خواب سبك و خواب سنگين

4 حدیث
رسول اللّه صلى الله عليه و آله:إِنَّ اللّهَ عز و جل لا يَنامُ ولا يَنبَغي لَهُ أَن يَنامَ، يَخفِضُ القِسطَ ويَرفَعُهُ، يُرفَعُ إِلَيهِ عَمَلُ اللَّيلِ قَبلَ عَمَلِ النَّهارِ، وعَمَلُ النَّهارِ قَبلَ عَمَلِ اللَّيلِ، حِجابُهُ النّورُ، لَو كَشَفَهُ لَأَحرَقَت سُبُحاتُ وَجهِهِ مَا انتَهى إِلَيهِ بَصَرُهُ مِن خَلقِهِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند عز و جل نمى خوابد و خوابيدن، سزاوار او نيست. [كفه هاى ترازوى]عدالت و قسط را [بر اساس اعمال خوب و بد] بالا و پايين مى برد و عمل [بندگان در] شب پيش از عمل [آنان در]روز، و عمل روز پيش از عمل شب، به سوى خدا بالا برده مى شود. پوشش او، نور و روشنايى است كه اگر كنار رود، پاكى هاى رُخ او، چشم آفريده اى را كه به او بنگرد، مى سوزاند.
۱.صحيح مسلم: ج 1 ص 162 ح 179، سنن ابن ماجة: ج 1 ص 70 ح 195، مسند ابن حنبل: ج 7 ص 151 ح 19651 و ص 142 ح 19604، الأسماء والصفات: ج 1 ص 466 ح 394 و ص 464 ح 391، المنتخب من مسند عبد بن حميد: ص 191 ح 541 والأربعة الأخيرة نحوه وكلّها عن أبي موسى، كنز العمّال: ج 1 ص 226 ح 1139.
مسند أَبي يعلى عن أَبي هريرة:سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَحكي موسى عليه السلام عَلَى المِنبَرِ، فَقالَ: وَقَعَ في نَفسِهِ هَل يَنامُ اللّهُ عز و جل، فَأَرسَلَ اللّهُ إِلَيهِ مَلَكا فَأَرَّقَهُ ثَلاثا، ثُمَّ أَعطاهُ قارورَتَينِ في كُلِّ يَدٍ قارورَةٌ، وأَمَرَهُ أَن يَحتَفِظَ بِهِما. قالَ: فَجَعَلَ يَنامُ وتَكادُ يَداهُ تَلتَقِيانِ، ثُمَّ استَيقَظَ فَيَحبِسُ إِحداهُما عَنِ الأُخرى حَتّى نامَ نَومَةً، فَاصطَفَقَت يَداهُ، فَانكَسَرَتِ القارورَتانِ، قالَ: ضَرَبَ اللّهُ لَهُ مَثَلاً أَنَّ اللّهَ عز و جللَو كانَ يَنامُ لَم يَستَمسِكِ السَّماءَ وَالأَرضَ. ۱

مسند أبى يعلىـ به نقل از ابو هريره ـ: از پيامبر خدا شنيدم كه روى منبر از موسى عليه السلامحكايت كرده، مى فرمود: «در دل موسى عليه السلامگذشت كه: آيا خداى بزرگ مى خوابد؟ پس خدا فرشته اى به سوى او فرستاد و فرشته، سه بار موسى را گرفت و فشار داد. پس از آن، دو شيشه به او داد كه در هر دست خود، يكى را بگيرد و به او فرمان داد تا از آنها نگهدارى كند. [پس از مدّتى]خواب موسى را فرا گرفت و نزديك بود كه دو دستش به هم بخورند [و شيشه ها بشكنند]. ناگهان از خواب پريد و و يكى از آنها را از ديگرى دور نگه داشت و جلوى به هم خوردن دست ها و شيشه ها را گرفت. كمى بعد، دوباره به خواب رفت و [پس از مدّتى]دو دستش به هم برخورد كرد و شيشه ها شكست». پيامبر خدا فرمود: «خدا براى موسى اين مثال را زد [و به او فهماند]كه اگر

۱.مسند أبي يعلى: ج 6 ص 131 ح 6639، الأسماء والصفات: ج 1 ص 133 ح 79، تاريخ بغداد: ج 1 ص 268 الرقم 102، تفسير الطبري: ج 3 الجزء 3 ص 8، الفردوس: ج 4 ص 387 ح 7126، كنز العمّال: ج 10 ص 371 ح 29852.
بحار الأنوار:سُئِلَ أَبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام عَنِ المَلائِكَةِ يَأكُلونَ ويَشرَبونَ ويَنكَحونَ؟ فَقالَ: لا، إِنَّهُم يَعيشونَ بِنَسيمِ العَرشِ. فَقيلَ لَهُ: مَا العِلَّةُ في نَومِهِم؟ فَقالَ: فَرقا بَينَهُم وبَينَ اللّهِ عز و جل؛ لِأَنَّ الَّذي لا تأخَذُهُ سِنَةٌ ولا نَومٌ هُوَ اللّهُ. ۱
بحار الأنوار:از امام صادق عليه السلام درباره فرشتگان پرسيدند كه: آيا آنها غذا و آب مى خورند و ازدواج مى كنند؟ امام عليه السلام فرمود: «خير. آنها با [بهره مندى از] نسيم عرش، زندگى مى كنند». از امام عليه السلام پرسيده شد: چرا فرشتگان مى خوابند؟ امام عليه السلام فرمود: «تا ميان آنها و خداى بزرگ، تفاوت باشد؛ زيرا آن كه خواب سبك يا خواب سنگين، او را فرا نمى گيرد، فقط خداست».
۱.بحار الأنوار: ج 59 ص 193 ح 54 نقلاً عن العلل لمحمّد بن عليّ بن إبراهيم.
بحار الأنوار عن الحسين بن خالد:قَرَأَ أَبُو الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام: «اللَّهُ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ» أَي نُعاسٌ. ۱
بحار الأنوارـ به نقل از حسين بن خالد ـ: امام رضا عليه السلام اين آيه را خواند: «خداوند [همان]است كه خدايى جز او نيست؛ او كه زنده و پاينده است، و او را نه خواب سبك فرا مى گيرد و نه خواب سنگين» يعنى: خواب سبك (خواب آلودگى) [او را فرا نمى گيرد].
۱.بحار الأنوار: ج 92 ص 263 ح 6 نقلاً عن تفسير القمّي.