فیلترها
نتایج جستجو برای «تکبر»: ۸۵۴ حدیث
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ اللّهَ عز و جل خَلَقَ العَقلَ وهُوَ أوَّلُ خَلقٍ مِنَ الرّوحانِيّينَ عَن يَمينِ العَرشِ مِن نورِهِ، فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ، ثُمَّ قالَ لَهُ: أقبِل فَأَقبَلَ، فَقالَ اللّهُ تَبارَكَ وتَعالى: خَلَقتُكَ خَلقًا عَظيمًا وكَرَّمتُكَ عَلى جَميـعِ خَلقـي.
ثُمَّ خَلَقَ الجَهلَ مِنَ البَحرِ الاُجاجِ ظُلمانِيًّا فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ لَهُ: أقبِل فَلَم يُقبِل، فَقالَ لَهُ: اِستَكبَرتَ، فَلَعَنَهُ. ۱
امام صادق عليه السلام: خداوند، خرد راـ كه نخستين آفريده روحانىِ او در سَمت راست عرش است ـامام صادق عليه السلام: خداوند، خرد را از نور خود آفريد. آن گاه بدو گفت: «پشت كن». او نيز پشت كرد. پس فرمود: «روى آور». خرد، روى آورد. پس از آن، خداوند متعال فرمود: «تو را بزرگ آفريدم و بر تمام آفريده هايم ارجمند داشتم».
پس از آن، جهل (نادانى) را از درياى شور و تاريك، خلق كرد و بدان فرمود: «پشت كن». او نيز پشت كرد. پس فرمود: «روى آور». او رو نياورد. پس به جهل فرمود: «گردنكشى كردى». آن گاه او را لعنت كرد. ۲
۱.الكافي: ج 1 ص 21 ح 14، الخصال: ص 589 ح 13، علل الشرائع: ص 114 ح 10، المحاسن: ج 1 ص 311 ح 620، مشكاة الأنوار: ص 441 ح 1485 وليس فيه «من البحر الاُجاج ظلمانيًّا» وكلّها عن سماعة بن مهران، بحار الأنوار: ج 1 ص 109 ح 7.
۲.در ملاقاتى كه در تاريخ 26 / 8 / 1379 با آية اللّه محمّد تقى بهجت داشتم، ايشان ضمن اشاره به اين كه برخى از روايات، نياز به سند ندارند و قوّت متن آنها گواه حُجّيت آنهاست، فرمودند: مثل روايتى كه درباره خلقت عقل نقل شده و من بدان يقين دارم و در كتب متأخّرين ديده ام؛ ولى يادم نيست كجا ديده ام. متن حديث اين است:
لمّا خلقُ اللّه العقل، قال له أقبل فأقبل فقال له من أنا ومن أنت؟ قال: أنا أنا و أنت أنت!، ثمّ قال له: أدبر فأدبر فقال له: من أنا ومن أنت؟ قال أنا العبد الذليل وأنت الربّ الجليل.
وقتى خداوند، خرد را آفريد، به وى فرمود: «بيا». پس آمد. آن گاه فرمود: «من كيستم و تو كيستى؟». گفت: من منم و تو تو! آن گاه به وى فرمود: «پشت كن». او نيز پشت كرد. آن گاه به وى فرمود: «من كيستم و تو كيستى؟». گفت: من بنده خوارم و تو پروردگار بزرگ هستى.
وقتى عقل در مقابل نور قرار مى گيرد، احساس مى كند كه خود، چيزى است. نمى داند او آينه دار نور حق ـ تعالى ـ است و خود، چيزى ندارد و لذا مى گويد: «من منم، و تو تو!»؛ امّا وقتى ادبار كرد، در تاريكى محض قرار مى گيرد و مى فهمد كه هيچ ندارد. از اين رو مى گويد: «أنا العبد الذليل و أنت الربّ الجليل».
بعد اضافه فرمودند: «آيا اين روايت، احتياج به سند دارد؟! اين، توحيد و ارشاد به حكم عقل است».
