فیلترها
نتایج جستجو برای «روح»: ۱۲۷۸ حدیث
الإمام عليّ عليه السلامـ فِي الحِكَمِ المَنسوبَةِ إلَيهِ ـ: الرّوحُ حَياةُ البَدَنِ، وَالعَقلُ حَياةُ الرّوحِ. ۱
امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ: جان، حيات تن، و خرد، حيات جان است.
۱.شرح نهج البلاغة: ج 20 ص 278 ح 204.
الإمام الكاظم عليه السلام:إنَّ ضَوءَ الرّوحِ العَقلُ. ۱
امام كاظم عليه السلام:خرد، روشنايى جان است.
۱.تحف العقول: ص 396، بحار الأنوار: ج 1 ص 153.
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ اللّهَ عز و جل خَلَقَ العَقلَ وهُوَ أوَّلُ خَلقٍ مِنَ الرّوحانِيّينَ عَن يَمينِ العَرشِ مِن نورِهِ، فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ، ثُمَّ قالَ لَهُ: أقبِل فَأَقبَلَ، فَقالَ اللّهُ تَبارَكَ وتَعالى: خَلَقتُكَ خَلقًا عَظيمًا وكَرَّمتُكَ عَلى جَميـعِ خَلقـي.
ثُمَّ خَلَقَ الجَهلَ مِنَ البَحرِ الاُجاجِ ظُلمانِيًّا فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ لَهُ: أقبِل فَلَم يُقبِل، فَقالَ لَهُ: اِستَكبَرتَ، فَلَعَنَهُ. ۱
امام صادق عليه السلام: خداوند، خرد راـ كه نخستين آفريده روحانىِ او در سَمت راست عرش است ـامام صادق عليه السلام: خداوند، خرد را از نور خود آفريد. آن گاه بدو گفت: «پشت كن». او نيز پشت كرد. پس فرمود: «روى آور». خرد، روى آورد. پس از آن، خداوند متعال فرمود: «تو را بزرگ آفريدم و بر تمام آفريده هايم ارجمند داشتم».
پس از آن، جهل (نادانى) را از درياى شور و تاريك، خلق كرد و بدان فرمود: «پشت كن». او نيز پشت كرد. پس فرمود: «روى آور». او رو نياورد. پس به جهل فرمود: «گردنكشى كردى». آن گاه او را لعنت كرد. ۲
۱.الكافي: ج 1 ص 21 ح 14، الخصال: ص 589 ح 13، علل الشرائع: ص 114 ح 10، المحاسن: ج 1 ص 311 ح 620، مشكاة الأنوار: ص 441 ح 1485 وليس فيه «من البحر الاُجاج ظلمانيًّا» وكلّها عن سماعة بن مهران، بحار الأنوار: ج 1 ص 109 ح 7.
۲.در ملاقاتى كه در تاريخ 26 / 8 / 1379 با آية اللّه محمّد تقى بهجت داشتم، ايشان ضمن اشاره به اين كه برخى از روايات، نياز به سند ندارند و قوّت متن آنها گواه حُجّيت آنهاست، فرمودند: مثل روايتى كه درباره خلقت عقل نقل شده و من بدان يقين دارم و در كتب متأخّرين ديده ام؛ ولى يادم نيست كجا ديده ام. متن حديث اين است:
لمّا خلقُ اللّه العقل، قال له أقبل فأقبل فقال له من أنا ومن أنت؟ قال: أنا أنا و أنت أنت!، ثمّ قال له: أدبر فأدبر فقال له: من أنا ومن أنت؟ قال أنا العبد الذليل وأنت الربّ الجليل.
وقتى خداوند، خرد را آفريد، به وى فرمود: «بيا». پس آمد. آن گاه فرمود: «من كيستم و تو كيستى؟». گفت: من منم و تو تو! آن گاه به وى فرمود: «پشت كن». او نيز پشت كرد. آن گاه به وى فرمود: «من كيستم و تو كيستى؟». گفت: من بنده خوارم و تو پروردگار بزرگ هستى.
