حدیث دربارهياد جهنّم

رسول اللّه‏ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: اُذكُروا مِنَ النّارِ ما شِئتُم، فَلا تَذكُرونَ مِنها شَيئا إلّا وهِيَ أشَدُّ مِنهُ. ۱

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: در باره آتش هر چه خواستيد، بگوييد؛ زيرا هر چه از آن بگوييد، بازهم بدتر و سخت‏تر از آن وجود دارد. ۲

۱.تنبيه الغافلين: ص 70 ح 58، سير أعلام النبلاء: ج 4 ص 406 عن محمّد بن علي من دون إسنادٍ إليه صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله.

۲.يعنى: از سختى‏ها و رنج‏هاى دوزخ، هر چه بگوييد، باز كم گفته‏ايد.

کلیدواژه‌ها دوزخ تشویق به یاد کردن از جهنم و پناه بردن از آن به خدا یاد جهنم

احادیث دیگر این موضوع

المطالب العالية ـ به نقل از عبد اللّه‏ بن عمر ـ : از پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله شنيدم كه مى‏فرمايد: «دو بزرگ را فراموش نكنيد». گفتيم: دو بزرگ چيست؟ فرمود: «بهشت و آتش». آن گاه، پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله [از دوزخ] گفت و گفت. سپس چندان گريست كه اشك از دو گوشه محاسنش جارى شد ـ يا آنها را تر كرد ـ. آن گاه فرمود: «سوگند به آن كه جان محمّد در دست اوست، اگر آنچه من در اين باره مى‏دانم، شما نيز مى‏دانستيد، سر به صحرا مى‏گذاشتيد و خاك بر سر خود مى‏ريختيد».

المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از سهل بن سعد ـ : ترس از آتش [ـِ دوزخ]، وجود جوانى از انصار را فرا گرفت و هنگام يادكرد از دوزخ، مى‏گريست. سرانجام، اين حالت، او را خانه‏نشين كرد. ماجرا را به پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله گفتند و ايشان به خانه‏اش نزد او رفت. چون وارد خانه شد، آن جوان ايشان را در آغوش گرفت و افتاد و مُرد. پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله فرمود: «برادرتان را آماده دفن كنيد، كه ترس و وحشت، جگر او را پاره پاره كرد».

امام على عليه ‏السلام: از آخرت و نعمت‏ها و عذاب دردناك آن، بسيار ياد كن؛ زيرا اين كار، تو را به دنيا بى‏رغبت مى‏سازد و آن را در نزد تو، خوار و بى‏مقدار مى‏گرداند.

امام على عليه ‏السلام: بهشت، مايه دريغِ دوزخيان است و دوزخ، مايه پند گرفتن پرهيزگاران.

امام على عليه ‏السلام ـ در وصف پرهيزگاران ـ : آنان به بهشت چنان باور دارند كه گويى آن را مى‏بينند؛ پس، [از هم‏اكنون]از نعمت‏هايش برخوردارند، و آتش را چنان باور دارند كه گويا آن را مشاهده مى‏كنند؛ پس، [از هم‏اينك] در آن، عذاب مى‏كشند. شب‏هنگام، برپا مى‏خيزند و آيات قرآن را شمرده و با درنگ، تلاوت مى‏كنند. با آن، جان‏هاى خويش را اندوهناك مى‏سازند و داروى درد خود را در آن مى‏جويند. پس، هر گاه به آيه‏اى تشويق‏آميز برخورند، به آن اميد مى‏بندند و جان‏هايشان مشتاق آن مى‏شود و آن [نعمت] را در برابر ديدگان خويش مى‏پندارند و هر گاه به آيه‏اى تهديدآميز رسند، گوش دل به آن مى‏سپارند و چنان مى‏پندارند كه خروشِ دم و بازدمِ دوزخ، در بيخ گوش‏هايشان است. پس، كمرهاى خويش را [به ركوع] خم مى‏كنند، و پيشانى و دست و زانوان و سرانگشتان پاهاى خود را بر زمين مى‏زنند و از خداوند، آزادىِ خويش را [از دوزخ] مى‏طلبند.

