امام صادق عليه السلام:خرد، پشتيبان آدمى است و از خرد، زيركى، فهم، حفظ و دانش، سرچشمه مى گيرد. با خرد، آدمى به كمال مى رسد و خرد، راهنماى انسان، بينا كننده و گشاينده كارهاى اوست. اگر خرد با روشنى تقويت شود، آدمى، دانشمند، حافظ، اهل ذكر، زيرك و فهيم خواهد بود و پاسخِ چگونه، چرا و كجا را خواهد دانست و خيرخواهان را از دغلكاران، باز خواهد شناخت. اگر اينها را دانست، مسير حركت را مى شناسد و مى داند كه با چه كسانى ارتباط برقرار كند و با چه كسانى قطع رابطه نمايد و به توحيدِ خالص مى رسد و به طاعت [از خداوند] اقرار مى كند. اگر چنين شد، از دست رفته ها را جبران مى كند، در آينده به كارهاى شايسته رو مى آورد، موقعيت خويش را درك مى نمايد و مى داند كه چرا در دنيا زندگى مى كند و از كجا آمده است و به

امام على عليه السلامـ در نامه اى به شُرَيح بن حارث ـ: به من خبر رسيده كه خانه اى را به هشتاد دينار خريده اى و اين را مكتوب كرده اى و بر آن، گواه گرفته اى. اى شريح! بدان كه به زودى، كسى نزد تو مى آيد كه نوشته ات را نگاه نمى كند و از گواهت نمى پرسد، تا اين كه تو را از آن خانه يكسره بيرون برده و از همه چيز جدا كرده، به گورت بسپارد. پس ـ اى شريح ـ بنگر كه مبادا اين خانه را از مالِ ديگرى، خريده باشى، يا بهاى آن را از غيرِ حلال داده باشى كه در اين صورت، سراى دنيا و سراى آخرت را از دست داده اى. آگاه باش كه اگر هنگام خريد خانه نزد من آمده بودى، براى تو قباله اى مى نوشتم كه به خريد اين خانه با يك درهم ـ چه رسد كه بيشتر ـ رغبت نمى كردى و [آن]قباله اين است: «اين، خانه اى است كه بنده اى خوار،

عيون أخبار الرضا عليه السلام ـ به نقل از عبد السلام بن صالح هروى ـ :در آخرين جمعه ماه شعبان، خدمت امام رضا عليه السلام رسيدم. به من فرمود: «اى ابو صَلْت! بيشترِ شعبان گذشته است و اين، آخرين جمعه از آن است. پس در آنچه از آن مانده، كوتاهى هايت را در آنچه گذشته است، جبران كن. به كارى روى آور كه برايت مفيد باشد و آنچه را بيهوده است و به تو مربوط نيست، وا گذار. زياد دعا و استغفار و تلاوت قرآن داشته باش و از گناهانت به درگاه خدا توبه كن، تا در حالى ماه خدا سوى تو آيد كه براى خدا خالص شده باشى. هيچ امانتى را بر عهده خويش باقى نگذار، مگر آن كه ادا كرده باشى، و هيچ كينه اى را در دلت نسبت به مؤمنى نگاه مدار، مگر آن كه از دل به در آورده باشى، و هيچ گناهى را كه مرتكب مى شدى، رها مكن، مگر اين كه از

الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ :از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم كه از جمله آنها، اين بود: و در هر شب از ماه رمضان، اين دعا را مى خوانى چرا كه فرشتگان دعاهاى ماه رمضان را مى شنوند و براى دعا كنندگان استغفار مى كنند، و آن دعا اين است: «خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى. يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى.

مصباح المتهجّد ـ به نقل از ابو حمزه ثمالى ـ :امام سجّاد عليه السلام در ماه رمضان، همه شب را نماز مى خواند و چون سحر مى شد، اين دعا را مى خواند: «خدايا! مرا با كيفرت ادب نكن و با عقوبت غافلگيركننده ات، به من نيرنگ مزن. پروردگارا! برايم از كجا خير تواند بود، با آن كه جز از پيش تو يافت نمى شود؛ و برايم از كجا رهايى خواهد بود، با آن كه جز به يارى ات، در توان نيست؟ نه آن كه نيكى كند، از يارى و رحمتت بى نياز است و نه آن كه بدى كند و بر تو گستاخ شود و تو را ناخرسند سازد، از قلمرو قدرتت بيرون. اى پروردگار من، اى پروردگار من، اى پروردگار من!.». بگويد تا آن كه نفَس قطع شود. «تو را با تو شناختم و تو خود، مرا بر خودت راهنمايى كردى و به سويت خواندى و اگر تو نبودى، نمى دانستم كه تو چيستى. سپاس،

