آداب مسافرت

11 حدیث
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:السَّفَرُ أحَدُ العَذابَينِ. ۱
امام على عليه السلام:سفر كردن يكى از دو عذاب است.
۱.. غرر الحكم: 1625.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:اِفتَتِحْ سَفَرَكَ بالصَّدقَةِ و اخرُجْ إذا بَدا لكَ؛ فإنَّكَ تَشتَرِي سلامَةَ سَفَرِكَ. ۱
امام صادق عليه السلام:مسافرت خود را با صدقه دادن آغاز كن و هرگاه خواستى بيرون برو؛ زيرا [با صدقه دادن]سلامت سفرت را مى خرى.
۱.بحار الأنوار: 100/103/5، و انظر: ج 76/226 و ص 227 و ص 231 و ص 232 و ج 59/28.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:علَيكُم بالبِكرِ و إن بارَتْ، و الجادَّةِ و إن دارَتْ، و بالمَدينَةِ و إن جارَتْ. ۱
امام على عليه السلام:بر شما باد دوشيزه؛ هر چند در خانه مانده باشد، و پيمودن راه اصلى؛ هر چند پيچ و خم داشته باشد، و سكونت در شهر؛ هر چند [به تو]ستم كند.
۱.بحار الأنوار: 76/277/8.
لقمانُ عليه السلامـ لابنِهِ و هو يَعِظُهُ ـ: يا بُنَيَّ، سافِرْ بِسَيفِكَ و خُفِّكَ و عِمامَتِكَ و خِبائكَ و سِقائكَ و خُيُوطِكَ و مِخْرَزِكَ، و تَزَوَّدْ مَعكَ مِنَ الأدوِيَةِ ما تَنتَفِعُ بهِ أنتَ و مَن مَعَكَ، و كُن لأَِصحابِكَ مُوافِقا إلاّ في مَعصيَةِ اللّهِ. ۱
لقمان عليه السلامـ در اندرز به فرزندش ـفرمود: فرزندم! با شمشير و پاى افزار و دستار و چادر (خيمه) و مشك آب و نخ و سوزن و درفش ۲ خود مسافرت كن و داروهايى كه به كار تو و همراهانت مى آيد، با خود بردار و با همسفرانت سازگار باش، مگر آن جا كه پاى معصيت خدا در ميان باشد.
۱.مكارم الأخلاق: 1/540/1875.
۲.اين موارد توشه راه مسافر در تاريخ زندگى لقمان بوده، بديهى است كه در هر زمان، مسافر، توشه مورد نياز خود را بايد همراه داشته باشد.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إذا كانَ ثلاثةٌ في سَفَرٍ فَلْيُؤَمِّرُوا أحَدَهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هرگاه سه نفر همسفر شدند، از ميان خود يك نفر را به سالارى انتخاب كنند.
۱.كنز العمّال: 17550.
عنه صلى الله عليه و آله:إذا كُنتُم ثلاثةً في سَفَرٍ فَلْيَؤمَّكُم أحَدُكُم، و أحَقُّكُم بِالإمامَةِ أقرَؤكُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر گاه سه نفر همسفر شُديد، بايد يكى از شما امام [جماعت]شما شود. آن كه قرائتش بهتر باشد، به امامت سزاوارتر است.
۱.كنز العمّال: 17552.
عنه صلى الله عليه و آله:إذا كانَ ثلاثةُ نَفَرٍ في سَفَرٍ فَلْيَؤمَّهُم أقرَؤهُم و إن كانَ أصغَرَهُم سِنّا، فإذا أمَّهُم فهُو أمِيرُهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر گاه سه نفر همسفر شدند، آن كه قرائتش بهتر است، گر چه سنّش كمتر باشد، بايد امامت [نماز] را به عهده گيرد. وقتى امام آنها شد، سالارشان نيز هموست.
۱.كنز العمّال: 17548.