همچنين از اين جانب خواستند كه منبع اين روايت را پيدا كنم؛ ليكن به رغم تلاش هاى فراوان، تاكنون مصدرى براى آن يافت نشده است، نه از كتب قدما و نه از كتب متأخّران. (رى شهرى)
الكافي عن سماعة بن مهران:كُنتُ عِندَ أبي عَبدِاللّهِ عليه السلام وعِندَهُ جَماعَةٌ مِن مَواليهِ، فَجَرى ذِكرُ العَقلِ وَالجَهلِ، فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: اِعرِفُوا العَقلَ وجُندَهُ وَالجَهلَ وجُندَهُ تَهتَدوا.
قالَ سَماعَةُ: فَقُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ، لا نَعرِفُ إلاّ ما عَرَّفتَنا.
فَقالَ أبو عَبدِاللّهِ عليه السلام: إنَّ اللّهَ عز و جل خَلَقَ العَقلَ وهُوَ أوَّلُ خَلقٍ مِنَ الرّوحانِيّينَ عَن يَمينِ العَرشِ مِن نورِهِ، فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ لَهُ: أقبِل فَأَقبَلَ ۱؛ فَقالَ اللّهُ تَبارَكَ
وتَعالى: خَلَقتُكَ خَلقًا عَظيمًا وكَرَّمتُكَ عَلى جَميعِ خَلقي. ۲
قالَ: ثُمَّ خَلَقَ الجَهلَ مِنَ البَحرِ الاُجاجِ ظُلمانِيًّا فَقالَ لَهُ: أدبِر فَأَدبَرَ؛ ثُمَّ قالَ
الكافىـ به نقل از سماعه بن مهران ـ: نزد امام صادق عليه السلام بودم و گروهى از دوستداران ايشان در آن جا حضور داشتند. سخن از خرد و نادانى به ميان آمد. امام صادق عليه السلامفرمود: «خرد و سپاهيانش و نادانى و سپاهيانش را بشناسيد تا هدايت يابيد». ۴
گفتم: جانم به فدايت! نمى دانيم، جز آنچه شما ما را بر آن آگاه ساخته ايد.
آن گاه امام صادق عليه السلام فرمود: «خداوند، خرد را كه نخستين آفريده روحانى است، از سَمت راست عرش، از نور خود بيافريد. آن گاه بدو فرمود: باز گرد. پس برگشت. سپس به او گفت: روى آور. پس روى آورد. ۵ سپس خداوند
متعال فرمود: تو را آفريدم، آفريدنى بزرگ وتو را برهمه مخلوقاتم گرامى داشتم». ۶
سپس [خداوند،] نادانى را از درياى شور و ظلمانى بيافريد و به او گفت: باز گرد. پس برگشت. سپس
۱.شرح المولى محمّد صالح المازندراني هذا الحديث بما يلي: «فقال له: أدبر فأدبر»: أمره بالهبوط من عالم الملكوت والنور إلى عالم الظلمات والشرور والتوجّه إلى ما يلايمه من المشتهيات والنظر إلى ما فيه هواه من المستلذّات، فهبط لما في ذلك من مصلحة وهي ابتلاء العباد ونظام البلاد وعمارة الأرض، إذ لولا ذلك لكان النّاس بمنزلة الملائكة عارين عن حلية التناكح والتناسل والزراعة وتعمير الأرض، وبطل الغرض المطلوب من هذا النوع من الخلق، وبطل خلافة الأرض، ولزم من ذلك بطلان الثواب والعقاب وعدم انكشاف صفات الباري وانجلاء حقائقها وآثارها، مثل العدالة والانتقام والجبّاريّة والقهّاريّة والعفو والغفران وغيرها.