وقتى عقل در مقابل نور قرار مى گيرد، احساس مى كند كه خود، چيزى است. نمى داند او آينه دار نور حق ـ تعالى ـ است و خود، چيزى ندارد و لذا مى گويد: «من منم، و تو تو!»؛ امّا وقتى ادبار كرد، در تاريكى محض قرار مى گيرد و مى فهمد كه هيچ ندارد. از اين رو مى گويد: «أنا العبد الذليل و أنت الربّ الجليل».
بعد اضافه فرمودند: «آيا اين روايت، احتياج به سند دارد؟! اين، توحيد و ارشاد به حكم عقل است».
همچنين از اين جانب خواستند كه منبع اين روايت را پيدا كنم؛ ليكن به رغم تلاش هاى فراوان، تاكنون مصدرى براى آن يافت نشده است، نه از كتب قدما و نه از كتب متأخّران. (رى شهرى)
سعد السعود:في سُنَنِ إدريسَ عليه السلام: إنَّ اللّهَ لَمّا أحَبَّ عِبادَهُ وَهَبَ لَهُمُ العَقلَ، وَاختَصَّ أنبِياءَهُ وأولِياءَهُ بِروحِ القُدُسِ. ۱
سعد السعود:در سُنَن ادريس عليه السلام آمده است: تحقيقا چون خداوند، بندگانش را دوست داشت، به آنان خرد بخشيد و روح القدس را ويژه پيامبران و اولياى خود قرار داد.
۱.سعد السعود: ص 39 عن إبراهيم بن هلال الصابئ، بحار الأنوار: ج 11 ص 283 ح 11.
الإمام عليّ عليه السلام:الإِنسانُ عَقلٌ وصورَةٌ، فَمَن أخطَأَهُ العَقلُ ولَزِمَتهُ الصّورَةُ لَم يَكُن كامِلاً وكانَ بِمَنزِلَةِ مَن لا روحَ فيهِ، فَمَن طَلَبَ العَقلَ المُتَعارَفَ فَليَعرِف صورَةَ الاُصولِ وَالفُضولِ، فَإِنَّ كَثيرًا مِنَ النّاسِ يَطلُبونَ [الفُضولَ] ۱ ويُضَيِّعونَ الاُصولَ، مَن أحرَزَ الأَصلَ اكتَفى بِهِ عَنِ الفَضلِ. ۲
امام على عليه السلام:آدمى، [تركيبى از] خرد و صورت است. هر آن كه از خرد، تهى شود و تنها صورت آدمى داشته باشد، كامل نيست و به سان موجودِ بى جان است. هر كس كه خرد تجربى را جستجو مى كند، بايد اصل ها و فضيلت ها ۳ را بشناسد. چه بسيارند كسانى كه در جستجوى فضيلت، اصل را از دست مى دهند. هر كه اصل را به دست آورد، از فضيلت، بى نياز است.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إنَّ اللّهَ عز و جل خَلَقَ العَقلَ مِن نورٍ مَخزونٍ مَكنونٍ في سابِقِ عِلمِهِ الَّذي لَم يَطَّلِع عَلَيهِ نَبِيٌّ مُرسَلٌ ولا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ؛ فَجَعَلَ العِلمَ نَفسَهُ وَالفَهمَ روحَهُ، وَالزُّهدَ رَأسَهُ، وَالحَياءَ عَينَيهِ، وَالحِكمَةَ لِسانَهُ، وَالرَّأفَةَ فَمَهُ، وَالرَّحمَةَ قَلبَهُ، ثُمَّ حَشاهُ وقَوّاهُ بِعَشَرَةِ أشياءَ: بِاليَقينِ، وَالإِيمانِ، وَالصِّدقِ، وَالسَّكينَةِ، وَالإِخلاصِ، وَالرِّفقِ، وَالعَطِيَّةِ، وَالقُنوعِ، وَالتَّسليمِ، وَالشُّكرِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، خرد را از نورِ پنهان در علم پيشينِ خود، بيافريد؛ دانشى كه هيچ پيامبرِ فرستاده شده و هيچ فرشته مقرّبى را بر آن آگاه نكرده است. سپس دانش را نفْسِ خرد قرار داد، و فهميدن را جانِ او، و پارسايى را سرِ او، و آزرم را دو چشم او، و حكمت را زبانش، و مهربانى را دهانش، و رحمت را قلبش. آن گاه با ده ويژگى كه در خرد نهاد، آن را نيرومند كرد: يقين، ايمان، راستى، آرامش، اخلاص، مدارا، بخشش، قناعت، تسليم، و سپاس گزارى.
