَيءٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در دعا ـ: خدايا! تو اوّل هستى و پيش از تو چيزى نيست، و تو آخِر هستى و پس از تو چيزى نيست.
۱.صحيح مسلم: ج 4 ص 2084 ح 2713، سنن أبي داوود: ج 4 ص 312 ح 5051، سنن الترمذي: ج 5 ص 472 ح 3400، سنن ابن ماجة: ج 2 ص 1275 ح 3873، مسند ابن حنبل: ج 3 ص 325 ح 8969، المستدرك على الصحيحين: ج 1 ص 731 ح 2002 كلّها عن أبي هريرة، التاريخ الكبير: ج 26 ص 479 ح 3043 عن اُمّ سلمة وكلاهما نحوه، كنز العمّال: ج 2 ص 194 ح 3715.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:يوشِكُ قُلوبُ النّاسِ أَن تَمتَلِئَ شَرّا حَتّى يُجرِي النّاسُ فَضلاً بَينَ النّاسِ ما يَجِدُ قَلبا يَدخُلُهُ، ولا يَزالُ النّاسُ يَسأَلونَ عَن كُلِّ شَيءٍ حَتّى يَقولوا: كانَ اللّهُ قَبلَ كُلِّ شَيءٍ، فَما كانَ قَبلَ اللّهِ؟ فَإِذا قالوا لَكُم فَقولوا: كانَ اللّهُ قَبلَ كُلِّ شَيءٍ، ولَيسَ فَوقَهُ شَيءٌ، وهُوَ الآخِرُ بَعدَ كُلِّ شَيءٍ؛ فَلَيسَ بَعدَهُ شَيءٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نزديك است كه دل هاى مردمان، چنان از بدى آكنده شود كه بدى، ۲ در ميان مردم به فزونى روان شود و دلى را نيابد كه بتواند بر آن در آيد! و مردم پيوسته درباره هر چيزى مى پرسند، تا اين كه مى گويند: «خداوند، پيش از همه چيز بوده است. پس، چه چيزى پيش از خدا بوده است؟». هر گاه به شما چنين گفتند، بگوييد: خداوند، پيش از هر چيز بوده و پيش ۳ از او چيزى نيست و او آخِرِ پس از هر چيز است و پس از او چيزى نيست.
۱.الفردوس: ج 5 ص 525 ح 8973 عن أبي سعيد الخدري، كنز العمّال: ج 1 ص 237 ح 1188.
۲.در كنز العمّال، در اصل عربى حديث، به جاى «الناس»، «الشرّ» آمده كه درست به نظر مى رسد و در اين جا بر پايه نقل كنز العمّال، ترجمه شد.
۳.در كنز العمّال، در اصل عربى حديث، به جاى «فوقَه»، «قَبلَه» آمده كه درست به نظر مى رسد و در اين جا مطابق نقل كنز العمّال، ترجمه شد.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:لا يَزالُ النّاسُ يَسأَلونَ عَن كُلِّ شَيءٍ حَتّى يَقولوا: هذا اللّهُ كانَ قَبلَ كُلِّ شَيءٍ، فَماذا كانَ قَبلَ اللّهِ؟ فَإِن قالوا لَكُم ذلِكَ، فَقولوا: هُوَ الأَوَّلُ قَبلَ كُلِّ شَيءٍ؛ فَلَيسَ بَعدَهُ شَيءٌ، وهُوَ الظّاهِرُ فَوقَ كُلِّ شَيءٍ، وهُوَ الباطِنُ دونَ كُلِّ شَيءٍ، وهُوَ بِكُلِّ شَيءٍ عَليمٌ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مردمان، پيوسته درباره هر چيزى سؤال مى كنند تا اين كه مى گويند: «خداوند، پيش از هر چيزى بوده است. پس، چه چيزى پيش از او بوده است؟». اگر به شما چنين گفتند: بگوييد: اوست اوّلِ پيش از هر چيز و پس از او چيزى نيست، و اوست ظاهرِ فراتر از هر چيز، و باطنِ نزديك هر چيز، و او به هر چيزى داناست.
۱.العظمة: ج 55 ص 117، كنز العمّال: ج 1 ص 248 ح 1252 كلاهما عن ابن عمر وأبي سعيد الخدري.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:الحَمدُ للّهِِ الَّذي كانَ في أَوَّلِيَّتِهِ وَحدانِيّا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ستايش، خداى راست كه در اوّل بودنش، يگانه است.
