حدیث دربارهياد جهنّم

الإمام زين العابدين عليه ‏السلام: ألا ومَنِ اشتاقَ إلَى الجَنَّةِ سَلا ۱ عَنِ الشَّهَواتِ، ومَن أشفَقَ مِنَ النّارِ رَجَعَ عَنِ المُحَرَّماتِ، ومَن زَهِدَ فِي الدُّنيا هانَت عَلَيهِ المَصائِبُ. ألا إنَّ للّه‏ِِ عِبادا كَمَن رَأى أهلَ الجَنَّةِ فِي الجَنَّةِ مُخَلَّدينَ، وكَمَن رأى أهلَ النّارِ فِي النّارِ مُعَذَّبينَ، شُرورُهُم مَأمونَةٌ، وقُلوبُهُم مَحزونَةٌ، أنفُسُهُم عَفيفَةٌ، وحَوائِجُهُم خَفيفَةٌ، صَبَروا أيّاما قَليلَةً، فَصاروا بِعُقبى راحَةٍ طَويلَةٍ، أمَّا اللَّيلَ فَصافّونَ أقدامَهُم، تَجري دُموعُهُم عَلى خُدودِهِم وهُم يَجأَرونَ إلى رَبِّهِم، يَسعَونَ في فَكاكَ رِقابِهِم، وأمَّا النَّهارَ فَحُلَماءُ، عُلماءُ، بَرَرَةٌ، أتقِياءُ، كَأَنَّهُمُ القِداحُ، قَد بَراهُمُ الخَوفُ مِنَ العِبادَةِ، يَنظُرُ إلَيهِمُ النّاظِرِ فَيَقولُ: مَرضى ـ وما بِالقَومِ مِن مَرَضٍ ـ أم خولِطوا! فَقَد خالَطَ القَومَ أمرٌ عَظيمٌ؛ مِن ذِكرِ النّارِ وما فيها. ۲

امام زين العابدين عليه ‏السلام: بدانيد كه هر كس مشتاق بهشت باشد، از هوس‏هاى خويش غافل مى‏شود و آن كه از آتش بهراسد، از حرام‏ها روى مى‏گرداند و آن كه به دنيا بى‏رغبت باشد، مصيبت‏ها بر او آسان مى‏گردند. بدانيد كه خداوند، بندگانى دارد كه [در دنيا] چونان كسى هستند كه بهشتيان را در بهشت، جاويدان مى‏بيند، و نيز چونان كسى هستند كه دوزخيان را در دوزخ، معذّب مى‏بيند. گزندشان به كس نمى‏رسد و دل‏هايشان اندوهناك است، جان‏هايشان خويشتندار و نيازهايشان اندك. چند روزه اندك [ـِ دنيا]را تحمّل كرده‏اند و در نتيجه، به فرجامى آسوده و بى‏پايان، دست يافته‏اند. شب‏هنگام، برپا مى‏خيزند و اشك‏هايشان بر گونه‏هايشان روان مى‏شود و به پروردگار خويش پناه مى‏برند، و براى آزادىِ خود [از عذاب دوزخ] مى‏كوشند. ولى روز هنگام، مردمانى هستند بردبار، دانا، نيكوكار و پرهيزگار. [از لاغرى و نحيفى،] گويى تيرهايى تراش‏خورده‏اند. ترس از عبادت، آنان را تراش داده است. ديگران كه او را مى‏بينند، يا مى‏گويند: «بيمار است» ـ در حالى كه اين طايفه را هيچ بيمارى‏اى نيست ـ و يا [مى‏گويند:] «قاطى كرده‏اند!»، در صورتى كه پديده‏اى بزرگ ـ يعنى ياد دوزخ و عذاب‏هاى آن ـ، با وجود آنان در آميخته است [و آنان را اين گونه، پريشان و در هم ساخته است].

۱.سَلَوتُ: أي صَبَرتُ (مجمع البحرين: ج 2 ص 875 «سلا»).

۲.الكافي: ج 2 ص 132 ح 15 عن أبيحمزة عن الإمام الباقر عليه ‏السلام، تحف العقول: ص 281، كنز الفوائد: ج 1 ص 90 عن نوف البكالي عن الإمام عليّ عليه ‏السلام وكلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج 73 ص 43 ح 18؛ عيون الأخبار لابن قتيبة: ج 2 ص 353، البداية والنهاية: ج 8 ص 6 وزاد فيه «ومن طلب الجنّة سارع إلى الطاعات» بعد «المحرّمات» وليس فيهما «قد براهم الخوف من العبادة» و «من ذِكر النار وما فيها»، كنز العمّال: ج 3 ص 719 ح 8565 وراجع: مختصر تاريخ دمشق: ج 26 ص 222.

کلیدواژه‌ها دوزخ تشویق به یاد کردن از جهنم و پناه بردن از آن به خدا یاد جهنم

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: در باره آتش هر چه خواستيد، بگوييد؛ زيرا هر چه از آن بگوييد، بازهم بدتر و سخت‏تر از آن وجود دارد. يعنى: از سختى‏ها و رنج‏هاى دوزخ، هر چه بگوييد، باز كم گفته‏ايد.