۱.معاني الأخبار: ص 313 ح 1، الخصال: ص 427 ح 4 كلاهما عن يزيد بن الحسين عن الإمام الكاظم عن آبائه عليهم السلام، الأمالي للطوسي: ص 542 ح 1164 عن الإمام الصادق عن آبائه عليهم السلام عنه صلى الله عليه و آله، روضة الواعظين: ص 7، إرشاد القلوب: ص 197 عن الإمام عليّ عليه السلام عنه صلى الله عليه و آله، بحار الأنوار: ج 1 ص 107 ح 3.
الكافي عن سماعة بن مهران:كُنتُ عِندَ أبي عَبدِاللّهِ عليه السلام وعِندَهُ جَماعَةٌ مِن مَواليهِ، فَجَرى ذِكرُ العَقلِ وَالجَهلِ، فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: اِعرِفُوا العَقلَ وجُندَهُ وَالجَهلَ وجُندَهُ تَهتَدوا.
قالَ سَماعَةُ: فَقُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ، لا نَعرِفُ إلاّ ما عَرَّفتَنا.
فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إنَّ اللّهَ عز و جل خَلَقَ العَقلَ وهُوَ أوَّلُ خَلقٍ مِنَ الرّوحانِيّينَ عَن يَمينِ العَرشِ مِن نورِهِ، فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ لَهُ: أقبِل فَأَقبَلَ ۱؛ فَقالَ اللّهُ تَبارَكَ
وتَعالى: خَلَقتُكَ خَلقًا عَظيمًا وكَرَّمتُكَ عَلى جَميعِ خَلقي. ۲
قالَ: ثُمَّ خَلَقَ الجَهلَ مِنَ البَحرِ الاُجاجِ ظُلمانِيًّا فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ
الكافىـ به نقل از سماعه بن مهران ـ: نزد امام صادق عليه السلام بودم و گروهى از دوستداران ايشان در آن جا حضور داشتند. سخن از خرد و نادانى به ميان آمد. امام صادق عليه السلامفرمود: «خرد و سپاهيانش و نادانى و سپاهيانش را بشناسيد تا هدايت يابيد». ۴
گفتم: جانم به فدايت! نمى دانيم، جز آنچه شما ما را بر آن آگاه ساخته ايد.
آن گاه امام صادق عليه السلام فرمود: «خداوند، خرد را كه نخستين آفريده روحانى است، از سَمت راست عرش، از نور خود بيافريد. آن گاه بدو فرمود: باز گرد. پس برگشت. سپس به او گفت: روى آور. پس روى آورد. ۵ سپس خداوند
متعال فرمود: تو را آفريدم، آفريدنى بزرگ وتو را برهمه مخلوقاتم گرامى داشتم». ۶
سپس [خداوند،] نادانى را از درياى شور و ظلمانى بيافريد و به او گفت: باز گرد. پس برگشت. سپس
۱.شرح المولى محمّد صالح المازندراني هذا الحديث بما يلي: «فقال له: أدبر فأدبر»: أمره بالهبوط من عالم الملكوت والنور إلى عالم الظلمات والشرور والتوجّه إلى ما يلايمه من المشتهيات والنظر إلى ما فيه هواه من المستلذّات، فهبط لما في ذلك من مصلحة وهي ابتلاء العباد ونظام البلاد وعمارة الأرض، إذ لولا ذلك لكان النّاس بمنزلة الملائكة عارين عن حلية التناكح والتناسل والزراعة وتعمير الأرض، وبطل الغرض المطلوب من هذا النوع من الخلق، وبطل خلافة الأرض، ولزم من ذلك بطلان الثواب والعقاب وعدم انكشاف صفات الباري وانجلاء حقائقها وآثارها، مثل العدالة والانتقام والجبّاريّة والقهّاريّة والعفو والغفران وغيرها.