۱.التوحيد: ص 44 ح 4 عن إسحاق بن غالب عن الإمام الصادق عن أبيه عليهماالسلام، بحارالأنوار: ج 4 ص 287 ح 19.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آلهـ فِي الدُّعاءِ ـ: اللّهُمَّ إِنّي أَسَأَ لُكَ. بِوَجهِكَ الباقي بَعدَ فَناءِ كُلِّ شَيءٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در دعا ـ: خدايا! من از تو درخواست مى كنم. به ذاتت كه پس از نابودى همه چيز، پايدار است.
۱.مهج الدعوات: ص 215 عن وهب بن إسماعيل عن الإمام الباقر عن آبائه عليهم السلام، مصباح المتهجّد: ص 844 ح 910، البلد الأمين: ص 188، الإقبال: ج 3 ص 332 كلّها عن كميل بن زياد عن الإمام عليّ عليه السلام.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:الحَمدُ للّهِِ الأَوَّلِ قَبلَ كُلِّ أَوَّلٍ، وَالآخِرِ بَعدَ كُلِّ آخِرٍ، وبِأَوَّلِيَّتِهِ وَجَبَ أَن لا أَوَّلَ لَهُ، وبِآخِرِيَّتِهِ وَجَبَ أَن لا آخِرَ لَهُ. ۱
امام على عليه السلام:ستايش، خداى راست كه اوّلِ پيش از هر اوّلى، و آخرِ پس از هر آخرى است. به اوّل بودنِ اوست كه لازم آمد آغازى نداشته باشد و به آخر بودنِ اوست كه واجب آمد پايانى نداشته باشد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 101.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الأَوَّلُ الَّذي لَم يَكُن لَهُ قَبلٌ؛ فَيَكونَ شَيءٌ قَبلَهُ، وَالآخِرُ الَّذي لَيسَ لَهُ بَعدٌ؛ فَيَكونَ شَيءٌ بَعدَهُ. ۱
امام على عليه السلام:اوّل، كسى است كه براى او پيشى نيست تا چيزى پيش از او باشد، و آخِر، كسى است كه براى وى پسى نيست تا چيزى پس از او باشد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 91 عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عليه السلام.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الحَمدُ للّهِِ الأَوَّلِ فَلا شَيءَ قَبلَهُ، وَالآخِرِ فَلا شَيءَ بَعدَهُ. ۱
امام على عليه السلام:ستايش، خداى راست كه اوّل است و پيش از وى چيزى نيست، و آخر است و پس از او چيزى نيست.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 96، التوحيد: ص 76 ح 32، روضة الواعظين: ص 44 كلاهما عن محمّد بن أبي عمير عن الإمام الكاظم عليه السلام نحوه.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:أَشهَدُ أَن لا إِلهَ إِلاَّ اللّهُ وَحدَهُ لا شَريكَ لَهُ، الأَوَّلُ لا شَيءَ قَبلَهُ، والآخِرُ لا غايَةَ لَهُ. ۱
امام على عليه السلام:گواهى مى دهم كه معبودى جز خداى يكتا نيست و يگانه است و انباز ندارد. اوّلى است كه پيش از او چيزى نيست و آخرى است كه پايان ندارد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 85.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
امام على عليه السلام:زمان ها، با او همراه نمى گردد و ابزارها او را يارى نمى رسانند. هستىِ او بر اوقات، و وجود او بر عدم، و ديرينگى او بر آغاز، پيشى گرفته است. «مُنذُ (از زمانى كه)» ابزارها را از ديرينگى باز داشته و «قَدْ (نزديك است كه)» آنها را از ازلى بودن، منع كرده است.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الحَمدُ للّهِِ الَّذي لَم تَسبِق لَهُ حالٌ حالاً، فَيَكونَ أَوَّلاً قَبلَ أَن يَكونَ آخِرا. ۱
امام على عليه السلام:ستايش، خداى راست كه او را حالى از حالى پيشى نگرفته تا پيش از آن كه آخر باشد، اوّل باشد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 65، بحار الأنوار: ج 4 ص 309 ح 37.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:تَعالَى الَّذي لَيسَ لَهُ وَقتٌ مَعدودٌ، ولا أَجَلٌ مَمدودٌ، ولا نَعتٌ مَحدودٌ. لَيسَ لَهُ أَوَّلٌ مُبتَدَأٌ، ولا غايَةُ مُنتَهىً، ولا آخِرٌ يفنى. ۱
امام على عليه السلام:والاست آن كه براى او وقتى معدود و مدّتى معين و وصفى محدود نيست. براى او آغازى در ابتدا و پايانى در انتها و آخِرى فناپذير وجود ندارد.
