شريح بن هانى:اميرمؤمنان على عليه السلام از پسرش امام حسن عليه السلامپرسيد: فرزندم! عقل چيست؟ گفت: دلت آنچه را بدان سپرده اى نگاه دارد. فرمود: دورانديشى چيست؟ گفت: چشم به راه فرصت بودن و آنچه برايت ممكن شد زود انجام دادن. فرمود: بزرگوارى چيست؟ گفت: خسارتها را بر دوش كشيدن و مكارم را بنانهادن. فرمود: گذشت چيست؟ گفت: درخواست كننده را پاسخ دادن و رسيده را بخشش كردن. فرمود: تنگ نظرى چيست؟ گفت: اينكه كم را اسراف بينى و آنچه را انفاق كردى، تلف بپندارى. فرمود: رقّت چيست؟ گفت: كم را جستجو كردن و از ناچيز بازداشتن. فرمود: تكلّف چيست؟ گفت: چنگ زدن به آنچه تو را ايمن نمى سازد و توجه به چيزهايى كه به كار تو نمى آيد فرمود: نادانى چيست؟ گفت: پيشى جستن از فرصت فراهم نيامده و خوددارى از پاسخ؛ هرچند در موارد

امام صادق عليه السلام:پدرم امام باقر، از جدّم على بن حسين و وى از پدرش حسين بن على، سرور شهيدان و وى از پدرش اميرالمؤمنين عليهم السلام برايم نقل كرد كه روزى پيروان دين هاى پنجگانه: يهود، مسيحيّت، طبيعت پرستان، دوگانه پرستان و مشركان عرب، با رسول خدا نشستى داشتند. يهوديان گفتند: ما مى گوييم عُزَير، پسر خداست. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر سخن ما را بگويى، پس در دستيابى به حقيقت، از تو پيشى گرفته، برتريم و اگر با ما مخالفت كنى، با تو مجادله مى كنيم. مسيحيان گفتند: ما مى گوييم مسيح، پسر خداست و با او يكى است. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر از رأى ما پيروى كنى، در باور به اين حقيقت، بر تو پيشى گرفته، برتريم و اگر مخالفت كنى، با تو مجادله خواهيم كرد. طبيعت گرايان گفتند: ما مى

امام صادق عليه السلام:ـ از جمله دعاهايى كه در آخرين شب شعبان و اوّلين شب ماه رمضان مى خوانْد ـخداوندا! اين ماه مبارك، كه قرآن را در آن فرو فرستاده اى و آن را مايه هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان قرار داده اى، فرا رسيد. پس، ما را در اين ماه، سالم بدار و نيز آن را براى ما سالم بدار و آن را با آسانى و تن درستى از سوى خودت، از ما دريافت كن. اى كه اندك را مى گيرى و پاداش بسيار مى دهى! اندك را از من بپذير! خداوندا! از تو مى خواهم كه به سوى هر نيكى، راهى و در برابر هر آنچه دوست ندارى، باز دارنده اى برايم قرار دهى! اى مهربان ترينِ مهربانان؛ اى كه از من و از گناهانى كه در نهان انجام داده ام، چشم پوشيدى؛ اى آن كه مرا به خاطر نافرمانى ها مؤاخذه ننمودى! ببخشاى، ببخشاى، ببخشاى، اى

الكافى ـ به نقل از على بن رئاب ـ :امام كاظم عليه السلام فرمود: «در ماه رمضان در طليعه ورود سال اين دعا را بخوان» و فرمود: «هر كس اين دعا را به خاطر پاداش الهى و مخلصانه بخواند، در آن سال، فتنه و آفتى كه به دين و بدن او زيان برساند، به او نخواهد رسيد و خداى متعال، او را از بدى هاى آن سال نگه مى دارد: خداوندا! تو را به آن نامت كه هر چيزْ بدان گردن نهاده است، و به آن رحمتت كه هر چيزْ را فرا گرفته است، و به آن قدرتت كه با آن بر هر چيزْ غلبه يافته اى، و به آن عظمتت كه هر چيزْ در برابر آن فروتن است، و به آن توانمندى و شوكتى كه بر هر چيزْ غالب است، و به آن دانشت كه بر هر چيزْ احاطه دارد، مى خوانم. اى نور، اى بى عيب! اى آغاز قبل از هر چيز و اى ماندگار پس از هر چيز! اى خداوند، اى بخشايشگر، اى

الإقبال ـ به نقل از ابو عمرو محمّد بن محمّد بن نصر سَكونى ـ :از ابو بكر احمد بن محمّد بن عثمان بغدادى خواستم دعاهاى ماه رمضان را كه عمويش ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعيد عَمرى مى خوانده، براى من درآورد. پس دفترى را كه جلد قرمز داشت، بيرون آورد. من، دعاهاى بسيارى را از روى آن نوشتم كه از جمله آنها، اين بود: و در هر شب از ماه رمضان، اين دعا را مى خوانى چرا كه فرشتگان دعاهاى ماه رمضان را مى شنوند و براى دعا كنندگان استغفار مى كنند، و آن دعا اين است: «خداوندا! من ستايشت را با حمد تو آغاز مى كنم و تو با نعمت خويش، توفيق دهنده بر راه درستى. يقين دارم كه تو، در جاى گذشت و رحمت، مهربان ترينِ مهربانانى و در جاى كيفر و انتقام، سرسخت ترينِ كيفردهندگانى و در جايگاه بزرگى و عظمت، بزرگ ترين جبّارانى.