۲.ثمّ قال له: أقبل فلم يقبل»: أمره بعد الإدبار بالإقبال إليه تعالى والرجوع إلى ما لديه من المقامات العليّة والكرامات الرفيعة التي لا يتيسّر الوصول إليها إلاّ بالانتقال من طور أخسّ إلى طور أشرف، ومن حالة أدنى إلى حالة أعلى، ومن نشأة فانية إلى نشأة باقية، وهكذا من حال إلى حال ومن كمال إلى كمال حتّى يبلغ إلى غاية مشاهدة جلال اللّه ونهاية ملاحظة أنوار اللّه ويرتع في جنّة عالية قطوفها دانية، فأبى السلوك في سبيل الرشاد والتقيّد بربقة الانقياد والتمسّك بلوازم الوعظ والنصيحة والانقلاع عن الأفعال القبيحة، كلّ ذلك لشدّة احتجابه بحجاب الظلمات وانغماسه في بحار ذمائم الصفات؛ لتوهّمه أنّ تلك الذمائم الخاسرة والصفات الظاهرة والمشتهيات الحاضرة كمال له، فاغترَّ بها أو افتخر وأخذها بضاعة له واستكبر (شرح اُصول الكافي، كتاب العقل والجهل: ص 268).
وصدر أخيرًا عن مؤسّسة التنظيم والنشر لآثار الإمام الخميني قدس سره في هذا المجال كتاب «شرح حديث جنود العقل والجهل» للسيّد الإمام قدس سرهفراجع.
۳.الكافي: ج 1 ص 21 ح 14، علل الشرائع: ص 113 ح 10، تحف العقول: ص 400 كلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج 1 ص 109 ح 7.
۴.امام خمينى رحمه الله، كتابى با عنوان شرح حديث جنود عقل و جهل نگاشته كه از سوى مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى رحمه الله به چاپ رسيده است.
۵.ملاّ صالح مازندرانى در شرح اين حديث نوشته است: «خداوند، خرد را فرمان داد تا از عالَم ملكوت و نورانى به دنياى تاريكى ها و شرور فرود آيد و به خواستنى هايى كه سازگار با اوست، توجّه كند و در لذّت هاى مطابق ميلش، درنگ نمايد. سپس خرد، از آن رو كه مصلحتش در آن بود، فرود آمد. آن مصلحت، عبارت است از: آزمودن بندگان، سامان بخشى به شهرها و آبادانى زمين.
۶.گر چنين نبود، مردم به سانِ فرشتگان، از ازدواج و تكثير نسل، كشاورزى و آبادانى زمين، دست مى شُستند و انگيزه آفرينشِ اين دسته از موجودات، از ميان مى رفت، چنان كه جانشينى [اش در]زمين، زائل مى شد، و نظام پاداش و كيفر نيز به هم مى ريخت و صفات خداوندى و حقيقت و آثارش (چون: عدالت، انتقام، جباريّت، قهاريّت، عفو و بخشش و مانند آن) آشكار نمى گشت».
وى در تفسير «پس بدو گفت: روى آور. پس رو نياورد»، مى گويد: «خداوند، او را پس از برگشتن، به رو آوردن و بازگشت به مقامات برتر و كرامت هاى بلند ـ كه دستيابى بدانها جز با تحوّل و دگرگونى از صورت پست به صورت برتر و از حالت پايين تر به حالت بالاتر و از دنياى فانى به دنياى پايدار، ممكن نيست ـ فرمان داد، چنان كه او را به سير و سلوك و پيمودن راه كمال تا مشاهده جلال خداوندى و ديدن انوار الهى و گشت و گذار در بهشت برين، فرمان داد؛ او از پيمودن راه رشد و گردن نهادن به بندگى و استفاده از پند و نصيحت و دورى جُستن از رفتار زشت، سر باز زد؛ زيرا در حجاب هاى ظلمانى، پنهان بود و در درياى بدى ها فرو رفته بود، با اين گمان كه اين لذّت هاى ظاهرى و خصلت هاى زشت كمال اوست. از اين رو، بدان مغرور شد و فخرفروشى كرد و آن را دست مايه بزرگى طلبى قرار داد» (شرح اصول كافى، كتاب العقل و الجهل، ص 268. همچنين، ر. ك: شرح حديث جنود عقل و جهل).