۱.الكافي: ج 1 ص 135 ح 1 عن محمّد بن أبي عبد اللّه ومحمّد بن يحيى جميعا رفعاه إلى الإمام الصادق عليه السلام، التوحيد: ص 42 ح 3 عن الحصين بن عبد الرحمن عن أبيه عن الإمام الصادق عن آبائه عنه عليهم السلام، بحار الأنوار: ج 4 ص 269 ح 15.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لَم يَتَقَدَّمهُ وَقتٌ ولا زَمانٌ. ۱
امام على عليه السلام:هيچ وقت و زمانى بر او پيشى نگرفته است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 182 عن نوف البكالي وراجع: بحار الأنوار: ج 57 ص 167 ح 107.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الحَمدُ للّهِِ. الَّذي لَيسَت في أَوَّلِيَّتِهِ نِهايَةٌ، ولا لاِخِرِيَّتِهِ حَدٌّ ولا غايَةٌ، الَّذي لَم يَسبِقهُ وَقتٌ، ولَم يَتَقَدَّمهُ زَمانٌ. ۱
امام على عليه السلام:ستايش، خداى راست.؛ آن كه در اوّل بودن او، نهايتى نيست و براى آخر بودن او، حد و پايانى نيست؛ آن كه هيچ وقتى بر او پيشى نگرفته و هيچ زمانى از او جلو نزده است.
۱.الكافي: ج1 ص141 ح7، التوحيد: ص31 ح1 كلاهما عن الحارث الأعور، بحار الأنوار: ج4 ص265 ح14.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الَّذي لَم يَزَل ولا يَزالُ وَحدانِيّا أَزَلِيّا قَبلَ بَدءِ الدُّهورِ، وبَعدَ صُروفِ الأُمورِ، الَّذي لا يَبيدُ ولا يَنفَدُ. ۱
امام على عليه السلام:[خداوند عز و جل] كسى است كه همواره و پيوسته، پيش از آغاز روزگاران و پس از دگرگونى هاى امور، يگانه ازلى است؛ آن كه نابود نمى شود و نيستى نمى پذيرد.
۱.الكافي: ج 1 ص 136 ح 1 عن محمّد بن أبي عبد اللّه ومحمّد بن يحيى جميعا رفعاه إلى الإمام الصادق عليه السلام، التوحيد: ص 43 ح 3 عن الحصين بن عبد الرحمن عن أبيه عن الإمام الصادق عن آبائه عنه عليهم السلام وفيه «صرف» بدل «صروف» و «لا يفقد» بدل «لا ينفد»، بحار الأنوار: ج 4 ص 271 ح 15.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لا يَزولُ أَبَدا ولَم يَزَل، أَوَّلٌ قَبلَ الأَشياءِ بِلا أَوَّلِيَّةٍ، وآخِرٌ بَعدَ الأَشياءِ بِلا نِهايَةٍ. ۱
امام على عليه السلام:[خداوند عز و جل] هيچ گاه زوال نمى پذيرد و همواره هست. پيش از اشيا، اوّل است، بدون هيچ آغازى و پس از اشيا، آخر است، بدون هيچ پايانى!
۱.نهج البلاغة: الكتاب 31، بحار الأنوار: ج 4 ص 317 ح 41؛ كنز العمّال: ج 16 ص 171 ح 44215 نقلاً عن وكيع والعسكري في المواعظ.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لَيسَ لِأَوَّلِيَّتِهِ ابتِداءٌ، ولا لاِزَلِيَّتِهِ انقِضاءٌ، هُوَ الأَوَّلُ ولَم يَزَل، وَالباقي بِلا أَجَلٍ. لا يُقالُ لَهُ: «مَتى؟» ولا يُضرَبُ لَهُ أَمَدٌ بِـ «حَتّى». قَبلَ كُلِّ غايَةٍ ومُدَّةٍ، وكُلِّ إِحصاءٍ وعِدَّةٍ. ۱
امام على عليه السلام:براى اوّل بودن او، آغازى و براى ازلى بودن او، پايانى نيست. او اوّل است و هميشه بوده است، و پايدارِ بدون مدّت است. درباره او گفته نمى شود: «متى (كِى؟)» و براى او با «حتّى (تا)» سررسيدْ معيّن نمى كنند. و او پيش از هر غايت و مدّتى، و [پيش از] هر اِحصا و شمارشى است.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 163، بحار الأنوار: ج 57 ص 27 ح 3.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:قَبلَ كُلِّ شَيءٍ؛ لا يُقالُ شَيءٌ قَبلَهُ، وبَعدَ كُلِّ شَيءٍ؛ لا يُقالُ لَهُ بَعدٌ. مَوجودٌ لا بَعدَ عَدَمٍ. ۱
امام على عليه السلام:پيش از هر چيزى است و گفته نمى شود كه چيزى پيش از او بوده است، و پس از هر چيزى است و گفته نمى شود براى او «بَعد» هست. موجود است، نه از پسِ نيستى.