۲.ثمّ قال له: أقبل فلم يقبل»: أمره بعد الإدبار بالإقبال إليه تعالى والرجوع إلى ما لديه من المقامات العليّة والكرامات الرفيعة التي لا يتيسّر الوصول إليها إلاّ بالانتقال من طور أخسّ إلى طور أشرف، ومن حالة أدنى إلى حالة أعلى، ومن نشأة فانية إلى نشأة باقية، وهكذا من حال إلى حال ومن كمال إلى كمال حتّى يبلغ إلى غاية مشاهدة جلال اللّه ونهاية ملاحظة أنوار اللّه ويرتع في جنّة عالية قطوفها دانية، فأبى السلوك في سبيل الرشاد والتقيّد بربقة الانقياد والتمسّك بلوازم الوعظ والنصيحة والانقلاع عن الأفعال القبيحة، كلّ ذلك لشدّة احتجابه بحجاب الظلمات وانغماسه في بحار ذمائم الصفات؛ لتوهّمه أنّ تلك الذمائم الخاسرة والصفات الظاهرة والمشتهيات الحاضرة كمال له، فاغترَّ بها أو افتخر وأخذها بضاعة له واستكبر (شرح اُصول الكافي، كتاب العقل والجهل: ص 268).
وصدر أخيرًا عن مؤسّسة التنظيم والنشر لآثار الإمام الخميني قدس سره في هذا المجال كتاب «شرح حديث جنود العقل والجهل» للسيّد الإمام قدس سرهفراجع.
۳.الكافي: ج 1 ص 21 ح 14، علل الشرائع: ص 113 ح 10، تحف العقول: ص 400 كلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج 1 ص 109 ح 7.
۴.امام خمينى رحمه الله، كتابى با عنوان شرح حديث جنود عقل و جهل نگاشته كه از سوى مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى رحمه الله به چاپ رسيده است.
۵.ملاّ صالح مازندرانى در شرح اين حديث نوشته است: «خداوند، خرد را فرمان داد تا از عالَم ملكوت و نورانى به دنياى تاريكى ها و شرور فرود آيد و به خواستنى هايى كه سازگار با اوست، توجّه كند و در لذّت هاى مطابق ميلش، درنگ نمايد. سپس خرد، از آن رو كه مصلحتش در آن بود، فرود آمد. آن مصلحت، عبارت است از: آزمودن بندگان، سامان بخشى به شهرها و آبادانى زمين.
۶.گر چنين نبود، مردم به سانِ فرشتگان، از ازدواج و تكثير نسل، كشاورزى و آبادانى زمين، دست مى شُستند و انگيزه آفرينشِ اين دسته از موجودات، از ميان مى رفت، چنان كه جانشينى [اش در]زمين، زائل مى شد، و نظام پاداش و كيفر نيز به هم مى ريخت و صفات خداوندى و حقيقت و آثارش (چون: عدالت، انتقام، جباريّت، قهاريّت، عفو و بخشش و مانند آن) آشكار نمى گشت».