رُوِيَ أنَّ أربَعَةً مِنَ الرَّهبانِيَّةِ أتَوا عَلِيّا عليه السلام لِيَمتَحِنوهُ، فَقالوا:نَسأَ لُهُ عَن مَعنًى واحِدٍ بِلَفظٍ واحِدٍ، فَإِن أجابَ بِجَوابٍ واحِدٍ فَهُوَ ناقِصٌ، فَدَخَلَ واحِدٌ وقالَ: أجَمعُ المالِ أفضَلُ أم جَمعُ العِلمِ؟ فَقالَ: بَل جَمعُ العِلمِ؛ لِأَنَّ المالَ يَنقُصُ بِالإِنفاقِ والعِلمُ يَزدادُ؛ ثُمَّ دَخَلَ الثّاني فَسَأَ لَهُ مِثلَ ذلِكَ، فَقالَ: بَلِ العِلمِ؛ إذِ العِلمُ يَحفَظُ صاحِبَهُ وصاحِبُ المالِ يَحفَظُ مالَهُ؛ ثُمَّ دَخَلَ الثّالِثُ فَسَأَلَهُ كَذلِكَ، فَقالَ: بَلِ العِلمِ؛ لِأَنَّ مَن جَمَعَ العِلمَ يَزدادُ تَواضُعُهُ، ومَن جَمَعَ المالَ يَزدادُ تَكَبُّرُهُ؛ ثُمَّ دَخَلَ الرّابِعُ وسَأَلَهُ كَذلِكَ، وقالَ: بَلِ العِلمِ؛ لِأَنَّ مَن جَمَعَ العِلمَ يَزدادُ
روايت شده است كه چهار تن از راهبان نزد على عليه السلام آمدند تا او را بيازمايند.گفتند معناى واحدى را با لفظ واحدى از او مى پرسيم، اگر پاسخ واحدى داد، وى ناقص است. يكى از آنها داخل شد و پرسيد: گردآورى مال بهتر است يا گردآورى دانش؟ فرمود: البته گردآورى دانش؛ زيرا مال با دهش، كاهش گيرد ولى دانش، افزايش يابد. فرد دوم وارد شد و همين را پرسيد. حضرت پاسخ داد: البته دانش؛ چرا كه دانش، دارنده اش را نگهدارى مى كند و دارنده مال به نگهدارى مالش مشغول است. آنگاه سومى داخل شد و همين پرسش را كرد. حضرت فرمود: البته دانش؛ زيرا آن كس كه به گردآورى دانش پردازد، فروتنى اش افزون شود و آن كس كه به جمع آورى مال سرگرم شود، تكبرش فزون گردد. آن گاه فرد چهارم وارد شد و همان سؤال را طرح كرد. امام فرمود: البته دانش
۱.المواعظ العدديّة: 221.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعقل و جهلعوامل تقویت عقل +4 مورد دیگر
الإمام الكاظم عليه السلام:إنَّ الزَّرعَ يَنبُتُ فِي السَّهلِ ولا يَنبُتُ فِي الصَّفا، فَكَذلِكَ الحِكمَةُ تَعمُرُ في قَلبِ المُتَواضِعِ ولا تَعمُرُ في قَلبِ المُتَكَبِّرِ الجَبّارِ ۱.
امام كاظم عليه السلام:كشت در دشت هموار مى رويد و نه در سنگلاخ؛ همين گونه حكمت در دل فروتن، آباد و بارور مى شود، نه در دل متكبّر سركش.
۱.تحف العقول: 396 وص 504 عن عيسى عليه السلام، وراجع الكافي: 1 / 37 / 6، منية المريد: 183.
الإمام عليّ عليه السلام:شَرُّ آفاتِ العَقلِ الكِبرُ ۱.