۱.الكافي: ج 1 ص 138 ح 4 عن الإمام الصادق عليه السلام، التوحيد: ص 308 ح 2 عن عبد اللّه بن يونس عن الإمام الصادق عنه عليهماالسلام، بحار الأنوار: ج 4 ص 304 ح 34.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الأَوَّلُ الَّذي لا غايَةَ لَهُ فَيَنتَهِيَ، ولا آخِرَ لَهُ فَيَنقَضِيَ. ۱
امام على عليه السلام:اوّلى است كه براى او غايتى نيست كه پايان بيابد، و براى او آخِرى نيست كه فرجام بپذيرد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 94.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:الحَمدُ للّهِِ الكائِنِ قَبلَ أَن يَكونَ كُرسِيٌّ أَو عَرشٌ، أَو سَماءٌ أَو أَرضٌ، أَو جانٌّ أَو إِنسٌ. ۱
امام على عليه السلام:ستايش، خداى راست كه موجود بوده است، پيش از آن كه كرسى و عرش، يا آسمان و زمين، يا جن و انسانى بوده باشد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 182 عن نوف البكالي، بحار الأنوار: ج 4 ص 314 ح 40.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لا أَمَدَ لِكَونِهِ، ولا غايَةَ لِبَقائِهِ. ۱
امام على عليه السلام:هستىِ او را پايان، و پايندگىِ او را فرجامى نيست.
۱.الكافي: ج 1 ص 139 ح 5 عن إسماعيل بن قتيبة عن الإمام الصادق عليه السلام، التوحيد: ص 56 ح 14 عن فتح بن يزيد الجرجاني عن الإمام الرضا عليه السلام، بحار الأنوار: ج 57 ص 166 ح 105.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ في دُعائِهِ المَعروفِ بِدُعاءِ كُمَيلٍ ـ: اللّهُمَّ إِنّي أَسأَ لُكَ. بِنورِ وَجهِكَ الَّذي أَضاءَ لَهُ كُلُّ شَيءٍ، يا نورُ يا قُدّوسُ، يا أَوَّلَ الأَوَّلينَ، ويا آخِرَ الآخِرينَ. ۱
امام على عليه السلامـ در نيايش ايشان كه به «دعاى كُمَيل» معروف است ـ: خدايا! من از تو درخواست مى كنم. به نور ذاتت كه هر چيزى براى آن روشن گشته است. اى نور، اى پاك، اى نخستينِ نخستين ها و اى پايانِ پايان ها!
۱.مصباح المتهجّد: ص 844 ح 910، الإقبال: ج 3 ص 332 عن كميل بن زياد وراجع: الكافي: ج 2 ص 589 ح 29.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام الحسن عليه السلامـ لَمّا قيلَ لَهُ: يَا ابنَ رَسولِ اللّهِ، صِف لي رَبَّكَ حَتّى كَأَنّي أَنظُرُ إِلَيهِ، فَأَطرَقَ مَلِيّا، ثُمَّ رَفَعَ رَأَسَهُ وقالَ ـ: الحَمدُ للّهِِ الَّذي لَم يَكُن لَهُ أَوَّلٌ مَعلومٌ، ولا آخِرٌ مُتناهٍ، ولا قَبلٌ مدركٌ، ولا بَعدٌ مَحدودٌ، ولا أَمَدٌ بِحَتّى. ۱
امام حسن عليه السلامـ آن گاه كه به ايشان گفته شد: «اى پسر پيامبر خدا! خدايت را براى من آن سان توصيف كن كه گويى من در او مى نگرم» و ايشان زمانى دراز سر به زير افكند و آن گاه سر خود را بالا آورد ـ: ستايش، خداى راست كه براى او آغازى دانسته، و فرجامى پايان پذير، نيست و نه قبلى دست يافتنى دارد و نه بَعدى محدود و نه پايانى با «(حتّى) تا».
۱.التوحيد: ص 45 ح 5، بحار الأنوار: ج 4 ص 289 ح 20.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام زين العابدين عليه السلامـ مِن دُعائِهِ يَومَ عَرَفَةَ ـ: وأَنتَ اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ أَنتَ، الأَوَّلُ قَبلَ كُلِّ أَحَدٍ، وَالآخِرُ بَعدَ كُلِّ عَدَدٍ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در دعاى خود در روز عرفه ـ: و تو خدا هستى كه جز تو خدايى نيست؛ اوّلِ پيش از هر كس و آخرِ پس از هر شماره.