وى در تفسير «پس بدو گفت: روى آور. پس رو نياورد»، مى گويد: «خداوند، او را پس از برگشتن، به رو آوردن و بازگشت به مقامات برتر و كرامت هاى بلند ـ كه دستيابى بدانها جز با تحوّل و دگرگونى از صورت پست به صورت برتر و از حالت پايين تر به حالت بالاتر و از دنياى فانى به دنياى پايدار، ممكن نيست ـ فرمان داد، چنان كه او را به سير و سلوك و پيمودن راه كمال تا مشاهده جلال خداوندى و ديدن انوار الهى و گشت و گذار در بهشت برين، فرمان داد؛ او از پيمودن راه رشد و گردن نهادن به بندگى و استفاده از پند و نصيحت و دورى جُستن از رفتار زشت، سر باز زد؛ زيرا در حجاب هاى ظلمانى، پنهان بود و در درياى بدى ها فرو رفته بود، با اين گمان كه اين لذّت هاى ظاهرى و خصلت هاى زشت كمال اوست. از اين رو، بدان مغرور شد و فخرفروشى كرد و آن را دست مايه بزرگى طلبى قرار داد» (شرح اصول كافى، كتاب العقل و الجهل، ص 268. همچنين، ر. ك: شرح حديث جنود عقل و جهل).
الإمام الكاظم عليه السلامـ في وَصِيَّتِهِ لِهِشامٍ ـ: يا هِشامُ، إنَّ ضَوءَ الجَسَدِ في عَينِهِ، فَإِن كانَ البَصَرُ مُضيئًا اِستَضاءَ الجَسَدُ كُلُّهُ. وإنَّ ضَوءَ الرّوحِ العَقلُ، فَإِذا كانَ العَبدُ عاقِلاً كانَ عالِمًا بِرَبِّهِ، وإذا كانَ عالِمًا بِرَبِّهِ أبصَرَ دينَهُ. وإن كانَ جاهِلاً بِرَبِّهِ لَم يَقُم لَهُ دينٌ. وكَما لا يَقومُ الجَسَدُ إلاّ بِالنَّفسِ الحَيِّةِ فَكَذلِكَ لا يَقومُ الدّينُ إلاّ بِالنِّيَّةِ الصّادِقَةِ، ولا تَثبُتُ النِّيَّةُ الصّادِقَةُ إلاّ بِالعَقلِ. ۱
امام كاظم عليه السلامـ در سفارش به هشام ـ: اى هشام! روشنايى بدن، در چشم است، كه اگر چشمْ نورانى باشد، بدنْ روشنايى خواهد داشت؛ و روشنى روح، به خرد است، كه اگر بنده اى خردمند باشد، به پروردگار، آگاه خواهد بود، و آن كه به پروردگار، آگاه باشد، در دينش بينا مى شود، و هر كس به خداوند، ناآگاه باشد، دينش استوار نخواهد بود.
همان گونه كه قوام بدن، به جانِ زنده است، قوام دين نيز به نيّت هاى پاك است و نيّت پاك هم، جز با خرد، حاصل نمى گردد.
۱.تحف العقول: ص 396، بحار الأنوار: ج 1 ص 153 ح 30.
عنه عليهالسلام: صُحبَةُ الوَلِيِّ اللَّبيبِ حَياةُ الرّوحِ. ۱
امام على عليهالسلام: همنشينى با دوست خردمند، حيات جان است.
۱.غرر الحكم: ح 5842، عيون الحكم والمواعظ: ص 301 ح 5348.
عنه عليه السلام:لَيسَ العِلمُ فِي السَّماءِ فَيُنزَلُ إلَيكُم، ولا في تُخومِ الأَرضِ فَيُخرَجُ لَكُم، ولكِنَّ العِلمَ مَجبولٌ في قُلوبِكُم، تَأَدَّبوا بِآدابِ الرّوحانِيّينَ يَظهَر لَكُم ۱.
امام على عليه السلام:دانش نه در آسمان است كه بر شما فرود آيد و نه در زير زمين تا برايتان بيرون آيد؛ بلكه دانش در دلهايتان سرشته شده است. به آداب روحانيان متأدّب شويد تا برايتان آشكار گردد.