المصباح كفعمى:دعاى جوشن كبير، از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است و صد بخش است و هر بخشى ده نام است و در آخر هر بخش آن، مى گويى: «سبحانك يا لا إله إلاّ أنت! الغَوث، الغَوث، الغَوث، خَلِّصنا مِنَ النّار يا ربّ؛ منزّهى تو، اى آن كه معبودى جز تو نيست! به فرياد رس، به فرياد رس، به فرياد رس. پروردگارا! ما را از آتش، نجات بده». يكم. «خداوندا! تو را به نامت مى خوانم: اى خداوند، اى بخشايشگر، اى مهربان، اى بزرگوار، اى برپادارنده، اى بزرگ، اى ديرين، اى دانا، اى بردبار، اى حكيم!». دوم. «اى سَرور سَروران، اى اجابت كننده دعاها، اى بالابرنده رتبه ها، اى سرپرست نيكى ها، اى آمرزنده خطاها، اى برآورنده خواسته ها، اى پذيرنده توبه ها، اى شنواى صداها، اى داناى نهان ها، اى زداينده بلاها!». سوم. «اى

امام سجّاد عليه السلام:خداوندا! اى آن كه [در برابر عطاهايت،] چشمداشت پاداش ندارى، و اى آن كه از بخششْ پشيمان نمى شوى، و اى آن كه بنده ات را برابر كرده اش پاداش نمى دهى [و بيشتر مى دهى]! نعمت بخشى تو آغازگرانه است و بخشايشت، از روى تفضّل و احسان. كيفر تو عدالت است و داورى ات بهترين. اگر عطا كنى، آن را به منّت نمى آميزى و اگر محروم كنى، ندادنت از روى تجاوز نيست. هر كه سپاست گويد، پاداشش مى دهى، در حالى كه شكرگزارى او نيز با الهام توست و هر كه ستايشت كند، جزايش مى دهى، با اين كه تو او را آموخته اى كه ستايشت كند. بر گناه كسى پرده مى افكنى كه اگر مى خواستى، رسوايش مى كردى و بر كسى بخشش مى كنى كه اگر مى خواستى، محرومش مى ساختى، در حالى كه هر دو از سوى تو شايسته رسوا ساختن و محروم كردن اند، جز

عيون أخبار الرضا عليه السلام ـ به نقل از عبد السلام بن صالح هروى ـ:در آخرين جمعه ماه شعبان، خدمت امام رضا عليه السلام رسيدم. به من فرمود: «اى ابو صَلْت! بيشترِ شعبان گذشته است و اين، آخرين جمعه از آن است. پس در آنچه از آن مانده، كوتاهى هايت را در آنچه گذشته است، جبران كن. به كارى روى آور كه برايت مفيد باشد و آنچه را بيهوده است و به تو مربوط نيست، وا گذار. زياد دعا و استغفار و تلاوت قرآن داشته باش و از گناهانت به درگاه خدا توبه كن، تا در حالى ماه خدا سوى تو آيد كه براى خدا خالص شده باشى. هيچ امانتى را بر عهده خويش باقى نگذار، مگر آن كه ادا كرده باشى، و هيچ كينه اى را در دلت نسبت به مؤمنى نگاه مدار، مگر آن كه از دل به در آورده باشى، و هيچ گناهى را كه مرتكب مى شدى، رها مكن، مگر اين كه از

امام سجّاد عليه السلام ـ در دعايش هنگام ختم قرآن ـ:خداوندا! تو مرا بر ختم كتاب خويش يارى كردى؛ كتابى كه آن را روشنگر فرو فرستادى و آن را بر هر كتابى كه نازل كرده اى، گواه و غالب قرار دادى و آن را بر هر سخنى كه برخوانده اى، برترى دادى و آن را معيارى ساختى و با آن ميان حلال و حرامت جدايى انداختى؛ قرآنى كه با آن، قوانين احكام خود را آشكار ساختى و كتابى كه آن را براى بندگانت تفصيل دادى و وحيى كه آن را بر پيامبرت محمّد ـ كه درود تو بر او باد ـ نازل كردى و آن را فروغى قرار دادى كه با پيروى از آن، راه را از تاريكى هاى گم راهى و نادانى باز مى شناسيم، و نيز درمانى براى هر كس كه از سر فهم و تصديق، به آن گوش فرا دهد، و ميزانى براى قسط كه زبانش از حق برنمى گردد و نور هدايتى كه بُرهان آن براى شاهدان،

الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ:از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى ۱۴ مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم و از جمله آنها، اين دعا بود: «خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى. يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى. ۱۵ خداوندا! اذنم داده اى تا تو را بخوانم و از تو بخواهم. پس، اى شنوا! ستايشم را بشنو، و اى مهربان! دعايم را اجابت كن، و اى آمرزنده!