۱.الصحيفة السجّاديّة: ص 186 الدعاء 47.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ مِن دُعائِهِ فِي التَّحميدِ للّهِِ عز و جل ـ: الحَمدُ للّهِِ الأَوَّلِ بِلا أَوَّلٍ كانَ قَبلَهُ، وَالآخِرِ بِلا آخِرٍ يَكونُ بَعدَهُ، الَّذي قَصُرَت عَن رُؤيَتِهِ أَبصارُ النّاظِرينَ، وعَجَزَت عَن نَعتِهِ أَوهامُ الواصِفينَ. ۱
امام زين العابدين عليه السلامـ در دعاى ايشان در ستايشگرى خدا عز و جل ـ: ستايش، از آنِ خداست كه اوّل است، بى آن كه اوّلى پيش از او بوده باشد، و آخِر است، بى آن كه آخرى پس از او باشد؛ آن كه ديده هاى نگرندگان از ديدن او كوتاه آمدند و اوهام وصف كنندگان از وصف او ناتوان گشتند.
۱.الصحيفة السجّاديّة: ص 19 الدعاء 1.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام الباقر عليه السلامـ لَمّا سُئِلَ عَنِ اللّهِ مَتى كانَ؟ ـ: مَتى لَم يَكُن حَتّى أُخبِرَكَ مَتى كانَ؟ سُبحانَ مَن لَم يَزَل ولايَزالُ، فَردا صَمَدا لَم يَتَّخِذ صاحِبَةً ولا وَلَدا. ۱
امام باقر عليه السلامـ آن گاه كه از ايشان پرسيدند: خدا از كِى بوده است؟ ـ: كِى نبوده است تا به تو بگويم كه از كِى بوده است. منزّه است آن كه هميشه بوده و همواره هست، يگانه بى نياز است و همسر و فرزندى بر نگرفته است.
۱.الكافي: ج 1 ص 88 ح 1 عن أبي حمزة وج 8 ص 122 ح 93 عن أبي الربيع، التوحيد: ص 173 ح 1 عن أبي حمزة الثمالي، تفسير القمّي: ج 1 ص 235، الاحتجاج: ج 2 ص 179 ح 205 كلاهما عن أبي الربيع، بحار الأنوار: ج 3 ص 284 ح 3.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الكافي عن زرارة:قُلتُ لِأَبي جَعفَرٍ عليه السلام: أَكانَ اللّهُ ولا شَيءَ؟
قالَ: نَعَم، كانَ ولا شَيءَ.
قُلتُ: فَأَينَ كانَ يَكونُ؟
قالَ: وكانَ مُتَّكِئا فَاستَوى جالِسا، وقالَ: أَحَلتَ يا زُرارَةُ، وسَأَلتَ عَنِ المَكانِ إِذ لا مَكانَ. ۱
الكافىـ به نقل از زراره ـ: به امام باقر عليه السلام گفتم: آيا خداوند بود و چيزى نبود؟
فرمود: «بله، او بود و چيزى نبود».
گفتم: پس كجا بود؟
ايشان كه تكيه داده بود، صاف نشست و فرمود: «اى زراره! سخن محال آوردى و در هنگامى كه مكان نبود، از مكان پرسيدى».
۱.الكافي: ج 1 ص 90 ح 7، بحار الأنوار: ج 57 ص 160 ح 95.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:إِنَّ اللّهَ تَبارَكَ اسمُهُ. لَم يَزَل ولا يَزالُ، وهُوَ الأَوَّلُ وَالآخِرُ، وَالظّاهِرُ وَالباطِنُ، فَلا أَوَّلَ لِأَوَّلِيَّتِهِ. ۱
امام صادق عليه السلام:خداوند ـ كه والانام است ـ. هميشه بوده و همواره خواهد بود و اوست اوّل و آخر و ظاهر و باطن و براى اوّل بودن او، آغازى نيست.
۱.الكافي: ج 1 ص 137 ح 2 عن إبراهيم.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ في سُجودِهِ ـ: لا إِلهَ إِلاّ أَنتَ حَقّا حَقّا، الأَوَّلُ قَبلَ كُلِّ شَيءٍ، وَالآخِرُ بَعدَ كُلِّ شَيءٍ. ۱
امام صادق عليه السلامـ در سجده اش ـ: در حقيقت و به واقع، خدايى جز تو نيست؛ اوّلِ پيش از هر چيز و آخرِ پس از هر چيز!