المُصنَّفُ لعبدِ الرَّزّاقِ عن أبي قلابة:ذُكِرَ عِندَ النبيِّ صلى الله عليه و آله رَجُلٌ فقالَ لَهُ: فيه خَيرٌ، قيل: يا رسولَ اللّهِ، خَرَجَ مَعنا حاجّا فإذا نَزَلنا لَم يَزَلْ يُصلي حتّى نَرتَحِلَ، و إذا ارتَحَلنا لَم يَزَلْ يقراء و يَذكُرُ حتّى نَنزِلَ، فقالَ النبيُّ صلى الله عليه و آله: فَمَن كانَ يَكفِيهِ عَلَفَ ناقَتِهِ، و صُنْعَ طَعامِهِ؟ قالوا: كُلُّنا، فقالَ صلى الله عليه و آله: كُلُّكُم خَيرٌ مِنهُ!. ۱
المصنف لعبد الرزاق به نقل از أبو قلابة:در حضور پيامبر صلى الله عليه و آله از مردى سخن به ميان آمد و گفته شد: او آدم خوبى است. و گفته شد: اى رسول خدا! آن مرد همسفر حجّ ما بود. هرگاه در منزلى پياده مى شديم پيوسته در حال نماز خواندن بود تا آن كه حركت مى كرديم و در بين راه نيز همواره قرآن مى خواند و ذكر خدا مى گفت، تا دوباره اتراق مى كرديم. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: پس چه كسى شترش را علوفه مى داد و غذايش را درست مى كرد؟ عرض كردند: همه ما. حضرت فرمود: همه شما از او بهتريد!.
۱.المصنف لعبد الرزاق: 11/244/20442.
مكارم الأخلاق:رويَ عن النبيِّ صلى الله عليه و آله أنّهُ أمَرَ أصحابَهُ بِذَبحِ شاةٍ في سَفَرٍ، فقالَ رَجُلٌ مِنَ القَومِ: عَلَيَّ ذَبحُها، و قالَ الآخَرُ: عَلَيَّ سَلخُها، و قالَ آخَرُ: عَلَيَّ قَطعُها، و قالَ آخَرُ: عَلَيَّ طَبخُها، فقالَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: أنا ألقُطَ لَكُمُ الحَطَبَ! فقالوا: يا رسولَ اللّهِ، لا تَتعَبَنَّ بِآبائنا و اُمَّهاتِنا أنتَ، نَحنُ نَكفِيكَ. قالَ صلى الله عليه و آله: عَرَفتُ أنَّكُم تَكفُوني، و لكنَّ اللّهَ عزّ و جلّ يَكرَهُ مِن عَبدِهِ إذا كانَ مَع أصحابِهِ أن يَنفَرِدَ مِن بَينِهِم، فقامَ صلى الله عليه و آله يَلقُطُ الحَطَبَ لَهُم. ۱
مكارم الأخلاق:منقول است كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در سفرى به اصحاب خود دستور داد گوسفندى ذبح كنند. يكى از آن ها گفت: من ذبح مى كنم ديگرى گفت: من پوست مى كنم، سومى گفت: من گوشتش را ريز مى كنم. چهارمى گفت: من آن را مى پزم. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: من هم براى شما هيزم جمع مى كنم! اصحاب عرض كردند: شما زحمت نكشيد، پدران و مادرانمان به فدايت!، ما به جاى شما كار مى كنيم. پيامبر فرمود: مى دانم كه شما به جاى من كار مى كنيد، اما خداوند عزّ و جلّ خوش ندارد كه بنده اش با عدّه اى از دوستان و همسفران خود باشد و تنهايى در ميان آنها [امتيازى داشته]باشد. پس، آن حضرت برخاست و شروع به جمع آورى هيزم كرد.
۱.مكارم الأخلاق: 1/536/1867.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:سَيِّدُ القَومِ خادِمُهُم في السَّفَرِ ۱. ۲
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سرور مردم كسى است كه در سفر خدمتگزار آنان باشد.
۱.(انظر) السقي: باب 1823.
۲.مكارم الأخلاق: 1/536/1866.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:حَقُّ المُسافِرِ أن يُقِيمَ علَيهِ إخوانُهُ إذا مَرِضَ ثلاثا. ۱
امام صادق عليه السلام:حق مسافر آن است كه اگر بيمار شد، برادرانش سه روز براى او اُتراق كنند.
۱.بحار الأنوار: 76/273/31.