امام على عليه السلام:بدترين آفت خرد، تكبّر است.
۱.غرر الحكم: 5752.
الإمام الباقر عليه السلام:ما دَخَلَ قَلبَ امرِئٍ شَيءٌ مِنَ الكِبرِ إلاّ نَقَصَ مِن عَقلِهِ مِثلَ ما دَخَلَهُ مِن ذلِكَ، قَلَّ ذلِكَ أو كَثُرَ ۱.
امام باقر عليه السلام:ذره اى از تكبّر به درون دل كسى راه نيافت، مگر آنكه به همان اندازه از خردش كم شد؛ اندك باشد يا بسيار.
۱.حلية الأولياء: 3 / 180 عن عمر مولى عفرة.
الإمام عليّ عليه السلام:الكِبرُ مَصيدَةُ إبليسَ العُظمى ۱.
امام على عليه السلام:تكبّر دام بزرگ شيطان است.
۱.غرر الحكم: 1132.
عنه عليه السلام:اللّهَ اللّهَ في عاجِلِ البَغيِ، وآجِلِ وَخامَةِ الظُّلمِ، وسوءِ عاقِبَةِ الكِبرِ، فَإِنَّها مِصيَدَةُ إبليسَ العُظمى، ومَكيدَتُهُ الكُبرى ۱.
امام على عليه السلام:خدا را خدا را درباره سركشى در اين جهان و كيفر ناخوشايند ستم در آن جهان و بد فرجامى تكبّر كه دام بزرگ شيطان و نيرنگ سترگ اوست.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 192.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:آفت دانش تكبّر است.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن تَعَلَّمَ العِلمَ لِلتَّكَبُّرِ ماتَ جاهِلاً، ومَن تَعَلَّمَ لِلقَولِ دونَ العَمَلِ ماتَ مُنافِقًا، ومَن تَعَلَّمَهُ لِلمُناظَرَةِ ماتَ فاسِقًا، ومَن تَعَلَّمَهُ لِكَثرَةِ المالِ ماتَ زِنديقًا، ومَن تَعَلَّمَهُ لِلعَمَلِ ماتَ عارِفًا ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هركس دانش بياموزد تا بزرگى كند، نادان بميرد و هركس تنها براى گفتن و نه عمل كردن فرابگيرد، منافق بميرد و هركس براى مناظره و جدل بياموزد، فاسق بميرد و هركس براى فراوانى ثروت، دانش آموزد، نامسلمان بميرد و هركس براى عمل فراگيرد، عارف بميرد.
۱.المواعظ العدديّة: 262.
عنه صلى الله عليه و آله:لا تَقعُدوا إلاّ إلى عالِمٍ يَدعوكُم مِن ثَلاثٍ إلى ثَلاثٍ: مِنَ الكِبرِ إلَى التَّواضُعِ، ومِنَ المُداهَنَةِ إلَى المُناصَحَةِ، ومِنَ الجَهلِ إلَى العِلم ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نزد دانشمندى منشينيد مگر آنكه از سه چيز به سه چيز ديگر فرا خواند: از تكبّر به فروتنى، از سازشكارى به اندرزگويى و از نادانى به دانش.
۱.تنبيه الخواطر: 2 / 233.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:لا تَجلِسوا عِندَ كُلِّ داعٍ مدعٍ يَدعوكُم مِنَ اليَقينِ إلَى الشَّكِّ، ومِنَ الإِخلاصِ إلَى الرِّياءِ، ومِنَ التَّواضُعِ إلَى التَّكَبُّرِ، ومِنَ النَّصيحَةِ إلَى العَداوَةِ، ومِنَ الزُّهدِ إلَى الرَّغبَةِ. وتَقَرَّبوا مِن عالِمٍ يَدعوكُم مِنَ الكِبرِ إلَى التَّواضُعِ، ومِنَ الرِّياءِ إلَى الإِخلاصِ، ومِنَ الشَّكِّ إلَى اليَقينِ، ومِنَ الرَّغبَةِ إلَى الزُّهدِ، ومِنَ العَداوَةِ إلَى النَّصيحَةِ ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نزد هر مدّعى دعوت گرى كه شما را از يقين به شكّ و از اخلاص به ريا و از فروتنى به تكبّر و از نصيحت به دشمنى و از زهد به رغبت مى خواند، منشينيد و به دانشمندى كه شما را از كبر به فروتنى و از ريا به اخلاص و از شكّ به يقين و از رغبت به زهد و از دشمنى به نصيحت فرا مى خواند، نزديك شويد.
