توصيف آغازگرى و نوآورى او

الكافىـ به نقل از احمد بن محمّد بن خالد در حديثى كه سند آن را به معصوم رسانده است ـ: جبرئيل عليه السلام به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و به ايشان گفت: خداوندگارت به تو مى گويد: «هر گاه خواستى كه مرا در روز و شبى، آن گونه كه شايسته عبادت من است، عبادت كنى، دستانت را به سوى من بالا بياور و بگو:. منزّهى تو ـ اى خداوندگار ـ و والايى و بلندمرتبه اى و مقدّسى!. همه چيز را به حكمت و دانش خود، نوآورى كرده اى».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در دعا ـ: اى آغازگر پديده ها كه در پديد آوردن آنها يارى هيچ يك از آفريدگان را نجسته است!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در دعاى خود در نبرد احزاب ـ: تو نوآورِ پيش از همه چيزها و پايدارِ پس از همه چيزهايى.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سخنرانى خود در غدير خُم ـ: گواهى مى دهم كه او خدايى است كه پاكى اش روزگار را آكنده ساخته است، كسى است كه نورش ابد را فرا گرفته است و كسى است كه كار خود را بدون مشاوره با مشاورى اجرا مى كند. او را شريكى در كار تقدير و ناهماهنگى اى در تدبير نيست. آنچه را پديد آورد، بدون هيچ نمونه اى نگارگرى كرد و آنچه را آفريد، بدون يارى از كسى و بى زحمت و بى چاره انديشى آفريد.

امام على عليه السلامـ در صفات خداوند والا ـ: اوست توانا. كه آفريدگان را بدون آن كه از نمونه اى الگو بگيرد، پديد آورد، در اندازه هايى كه آنها را از آفريدگار و معبودى پيش از خويش، نگرفته بود.

امام على عليه السلام:آنچه را آفريد، بدون نمونه اى پيشين و بى رنج و خستگى، نوآورى كرد.

امام على عليه السلام:والاست خداوندِ پديد آورنده هر پديده؛ سازنده هر ساخته و نوآور اشيا از هيچ.

امام على عليه السلامـ در وصف خداوندگار عز و جل ـ: از اشيا بيرون است، نه آن گونه كه چيزى از چيز ديگرى بيرون است. منزّه است آن كه اين گونه است و غير او اين گونه نيست و براى هر چيزى [جز او]، آغازى هست.

امام على عليه السلام:نمى توان گفت كه پس از آن كه نبود، وجود يافت كه [در اين صورت،]اوصاف نوپديده ها بر او جارى مى شود و ميان پديده ها و او، جدايى اى (تمايزى) حاصل نمى گردد و او را بر آنها برترى اى نمى مانَد. پس، سازنده و ساخته شده، برابر مى گردند و پديده و پديدآور، همسنگ مى شوند.

امام على عليه السلام:پس منزّه است كسى كه آفرينشِ آنچه آغازگرى كرده و تدبير آنچه آفريده است، بر او دشوار نيست.

امام على عليه السلام:والايي ـ اى خداوندگار ـ. گواهى مى دهم كه ديده ها تو را در نمى يابند و اوهام، به تو نمى رسند و خردها وصف تو نمى كنند و مكان، تو را در برنمى گيرد. و چگونه مكان، كسى را كه آن را آفريده و پيش از آن بوده است، در بر بگيرد؟! يا اوهام، چگونه او را دريابند، حال آن كه او را پايان و نهايتى نيست؟! و چگونه او را پايان و نهايتى باشد، در حالى كه او نهايت ها و پايان ها را پديد آورده است؟!

امام على عليه السلامـ پس از آن كه جمله اى از صفات خداوند عز و جل را بيان كرد ـ: آن، نوآور آفرينش و ميراثدار آن است.

امام على عليه السلام:به خدايى پناه آوردم كه خدايى جز او نيست و نوآورِ بالا برنده، زنده جاودانه و پايدارِ زوال ناپذير است.

