امام كاظم عليه السلامـ خطاب به هِشام بن حَكَم ـ: اى هشام! هر چيزى را نشانه اى است و نشانه خردمند، انديشه كردن است و نشانه انديشه كردن، سكوت است، و هر چيزى را مركبى است و مركب خردمند، فروتنى است. براى نادانى تو، همين بس كه كارى را كه از آن نهى شده اى، انجام دهى. اى هشام! اگر در دست تو گردويى بود و مردم گفتند: «در دست تو دُرّى است» و تو مى دانى گردوست، [سخن آنان] تو را سودى نمى بخشد، و اگر در دست تو دُرّى بود و مردم گفتند: «گردوست»، [از سخن آنان]آسيبى به تو نمى رسد، تا زمانى كه تو مى دانى كه دُرّ است. اى هشام! خداوند، پيامبران و رسولان را به سوى مردمْ مبعوث نكرد، مگر بدان جهت كه مردم از خداوند، خرد دريافت كنند [و از بينش الهى برخوردار گردند]. پس بهترين كسانى كه پيامبران را اجابت مى كنند،

از امام صادق عليه السلام روايت شده استكه به يكى از شاگردانش فرمود: چه چيز از من فرا گرفتى؟ گفت: اى مولاى من! هشت مسأله ياد گرفتم. فرمود: باز گو تا بدانم. گفت: نخست: ديدم هر دوستى از دوستدارش هنگام مرگ جدا مى شود، پس همّتم را مصروف چيزى كردم كه از من جدا نمى گردد، بلكه در تنهايى ام با من انس مى گيرد كه همان كار نيك است. حضرت فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. دوم: ديدم گروهى به حسب و نسب و گروهى به مال و فرزند مى نازند و حال آنكه در اينها فخر و بزرگى نيست؛ بلكه افتخار بزرگ را در گفته خداى متعال ديدم: «كريمترين شما باتقواترين شماست»، پس كوشيدم كه نزد او كريم باشم. فرمود: به خدا سوگند نيكو گفتى. سوم: به بازى و شادى مردم نگريستم و گفته خداى متعال را شنيدم: «و اما آن كس كه از ايستادن در پيشگاه

مصباح المتهجّد ـ به نقل از ابو حمزه ثمالى ـ :امام سجّاد عليه السلام در ماه رمضان، همه شب را نماز مى خواند و چون سحر مى شد، اين دعا را مى خواند: «خدايا! مرا با كيفرت ادب نكن و با عقوبت غافلگيركننده ات، به من نيرنگ مزن. پروردگارا! برايم از كجا خير تواند بود، با آن كه جز از پيش تو يافت نمى شود؛ و برايم از كجا رهايى خواهد بود، با آن كه جز به يارى ات، در توان نيست؟ نه آن كه نيكى كند، از يارى و رحمتت بى نياز است و نه آن كه بدى كند و بر تو گستاخ شود و تو را ناخرسند سازد، از قلمرو قدرتت بيرون. اى پروردگار من، اى پروردگار من، اى پروردگار من!.». بگويد تا آن كه نفَس قطع شود. «تو را با تو شناختم و تو خود، مرا بر خودت راهنمايى كردى و به سويت خواندى و اگر تو نبودى، نمى دانستم كه تو چيستى. سپاس،

امام سجّاد عليه السلام:خداوندا! اى آن كه [در برابر عطاهايت،] چشمداشت پاداش ندارى، و اى آن كه از بخششْ پشيمان نمى شوى، و اى آن كه بنده ات را برابر كرده اش پاداش نمى دهى [و بيشتر مى دهى]! نعمت بخشى تو آغازگرانه است و بخشايشت، از روى تفضّل و احسان. كيفر تو عدالت است و داورى ات بهترين. اگر عطا كنى، آن را به منّت نمى آميزى و اگر محروم كنى، ندادنت از روى تجاوز نيست. هر كه سپاست گويد، پاداشش مى دهى، در حالى كه شكرگزارى او نيز با الهام توست و هر كه ستايشت كند، جزايش مى دهى، با اين كه تو او را آموخته اى كه ستايشت كند. بر گناه كسى پرده مى افكنى كه اگر مى خواستى، رسوايش مى كردى و بر كسى بخشش مى كنى كه اگر مى خواستى، محرومش مى ساختى، در حالى كه هر دو از سوى تو شايسته رسوا ساختن و محروم كردن اند، جز

امام رضا عليه السلام:روز فطر، از آن جهت، عيد قرار داده شده است كه مسلمانان، اجتماعى داشته باشند كه در آن روز گرد هم آيند و براى خدا بيرون آيند و او را بر نعمت هايى كه به آنان داده است، بستايند و روز عيد، روز تجمّع، روز خوردن روزه، روز زكات، روز شوق و روز نيايش است؛ و براى آن كه اوّلين روز از سال است كه خوردن و آشاميدن در آن حلال است؛ چرا كه ماه رمضان، اوّلين ماه سال نزد اهل حق است. پس خداوند، دوست داشت كه در چنين روزى، همايشى داشته باشند تا خدا را حمد و ستايش كنند و در اين روز، تكبير در نماز، از آن روى بيش از روزهاى ديگر قرار داده شده كه تكبير، بزرگداشت خداوند و ستايش و ثناى او بر نعمت هدايت است، آن گونه كه خداوند فرموده است: «تا خداوند را بر اين كه هدايتتان كرد، بزرگ بداريد و باشد كه شكر