امام زين العابدين عليه ‏السلام: بدانيد كه هر كس مشتاق بهشت باشد، از هوس‏هاى خويش غافل مى‏شود و آن كه از آتش بهراسد، از حرام‏ها روى مى‏گرداند و آن كه به دنيا بى‏رغبت باشد، مصيبت‏ها بر او آسان مى‏گردند. بدانيد كه خداوند، بندگانى دارد كه [در دنيا] چونان كسى هستند كه بهشتيان را در بهشت، جاويدان مى‏بيند، و نيز چونان كسى هستند كه دوزخيان را در دوزخ، معذّب مى‏بيند. گزندشان به كس نمى‏رسد و دل‏هايشان اندوهناك است، جان‏هايشان خويشتندار و نيازهايشان اندك. چند روزه اندك [ـِ دنيا]را تحمّل كرده‏اند و در نتيجه، به فرجامى آسوده و بى‏پايان، دست يافته‏اند. شب‏هنگام، برپا مى‏خيزند و اشك‏هايشان بر گونه‏هايشان روان مى‏شود و به پروردگار خويش پناه مى‏برند، و براى آزادىِ خود [از عذاب دوزخ] مى‏كوشند. ولى روز هنگام، مردمانى هستند بردبار، دانا، نيكوكار و پرهيزگار. [از لاغرى و نحيفى،] گويى تيرهايى تراش‏خورده‏اند. ترس از عبادت، آنان را تراش داده است. ديگران كه او را مى‏بينند، يا مى‏گويند: «بيمار است» ـ در حالى كه اين طايفه را هيچ بيمارى‏اى نيست ـ و يا [مى‏گويند:] «قاطى كرده‏اند!»، در صورتى كه پديده‏اى بزرگ ـ يعنى ياد دوزخ و عذاب‏هاى آن ـ، با وجود آنان در آميخته است [و آنان را اين گونه، پريشان و در هم ساخته است].

امام زين العابدين عليه ‏السلام: بار خدايا! براى كسى كه نافرمانى تو كند، آتشى آفريدى و در آن براى اهلش انواع عذاب را آماده ساختى و آن عذاب‏ها را با تعابير گونه‏گون، وصف و طبقه‏بندى كردى: جوشاب، زردآب دوزخيان، مس گداخته، خارِ تَر، خونابه، چركابه، دوزخبان، زنجيرها، كُندها، گرزهاى آهنين، شكنجه درشت، شكنجه سخت، شكنجه خوار كننده، شكنجه پايدار، شكنجه سوزان، شكنجه مرگبار، سايه‏اى از دود تار، تن‏پوش‏هاى قطران، سراپرده‏هاى آتش و مس، دوزخبان، آتشِ خرد كننده، سياه‏چال، زبانه آتش، آتش سوزان، آتشِ افروخته كه بر دل‏ها مى‏رسد، وآتش احاطه كننده با ستون‏هاى بلند و كشيده، شعله، آب داغ، آتش خاموش ناشدنى، آتشى كه نزديك است از خشمْ شكافته شود، آتشى كه سوختش مردم و سنگ‏هايند، آتشى كه به او گفته مى‏شود: «آيا سير شدى؟» و او [كه سيرى‏ناپذير است،] مى‏گويد: «آيا باز هم هست؟!» و پايين‏ترين طبقه آتش.

امام باقر عليه ‏السلام: ابو ذر ـ كه خدايش رحمت كناد ـ از ترس خداى عز و جل چندان گريست كه ديده‏اش آسيب ديد. به او گفته شد: اى ابو ذر! خوب است دعا كنى كه خداوند ديده‏ات را شفا بخشد. ابو ذر گفت: «من از آن غافلم، و ديده‏ام بزرگ‏ترين غم و اندوه من نيست». گفتند: چه چيزى تو را از آن غافل ساخته است؟ گفت: «آن دو امر بزرگ: بهشت و دوزخ».