الدرّ المنثورـ به نقل از ابن عبّاس ـ: خداوند متعال به داوود عليه السلام وحى فرستاد: «. به فرزندت بنگر و از چهارده چيز از او پرسش كن. اگر پاسخ گفت، دانش و نبوّت را برايش به ارث گذار». آن گاه، داوود عليه السلام به سليمان عليه السلام گفت: فرزندم! به من بگو جايگاه عقل تو در كجاست؟ سليمان گفت: در مغز.

امام على عليه السلام:چون خردمند، پير شود، خردش جوان مى گردد، و چون نادان پير گردد، نادانى اش جوان مى شود.

امام على عليه السلام:خرد و نادانى تا هجده سالگى براى چيرگى بر آدمى، در نبردند. چون به هجده سالگى رسيد، هر يك از آن دو در او افزون بود، بر او چيره مى شود.

امام على عليه السلام:بچه ها دندان هاى شيرى شان در هفت سالگى مى افتد؛ در نُه سالگى به نماز وا داشته مى شوند؛ در ده سالگى جاى خوابيدن آنان جدا مى گردد؛ در چهارده سالگى، بالغ مى شوند؛ تا بيست و يك سالگى قد مى كشند و تا بيست و هشت سالگى خِردشان رشد مى كند، بجز تجربه [كه پس از آن نيز زمينه رشد دارد].

امام على عليه السلام:بچه ها دندان هاى شيرى شان در هفت سالگى مى افتد؛ در چهارده سالگى بالغ مى شوند؛ قدشان در بيست و چهار سالگى به بيشترين حدّ خود مى رسد، و خِردشان در بيست و هشت سالگى به كمال مى رسد. پس از آن، هر چه باشد، بر اثر تجربه است.

امام على عليه السلام:بچه ها هفت سال پرورش مى يابند؛ هفت سال تربيت مى شوند؛ هفت سال به كار گماشته مى شوند؛ نهايت افزايش قدشان در بيست و سه سالگى است، و پايان دوره رشد خِردشان سى و پنج سالگى است. پس از آن، هر چه [رشد عقلشان] باشد، بر اثر تجربه است.

امام باقر عليه السلام:مرد، چون بزرگ شود، نيمه بد خصلت هايش از ميان مى رود و نيمه خوب آنها باقى مى ماند؛ خِردش پا بر جا مى شود؛ رأى و نظرش استوار مى گردد و نادانى اش اندك مى شود.

امام صادق عليه السلام:خِرد آدمى پس از چهل سالگى تا پنجاه يا شصت سالگى افزايش مى يابد و پس از آن، رو به كاستى مى نهد.

امام صادق عليه السلام:بنياد انسان، خرد اوست و شرافت او دين اوست، و كرامتش پارسايى اوست. انسان ها در [فرزندى] آدم، برابرند.

امام على عليه السلامـ در سفارش به فرزندش امام حسن عليه السلام ـ: فرزندم! خرد، دوست آدمى است.

امام على عليه السلامـ در ديوان شعر منسوب به ايشان ـ: جوان، در ميان مردم، با خرد، زندگى مى كند و بر پايه خرد، دانش و تجربه هايش كارساز است. درستى خرد، جوان را در ميان مردم مى آرايد گرچه كسب و كارش بى رونق باشد. كم خردى، جوان را زشت جلوه مى دهد گرچه از خانواده اى بزرگ و صاحب منصب باشد.

امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ: هيچ گاه خرد به صاحبش آسيب نمى زند؛ ليكن دانش بدون خرد، به صاحبش آسيب مى رساند.

امام كاظم عليه السلامـ خطاب به هشام بن حكم ـ: اى هشام! لقمان به فرزندش فرمود: «فرزندم! دنيا دريايى ژرف است كه خَلقى بسيار در آن غرق شدند. پس تلاش كن تا در اين دريا كشتى ات تقواى خداوند، ساحلش ايمان، بادبانش توكّل [بر خدا]، ناخدايش خِرد، راه نمايش دانش و سُكّانش ۲ شكيبايى باشد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به ابن مسعود ـ: اى پسر مسعود! هر گاه كارى انجام مى دهى، بر پايه دانش و خرد انجام بده. بپرهيز از آن كه بدون انديشه و دانش، دست به كارى بزنى؛ زيرا خداوند بزرگ مى فرمايد: «و مانند آن [زنى]مباشيد كه رشته خود را پس از محكم بافتن، [يكى يكى] از هم مى گسست» .

تاريخ بغداد:عطا مى گويد: ابن عبّاس بر عايشه وارد شد و گفت: اى اُمّ المؤمنين! از ميان دو انسانى كه يكى كم شب زنده دارى مى كند و بيشتر مى خوابد و ديگرى كه كمتر مى خوابد و بيشتر شب زنده دارى مى كند، كدام را بيشتر دوست مى دارى؟ عايشه گفت: من همين را از پيامبر خدا سؤال كردم و ايشان فرمود: «آن كه خردمندتر است». پرسيدم: من از عبادت آنان پرسيدم [و شما از خردشان سخن مى گويى؟]. فرمود: «اى عايشه! آنان به اندازه خردشان مورد سؤال قرار مى گيرند. هر كه خردمندتر باشد، در دنيا و آخرت، برتر است».

حلية الأولياءـ به نقل از ابو ايّوب انصارى ـ: پيامبر خدا فرمود: «دو مرد وارد مسجد مى شوند و نماز مى گزارند. آن گاه باز مى گردند، حال آن كه نمازِ يكى، سنگين تر از كوه اُحُد است و نماز ديگرى، همسنگ ذرّه اى نيست». ابو حميد ساعدى پرسيد: چگونه چنين مى شود، اى پيامبر خدا؟ فرمود: «اگر يكى خردمندتر باشد». باز پرسيد: چگونه مى شود؟ فرمود: «اگر يكى در مقابل گناهان، خودنگه دارتر باشد و در انجام دادن خوبى ها شتاب و ولع بيشترى به خرج دهد، گرچه در امور مستحبّى، از ديگرى پايين تر باشد».

تيسير المطالبـ به نقل از جابر بن عبد اللّه انصارى ـ: پيامبر خدا اين آيه را خواند: «و اين مَثَل ها را براى مردم مى زنيم و جز دانشوران، آن را در نمى يابند» . [آن گاه]فرمود: «دانشور، كسى است كه از خداى عز و جل خرد، دريافت مى دارد ۲] با بصيرت الهى] و از فرمان هاى او پيروى مى كند و از خشم او دورى مى گزيند».

امام على عليه السلام:انديشه، به سوى راه درست زندگى، راهنمايى مى كند.

امام على عليه السلامـ در سفارشى به امام حسين عليه السلام ـ: فرزندم! انديشه، روشنايى به جاى مى گذارد و غفلت، تاريكى.