ميثاق فطرى

تفسير العيّاشىـ به نقل از زراره ـ: از امام باقر عليه السلام در باره اين گفته خدا پرسيدم كه مى فرمايد: «و هنگامى را كه پروردگارت، از پشت فرزندان آدم، ذرّيه آنان را بر گرفت و ايشان را بر خودشان گواه گرفت» . فرمود: «خداوند، از پشت آدم، ذريّه او را تا روز قيامت بيرون كشيد و آنان در حالى كه به خُردىِ مورچه مى ماندند، بيرون آمدند. سپس خود را به آنان شناساند و نماياند و اگر اينچنين نبود، هيچ كس، پروردگارش را نمى شناخت و اين همان گفته خداست: «و اگر از ايشان بپرسى: چه كسى آسمان ها و زمين را آفريد؟ بى گمان، مى گويند: خداوند» ».

امام باقر عليه السلامـ درباره سخن خداوند متعال: «و هنگامى را كه پروردگارت، از پشت فرزندان آدم» تا «گواهى داديم» ـ: معرفت، استوار شد و جايگاه [پيمان و ميثاق]را از ياد بردند و به زودى، آن را به ياد خواهند آورد و اگر چنين نبود، هيچ كس، نه خالق خود را مى شناخت و نه روزى رسان خود را.

تفسير العيّاشىـ به نقل از ابو بصير ـ: به امام صادق عليه السلام گفتم: مرا از [عالم]«ذرّ» آگاه كن كه «[خداوند]آنان را بر خودشان گواه گرفت و [پرسيد:] آيا پروردگار شما نيستم؟ آنان گفتند: چرا» ، در حالى كه برخى، درونشان با نمود بيرونى شان تفاوت داشت. پس چگونه توانستند به پرسشِ «آيا پروردگار شما نيستم؟!» ، پاسخ دهند؟ امام عليه السلام فرمود: «خداوند، در آنها چيزى قرار داد كه چون پرسيده شوند، پاسخ دهند».

تفسير العياشىـ به نقل از ابو بصير ـ: از امام صادق عليه السلام درباره گفته خداى متعال: «آيا من پروردگار شما نيستم؟! گفتند: چرا» ، پرسيدم كه آيا به زبان هايشان گفتند؟ فرمود: «آرى، و به دل هايشان نيز گفتند». گفتم: آن روز چه بودند؟ فرمود: «[خداوند]مقدارى كه بتواند اين كارها را بكند، از آنها ساخته بود».

امام صادق عليه السلامـ درباره گفته خداى متعال: «و [به ياد آور] هنگامى را كه پروردگارت از پشت فرزندان آدم ذرّيه آنان را بر گرفت و آنها را بر خودشان گواه گرفت» ـ: آن، ديدارِ خدا بود. سپس خداوند، آن ديدار را از يادشان برد و اقرار را در دل هايشان ثابت نگه داشت و اگر چنين نبود، هيچ كس، آفريننده و روزى دهنده خود را نمى شناخت و اين، همان گفته خداست: «و اگر از ايشان بپرسى: چه كسى آسمان ها و زمين را آفريد؟ بى گمان، مى گويند: خداوند» .

تفسير القمىـ به نقل از ابن مسكان ـ: درباره گفته خداى متعال: «و [به ياد آور]هنگامى را كه پروردگارت، از پشت فرزندان آدم، ذريه آنان را برگرفت و آنان را بر خودشان گواه ساخت كه آيا من پروردگار شما نيستم؟! گفتند: چرا» از امام صادق عليه السلامپرسيدم كه آيا اين واقعه، رو در رو بوده است؟ فرمود: «آرى. معرفت، باقى ماند، ولى آن جايگاه را از ياد بردند و به زودى، به ياد خواهند آورد و اگر چنين نبود، هيچ كس، خالق و رازق خود را نمى شناخت. پس برخى از آنها، در عالم ذرّ به زبان اقرار كردند، ولى به دل ايمان نياوردند. از اين روست كه خدا فرمود: «آنان به آنچه پيش تر تكذيب كرده بودند، ايمان نمى آوردند» ».

تفسير العياشىـ به نقل از زراره ـ: از امام صادق عليه السلام درباره آيه «و چون پروردگارت، از پشت فرزندان آدم، ذرّيّه آنان را بر گرفت» تا «گفتند: چرا» پرسيدم. امام عليه السلام فرمود: «محمّد ـ كه بر او و خاندانش درود باد ـ نخستين تصديق كننده بود». گفتم: اين رؤيت، با چشم بود؟ فرمود: «معرفت را در دل هايشان استوار داشت، ولى عهد و پيمان را از ياد بردند و پس از اين، به زودى به ياد مى آورند و اگر چنين نبود، هيچ كس، خالق و رازق خود را نمى شناخت».

المحاسنـ به نقل از زراره ـ: از امام صادق عليه السلام درباره گفته خدا: «و [به ياد آور]هنگامى را كه پروردگارت از پشت فرزندان آدم، ذرّيّه آنان را برگرفت و آنان را بر خودشان گواه ساخت كه آيا من پروردگار شما نيستم؟! گفتند: چرا» پرسيدم. امام فرمود: «معرفت، در دل هايشان استوار ماند و جايگاه [پيمان بستن] را از ياد بردند و به زودى، روزى آن را به ياد خواهند آورد و اگر چنين نبود، هيچ كس، خالق و رازق خود را نمى شناخت».

امام صادق عليه السلام:ما خدا را بر نعمت هاى فراوانش و حجّت هاى رسايش مى ستاييم و نيز بر آزمون پسنديده اش نزد عام و خاص. از جمله نعمت هاى بزرگش و منّت هاى سترگش كه [عام و خاص را]بدان متنعّم كرد، به اقرار آوردن دل هاى آنان بر ربوبيتش و پيمان گرفتن بر معرفتش بود.