كنزالفوائد:از بنده خدا، امير مؤمنان على بن ابى طالب، به معاوية بن ابى سفيان. امّا بعد؛ نامه ات به ما رسيد كه [در آن] سخن آرايى كرده اى، مَثَل هايى زده اى، كارهايى را به خودت نسبت داده اى و به وصف حكمت پرداخته اى، حال آن كه اهل آن نيستى؛ و تقوا را ياد آورده اى، در حالى كه با آن در ستيزى. از خواهش نَفْس پيروى كرده اى و آن، تو را از راه راست، رويگردان كرده و از طريق صواب، بازت گردانده است. تو دامنِ لذّتِ فتنه ها را فرا كشيده اى و به زيبايىِ دنيا گرفتار آمده اى، گويى ايمان ندارى كه روز رستاخيز مى آيد و باز همه در جايى گرد مى آيند. تاج بر نهادى، جامه خَز بر تن كردى، فرش ابريشمين گستردى و اين، شيوه امپراتوران روم و شاهان ايران است. آن گاه، اين نيز تو را بَس نيفتاد، چندان كه ـ خبر يافته ام ـ

شرح نهج البلاغةـ در بيان نامه امام عليه السلام به معاويه ـ: از بنده خدا، على امير مؤمنان، به معاوية بن ابى سفيان. امّا بعد؛ همانا مرا از تو پندى رسيد پيوند يافته [از سخنان گوناگون] و [در قالب]نوشتارى آراسته [به آرايه هاى نگارش]كه آن را با گم راهىِ خود، ترتيب داده اى و با بَدسِگالى ات امضا كرده اى. اين نامه از آنِ كسى است كه نه بينايى اى دارد تا هدايتش كند و نه راهبرى تا به راهش بَرد؛ خواهشِ نَفْس، او را فرا خوانده و وى نيز اجابتش كرده، و گم راهى پيشوايش گشته و او هم از آن پيروى نموده است. پس با ياوه، صدا به هذيان برآورده و اشتباه كنان به گم راهى درافتاده است. وامّا اين كه مرا به تقوا فرا خوانده اى؛ پس اميدوارم كه اهلِ آن باشم و به خدا پناه مى برم از اين كه در زمره كسانى درآيم كه هر

وقعة صِفّين:چون نامه معاويه به على عليه السلام رسيد، آن را خواند و گفت: «شگفتا از معاويه و نامه اش!». سپس عبيد اللّه بن ابى رافع، كاتبِ خويش را خواست و گفت: «به معاويه بنويس: امّا بعد؛ نامه ات مرا رسيد. گفته اى اگر تو و ما مى دانستيم جنگ با ما و تو چه مى كند، هرگز با يكديگر به نبرد بر نمى خاستيم. [بدان] من و تو را از جنگ، نهايتى است كه فرا نرسيده است. اگر من براى خدا كشته شوم و سپس زنده گردم، آن گاه هفتاد بار كشته و ديگر بار زنده شوم، از سختكوشى براى خدا و جهاد با دشمنان او دست برنمى دارم. و امّا اين كه گفته اى از عقل هاى ما آن قدر باقى مانده كه با آن، بر گذشته پشيمانى خوريم؛ پس [بدان كه] من نه از عقلم كاسته شده و نه از كارم پشيمانم. و امّا اين كه [حكومتِ] شام را خواسته اى؛ من چنان

امام على عليه السلامـ برگرفته نامه او به معاويه در پاسخِ نامه اى از اوـ: امّا اين كه [حكومت]شام را از من خواسته اى؛ من آن نباشم كه آنچه را ديروز از تو دريغ داشتم، امروز به تو عطا كنم. و امّا اين كه گفته اى همانا جنگْ [مردمِ]عرب را در كام بُرده و تنها نيم جان هايى از ايشان باقى مانده است؛ بدان كه هر كس حقْ او را در كام كشد، به بهشت رهسپار مى گردد و هر كس باطلْ او را در كام فرو بَرَد، رهسپارِ آتش خواهد گشت. و امّا اين كه ما در جنگ و سپاه يكسانيم؛ پس پايدارى تو در شك، بيش از پايدارى من در يقين نيست و شاميان نيز به دنيا حريص تر از عراقيان به آخرت نيستند. و امّا اين كه گفته اى ما فرزندانِ عبد مناف هستيم؛ پس ما همانيم، ليكن اميّه همچون هاشم، حَرْب همانند عبد المطّلب، ابوسفيان مثل ابو طالب،

