مقصود از توانمندى

تاريخ دمشقـ به نقل از عبد اللّه بن جعفر ـ: يكى از همراهان امام على عليه السلام در جنگ جَمَل، برخاست و گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «درياى ژرفى است. در آن، وارد نشو». گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «خانه [وحشت انگيز و] تاريكى است. وارد آن نشو». گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «راز خداست. خود را درباره آن به زحمت نينداز». گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «اكنون كه نپذيرفتى [و پافشارى كردى]، همانا آن، امرى (چيزى) بين دو امر (دو چيز) است؛ نه جبر است و نه تفويض». گفت: اى امير مؤمنان! فلانى قائل به توانمندى [خويش]است و در محضر توست. فرمود: «او را به نزد من بياوريد». پس، او را

الكافىـ به نقل از مردى از اهالى بصره ـ: از امام صادق عليه السلام درباره توانمندى پرسيدم. فرمود: «. همانا خداوند، مردم را آفريد و وسيله توانمندى را در آنان قرار داد؛ امّا به آنان واگذار نكرد. پس، آنان براى انجام دادن كار، در هنگام آن و همراه با آن، توانمند هستند، [البتّه]هر گاه آن كار را انجام دهند. پس هر گاه در قلمرو فرمان روايى خداوند، كارى را انجام ندهند، ديگر توانمند نيستند كارى را كه انجام نداده اند، انجام دهند؛ زيرا خداوند عز و جلقدرتمندتر از آن است كه كسى بتواند در فرمان روايى اش با او ضدّيت نمايد». مرد بصرى گفت: پس مردم مجبورند؟ فرمود: «اگر مجبور بودند، عذر داشتند». گفت: پس خدا آنان را به خودشان واگذار نموده است؟ فرمود: «نه». گفت: پس چگونه اند؟ فرمود: «[خداوند، انجام دادن] كارى