۱.قرّة العيون للفيض الكاشاني: 439، ولم نجده في المصادر الأوّلية.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلعوامل تقویت عقل +3 مورد دیگر
عنه عليه السلامـ في صِفَةِ مَن يَحفَظُ اللّهُ بِهِم حُجَجَهُ وبَيِّناتِهِـ: هَجَمَ بِهِمُ العِلمُ عَلى حَقيقَةِ البَصيرَةِ، وباشَروا روحَ اليَقينِ، واستَلانوا مَا استَعوَرَهُ المُترَفونَ، وأنِسوا بِمَا استَوحَشَ مِنهُ الجاهِلونَ، وصَحِبُوا الدُّنيا بِأَبدانٍ أرواحُها مُعَلَّقَةٌ بِالمَحَلِّ الأَعلى. اُولئِكَ خُلَفاءُ اللّهِ في أرضِهِ، والدُّعاةُ إلى دينِهِ. آهِ آهِ شَوقًا إلى رُؤيَتِهِم ۱.
امام على عليه السلام:ـ در توصيف آنان كه خداوند حجتها و نشانه هايش را به واسطه ايشان نگاه مى داردـ: دانش، آنان را به نهايت بصيرت رسانده است و به روح يقين رسيده اند. آنچه را نازپروردگان دشوار ديده اند، براحتى پذيرفته اند و بدان چه نادانان از آن رميده اند، انس گرفته اند. با كالبدهايشان با دنيا همراه گشته اند و جانهايشان از ملأ اعلى آويخته است. اينان جانشينان خداوند در زمين و دعوتگران به دينش هستند. وه كه چه مشتاق ديدار آنانم!
۱.نهج البلاغة: الحكمة 147.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلعوامل تقویت عقل +3 مورد دیگر
لقمان عليه السلام:يا بُنَيَّ، النّاسُ ثَلاثَةُ أثلاثٍ: ثُلُثٌ للّهِِ، وثُلُثٌ لِنَفسِهِ، وثُلُثٌ لِلدّودِ، فَأَمّا ما هُوَ للّهِِ فَروحُهُ، وأمّا ما هُوَ لِنَفسِهِ فَعِلمُهُ، وأمّا ما هُوَ لِلدّودِ فَجِسمُهُ ۱.
لقمان حكيم عليه السلام:اى پسركم! انسان سه بخش است: يك سوم براى خدا و يك سوم براى خود و يك سوم براى كِرمها است. امّا آنچه براى خداست، روح اوست و آنچه از آنِ خود اوست، دانش اوست و آنچه براى كِرمهاست، تن اوست.
۱.المواعظ العدديّة: 186.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلعوامل تقویت عقل +4 مورد دیگر
عنه عليه السلام:العَقلُ رائِدُ الرّوحِ وَالعِلمُ رائِدُ العَقلِ ۱.
امام على عليه السلام:خرد راهنماى روح است و دانش راهنماى خرد.
۱.كفاية الأثر: 240.
عنه عليه السلام:الرّوحُ عِمادُ الدّينِ، والعِلمُ عِمادُ الرّوحِ، والبَيانُ عِمادُ العِلم ۱.
امام باقر عليه السلام:روح، ستون دين و دانش، ستون روح و بيان، ستون دانش است.
۱.الاختصاص: 245.
