تفسير حكمت

امام على عليه السلام:نخستين گام حكمت، وا نهادن لذتهاست و آخرين گام آن، دشمن داشتن هر آنچه فانى مى شود.

امام على عليه السلام:مرز حكمت، روي گرداندن از سراى فانى و دل بستن به سراى جاويد است.

امام على عليه السلام:از حكمت است كه با فرا دست خود نستيزى و در برابر فرو دست، خود را خوار نشمارى و به كارى كه در توان تو نيست نپردازى و زبانت با دلت و گفتارت با كردارت ناسازگار نباشد و درباره آنچه نمى دانى سخن نگويى و وقتى كارى به تو رو مى آورد رهايش نكنى و چون از تو روى گرداند دنبالش نروى.

امام على عليه السلام:و از حكمت آدمى، خود شناسى اوست.

امام على عليه السلام:چه سخن حكيمانه جامعى است اين سخن كه: آنچه بر خود مى پسندى براى مردم نيز بپسند و آنچه براى خود نمى پسندى براى آنها نيز نپسند!

امام على عليه السلام:فقيهان و حكيمان هرگاه با يكديگر مكاتبه مى كردند سه نكته مى نوشتند كه چهارمى نداشت: هركه همه فكرش آخرت باشد، خداوند دنياى او را كفايت كند، هر كس درون خود را درست گرداند، خداوند برونش را اصلاح كند و هركه رابطه ميان خود و خدايش را درست كند، خداوند رابطه ميان او و مردم را سامان دهد.

امام باقر عليه السلامـ در تفسير قول خداوند كه فرمود: «و به هر كس حكمت عطا شود خوبى فراوان داده شده است» ـفرمود: [مراد از حكمت]معرفت است.

امام باقر عليه السلامـ در پاسخ به سؤال ابو بصير از آيه «و به هر كس حكمت عطا شود خوبى فراوان داده شده است» ـ: مراد از حكمت، فرمانبرى از خدا و شناخت امام است.

امام باقر عليه السلامـ نيز در تفسير همان آيه ـفرمود: مراد از حكمت، شناخت امام و دورى كردن از گناهان كبيره است، گناهانى كه خداوند كيفر آتش را براى آنها مقرّر داشته است.

امام باقر عليه السلام:به لقمان گفته شد: خلاصه حكمت تو چيست؟ گفت: براى تحصيل آنچه مرا كفايت شده است خود را به زحمت نمى اندازم و آنچه را عهده دارش شده ام تباه نمى گردانم.

امام صادق عليه السلامـ نيز در تفسير همان آيه ـفرمود: همانا حكمت عبارت است از شناخت و فهم دين؛ پس هر يك از شما كه در دين فقيه و فهيم باشد، حكيم است.

امام كاظم عليه السلامـ در سفارش خود به هشام ـفرمود: آن گاه [خداوند] از خردمندان با بهترين نام ياد كرد و زيباترين زيور را بر قامت آنان پوشانيد؛ و فرمود: «به هر كه خواهد حكمت عطا كند و به هر كس حكمت عطا شود خوبى فراوان داده شده است». اى هشام! خداوند مى فرمايد: «هر آينه در آن پند و ياد آورى است براى كسى كه دل دارد» يعنى خِرَد. و فرمود: «همانا لقمان را حكمت داديم» [يعنى]فهم و خِرَد.

امام كاظم عليه السلام:به لقمان گفته شد: چكيده حكمت تو چيست؟ گفت: از آنچه مى دانم نمى پرسم و براى آنچه به من مربوط نمى شود خود را به زحمت نمى اندازم.

بحار الأنوار:لقمان بر داوود وارد شد. ديد زره مى بافد. خواست از او بپرسد، اما حكمت به سراغش آمد و خاموش ماند. وقتى داوود كار بافتن زره را تمام كرد، آن را پوشيد و گفت: تو جامه خوبى براى جنگ هستى. لقمان گفت: سكوت، حكمت است و كسانى كه آن را رعايت كنند اندكند. داوود عليه السلام به او گفت: تو را، به حقّ حكيم ناميده اند.