مصباح المتهجّد ـ به نقل از جندب بن عبد اللّه اَزدى، از پدرش ـ :على عليه السلامروز عيد فطر خطبه مى خواند و مى فرمود: «ستايش، خداوندى را كه آسمان ها و زمين را آفريد و تاريكى ها و روشنايى را پديد آورد. سپس آنان كه به پروردگارشان كفر ورزيدند، از حق روى گردان مى شوند. چيزى را براى خداوند، شريك قرار نمى دهيم و جز او، سرپرستى نمى گيريم. ستايش، خداوندى را كه آنچه در آسمان ها و آنچه در زمين است، براى اوست، و نيز ستايش در آخرت، از آنِ اوست و او حكيم آگاه است و آنچه را در زمين فرو مى رود و آنچه را از آن برمى آيد و آنچه را از آسمان فرود مى آيد و آنچه را در آن بالا مى رود، مى داند و او مهربان آمرزنده است. چنين است پروردگار ما، كه ثناى او شكوهمند است. بى پايان و بى سرانجام و بى نهايت است و معبودى

مصباح المتهجّد ـ به نقل از ابو حمزه ثمالى ـ:امام سجّاد عليه السلام در ماه رمضان، همه شب را نماز مى خواند و چون سحر مى شد، اين دعا را مى خواند: «خدايا! مرا با كيفرت ادب نكن و با عقوبت غافلگيركننده ات، به من نيرنگ مزن. پروردگارا! برايم از كجا خير تواند بود، با آن كه جز از پيش تو يافت نمى شود؛ و برايم از كجا رهايى خواهد بود، با آن كه جز به يارى ات، در توان نيست؟ نه آن كه نيكى كند، از يارى و رحمتت بى نياز است و نه آن كه بدى كند و بر تو گستاخ شود و تو را ناخرسند سازد، از قلمرو قدرتت بيرون. اى پروردگار من، اى پروردگار من، اى پروردگار من!.». بگويد تا آن كه نفَس قطع شود. «تو را با تو شناختم و تو خود، مرا بر خودت راهنمايى كردى و به سويت خواندى و اگر تو نبودى، نمى دانستم كه تو چيستى. سپاس،

امام سجّاد عليه السلام:خداوندا! اى آن كه [در برابر عطاهايت،] چشمداشت پاداش ندارى، و اى آن كه از بخششْ پشيمان نمى شوى، و اى آن كه بنده ات را برابر كرده اش پاداش نمى دهى [و بيشتر مى دهى]! نعمت بخشى تو آغازگرانه است و بخشايشت، از روى تفضّل و احسان. كيفر تو عدالت است و داورى ات بهترين. اگر عطا كنى، آن را به منّت نمى آميزى و اگر محروم كنى، ندادنت از روى تجاوز نيست. هر كه سپاست گويد، پاداشش مى دهى، در حالى كه شكرگزارى او نيز با الهام توست و هر كه ستايشت كند، جزايش مى دهى، با اين كه تو او را آموخته اى كه ستايشت كند. بر گناه كسى پرده مى افكنى كه اگر مى خواستى، رسوايش مى كردى و بر كسى بخشش مى كنى كه اگر مى خواستى، محرومش مى ساختى، در حالى كه هر دو از سوى تو شايسته رسوا ساختن و محروم كردن اند، جز

امام رضا عليه السلام:روز فطر، از آن جهت، عيد قرار داده شده است كه مسلمانان، اجتماعى داشته باشند كه در آن روز گرد هم آيند و براى خدا بيرون آيند و او را بر نعمت هايى كه به آنان داده است، بستايند و روز عيد، روز تجمّع، روز خوردن روزه، روز زكات، روز شوق و روز نيايش است؛ و براى آن كه اوّلين روز از سال است كه خوردن و آشاميدن در آن حلال است؛ چرا كه ماه رمضان، اوّلين ماه سال نزد اهل حق است. پس خداوند، دوست داشت كه در چنين روزى، همايشى داشته باشند تا خدا را حمد و ستايش كنند و در اين روز، تكبير در نماز، از آن روى بيش از روزهاى ديگر قرار داده شده كه تكبير، بزرگداشت خداوند و ستايش و ثناى او بر نعمت هدايت است، آن گونه كه خداوند فرموده است: «تا خداوند را بر اين كه هدايتتان كرد، بزرگ بداريد و باشد كه شكر

مصباح المتهجّد ـ به نقل از جندب بن عبد اللّه اَزدى، از پدرش ـ:على عليه السلامروز عيد فطر خطبه مى خواند و مى فرمود: «ستايش، خداوندى را كه آسمان ها و زمين را آفريد و تاريكى ها و روشنايى را پديد آورد. سپس آنان كه به پروردگارشان كفر ورزيدند، از حق روى گردان مى شوند. چيزى را براى خداوند، شريك قرار نمى دهيم و جز او، سرپرستى نمى گيريم. ستايش، خداوندى را كه آنچه در آسمان ها و آنچه در زمين است، براى اوست، و نيز ستايش در آخرت، از آنِ اوست و او حكيم آگاه است و آنچه را در زمين فرو مى رود و آنچه را از آن برمى آيد و آنچه را از آسمان فرود مى آيد و آنچه را در آن بالا مى رود، مى داند و او مهربان آمرزنده است. چنين است پروردگار ما، كه ثناى او شكوهمند است. بى پايان و بى سرانجام و بى نهايت است و معبودى جز