حدیث دربارهباب عذاب كسى كه قرآن را حفظ كرده و بعد از آن فراموش نموده
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ؛ وَ أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ جَمِيعاً، عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ يَعْقُوبَ الْأَحْمَرِ، قَالَ:
قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: جُعِلْتُ فِدَاكَ، إِنِّي كُنْتُ قَرَأْتُ الْقُرْآنَ فَتَفَلَّتَ مِنِّي، فَادْعُ اللّهَ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ أَنْ يُعَلِّمَنِيهِ، قَالَ: فَكَأَنَّهُ فَزِعَ لِذلِكَ، فَقَالَ:«عَلَّمَكَ اللّهُ هُوَ وَ إِيَّانَا جَمِيعاً» قَالَ: وَ نَحْنُ نَحْوٌ مِنْ عَشَرَةٍ.
ثُمَّ قَالَ: «السُّورَةُ تَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ قَدْ قَرَأَهَا، ثُمَّ تَرَكَهَا، فَتَأْتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ، وَ تُسَلِّمُ عَلَيْهِ، فَيَقُولُ: مَنْ أَنْتِ؟ فَتَقُولُ: أَنَا سُورَةُ كَذَا وَ كَذَا، فَلَوْ أَنَّكَ تَمَسَّكْتَ بِي، وَ أَخَذْتَ بِي، لَأَنْزَلْتُكَ هذِهِ الدَّرَجَةَ؛ فَعَلَيْكُمْ بِالْقُرْآنِ».
ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ لِيُقَالَ: فُلَانٌ قَارِئٌ، وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ لِيَطْلُبَ بِهِ الدُّنْيَا، وَ لَا خَيْرَ فِي ذلِكَ، وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ لِيَنْتَفِعَ بِهِ فِي صَلَاتِهِ وَ لَيْلِهِ وَ نَهَارِهِ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد و ابو على اشعرى، از محمد بن عبد الجبّار، هر دو، از ابن فضّال، از ابو اسحاق ثعلبه بن ميمون، از يعقوب احمر كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: فداى تو گردم! به درستى كه من قرآن را خوانده بودم. بعد از آن، از من رها شد و آن را فراموش كردم. پس خداى عز و جل را بخوان و دعا كن كه خدا آن را به من تعليم فرمايد. يعقوب گفت كه: گويا آن حضرت به جهت اين امر فزع نمود و ترسيد، و فرمود كه:«خدا آن را به تو و ما، همه تعليم فرمايد»، و گفت كه: ما مقدار ده نفر بوديم. بعد از آن، فرمود كه: «سوره قرآن با شخصى مى باشد (يعنى آن را مى داند)، و حال آنكه آن سوره را خوانده. بعد از آن، آن را فراموش نموده. پس آن سوره در روز قيامت به نزد او مى آيد، در بهترين صورتى، و بر او سلام مى كند. پس آن شخص مى گويد كه: تو كيستى؟ مى گويد كه: من فلان سوره ام؛ پس اگر به من چنگ در زده بودى و مرا از دست نمى دادى و فراموش نمى كردى و به من عمل مى نمودى، تو را در اين درجه فرود مى آوردم. پس بر شما باد به قرآن و مستمسّك شدن به آن». بعد از آن فرمود: «به درستى كه از جمله مردمان كسى هست كه قرآن را مى خواند، از براى آنكه گفته شود كه فلانى قارى است، و از جمله ايشان كسى هست كه قرآن را مى خواند، از براى آنكه به آن، دنيا را طلب كند، و در اين دو طايفه هيچ خوبى نيست، و از جمله ايشان كسى هست كه قرآن را مى خواند، از براى آنكه به آن منتفع شود در نماز، در شب و روز خويش».