المطالب العالية ـ به نقل از عبد اللّه‏ بن عمر ـ : از پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله شنيدم كه مى‏فرمايد: «دو بزرگ را فراموش نكنيد». گفتيم: دو بزرگ چيست؟ فرمود: «بهشت و آتش». آن گاه، پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله [از دوزخ] گفت و گفت. سپس چندان گريست كه اشك از دو گوشه محاسنش جارى شد ـ يا آنها را تر كرد ـ. آن گاه فرمود: «سوگند به آن كه جان محمّد در دست اوست، اگر آنچه من در اين باره مى‏دانم، شما نيز مى‏دانستيد، سر به صحرا مى‏گذاشتيد و خاك بر سر خود مى‏ريختيد».

المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از سهل بن سعد ـ : ترس از آتش [ـِ دوزخ]، وجود جوانى از انصار را فرا گرفت و هنگام يادكرد از دوزخ، مى‏گريست. سرانجام، اين حالت، او را خانه‏نشين كرد. ماجرا را به پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله گفتند و ايشان به خانه‏اش نزد او رفت. چون وارد خانه شد، آن جوان ايشان را در آغوش گرفت و افتاد و مُرد. پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله فرمود: «برادرتان را آماده دفن كنيد، كه ترس و وحشت، جگر او را پاره پاره كرد».

امام على عليه ‏السلام: از آخرت و نعمت‏ها و عذاب دردناك آن، بسيار ياد كن؛ زيرا اين كار، تو را به دنيا بى‏رغبت مى‏سازد و آن را در نزد تو، خوار و بى‏مقدار مى‏گرداند.

امام على عليه ‏السلام: بهشت، مايه دريغِ دوزخيان است و دوزخ، مايه پند گرفتن پرهيزگاران.

امام على عليه ‏السلام ـ در وصف پرهيزگاران ـ : آنان به بهشت چنان باور دارند كه گويى آن را مى‏بينند؛ پس، [از هم‏اكنون]از نعمت‏هايش برخوردارند، و آتش را چنان باور دارند كه گويا آن را مشاهده مى‏كنند؛ پس، [از هم‏اينك] در آن، عذاب مى‏كشند. شب‏هنگام، برپا مى‏خيزند و آيات قرآن را شمرده و با درنگ، تلاوت مى‏كنند. با آن، جان‏هاى خويش را اندوهناك مى‏سازند و داروى درد خود را در آن مى‏جويند. پس، هر گاه به آيه‏اى تشويق‏آميز برخورند، به آن اميد مى‏بندند و جان‏هايشان مشتاق آن مى‏شود و آن [نعمت] را در برابر ديدگان خويش مى‏پندارند و هر گاه به آيه‏اى تهديدآميز رسند، گوش دل به آن مى‏سپارند و چنان مى‏پندارند كه خروشِ دم و بازدمِ دوزخ، در بيخ گوش‏هايشان است. پس، كمرهاى خويش را [به ركوع] خم مى‏كنند، و پيشانى و دست و زانوان و سرانگشتان پاهاى خود را بر زمين مى‏زنند و از خداوند، آزادىِ خويش را [از دوزخ] مى‏طلبند.

امام زين العابدين عليه ‏السلام: بار خدايا! براى كسى كه نافرمانى تو كند، آتشى آفريدى و در آن براى اهلش انواع عذاب را آماده ساختى و آن عذاب‏ها را با تعابير گونه‏گون، وصف و طبقه‏بندى كردى: جوشاب، زردآب دوزخيان، مس گداخته، خارِ تَر، خونابه، چركابه، دوزخبان، زنجيرها، كُندها، گرزهاى آهنين، شكنجه درشت، شكنجه سخت، شكنجه خوار كننده، شكنجه پايدار، شكنجه سوزان، شكنجه مرگبار، سايه‏اى از دود تار، تن‏پوش‏هاى قطران، سراپرده‏هاى آتش و مس، دوزخبان، آتشِ خرد كننده، سياه‏چال، زبانه آتش، آتش سوزان، آتشِ افروخته كه بر دل‏ها مى‏رسد، وآتش احاطه كننده با ستون‏هاى بلند و كشيده، شعله، آب داغ، آتش خاموش ناشدنى، آتشى كه نزديك است از خشمْ شكافته شود، آتشى كه سوختش مردم و سنگ‏هايند، آتشى كه به او گفته مى‏شود: «آيا سير شدى؟» و او [كه سيرى‏ناپذير است،] مى‏گويد: «آيا باز هم هست؟!» و پايين‏ترين طبقه آتش.

امام باقر عليه ‏السلام: ابو ذر ـ كه خدايش رحمت كناد ـ از ترس خداى عز و جل چندان گريست كه ديده‏اش آسيب ديد. به او گفته شد: اى ابو ذر! خوب است دعا كنى كه خداوند ديده‏ات را شفا بخشد. ابو ذر گفت: «من از آن غافلم، و ديده‏ام بزرگ‏ترين غم و اندوه من نيست». گفتند: چه چيزى تو را از آن غافل ساخته است؟ گفت: «آن دو امر بزرگ: بهشت و دوزخ».