مصباح المتهجّد ـ به نقل از ابو حمزه ثمالى ـ:امام سجّاد عليه السلام در ماه رمضان، همه شب را نماز مى خواند و چون سحر مى شد، اين دعا را مى خواند: «خدايا! مرا با كيفرت ادب نكن و با عقوبت غافلگيركننده ات، به من نيرنگ مزن. پروردگارا! برايم از كجا خير تواند بود، با آن كه جز از پيش تو يافت نمى شود؛ و برايم از كجا رهايى خواهد بود، با آن كه جز به يارى ات، در توان نيست؟ نه آن كه نيكى كند، از يارى و رحمتت بى نياز است و نه آن كه بدى كند و بر تو گستاخ شود و تو را ناخرسند سازد، از قلمرو قدرتت بيرون. اى پروردگار من، اى پروردگار من، اى پروردگار من!.». بگويد تا آن كه نفَس قطع شود. «تو را با تو شناختم و تو خود، مرا بر خودت راهنمايى كردى و به سويت خواندى و اگر تو نبودى، نمى دانستم كه تو چيستى. سپاس،

المصباح كفعمى ۱۱: دعاى جوشن كبير، از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است و صد بخش است و هر بخشى ده نام است و در آخر هر بخش آن، مى گويى: «سبحانك يا لا إله إلاّ أنت! الغَوث، الغَوث، الغَوث، خَلِّصنا مِنَ النّار يا ربّ؛ منزّهى تو، اى آن كه معبودى جز تو نيست! به فرياد رس، به فرياد رس، به فرياد رس. پروردگارا! ما را از آتش، نجات بده». يكم. «خداوندا! تو را به نامت مى خوانم: اى خداوند، اى بخشايشگر، اى مهربان، اى بزرگوار، اى برپادارنده، اى بزرگ، اى ديرين، اى دانا، اى بردبار، اى حكيم!». دوم. «اى سَرور سَروران، اى اجابت كننده دعاها، اى بالابرنده رتبه ها، اى سرپرست نيكى ها، اى آمرزنده خطاها، اى برآورنده خواسته ها، اى پذيرنده توبه ها، اى شنواى صداها، اى داناى نهان ها، اى زداينده بلاها!».

امام سجّاد عليه السلام:خداوندا! اى آن كه [در برابر عطاهايت،] چشمداشت پاداش ندارى، و اى آن كه از بخششْ پشيمان نمى شوى، و اى آن كه بنده ات را برابر كرده اش پاداش نمى دهى [و بيشتر مى دهى]! نعمت بخشى تو آغازگرانه است و بخشايشت، از روى تفضّل و احسان. كيفر تو عدالت است و داورى ات بهترين. اگر عطا كنى، آن را به منّت نمى آميزى و اگر محروم كنى، ندادنت از روى تجاوز نيست. هر كه سپاست گويد، پاداشش مى دهى، در حالى كه شكرگزارى او نيز با الهام توست و هر كه ستايشت كند، جزايش مى دهى، با اين كه تو او را آموخته اى كه ستايشت كند. بر گناه كسى پرده مى افكنى كه اگر مى خواستى، رسوايش مى كردى و بر كسى بخشش مى كنى كه اگر مى خواستى، محرومش مى ساختى، در حالى كه هر دو از سوى تو شايسته رسوا ساختن و محروم كردن اند، جز

الإقبال ـ به نقل از محمّد بن محمّد بن نصر سكونى ـ:از احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى ـ كه خدا رحمتش كند ـ خواستم دعايى را كه عمويش محمّد بن عثمان بن سعيد عَمْرى ـ كه خدا از او راضى باد و او را راضى كند ـ براى ماه رمضان مى خواند، برايم بيرون آورد و نشانم دهد. براى من دفترى با جلد سرخ بيرون آورد كه در آن دعاهاى ماه رمضان بود. از جمله آنها دعا پيش از نماز صبح روز عيد فطر بود ۱۵ «خداوندا! با محمّد صلى الله عليه و آله از پيش رويَم، با على عليه السلام از پشت سر و سمت راست، و با پيشوايانم از سمت چپم، به تو روى آورده ام. به سبب اينان، خود را از عذابت مى پوشانم و به درگاهت تقرّب مى جويم، [كه]كسى را از اينان به تو نزديك تر نمى يابم. آنان پيشوايان من اند. پس به سبب آنان، هراسم را از كيفر و خشمت، ايمن

امام باقر عليه السلام:آن گاه كـه امير مـؤمنـان عليه السلام از صـفّين باز مى گشت، به فرزندش حسن عليه السلام نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. از پدرى كه در آستانه فناست، و چيرگى زمان را پذيراست، زندگى را پشت سر نهاده، به گردش روزگار گردن داده، نكوهنده اين جهان است، جاى گيرنده در سراهاى مردگان و فردا، كوچنده از آن؛ به فرزندى آرزومندِ آنچه به دست نايد، رونده راهِ كسى كه به جهان نيستى درآمده، آماج بيمارى ها، گروگان روزگار، در تيررسِ بلاها و خود، دنيا را گوش به فرمان؛ سوداگر [دنياى پُر] فريب است، وامدارِ مرگ ها، اسيرِ مرگ، هم سوگند اندوه ها، هم نشين غم ها، آماج آفت ها، زمين خورده شهوت ها، و جانشين مردگان! امّا بعد؛ همانا من از پشت كردنِ دنيا به خود و سركشى روزگار بر خويش و روى آوردن آخرت