۱.عدّة الداعي: 69، معدن الجواهر: 49، تنبيه الخواطر: 2 / 110 كلاهما نحوه؛ حلية الأولياء: 8 / 72، الفردوس: 5 / 56 / 7449؛ وراجع الاختصاص: 335، أعلام الدين: 272.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام الباقر عليه السلامـ في جَوابِ مَسائِلِ أبي إسحاقَ اللَّيثِيّـ: سَل ولا تَستَنكِف ولا تَستَحيِ؛ فَإِنَّ هذَا العِلمَ لا يَتَعَلَّمُهُ مُستَكبِرٌ ولا مُستَحيٍ ۱.
امام باقر عليه السلامـ در پاسخ به پرسشهاى ابو اسحاق ليثىـ: بپرس و خوددارى مكن و شرم مدار كه اين دانش را نه متكبّر و نه كمرو فرا نمى گيرند.
۱.علل الشرايع: 606 / 81 عن أبي إسحاق الليثي.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
عنه صلى الله عليه و آله:اُطلُبوا مَعَ العِلمِ السَّكينَةَ والحِلمَ، لينوا لِمَن تُعَلِّمونَ ولِمَن تَعَلَّمتُم مِنهُ، ولا تَكونوا مِن جَبابِرَةِ العُلَماءِ فَيَغلِبَ جَهلُكُم عِلمَكُم ۱.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همراه با دانش، آرامش و بردبارى را هم بجوييد. در برابر آنكه به او ياد مى دهيد و آنكه از او ياد مى گيريد، نرمش به خرج دهيد و از دانشمندان متكبّر مباشيد كه نادانيتان به دانشتان چيره گردد.
۱.الفردوس: 1 / 79 / 238 عن أبي هريرة.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:تَواضَعوا لِمَن تَتَعَلَّموا مِنهُ العِلمَ ولِمَن تُعَلِّمونَهُ، ولا تَكونوا مِن جَبابِرَةِ العُلَماءِ فَلا يَقومَ جَهلُكُم بِعِلمِكُم ۱.
امام على عليه السلام:به آنكه مى آموزيد و در برابر آنكه از او فرا مى گيريد، فروتنى كنيد و از دانشمندان متكبّر مباشيد، تا نادانى اتان بر دانايى اتان پيروز نگردد.
۱.غرر الحكم: 4543، مشكاة الأنوار: 138 عن الإمام الصادق عليه السلاموفيه «تَواضَعُوا لِمَن تَتَعلَّمونَ مِنهُ، وتَواضَعُوا لِمَن تَعلَّمُونَ».
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
عنه عليه السلام:لا يَتَعَلَّمُ مَن يَتَكَبَّرُ ۱.
امام على عليه السلام:كسى كه تكبّر مى ورزد، چيزى فرا نمى گيرد.
۱.غرر الحكم: 10586.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام الصادق عليه السلام:تَواضَعوا لِمَن طَلَبتُم مِنهُ العِلمَ، ولا تَكونوا عُلَماءَ جَبّارينَ فَيَذهَبَ باطِلُكُم بِحَقِّكُم ۱.
امام صادق عليه السلام:در برابر آنكه از او دانش مى جوييد، فروتنى كنيد و از دانشمندان متكبّر مباشيد كه باطل شما، حقّتان را ببرد.