امام على عليه السلامـ در خطبه ايشان كه در آن، احاطه علم خداوندِ والا به همه چيز را ياد كرد ـ: در آن [كار]، رنج و سختى به او نرسيد، و در نگهدارى آفريدگانى كه پديد آورد، مانعى پيش نيامد.

امام على عليه السلام:خداوندا! من از تو درخواست مى كنم، همچون كسى كه براى درخواست خويش، خوانده شده اى جز تو نيافته است.؛ زيرا تو اوّلى هستى كه آغازگرى را آغاز كردى و آن را با دستان لطف خود تافتى. ۳

امام على عليه السلام:ستايش، از آنِ خداست كه جامه كبريا بر تن كرده است، بدون آن كه او را كالبدى باشد و رداى شُكوه به دوش انداخته است، بدون آن كه او را پيكره اى باشد. هر چه را كه خواست آغاز كند، آغاز كرد و از ثقلين (جِن و اِنس)، هر چه خواست، متناسب با هدفى كه مى خواست، نو پديد آورد تا بِدان، خداوندگارىِ او را بشناسند و به طاعت او دست يابند.

امام على عليه السلام:اى بندگان خدا! شما و خود را به پروا داشتن از خدايى سفارش مى كنم كه امور را به دانش خود، آغاز كرد و فردا [ى رستاخيز]، بازگشتگاه آنها به سوى او خواهد بود.

امام على عليه السلامـ در خطبه اى كه در آن، از آفرينش جهان ياد مى كند ـ: قطعا [جهانِ]آفرينش را پديد آورد و مسلّما آن را آغاز كرد، بدون آن كه انديشه اى در سر گذرانده باشد، و بدون آن كه از تجربه اى بهره برده باشد، و بدون آن كه حركتى را پديد آورده باشد، و بدون دو دلى اى (ترديدى) كه در آن، پريشان بوده باشد،. در حالى كه پيش از آغاز آنها (اشيا)، به آنها علم داشت.

امام على عليه السلام:خدايى جز خداى يگانه نيست؛ نوآورِ آفريدگان كه در پديد آوردن آنها، از آفريده هايش يارى نجسته است.

امام على عليه السلام:ستايش، از آنِ خداست كه در آفرينش اشيا يگانه گشت، و گونه هاى آفريدگان را بدون [الگوبردارى از]نمونه اى كه در آفرينش آنها بر او پيشى گرفته باشد و بدون يارى يارى كننده اى بر نوآورى آنها، پديد آورد؛ بلكه آنها را به لطف توانايى خود، نوآورى كرد، و اشيا به خواست او، گردن نهادند و به امر او كه يكتا و يگانه است، پديد آمدند.

امام على عليه السلام:ستايش، از آنِ خداست كه نمى ميرد و شگفتى هاى او پايان نمى پذيرد؛ زيرا او هر روز در كار ايجاد [موجود] نوپديدى است كه نبوده است.

امام حسين عليه السلام:اوست خداى بى نياز كه نه از چيزى است و نه در چيزى است و نه بر روى چيزى است و نوآور اشيا و آفريدگار آنهاست.

امام زين العابدين عليه السلام:ستايش، از آنِ خداست كه اوّل است، بدون آن كه اوّلى پيش از او بوده باشد. قطعا آفريدگان را با توانايى خود، پديد آورد و آنها را بر طبق مشيّت خود، اختراع كرد.

امام باقر عليه السلام:خداوندِ والا، از آن جا كه در يگانگى يكتا بود، اشيا را از هيچ آغاز كرد.

امام باقر عليه السلام:تفسير «اِله (خدا)» [يعنى] همان كس كه آفريدگان از دريافت ماهيت او و چگونگى او، به حس يا وهم، سرگشته اند. چرا چنين نباشد، در حالى كه او نوآور اوهام و آفريدگار حواس است؟

امام باقر عليه السلامـ در وصف بارئ (آفريننده) عز و جل ـ:. و پيش از آن كه چيزى را پديد آورد، احساس تنهايى نمى كرد و به چيز درخورِ يادى، مانند نيست (نمى توان چيزى را مانند او دانست).