وقعة صِفّينـ به نقل از ابراهيم بن اشتر، پس از ذكر نامه معاويه به امام عليه السلام ـ: پس على بن ابى طالب عليه السلام به معاويه نوشت: «از بنده خدا، على امير مؤمنان به معاوية بن ابى سفيان. امّا بعد؛ برترين كارى كه انسان خود را به آن مشغول مى كند، پيروى از شيوه اى است كه با آن، كارش نيك گردد، از فضيلتش بهره گيرد، و از زشتى آن بركنار مانَد. همانا ستم و باطلگرايى، شخص را در دين و دنيا فرومايه مى نمايند و نزد كسى كه آنچه خدا به او وانهاده بى نيازش ساخته، چنان عيوبش را آشكار مى كنند كه هيچ گونه چاره انديشى اش، او را بى نياز نمى كند. پس از دنيا برحذر باش، كه همانا در هيچ چيزش كه بدان دست يافته اى، شادمانى نيست. و به راستى، دريافته اى كه نمى توانى آنچه را از دست رفتنش مقدّر است، به دست آرى.

الغارات:در [نبرد] صِفّين، خِرّيت بن راشدِ ناجى و يارانش با على عليه السلام همراه بودند. پس خِرّيت با سى سوار از يارانش به سوى على عليه السلام حركت كرد و از ميان ايشان پياده پيش آمد تا نزد على عليه السلام ايستاد و به وى گفت: به خدا سوگند، فرمانت را اطاعت نمى كنم و فرا پشتت نماز نمى گزارم و فردا از تو جدا خواهم شد. و اين، پس از نبرد صِفّين و داور ساختنِ آن دو حَكَم بود. پس على عليه السلام به وى گفت: «مادرت به سوگت نشيند! در اين صورت، عهد مى شكنى، پروردگارت را نافرمانى مى كنى، و جز به خويشتن زيان نمى رسانى! به من بگو، چرا چنين مى كنى؟». گفت: زيرا آن گاه كه كار بس سخت شد، كار را به داورى در كتاب [خدا]كشاندى و در حق، سستى ورزيدى و به گروهى تكيه كردى كه به خود ستم رانده اند. پس ما از تو سر مى

تاريخ الطبرىـ به نقل از عبد اللّه بن حواله ازدى ـ: على عليه السلام در پاسخ او نوشت: «امّا بعد؛ نامه ات به من رسيد. نوشته بودى كه عمرو عاص با لشكرى ويرانگر به نزديكى هاى سرزمين مصر فرود آمده است و كسانى كه هم فكر او بوده اند، به سوى او بيرون شده اند. البته بيرون شدن آنان كه هم فكر اويند، بهتر از آن است كه نزد تو بمانند. و گفته اى كه در برخى همراهانت سستى ديده اى. اگر آنان هم سست شوند، تو سست مشو. آبادى خود را حصاربندى و دژبانى كن. پيروانت را هم نزد خويش فراهم آر و كنانة بن بشر را كه به خيرخواهى و بزرگوارى و دليرى معروف است، به جنگ دشمنان بفرست. من هم مردم را بر مركب هاى سركش و رام (اسب ها و شتران) به سوى تو فرا مى خوانم. در مقابل دشمنت مقاومت كن و با بينايى خود، پيش برو و با نيّت و عزم

شرح نهج البلاغةـ به نقل از نقيب ابو جعفر ـ: معاويه در پى [تحريك و] به لغزش افكندن على عليه السلام بود، خاطرات بد را به ياد او مى آورْد تا شايد او از حال ابو بكر و عمر كه حقّ [خلافت] او را غصب كرده بودند، چيزى گويد [و بدين سان، رسوا شود]. پس همواره با نامه پراكندن و پيك فرستادن، بر آن بود كه غافلگيرش كند تا وى در نامه اى يا با پيكى، آنچه را از ابو بكر و عمر در دل دارد، آشكار سازد و آن گاه معاويه، نزد مردم شام، آن را دستاويزى به زيان على عليه السلام سازد و به ديگر گناهان وى، به زعم خويش، كه در باور آن مردم نشانده بود، بيفزايد. همو بود كه نزد شاميان، على عليه السلام را فرومايه جلوه داده بود، بدين ادّعا كه او در قتل عثمان دست داشته و كشندگانش را يارى كرده، طلحه و زبير را كشته و عايشه را به