آداب مسافرت
11 حدیث
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:السَّفَرُ أحَدُ العَذابَينِ. ۱
امام على عليه السلام:سفر كردن يكى از دو عذاب است.
۱.. غرر الحكم: 1625.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:اِفتَتِحْ سَفَرَكَ بالصَّدقَةِ و اخرُجْ إذا بَدا لكَ؛ فإنَّكَ تَشتَرِي سلامَةَ سَفَرِكَ. ۱
امام صادق عليه السلام:مسافرت خود را با صدقه دادن آغاز كن و هرگاه خواستى بيرون برو؛ زيرا [با صدقه دادن]سلامت سفرت را مى خرى.
۱.بحار الأنوار: 100/103/5، و انظر: ج 76/226 و ص 227 و ص 231 و ص 232 و ج 59/28.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:علَيكُم بالبِكرِ و إن بارَتْ، و الجادَّةِ و إن دارَتْ، و بالمَدينَةِ و إن جارَتْ. ۱
امام على عليه السلام:بر شما باد دوشيزه؛ هر چند در خانه مانده باشد، و پيمودن راه اصلى؛ هر چند پيچ و خم داشته باشد، و سكونت در شهر؛ هر چند [به تو]ستم كند.
۱.بحار الأنوار: 76/277/8.
لقمانُ عليه السلامـ لابنِهِ و هو يَعِظُهُ ـ: يا بُنَيَّ، سافِرْ بِسَيفِكَ و خُفِّكَ و عِمامَتِكَ و خِبائكَ و سِقائكَ و خُيُوطِكَ و مِخْرَزِكَ، و تَزَوَّدْ مَعكَ مِنَ الأدوِيَةِ ما تَنتَفِعُ بهِ أنتَ و مَن مَعَكَ، و كُن لأَِصحابِكَ مُوافِقا إلاّ في مَعصيَةِ اللّهِ. ۱
لقمان عليه السلامـ در اندرز به فرزندش ـفرمود: فرزندم! با شمشير و پاى افزار و دستار و چادر (خيمه) و مشك آب و نخ و سوزن و درفش ۲ خود مسافرت كن و داروهايى كه به كار تو و همراهانت مى آيد، با خود بردار و با همسفرانت سازگار باش، مگر آن جا كه پاى معصيت خدا در ميان باشد.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إذا كانَ ثلاثةٌ في سَفَرٍ فَلْيُؤَمِّرُوا أحَدَهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هرگاه سه نفر همسفر شدند، از ميان خود يك نفر را به سالارى انتخاب كنند.
۱.كنز العمّال: 17550.
عنه صلى الله عليه و آله:إذا كُنتُم ثلاثةً في سَفَرٍ فَلْيَؤمَّكُم أحَدُكُم، و أحَقُّكُم بِالإمامَةِ أقرَؤكُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر گاه سه نفر همسفر شُديد، بايد يكى از شما امام [جماعت]شما شود. آن كه قرائتش بهتر باشد، به امامت سزاوارتر است.
۱.كنز العمّال: 17552.
عنه صلى الله عليه و آله:إذا كانَ ثلاثةُ نَفَرٍ في سَفَرٍ فَلْيَؤمَّهُم أقرَؤهُم و إن كانَ أصغَرَهُم سِنّا، فإذا أمَّهُم فهُو أمِيرُهُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر گاه سه نفر همسفر شدند، آن كه قرائتش بهتر است، گر چه سنّش كمتر باشد، بايد امامت [نماز] را به عهده گيرد. وقتى امام آنها شد، سالارشان نيز هموست.
۱.كنز العمّال: 17548.
المُصنَّفُ لعبدِ الرَّزّاقِ عن أبي قلابة:ذُكِرَ عِندَ النبيِّ صلى الله عليه و آله رَجُلٌ فقالَ لَهُ: فيه خَيرٌ، قيل: يا رسولَ اللّهِ، خَرَجَ مَعنا حاجّا فإذا نَزَلنا لَم يَزَلْ يُصلي حتّى نَرتَحِلَ، و إذا ارتَحَلنا لَم يَزَلْ يقراء و يَذكُرُ حتّى نَنزِلَ، فقالَ النبيُّ صلى الله عليه و آله: فَمَن كانَ يَكفِيهِ عَلَفَ ناقَتِهِ، و صُنْعَ طَعامِهِ؟ قالوا: كُلُّنا، فقالَ صلى الله عليه و آله: كُلُّكُم خَيرٌ مِنهُ!. ۱
المصنف لعبد الرزاق به نقل از أبو قلابة:در حضور پيامبر صلى الله عليه و آله از مردى سخن به ميان آمد و گفته شد: او آدم خوبى است. و گفته شد: اى رسول خدا! آن مرد همسفر حجّ ما بود. هرگاه در منزلى پياده مى شديم پيوسته در حال نماز خواندن بود تا آن كه حركت مى كرديم و در بين راه نيز همواره قرآن مى خواند و ذكر خدا مى گفت، تا دوباره اتراق مى كرديم. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: پس چه كسى شترش را علوفه مى داد و غذايش را درست مى كرد؟ عرض كردند: همه ما. حضرت فرمود: همه شما از او بهتريد!.
۱.المصنف لعبد الرزاق: 11/244/20442.
مكارم الأخلاق:رويَ عن النبيِّ صلى الله عليه و آله أنّهُ أمَرَ أصحابَهُ بِذَبحِ شاةٍ في سَفَرٍ، فقالَ رَجُلٌ مِنَ القَومِ: عَلَيَّ ذَبحُها، و قالَ الآخَرُ: عَلَيَّ سَلخُها، و قالَ آخَرُ: عَلَيَّ قَطعُها، و قالَ آخَرُ: عَلَيَّ طَبخُها، فقالَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: أنا ألقُطَ لَكُمُ الحَطَبَ!
فقالوا: يا رسولَ اللّهِ، لا تَتعَبَنَّ بِآبائنا و اُمَّهاتِنا أنتَ، نَحنُ نَكفِيكَ. قالَ صلى الله عليه و آله: عَرَفتُ أنَّكُم تَكفُوني، و لكنَّ اللّهَ عزّ و جلّ يَكرَهُ مِن عَبدِهِ إذا كانَ مَع أصحابِهِ أن يَنفَرِدَ مِن بَينِهِم، فقامَ صلى الله عليه و آله يَلقُطُ الحَطَبَ لَهُم. ۱
مكارم الأخلاق:منقول است كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در سفرى به اصحاب خود دستور داد گوسفندى ذبح كنند. يكى از آن ها گفت: من ذبح مى كنم ديگرى گفت: من پوست مى كنم، سومى گفت: من گوشتش را ريز مى كنم. چهارمى گفت: من آن را مى پزم. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: من هم براى شما هيزم جمع مى كنم!
اصحاب عرض كردند: شما زحمت نكشيد، پدران و مادرانمان به فدايت!، ما به جاى شما كار مى كنيم. پيامبر فرمود: مى دانم كه شما به جاى من كار مى كنيد، اما خداوند عزّ و جلّ خوش ندارد كه بنده اش با عدّه اى از دوستان و همسفران خود باشد و تنهايى در ميان آنها [امتيازى داشته]باشد. پس، آن حضرت برخاست و شروع به جمع آورى هيزم كرد.
۱.مكارم الأخلاق: 1/536/1867.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سرور مردم كسى است كه در سفر خدمتگزار آنان باشد.