امام باقر عليه السلامـ آن گاه كه از ايشان درباره آيه: «نوآور آسمان ها و زمين است» پرسيدند ـ: همانا خداوند عز و جل همه اشيا را به دانش خود، بدون آن كه نمونه اى پيش از او بوده باشد، نوآورى كرد. پس، آسمان ها و زمين ها را نوآورى كرد و پيش از آنها، آسمان و زمينى نبود. آيا سخن خداى والا را نمى شنوى كه: «و عرش او بر آب بود» .

امام باقر عليه السلامـ در وصف آفريدگار عز و جل ـ:. او پيش از آن كه [پديده ها را] پديد آورد، از فرمان روايى خالى نبود و پس از ميان بردن [پديده ها]، از آن، خالى نخواهد بود. هميشه زنده است، بدون حياتى [مغاير با ذاتش]، و فرمان رواى تواناست، پيش از آن كه چيزى را پديد آورد و پس از پديد آوردن هستى، فرمان رواى چيره است.

امام صادق عليه السلام:منزّه است خداى سترگ. آنچه را آفريد، نوآورى كرد، امّا استوار و پرداخت شده. اشياى گنگ، توانايى او را بازگو كردند.

امام صادق عليه السلام:جز اين نيست كه اشيا را بدون نياز [به آنها] و بدون وسيله، به اختراع و نوآورى آفريد.

امام صادق عليه السلام:خدا [از وصف شدن،] بزرگ تر است. [او] تدبير كننده كارها و برانگيزنده كسان [خفته] در گورها، پذيرنده كردارها، آشكار كننده نهان ها، و هويدا كننده رازهاى درون است.

امام صادق عليه السلام:خدا از وصف شدن بزرگ تر است، آغاز هر چيز و فرجام آن، و نوآور هر چيز و پايان آن است.

امام صادق عليه السلام:خداوندا! آنچه را كه به تو زيان نمى رساند، برايم بيامرز و آنچه را كه از تو نمى كاهد، به من ارزانى دار؛ زيرا تويى كه رحمتت گسترده و حكمتت نوآور است.

امام صادق عليه السلام:اى خداى پيامبران و سرپرست پرهيزگاران و نوآورِ كرامت فزون!

امام رضا عليه السلام:اين كه آفريدگان را آفريد، مانعى ميان او و آنان است. و اين كه آغازگر آنان است، نشانه آن است كه او را آغازى نيست، به سبب ناتوانى هر آغاز شده اى از آغازگر همانند خود.

امام رضا عليه السلام:به چگونگى، چگونگى داد (چگونگى را پديد آورد). پس درباره او نمى توان گفت كه «چگونه است؟» و به كجايى، كجايى بخشيد. پس درباره او نمى توان گفت كه «كجاست؟»؛ زيرا اوست كه نوآورِ چگونگى و كجايى است.

امام رضا عليه السلام:خداوندِ والا و بلندمرتبه، پيش از نوآورى است؛ زيرا پيش از او و همراه او چيزى نيست، و نوآورى، پيش از حروف است.

امام رضا عليه السلام:بدان كه معناى نوآورى و مشيّت و اراده، يكى است ۲ و نام هاى آنها سه تاست.

امام رضا عليه السلامـ در دعا ـ: همانا تو ولىّ [نعمت هاى]افزونى و آغاز كننده جودى.

امام رضا عليه السلام:ستايش، از آنِ خداست كه پديد آورنده اشيا از آغاز و نوآور آنها به توانايى و فرزانگى خود است. نه از چيزى [پديد آورده است]كه [كارش]«اختراع» نباشد و نه براى علّتى ۲ [پديد آورده است] كه در نتيجه، تعبير «نوآورى»، درباره او درست نباشد. آنچه را خواست، آن گونه كه خواست، آفريد، در حالى كه در اين [كار]، يگانه است.