۱.الكافي: 1 / 36 / 1 عن معاوية بن وهب، روضة الواعظين: 14، دعائم الإسلام: 1 / 80.
کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عقلی و علمیعلم حکمت و معرفتآداب آموختن +2 مورد دیگر
الإمام عليّ عليه السلام:إنَّ العالِمَ مَن عَرَفَ أنَّ ما يَعلَمُ فيما لايَعلَمُ قَليلٌ، فَعَدَّ نَفسَهُ بِذلِكَ جاهِلاً، فَازدادَ بِما عَرَفَ مِن ذلِكَ في طَلَبِ العِلمِ اجتِهادا، فَما يَزالُ لِلعِلمِ طالِبا، وفيهِ راغِبا، ولَهُ مُستَفيدا، ولِأَهلِهِ خاشِعا مُهتَمّا، ولِلصَّمتِ لازِما، وللخَطَأِ حاذِرا، ومِنهُ مُستَحيِيا. وإن وَرَدَ عَلَيهِ ما لا يَعرِفُ، لَم يُنكِر ذلِكَ لِما قَرَّرَ بِهِ نَفسَهُ مِنَ الجَهالَةِ.
وإنَّ الجاهِلَ مَن عَدَّ نَفسَهُ بِما جَهِلَ مِن مَعرِفَةِ العِلمِ عالِما، وبِرَأيِهِ مُكتَفِيا، فَما يَزالُ لِلعُلَماءِ مُباعِدا، وعَلَيهِم زارِيا، ولِمَن خالَفَهُ مُخَطِّئا، ولِما لَم يَعرِف مِنَ الاُمورِ مُضَلِّلاً، فَإِذا وَرَدَ عَلَيهِ مِنَ الاُمورِ ما لَم يَعرِفهُ،
امام على عليه السلام:دانشور، كسى است كه بداند آموخته هايش در بين ناآموخته هايش كم است و به همين دليل، خويش را نادان بشمارد تا از اين رهگذر، تلاشش در فراگيرى دانش، فزونى گيرد. [اگر چنين باشد،] همواره جوياى دانش خواهد بود و شيفته دانش؛ بهره گير از آن، و بر دانشيان، فروتن و اهتمام ورز خواهد بود؛ پايبند سكوت و بهوش از خطا و از دانش، زندگى جو خواهد گشت و چون خويش را نادان مى پندارد، اگر با چيزى رو در رو شود كه نمى داند، آن را انكار نخواهد كرد.
نادان، كسى است كه به سبب نادانى نسبت به دانش، اندكِ خود را عالم مى شمارد و به نظر خود، بسنده مى كند؛ همواره از دانشوران دورى مى گزيند و آنان را پست مى داند و مخالفان خود را اشتباه كار مى شمارد و هر آنچه را نمى داند، گمراهى مى داند، و اگر با چيزى رو به رو
۱.تحف العقول: 73، بحارالأنوار: 77 / 203 / 1 و ص 221 / 2.
الإقبال:دُعاءٌ آخَرُ إن دَعَوتَ بِهِ أوَّلَ لَيلَةٍ في شَهرِ الصِّيامِ فَقَدِّم لَفظَ: «لَيلَتي هذِهِ» عَلى «يَومي هذا»، وإن دَعَوتَ بِهِ أوَّلَ يَومٍ مِنَ الشَّهرِ فَادعُ بِاللَّفظَةِ الَّتي يَأتي فيهِ، وَالَّذي رَجَحَ في خاطِري أنَّ الدُّعاءَ بِهِ في أوَّلِ يَومٍ مِنهُ. رَوَيناهُ بِإِسنادِنا إلى أبي مُحَمَّدٍ هارونَ بنِ موسَى التَّلَّعُكبَرِيِّ، بِإِسنادِهِ إلى أبي عَبدِ اللّهِ عليه السلامقالَ: يَقولُ عِندَ حُضورِ شَهرِ رَمَضانَ:
اللّهُمَّ هذا شَهرُ رَمَضانَ المُبارَكُ الَّذي أنزَلتَ فيهِ القُرآنَ وجَعَلتَهُ هُدىً لِلنّاسِ وبَيِّناتٍ مِنَ الهُدى وَالفُرقانِ قَد حَضَرَ، فَسَلِّمنا فيهِ وسَلِّمهُ لَنا وتَسَلَّمهُ مِنّا في
يُسرٍ مِنكَ وعافِيَةٍ.
