حدیث دربارهياد جهنّم

عنه عليه ‏السلام: ـ في وَصفِ المُتَّقينَ ـ: هُم وَالجَنَّةُ كَمَن قَد رَآها؛ فَهُم فيها مُنَعَّمونَ، وهُم وَالنّارُ كَمَن قَد رَآها؛ فَهُم فيها مُعَذَّبونَ. أمَّا اللَّيلَ فَصافّونَ أقدامَهُم، تالينَ لِأَجزاءِ القُرآنِ، يُرَتِّلونَها تَرتيلاً، يُحَزِّنونَ بِهِ أنفُسَهُم، ويَستَثيرونَ بِهِ دَواءَ دائِهِم؛ فَإِذا مَرّوا بِآيَةٍ فيها تَشويقٌ رَكَنوا إلَيها طَمَعا، وتَطَلَّعَت نُفوسُهُم إلَيها شَوقا، وظَنّوا أنَّها نُصبُ أعيُنِهِم، وإذا مَرّوا بِآيَةٍ فيها تَخويفٌ أصغَوا إلَيها مَسامِعَ قُلوبِهِم، وظَنّوا أنَّ زَفيرَ جَهَنَّمَ وشَهيقَها في أُصولِ آذانِهِم، فَهُم حانونَ عَلى أوساطِهِم، مُفتَرِشونَ لِجِباهِهِم وأكُفِّهِم ورُكَبِهِم وأطرافِ أقدامِهِم يَطلُبونَ إلَى اللّه‏ِ تَعالى في فَكاكَ رِقابِهِم. ۱

امام على عليه ‏السلام ـ در وصف پرهيزگاران ـ : آنان به بهشت چنان باور دارند كه گويى آن را مى‏بينند؛ پس، [از هم‏اكنون]از نعمت‏هايش برخوردارند، و آتش را چنان باور دارند كه گويا آن را مشاهده مى‏كنند؛ پس، [از هم‏اينك] در آن، عذاب مى‏كشند. شب‏هنگام، برپا مى‏خيزند و آيات قرآن را شمرده و با درنگ، تلاوت مى‏كنند. با آن، جان‏هاى خويش را اندوهناك مى‏سازند و داروى درد خود را در آن مى‏جويند. پس، هر گاه به آيه‏اى تشويق‏آميز برخورند، به آن اميد مى‏بندند و جان‏هايشان مشتاق آن مى‏شود و آن [نعمت] را در برابر ديدگان خويش مى‏پندارند و هر گاه به آيه‏اى تهديدآميز رسند، گوش دل به آن مى‏سپارند و چنان مى‏پندارند كه خروشِ دم و بازدمِ دوزخ، در بيخ گوش‏هايشان است. پس، كمرهاى خويش را [به ركوع] خم مى‏كنند، و پيشانى و دست و زانوان و سرانگشتان پاهاى خود را بر زمين مى‏زنند و از خداوند، آزادىِ خويش را [از دوزخ] مى‏طلبند.

۱.نهج البلاغة: الخطبة 193، تحف العقول: ص 159، مكارم الأخلاق: ج 2 ص 391 ح 2663، التمحيص: ص 70 ح 170 كلّها عن همام، الأمالي للصدوق: ص 667 ح 897، صفات الشيعة: ص 97 ح 35 كلاهما عن عبد الرحمن بن كثير الهاشمي عن الإمام الصادق عن أبيه عليهماالسلام، بحار الأنوار: ج 67 ص 315 ح 50.

کلیدواژه‌ها دوزخ تشویق به یاد کردن از جهنم و پناه بردن از آن به خدا یاد جهنم

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله: در باره آتش هر چه خواستيد، بگوييد؛ زيرا هر چه از آن بگوييد، بازهم بدتر و سخت‏تر از آن وجود دارد. يعنى: از سختى‏ها و رنج‏هاى دوزخ، هر چه بگوييد، باز كم گفته‏ايد.

المطالب العالية ـ به نقل از عبد اللّه‏ بن عمر ـ : از پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله شنيدم كه مى‏فرمايد: «دو بزرگ را فراموش نكنيد». گفتيم: دو بزرگ چيست؟ فرمود: «بهشت و آتش». آن گاه، پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله [از دوزخ] گفت و گفت. سپس چندان گريست كه اشك از دو گوشه محاسنش جارى شد ـ يا آنها را تر كرد ـ. آن گاه فرمود: «سوگند به آن كه جان محمّد در دست اوست، اگر آنچه من در اين باره مى‏دانم، شما نيز مى‏دانستيد، سر به صحرا مى‏گذاشتيد و خاك بر سر خود مى‏ريختيد».

المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از سهل بن سعد ـ : ترس از آتش [ـِ دوزخ]، وجود جوانى از انصار را فرا گرفت و هنگام يادكرد از دوزخ، مى‏گريست. سرانجام، اين حالت، او را خانه‏نشين كرد. ماجرا را به پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله گفتند و ايشان به خانه‏اش نزد او رفت. چون وارد خانه شد، آن جوان ايشان را در آغوش گرفت و افتاد و مُرد. پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله فرمود: «برادرتان را آماده دفن كنيد، كه ترس و وحشت، جگر او را پاره پاره كرد».

امام على عليه ‏السلام: از آخرت و نعمت‏ها و عذاب دردناك آن، بسيار ياد كن؛ زيرا اين كار، تو را به دنيا بى‏رغبت مى‏سازد و آن را در نزد تو، خوار و بى‏مقدار مى‏گرداند.

امام على عليه ‏السلام: بهشت، مايه دريغِ دوزخيان است و دوزخ، مايه پند گرفتن پرهيزگاران.

امام زين العابدين عليه ‏السلام: بدانيد كه هر كس مشتاق بهشت باشد، از هوس‏هاى خويش غافل مى‏شود و آن كه از آتش بهراسد، از حرام‏ها روى مى‏گرداند و آن كه به دنيا بى‏رغبت باشد، مصيبت‏ها بر او آسان مى‏گردند. بدانيد كه خداوند، بندگانى دارد كه [در دنيا] چونان كسى هستند كه بهشتيان را در بهشت، جاويدان مى‏بيند، و نيز چونان كسى هستند كه دوزخيان را در دوزخ، معذّب مى‏بيند. گزندشان به كس نمى‏رسد و دل‏هايشان اندوهناك است، جان‏هايشان خويشتندار و نيازهايشان اندك. چند روزه اندك [ـِ دنيا]را تحمّل كرده‏اند و در نتيجه، به فرجامى آسوده و بى‏پايان، دست يافته‏اند. شب‏هنگام، برپا مى‏خيزند و اشك‏هايشان بر گونه‏هايشان روان مى‏شود و به پروردگار خويش پناه مى‏برند، و براى آزادىِ خود [از عذاب دوزخ] مى‏كوشند. ولى روز هنگام، مردمانى هستند بردبار، دانا، نيكوكار و پرهيزگار. [از لاغرى و نحيفى،] گويى تيرهايى تراش‏خورده‏اند. ترس از عبادت، آنان را تراش داده است. ديگران كه او را مى‏بينند، يا مى‏گويند: «بيمار است» ـ در حالى كه اين طايفه را هيچ بيمارى‏اى نيست ـ و يا [مى‏گويند:] «قاطى كرده‏اند!»، در صورتى كه پديده‏اى بزرگ ـ يعنى ياد دوزخ و عذاب‏هاى آن ـ، با وجود آنان در آميخته است [و آنان را اين گونه، پريشان و در هم ساخته است].

امام زين العابدين عليه ‏السلام: بار خدايا! براى كسى كه نافرمانى تو كند، آتشى آفريدى و در آن براى اهلش انواع عذاب را آماده ساختى و آن عذاب‏ها را با تعابير گونه‏گون، وصف و طبقه‏بندى كردى: جوشاب، زردآب دوزخيان، مس گداخته، خارِ تَر، خونابه، چركابه، دوزخبان، زنجيرها، كُندها، گرزهاى آهنين، شكنجه درشت، شكنجه سخت، شكنجه خوار كننده، شكنجه پايدار، شكنجه سوزان، شكنجه مرگبار، سايه‏اى از دود تار، تن‏پوش‏هاى قطران، سراپرده‏هاى آتش و مس، دوزخبان، آتشِ خرد كننده، سياه‏چال، زبانه آتش، آتش سوزان، آتشِ افروخته كه بر دل‏ها مى‏رسد، وآتش احاطه كننده با ستون‏هاى بلند و كشيده، شعله، آب داغ، آتش خاموش ناشدنى، آتشى كه نزديك است از خشمْ شكافته شود، آتشى كه سوختش مردم و سنگ‏هايند، آتشى كه به او گفته مى‏شود: «آيا سير شدى؟» و او [كه سيرى‏ناپذير است،] مى‏گويد: «آيا باز هم هست؟!» و پايين‏ترين طبقه آتش.

امام باقر عليه ‏السلام: ابو ذر ـ كه خدايش رحمت كناد ـ از ترس خداى عز و جل چندان گريست كه ديده‏اش آسيب ديد. به او گفته شد: اى ابو ذر! خوب است دعا كنى كه خداوند ديده‏ات را شفا بخشد. ابو ذر گفت: «من از آن غافلم، و ديده‏ام بزرگ‏ترين غم و اندوه من نيست». گفتند: چه چيزى تو را از آن غافل ساخته است؟ گفت: «آن دو امر بزرگ: بهشت و دوزخ».