حدیث دربارهعزّت نفس
تذكرة الخواصّ:ذَكَرَ جَدّي في كِتابِ التَّبصِرَةِ، وقالَ: إنَّما سارَ الحُسَينُ عليه السلام إلَى القَومِ لِأَنَّهُ رَأَى الشَّريعَةَ قَد دَثَرَت، فَجَدَّ في رَفعِ قَواعِدِ أصلِها، فَلَمّا حَصَروهُ فَقالوا لَهُ:
اِنزِل عَلى حُكمِ ابنِ زِيادٍ، فَقالَ: لا أفعَلُ، وَاختارَ القَتلَ عَلَى الذُّلِّ، وهكَذَا النُّفوسُ الأَبِيَّةُ، ثُمَّ أنشَدَ جَدّي فَقالَ:
ولَمّا رَأَوا بَعضَ الحَياةِ مَذَلَّةًعَلَيهِم وعِزَّ المَوتِ غَيرَ مُحَرَّمِ
أبَوا أن يَذوقُوا العَيشَ وَالذُّلُّ واقِعٌعَلَيهِ وماتوا ميتَةً لَم تُذَمَّمِ
ولا عُجبَ لِلاُسدِ إن ظَفِرَت بِهاكِلابُ الأَعادي مِن فَصيحٍ وأعجَمِ
فَحَربَةُ وَحشِيٍّ سَقَت حَمزَةَ الرَّدىوحَتفُ عَلِيٍّ في حُسامِ ابنِ مُلجَمِ ۱
تذكرة الخواصّ:جدّم (ابن جوزى) در كتاب التبصرة چنين نوشته است: حسين عليه السلام به سوى مردم حركت كرد؛ زيرا مى ديد كه دين، نابود شده است. پس در برافراشتن بنيان و پايه هاى آن كوشيد. هنگامى هم كه او را محاصره كردند و به او گفتند: حُكم ابن زياد را [هر چه باشد]بپذير، فرمود: «چنين نمى كنم» و شهادت را بر ذلّت، ترجيح داد. جان هاى عزّتمند و غيرتمند، چنين هستند.
سپس جدّم (مؤلّف التبصرة) سروده هاى زير را آورده است:
و هنگامى كه بقيّه زندگى را همراه ذلّت ديدندو عزّت مرگ را دست يافتنى ديدند،
از لذّت همراه با ذلّت زندگى، دست شُستندو چنان مُردند كه سرزنشى بر آنان نباشد.
و شگفت نيست اگر بر شير، چيره شوندسگان دشمن، از عرب و عجم.
كه سلاح «وحشى» به «حمزه» جام شهادت نوشاندو على را شمشير ابن ملجم، به شهادت رساند.
۱.
تذكرة الخواصّ: ص 273.