۱.تهذيب الأحكام: ج 3 ص 94 ح 254 عن بكر بن محمّد، التوحيد: ص 33 ح 1 عن الحارث الأعور عن الإمام عليّ عليه السلاموراجع: معاني الأخبار: ص 38 ح 1، بحار الأنوار: ج 4 ص 266 ح 14.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:هُوَ الأَوَّلُ بِلا كَيفٍ، وهُوَ الآخِرُ بِلا نِهايَةٍ، لَيسَ لَهُ مِثلٌ، خَلَقَ الخَلقَ وَالأَشياءَ لا مِن شَيءٍ ولا كَيفٍ، بِلا عِلاجٍ ولا مُعاناةٍ ولا فِكرٍ ولا كَيفٍ، كَما أَنَّهُ لا كَيفَ لَهُ، وإِنَّما الكَيفَ بِكَيفِيَّةِ المَخلوقِ؛ لِأَنَّهُ الأَوَّلُ لا بَدءَ لَهُ ولا شِبهَ ولا مِثلَ ولا ضِدَّ ولا نِدَّ ۱، لا يُدرَكُ بِبَصَرٍ، ولا يُحَسُّ بِلَمسٍ، ولا يُعرَفُ إِلاّ بِخَلقِهِ، تَبارَكَ وتَعالى. ۲
امام صادق عليه السلام:اوست اوّل بدون چگونگى، و اوست آخر بدون پايان. براى او مانندى نيست. آفريده ها و اشيا را نه از چيزى و نه از چگونگى اى، بدون چاره جويى و بدون خستگى و درماندگى و بدون انديشه و بدون چگونگى آفريد، همان سان كه براى او چگونگى نيست ـ و چگونگى، به چگونگىِ آفريده بر مى گردد ـ؛ زيرا اوست اوّل و براى او نه آغازى هست و نه مانندى و نه مثلى و نه هماوردى و نه همتايى. با هيچ انديشه اى ادراك نمى گردد و با لمس كردن، احساس نمى شود. و جز از طريق آفريده هايش شناخته نشود. او والا و بلندمرتبه است.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ لَمّا سُئِلَ عَنِ الأَوَّلِ وَالآخِرِ ـ: الأَوّلُ لا عَن أَوَّلٍ قَبلَهُ، ولاعَن بَدءٍ سَبَقَهُ، وَالآخِرُ لاعَن نِهايَةٍ كما يُعقَلُ مِن صِفَةِ المَخلوقينَ، ولكِن قَديمٌ أَوَّلٌ آخِرٌ، لَم يَزَل ولا يَزولُ بِلا بَدءٍ ولا نِهايةٍ، لا يَقَعُ عَلَيهِ الحُدوثُ ولا يَحولُ مِن حالٍ إِلى حالٍ، خالِقُ كُلِّ شَيءٍ. ۱
امام صادق عليه السلامـ آن گاه كه از ايشان درباره اوّل و آخر پرسيدند ـ: اوّل است، نه آن كه اوّلى پيش از او باشد و نه آن كه آغازى بر او پيشى گرفته باشد. و آخر است، نه آن كه او را ـ چنان كه از ويژگى آفريدگان دريافت مى شود ـ پايانى باشد؛ ولى ديرينه و اوّل و آخر است. همواره چنين بوده و هميشه بدون آغاز و بدون انجام خواهد بود. حدوث، بر او واقع نمى شود و از حالى به حالى دگرگون نمى گردد. او آفريدگار همه چيز است.
۱.الكافي: ج 1 ص 116 ح 6، معاني الأخبار: ص 12 ح 1، التوحيد: ص 313 ح 1 كلّها عن ميمون البان، بحار الأنوار: ج 3 ص 284 ح 2.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الكافي عن ابن أبي يعفور:سَأَلتُ أَبا عَبدِ اللّهِ عليه السلامعَن قَولِ اللّهِ عز و جل: «هُوَ الْأَوَّلُ وَ الاْخِرُ» ۱ وقُلتُ: أَمَّا الأَوَّلُ فَقَد عَرَفناهُ، وأَمَّا الآخِرُ فَبَيِّن لَنا تَفسيرَهُ.