عنه عليه السلامـ لِكُمَيلٍ في ذِكرِ أوصافِ حُجَجِ اللّهِ عَلَى الخَلقِـ: هَجَمَ بِهِمُ العِلمُ عَلى حَقائِقِ الإِيمانِ، فَاستَلانوا روحَ اليَقينِ، فَأَنِسوا بِمَا استَوحَشَ مِنهُ الجاهِلونَ، واستَلانوا مَا استَوعَرَهُ المُترَفونَ، صَحِبُوا الدُّنيا بِأَبدانٍ أرواحُها مُعَلَّقَةٌ بِالمَحَلِّ الأَعلى. اُولئِكَ خُلَفاءُ اللّهِ في أرضِهِ، وحُجَجُهُ عَلى عِبادِهِ، والدُّعاةُ إلى دينِهِ، هاهِ هاهِ شَوقًا إلى رُؤيَتِهِم! ۱
امام على عليه السلامـ [خطاب] به كميل در توصيف حجتهاى خدا بر خلقـ: دانش، آنان را به حقايق ايمان رسانده است، پس با روح يقين درآميخته اند و بدان چه نادانان از آن رميده اند، انس يافته اند و آنچه را راحت طلبان دشوار يافته اند، به آسانى گرفته اند و با پيكرهاى خود همدم دنيايند؛ ولى جانهايشان به جهان برتر آويخته است. آنانند جانشينان خدا در زمينش و حجتهاى او بر بندگانش و مناديان دينش. وه چه مشتاق ديدار آنهايم.
۱.الإرشاد: 1 / 228، الخصال: 186 / 257، كمال الدين: 291، تحف العقول: 171، نهج البلاغة: الحكمة 147 كلّها عن كميل بن زياد النخعي؛ عيون الأخبار لابن قتيبة: 2 / 355 كلّها نحوه.
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّ اللّهَ تَبارَكَ وتَعالى خَلَقَ العَقلَ مِن نورٍ مَخزونٍ مَكنونٍ في سابِقِ عِلمِهِ الَّذي لَم يَطَّلِع عَلَيهِ نَبِيٌّ مُرسَلٌ ولا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ، فَجَعَلَ العِلمَ نَفسَهُ، والفَهمَ روحَهُ، والزُّهدَ رَأسَهُ، والحَياءَ عَينَيهِ، والحِكمَةَ لِسانَهُ، والرَّأفَةَ فَمَهُ، والرَّحمَةَ قَلبَهُ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند تبارك و تعالى، عقل را از نور اندوخته و نهفته در علم سابق خود آفريد؛ نورى كه نه پيامبرى مرسل و نه فرشته اى مقرّب بر آن آگاه نشده است. پس دانش را جان و فهم را روح و زهد را، سر و شرم را، ديدگان و حكمت را زبان و رأفت را، دهان و رحمت را، دل آن قرار داد.
۱.معاني الأخبار: 312 / 1، الخصال: 427 / 4 كلاهما عن يزيد بن الحسن عن الإمام الكاظم عن آبائه عليهم السلام، روضة الواعظين: 7 وفيهما «همّه» بدل «فمه» وفي الأخير «وجهه» بدل «روحه»، مشكاة الأنوار: 250 وفيه «همّته» بدل «فمه».
عنه عليه السلام:رَوِّحوا أنفُسَكُم بِبَديعِ الحِكمَةِ، فَإِنَّها تَكِلُّ كَما تَكِلُّ الأَبدانُ ۱.
امام على عليه السلام:جانهايتان را با تازه هاى حكمت استراحت دهيد كه آنها نيز همچون كالبدها خسته مى شوند.
۱.الكافي: 1 / 48 / 1 عن حفص بن البختري رفعه.
عنه عليه السلام:تَبِعَ حَكيمٌ حَكيمًا سَبعَمِائَةِ فَرسَخٍ في سَبعِ كَلِماتٍ، فَلَمّا لَحِقَ بِهِ قالَ لَهُ: يا هذا، ما أرفَعُ مِنَ السَّماءِ، وأوسَعُ مِنَ الأَرضِ، وأغنى مِنَ البَحرِ، وأقسى مِنَ الحَجَرِ، وأشَدُّ حَرارَةً مِنَ النّارِ، وأشَدُّ بَردًا مِنَ الزَّمهَريرِ، وأثقَلُ مِنَ الجِبالِ الرّاسِياتِ؟ فَقالَ لَهُ: يا هذا، الحَقُّ أرفَعُ مِنَ السَّماءِ، والعَدلُ أوسَعُ مِنَ الأَرضِ، وغِنَى النَّفسِ أغنى مِنَ البَحرِ، وقَلبُ الكافِرِ أقسى مِنَ الحَجَرِ، والحَريصُ الجَشِعُ أشَدُّ حَرارَةً مِنَ النّارِ، واليَأسُ مِن رَوحِ اللّهِ أشَدُّ بَردًا مِنَ الزَّمهَريرِ، والبُهتانُ عَلَى البَريءِ أثقَلُ مِنَ الجِبالِ الرّاسِياتِ ۱.
