حدیث دربارهمقصود از توانمندى

التوحيد عن عوف بن عبد اللّه الأزدي عن عمّه:سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام عَنِ الاِستِطاعَةِ، فَقالَ: وقَد فَعَلوا؟ ۱ فَقُلتُ: نَعَم، زَعَموا أنَّها لا تَكونُ إلّا عِندَ الفِعلِ وإرادَةٍ في حالِ الفِعلِ لا قَبلَهُ. فَقالَ: أشرَكَ القَومُ. ۲

التوحيدـ به نقل از عوف بن عبد اللّه ازدى، از عمويش ـ: از امام صادق عليه السلام درباره توانمندى پرسيدم. فرمود: «آيا [اين گم راهى ها را در دين] پديد آورده اند؟». گفتم: بله. آنان گمان برده اند كه توانمندى، تنها در حال انجام دادن كار و [همزمان با] اراده همراه كار است و پيش تر از آن نيست. فرمود: «آن قوم، مشرك شده اند».

۱.هذا إخبار، أي وقد فعلوا ما يوجب أمثال هذه الضلالات في الدِّين (هامش المصدر).

۲.التوحيد: ص 350 ح 12، بحار الأنوار: ج 5 ص 34 ح 46.

کلیدواژه‌ها مقصود از توانمندی

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس توانمندى را به خود نسبت دهد، كفر ورزيده است.

تاريخ دمشقـ به نقل از عبد اللّه بن جعفر ـ: يكى از همراهان امام على عليه السلام در جنگ جَمَل، برخاست و گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «درياى ژرفى است. در آن، وارد نشو». گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «خانه [وحشت انگيز و] تاريكى است. وارد آن نشو». گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «راز خداست. خود را درباره آن به زحمت نينداز». گفت: اى امير مؤمنان! ما را درباره قَدَر، آگاه فرما. فرمود: «اكنون كه نپذيرفتى [و پافشارى كردى]، همانا آن، امرى (چيزى) بين دو امر (دو چيز) است؛ نه جبر است و نه تفويض». گفت: اى امير مؤمنان! فلانى قائل به توانمندى [خويش]است و در محضر توست. فرمود: «او را به نزد من بياوريد». پس، او را بلند كردند. فرمود: «بگو: آن را به وسيله خدايى دارم كه اگر بخواهد، در اختيارم مى گذارد».

الكافىـ به نقل از على بن اسباط ـ: از امام رضا عليه السلام درباره توانمندى پرسيدم. فرمود: «بنده با داشتن چهار ويژگى، توانمند مى شود: راهش بدون مراقب (مانع)، تنش و اعضاى بدنش سالم باشند، و از جانب خداوند عز و جلبرايش سببى فراهم باشد». گفتم: فدايت شوم! اين را برايم تفسير كن. فرمود: «اين كه بنده بدون مراقب باشد، جسم سالم داشته باشد و اعضاى سالم داشته باشد، [مثل اين است كه]مى خواهد زنا كند؛ ولى زنى نمى يابد. سپس آن را بيابد. آن گاه يا خودش را حفظ مى كند و خوددارى مى كند، همچنان كه يوسف عليه السلام خوددارى نمود، يا ميان خود و خواسته اش مانعى نمى بيند و زنا مى كند و زناكار ناميده مى شود، در حالى كه به اجبار، خدا را فرمان نبرده و با غلبه كردن هم نافرمانى نكرده است».

امام صادق عليه السلام:توانمندى، پيش از انجام دادن كار ست. خداوند عز و جل به انجام دادن و ندادنِ كارى فرمان نمى دهد، مگر وقتى كه بنده توانمندى آن را داشته باشد.

امام صادق عليه السلام:خداوند، بندگان را به انجام دادن تكليفى موظّف نمى كند و از چيزى باز نمى دارد، مگر اين كه [ابتدا]براى آنان توانمندى قرار مى دهد و سپس امر و نهيشان مى نمايد. پس، بنده انجام دهنده يا ترك كننده نيست، مگر اين كه پيش از امر و نهى، و پيش از انجام دادن و ندادن، و پيش از تنگنايى و گشايش، توانمندى اى داشته باشد.

امام صادق عليه السلام:بنده هيچ كار و حركتى نمى كند، مگر اين كه توانمندى اى از جانب خداوند عز و جل همراه اوست، و تكليف از طرف خدا، تنها پس از توانمندى است. بنا بر اين، بنده به انجام دادن كار، موظّف نيست، جز وقتى كه توانمند باشد.

امام صادق عليه السلام:هيچ انجام دادن و ندادنى به وسيله بنده اتّفاق نمى افتد، مگر اين كه توانمندى، پيش از انجام دادن و ندادن است.

الكافىـ به نقل از صالح نيلى ـ: از امام صادق عليه السلام پرسيدم: آيا بندگان، بهره اى از توانمندى دارند؟ فرمود: «هنگامى كه كارى انجام مى دهند، با توانمندى اى كه خداوند در آنان قرار داده، توانمندند». گفتم: آن چيست؟ فرمود: «وسيله است، مانند زناكار كه وقتى زنا مى كند، براى انجام دادن آن توانمند است، و اگر زنا را ترك كند و زنا نكند براى ترك آن هم، توانمند است». سپس فرمود: «[بنده] پيش از انجام دادن كار، چه اندك باشد و چه بسيار، توانمندى ندارد؛ ليكن همراه انجام دادن و ترك آن، توانمند است». گفتم: پس بر چه اساس، [خداوند،] بنده را كيفر مى دهد؟ فرمود: «با حجّت رسايش و وسيله اى كه در آنان قرار داده است. خداوند، كسى را بر نافرمانى خويش وادار نمى كند».