فَقالَ: إِنَّهُ لَيسَ شَيءٌ إِلاّ يَبيدُ أَو يَتَغَيَّرُ، أَو يَدخُلُهُ التَّغَيَّرُ وَالزَّوالُ، أَو يَنتَقِلُ مِن لَونٍ إِلى لَونٍ، ومِن هَيئَةٍ إِلى هَيئَةٍ، ومِن صِفَةٍ إِلى صِفَةٍ، ومِن زِيادَةٍ إِلى نُقصانٍ، ومِن نُقصانٍ إِلى زِيادَةٍ، إِلاّ رَبَّ العالَمينَ؛ فَإِنَّهُ لَم يَزَل ولا يَزالُ بِحالَةٍ واحِدَةٍ، هُوَ الأَوَّلُ قَبلَ كُلِّ شَيءٍ، وهُوَ الآخِرُ عَلى ما لَم يَزَل، ولا تَختَلِفُ عَلَيهِ الصِّفاتُ وَالأَسماءُ كَما تَختَلِفُ عَلى غَيرِهِ. ۲
الكافىـ به نقل از ابن ابى يعفور ـ: از امام صادق عليه السلام درباره سخن خداى عز و جل «اوست اوّل و آخر» پرسيدم و گفتم: [معناى] «اوّل» را دانستيم. تفسير «آخر» را براى ما باز گو.
فرمود: «همانا چيزى نيست، جز آن كه از بين مى رود، يا دگرگون مى شود، يا دگرگونى و زوال در آن راه مى يابد و يا از رنگى به رنگى و از شكلى به شكلى و از وصفى به وصفى و از افزونى به كاستى و از كاستى به افزونى در مى آيد، جز خداوندگار جهانيان؛ چرا كه او همواره به يك حالت بوده و هميشه به همان حالت خواهد بود. اوست اوّلِ پيش از هر چيز و اوست آخِر بر آنچه (بر آن وصفى كه) از ازل بوده است و صفات و نام ها در او، آن گونه كه بر غير او دگرگون مى شوند، دگرگونى نمى پذيرند.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:جاءَ حِبرٌ مِنَ الأَحبارِ إِلى أَميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام فَقالَ: يا أَميرَ المُؤمِنينَ، مَتى كانَ رَبُّكَ؟
فَقالَ لَهُ: ثَكَلَتكَ أُمُّكَ! ومَتى لَم يَكُن حَتّى يُقالَ: مَتى كانَ؟ كانَ رَبّي قَبلَ القَبلِ بِلا قَبلٍ، وبَعدَ البَعدِ بِلا بَعدٍ، ولا غايَةَ ولا مُنتَهى لِغايَتِهِ، انقَطَعَتِ الغاياتُ عِندَهُ فَهُوَ مُنتَهى كُلِّ غايَةٍ. ۱
امام صادق عليه السلام:يكى از عالمان اهل كتاب، نزد امير مؤمنان عليه السلامآمد و گفت: خداوندگارت كِى بوده است؟
به او فرمود: «مادرت به سوگت بنشيند! كِى نبوده تا بتوان گفت: كِى بوده است؟ خداوندگارم پيش از پيش و بدون پيش و پس از پس و بدون پس است. پايان و فرجامى براى پايان او نيست. پايان ها در آستان او به سر آمدند. پس، او فرجام هر پايانى است».
۱.الكافي: ج 1 ص 89 ح 5، التوحيد: ص 174 ح 3، الأمالي للصدوق: ص 769 ح 1041 كلّها عن أبي الحسن الموصلي، الاحتجاج: ج 1 ص 496 ح 126، بحار الأنوار: ج 3 ص 283 ح 1 وراجع: الكافي: ج 1 ص 89 ح 4 و ص 90 ح 6 و ح 8.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
التوحيدـ به نقل از ابو بصير ـ: امام صادق عليه السلامظرفى چوبين بيرون آورد و از آن، برگى در آورد كه در آن [اين عبارات] بود: «منزّه است يگانه اى كه خدايى جز او نيست و ديرينه آغازگرى كه آغازى ندارد و جاودانى كه تمامى ندارد».
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:إِنَّ اللّهَ تَبارَكَ و تَعالى. كانَ إِذ لَم يَكُن أَرضٌ ولا سَماءٌ، ولا لَيلٌ ولا نَهارٌ، ولا شَمسٌ ولا قَمَرٌ ولا نُجومٌ، ولا سَحابٌ ولا مَطَرٌ ولا رِياحٌ. ۱
امام صادق عليه السلام:خداىِ والا و بلندمرتبه. بود، آن گاه كه نه زمين بود و نه آسمان، و نه شب و نه روز، و نه خورشيد و نه ماه و نه ستارگان، و نه ابر و نه باران و نه باد.