وأسأَلُكَ اللّهُمَّ أن تَغفِرَ لي في
الإقبال [سيّد ابن طاووس گويد]:دعاى ديگرى است كه اگر در شب اوّل ماهِ روزه خواندى، لفظِ «امشبم» را بر «امروزم» مقدّم بدار و اگر در نخستين روز از ماه خواندى، به همان لفظى بخوان كه در دعا آمده است. آنچه در نظر من برتر است، اين است كه اين دعا در اوّلين روز ماه رمضان خوانده شود. اين دعا را با سند خود به ابو محمّد هارون بن موسى تَلَّعُكبرى و با سندش به امام صادق عليه السلام، روايت كرده ايم كه فرمود: «چون ماه رمضان فرا رسد، مى گويى:
خداوندا! اين ماه مبارك رمضان، كه در آن قرآن را فرو فرستاده اى و آن را مايه هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان قرار داده اى، فرا رسيده است. پس، ما را در آن و آن را براى ما سلامت بدار و آن را همراه با آسانى و عافيت از سوى خودت، از ما دريافت كن!
خداوندا! از
۱.الإقبال: ج 1 ص 119، بحار الأنوار: ج 97 ص 326 ح 1.
کلیدواژه‌ها روزهحکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاهحکمت های عبادیدعاهای آمادگی برای میهمانی خدا +2 مورد دیگر
الإقبال عن أبي عمرو محمّد بن محمّد بن نصر السكوني:سَأَلتُ أبا بَكرٍ أحمَدَ بنَ مُحَمَّدِ بنِ عُثمانَ البَغدادِيَّ أن يُخرِجَ إلَيَّ أدعِيَةَ شَهرِ رَمَضانَ الَّتي كانَ عَمُّهُ أبو جَعفَرٍ مُحَمَّدُ بنُ عُثمانَ بنِ السَّعيدِ العَمرِيُّ يَدعو بِها، فَأَخرَجَ إلَيَّ دَفتَرا مُجَلَّدا بِأَحمَرَ، فَنَسَختُ مِنهُ أدعِيَةً كَثيرَةً، وكانَ مِن جُملَتِها:
وتَدعو بِهذَا الدُّعاءِ في كُلِّ لَيلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ؛ فَإِنَّ الدُّعاءَ في هذَا الشَّهرِ تَسمَعُهُ المَلائِكَةُ وتَستَغفِرُ لِصاحِبِهِ، وهُوَ:
اللّهُمَّ إنّي أفتَتِحُ الثَّناءَ بِحَمدِكَ وأنتَ مُسَدِّدٌ لِلصَّوابِ بِمَنِّكَ، وأيقَنتُ أنَّكَ أرحَمُ الرّاحِمينَ في مَوضِعِ العَفوِ وَالرَّحمَةِ، وأشَدُّ المُعاقِبينَ في مَوضِعِ النَّكالِ
الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ :از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم كه از جمله آنها، اين بود: و در هر شب از ماه رمضان، اين دعا را مى خوانى چرا كه فرشتگان دعاهاى ماه رمضان را مى شنوند و براى دعا كنندگان استغفار مى كنند، و آن دعا اين است:
«خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى.
يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى.
۱.الإقبال: ج 1 ص 138، تهذيب الأحكام: ج 3 ص 108، مصباح المتهجّد: ص 577 ح 690.
نمایش ۱ تا ۲۰ از ۸۵۴