امام صادق عليه السلام:حكيمى، حكيمى را براى هفت سخن، هفت صد فرسنگ دنبال كرد و آنگاه كه به او رسيد بدو گفت: اى فلان! بلندتر از آسمان و گسترده تر از زمين و توانگرتر از دريا و سخت تر از سنگ و سوزنده تر از آتش و سردتر از زمهرير و سنگين تر از كوههاى برافراشته چيست؟ حكيم ديگر پاسخ داد: اى فلان! حقّ بلندتر از آسمان، و عدل گسترده تر از زمين، و بى نيازى نفس توانگرتر از دريا، و دل كافر سخت تر از سنگ، و آزمند پر طمع سوزنده تر از آتش، و نااميدى از رحمت الهى سردتر از زمهرير، و تهمت زدن بر بى گناه سنگين تر از كوههاى برافراشته است.
۱.الخصال: 348 / 21، أمالي الصدوق: 317 / 369 كلاهما عن معاوية بن وهب، معاني الأخبار: 177 / 1 عن محمّد بن وهب، الاختصاص: 247 عن سعد بن عبداللّه عن بعض أصحابه ومن دون نقله عن معصوم، جامع الأحاديث للقمّي: 227.
عنه عليه السلام:سَفَهُكَ عَلى مَن في دَرَجَتِكَ نِقارٌ كَنِقارِ الدّيكَينِ، وهِراشٌ كَهِراشِ الكَلبَينِ، ولَن يَفتَرِقا إلاّ مَجروحَينِ أو مَفضوحَينِ، ولَيسَ ذلِكَ فِعلَ الحُكَماءِ ولا سُنَّةَ العُقَلاءِ، ولَعَلَّهُ أن يَحلُمَ عَنكَ فَيَكونَ أوزَنَ مِنكَ وأكرَمَ، وأنتَ أنقَصَ مِنهُ وألأَم ۱.
امام على عليه السلام:سفاهت با همطرازت، چون ستيز دو خروس با هم و به هم پريدن دو سگ است كه جز زخم خورده يا رسوا شده از هم جدا نمى گردند و اين نه كار حكيمان است و نه روش خردمندان. شايد كه وى با تو بردبارى كند و در نتيجه از تو سنگين تر و بزرگوارتر شود و تو از او كاهيده و نكوهيده تر گردى.
۱.غرر الحكم: 5647
الإمام عليّ عليه السلامـ فِي الدُّعاءـ: إلهي هَب لي كَمالَ الإنقِطاعِ إلَيكَ، وأنِر أبصارَ قُلوبِنا بِضِياءِ نَظَرِها إلَيكَ، حَتّى تَخرِقَ أبصارُ القُلوبِ حُجُبَ النّورِ، فَتَصِلَ إلى مَعدِنِ العَظَمَةِ، وتَصيرَ أرواحُنا مُعَلَّقَةً بِعِزِّ قُدسِكَ ۱.
امام على عليه السلامـ در دعاـ: خداى من! به من كمال گسستن از هر چيز به سوى خودت را، ببخش و چشمهاى دلمان را با نور نگريستن به تو روشنى بخش، تا ديدگان دلها، حجابهاى نور را بدرد و به معدن عظمت بپيوندد و روحهاى ما به عزّت قدست بياويزد.
۱.إقبال الأعمال: 3 / 299 عن ابن خالويه الحسين بن محمّد مرسلاً.
نمایش ۱ تا ۲۰ از ۱٬۲۷۸