۱.التوحيد: ص 128 ح 8 عن المفضّل بن عمر الجعفي، بحار الأنوار: ج 3 ص 306 ح 44.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام الرضا عليه السلامـ عن الفقه المنسوب إليه ـ: اللّهُمَّ أَنتَ أَنتَ كَما أَنتَ حَيثُ أَنتَ، لا يَعلَمُ أَحَدٌ كَيفَ أَنتَ إِلاّ أَنتَ، لا تَحولُ عَمّا كُنتَ فِي الأَزَل حَيثُ كُنتَ، ولا تَزولُ ولا تَوَلّى، أَوَّلِيَّتُكَ مِثلُ آخِرِيَّتِكَ، وآخِرِيَّتُكَ مِثلُ أَوَّلِيَّتِكَ إِذا أُفنِيَ الخَلائِقُ وأُظهِرَ الحَقائِقُ، لا يَعرِفُ بِمَكانِكَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ ولا نَبِيٌّ مُكَرَّمٌ، ولا أَحَدٌ يَعرِفُ أَينيَّتَكَ ولا كَيفِيَّتَكَ ولا كَينونِيَّتَكَ، فَأَنتَ الأَحَدُ الأَبَدُ، ومُلكُكَ سَرمَدٌ، وسُلطانُكَ لا يَنقَضي، لا لَكَ زَوالٌ، ولا لِمُلكِكَ نَفادٌ، ولا لِسُلطانِكَ تَغَيُّرٌ، مُلكُكُ دائِمٌ، وسُلطانُكَ قَديمٌ، مِنكَ وبِكَ لا بِأَحَدٍ ولا مِن أَحَدٍ؛ لِأَنَّكَ لَم تَزَل كُنتَ، الأَزَلُ
امام رضا عليه السلامـ به نقل از كتاب الفقه منسوب به ايشان ـ: خدايا! تو تويى، آن گونه كه هستى، آن جا كه هستى. جز تو، كسى چگونگىِ تو را نمى داند. از آنچه در ازل بودى، دگرگون نمى شوى، و از ميان نمى روى و پشت نمى كنى. اوّل بودن تو، چون آخر بودن توست و آخر بودن تو، چون اوّل بودن توست، آن گاه كه آفريده ها فانى و حقايق، آشكار مى شوند. جايگاه تو را فرشته اى مقرّب و پيامبرى مكرّم نمى شناسد و كسى، كجايى و چگونگى و هستى تو را نمى داند. پس، تويى يگانه جاودانه و فرمان روايىِ تو، هميشگى است و سلطنت تو، به سر نمى آيد. تو زوال ناپذيرى و فرمان روايىِ تو، پايان ناپذير، و سلطنت تو، دگرگونى نمى يابد. فرمان روايىِ تو، پيوسته است و سلطنت تو، ديرينه. از تو و به تو [پناه مى جوييم]، نه به ديگرى و نه از ديگرى؛ زيرا
۱.بحار الأنوار: ج 95 ص 357 ح 13، نقلاً عن الفقه المنسوب إلى الرضا عليه السلام و ما وجدناه فى النسخة المطبوعة منه.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
الإمام الجواد عليه السلامـ مِن دُعائِهِ في قُنوتِهِ ـ: اللّهُمَّ أَنتَ الأَوَّلُ بِلا أَوَّلِيَّةٍ مَعدودَةٍ، والآخِرُ بِلا آخِرِيَّةٍ مَحدودَةٍ. ۱
امام جواد عليه السلامـ در دعايش در قنوت ـ: خدايا! تو اوّلى، بدون اوّل بودنِ بر شمردنى، و آخرى، بدون آخر بودنِ حد بَردار.
۱.مهج الدعوات: ص 80، بحار الأنوار: ج 85 ص 225 ح 1.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر
التوحيد عن عليّ بن مهزيار:كَتَبَ أَبو جَعفَرٍ عليه السلامإِلى رجُلٍ بِخَطِّهِ وقَرَأتُهُ في دُعاءٍ كَتَبَ بِهِ أَن يَقولَ: يا ذَا الَّذي كانَ قَبلَ كُلِّ شَيءٍ، ثُمَّ خَلَقَ كُلَّ شَيءٍ، ثُمَّ يَبقى ويَفنى كُلُّ شَيءٍ. ۱
التوحيدـ به نقل از على بن مهزيار ـ: امام باقر عليه السلامبا دست خط خود، به مردى نامه نوشت و در آن خواندم كه براى او دعايى نوشته بود كه بگويد: «اى آن كه پيش از هر چيز بود، پس همه چيز را آفريد، سپس پايدار مى ماند و همه چيز از ميان مى رود!».
۱.التوحيد: ص 47 ح 11، المقنعة: ص 320 عن عليّ بن مهزيار عن الإمام الجواد عليه السلام، بحار الأنوار: ج 3 ص 285 ح 5.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های اعتقادیایمان به خداشناخت اسما و صفات خدا +2 مورد دیگر