تفسير مردانگى

امام على عليه السلام:مردانگى، به اندازه شرافت نفْس (بزرگوارى) بستگى دارد.

امام على عليه السلام:مردانگىِ مرد، به اندازه خردمندى اوست.

امام صادق عليه السلام:مردانگىِ مرد درباره خودش، نسبى است براى بازماندگان و قبيله او.

كنز العمّال:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ به مردى از قبيله ثقيف ـ فرمود: اى مرد ثقفى! در ميان شما مردانگى به چيست؟ عرض كرد: اى رسول خدا! به انصاف داشتن و اصلاح. حضرت فرمود: در ميان ما نيز چنين است.

تاريخ يعقوبى:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله خطاب به مردى از قبيله ثقيف فرمود: در ميان شما مردانگى به چيست؟ عرض كرد: به درست بودن در دين و بهبود معاش و سخاوت نفْس و خوش خويى. حضرت فرمود: در ميان ما نيز مردانگى همين است.

امام على عليه السلامـ در پاسخ به سؤال: مردانگى چيست؟ ـفرمود: اين كه در نهان كارى نكنى كه آشكارا از انجام آن شرم داشته باشى.

امام على عليه السلام:مردانگى، دادگرى در حكومت است و گذشت در عين داشتن توانايى [بر انتقام] و داشتن حسّ همدردى در زندگى.

امام على عليه السلام:مردانگى، دورى كردن از پستى است.

امام على عليه السلام:مردانگى، وفا كردن به وعده است.

امام على عليه السلام:مردانگى، دورى كردن مرد است از آنچه مايه ننگ اوست و به دست آوردن چيزهايى كه باعث آراستگى اوست.

امام على عليه السلام:مردانگى، رسيدگى به خويشاوندان است.

امام على عليه السلام:مردانگى، بذل احسان است و پذيرايى از ميهمان.

امام على عليه السلام:سخاوت، به اندازه مردانگى بستگى دارد.

امام على عليه السلام:مردانگى، قناعت است و آراستگى (آبرو دارى و شكيبايى در برابر دشوارى ها).

امام على عليه السلام:آراستگى (آبرو دارى و شكيبايى در برابر سختى ها) مروّتى آشكار است.

امام على عليه السلام:هر كه شهوت خود را بميراند، مروّتش را زنده گردانَد.

امام على عليه السلام:ارجمندى مَرد، خرد اوست و مروّت او، خوىِ [خوش] او.

امام على عليه السلام:مردانگى در سه چيز است: پائين انداختن نگاه، پايين آوردن صدا و راه رفتن با اعتدال.

امام على عليه السلام:سه خصلت، مردانگى است: بخشندگى در تنگدستى، تحمّل بى آن كه با خوارى همراه باشد و خويشتندارى از نياز خواهى.

امام على عليه السلام:آيين مردانگى در اين است كه با برادرت براى [وا داشتن او به]طاعت خدا و بازداشتنش از معاصى او مبارزه كنى و اين كه در اين باره (ترك طاعت و ارتكاب معاصى) او را بسيار سرزنش نمايى.

كنز العمّال:امام على عليه السلام به جوانانى از قريش كه درباره مردانگى گفتگو مى كردند برخورد كرد، از آنها سؤال كرد: از چه سخن مى گوييد؟ عرض كردند: از مردانگى. حضرت فرمود: [مردانگى] به انصاف و احسان است.

كنز العمّال:امام على عليه السلام به گروهى كه با يكديگر سخن مى گفتند برخورد كرد و فرمود: چه مى كنيد؟ عرض كردند: درباره مردانگى گفتگو مى كنيم. فرمود: آيا خداوند در كتاب خود پاسخ شما را نداده است، آن جا كه مى فرمايد: «همانا خداوند به عدل و احسان فرمان مى دهد؟» عدل، انصاف است و احسان تفضّل. پس از اين ها ديگر چه چيزى هست؟

امام حسن عليه السلامـ در پاسخ به سؤال معاويه از بزرگوارى و دليرى و مردانگى ـفرمود: امّا بزرگوارى (سخاوت) داوطلب شدن در احسان و نيكى است و دِهش پيش از خواهش و اطعام كردن در قحط سالى. و اما مردانگى آن است كه آدمى دين خود را نگه دارد و خويشتن را از آلودگى حفظ كند و به املاكش رسيدگى كند و حقوق را بپردازد و به همگان سلام گويد.

امام حسن عليه السلامـ در پاسخ به سؤال از مردانگى ـفرمود: حفظ دين و عزّت نفس و نرمش و مداومت بر نيكى و احسان و گزاردن حقوق و دوستى نمودن با مردم است.

امام حسن عليه السلامـ در پاسخ به همان پرسش ـفرمود: آزمندى مرد به دين خود و بهبود بخشيدن به دارايى اش و گزاردن حقوق.

امام حسن عليه السلامـ در پاسخ به همان پرسش ـفرمود: پاكى در دين و اندازه نگه داشتن (برنامه ريزى درست) در امر معاش و شكيبايى در برابر پيشامدهاى سخت.

امام حسين عليه السلام:وفادارى، مردانگى است.

تحف العقول:امام باقر عليه السلام ـ خطاب به كسانى كه در محضر ايشان بودند ـ فرمود: مروّت چيست؟ هر يك از آنان سخنى گفت. حضرت فرمود: مروّت آن است كه طمع نورزى، كه خوار مى شوى و دست سؤال دراز نكنى كه نادار مى گردى و بخل نورزى كه دشنام مى شنوى و جهل نورزى كه محكوم مى شوى.