مصباح المتهجّد ـ به نقل از ابو حمزه ثمالى ـ :امام سجّاد عليه السلام در ماه رمضان، همه شب را نماز مى خواند و چون سحر مى شد، اين دعا را مى خواند: «خدايا! مرا با كيفرت ادب نكن و با عقوبت غافلگيركننده ات، به من نيرنگ مزن. پروردگارا! برايم از كجا خير تواند بود، با آن كه جز از پيش تو يافت نمى شود؛ و برايم از كجا رهايى خواهد بود، با آن كه جز به يارى ات، در توان نيست؟ نه آن كه نيكى كند، از يارى و رحمتت بى نياز است و نه آن كه بدى كند و بر تو گستاخ شود و تو را ناخرسند سازد، از قلمرو قدرتت بيرون. اى پروردگار من، اى پروردگار من، اى پروردگار من!.». بگويد تا آن كه نفَس قطع شود. «تو را با تو شناختم و تو خود، مرا بر خودت راهنمايى كردى و به سويت خواندى و اگر تو نبودى، نمى دانستم كه تو چيستى. سپاس،

مصباح المتهجّد:نيز در سحر، اين دعا را بخواند: «اى پشتوانه من در پريشانى ام! اى همراه من در سختى ام! اى سرپرست من در برخوردارى ام! اى منتهاى اشتياقم! تويى پوشاننده عيبم و ايمنى بخش هراسم و درگذرنده از خطايم. پس، گناهم را بيامرز! خداوندا! از تو فروتنىِ ايمان را پيش از خوارى و ذلّت آتش، مى طلبم. اى يگانه! اى يكتا! اى بى نياز! اى آن كه نزاده است و زاده كسى نيست و هيچ همتايى ندارد! اى آن كه از روى مهربانى و رحمت خويش، به هر كه از او بخواهد، عطا مى كند و از روى فضل و بزرگوارى، هر كه را هم كه از او درخواست نكند، بى تقاضا عطايش مى كند! به حقّ كَرَم دائمت، بر محمّد و خاندانش درود فرست و مرا رحمتى گسترده و فراگير ببخش كه با آن به خير دنيا و آخرت برسم! خداوندا! از تو به خاطر گناهى كه از آن به

الإقبال:در همان كتاب آمده است: تسبيح هنگام سحر [چنين است]: «منزّه است خدايى كه دستاوردهاى دل ها را مى داند. منزّه است آن كه تعداد گناهان را بر مى شمارد. منزّه است آن كه هيچ پوشيده و پنهانى در آسمان ها و زمين ها بر او پنهان نيست. منزّه است پروردگار مهربان. منزّه است آن يكتاى بى همتا. منزّه است آن بزرگِ بزرگ تر. منزّه است آن كه به اهل مملكتش تجاوز نمى كند. منزّه است آن كه زمينيان را با انواع عذاب ها تنبيه نمى كند. منزّه است آن مهرورز نعمت بخش. منزّه است آن خيرخواه مهربان. منزّه است آن شوكتمند بخشنده. منزّه است آن بُردبار بزرگوار. منزّه است آن بيناى دانا. منزّه است آن بيناى نعمت گستر. منزّه است خداوند، هنگام روى آوردن روز. منزّه است خداوند، هنگام به پايان رسيدن روز. منزّه است خداوند، هنگام

المصباح كفعمى:دعاى جوشن كبير، از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده است و صد بخش است و هر بخشى ده نام است و در آخر هر بخش آن، مى گويى: «سبحانك يا لا إله إلاّ أنت! الغَوث، الغَوث، الغَوث، خَلِّصنا مِنَ النّار يا ربّ؛ منزّهى تو، اى آن كه معبودى جز تو نيست! به فرياد رس، به فرياد رس، به فرياد رس. پروردگارا! ما را از آتش، نجات بده». يكم. «خداوندا! تو را به نامت مى خوانم: اى خداوند، اى بخشايشگر، اى مهربان، اى بزرگوار، اى برپادارنده، اى بزرگ، اى ديرين، اى دانا، اى بردبار، اى حكيم!». دوم. «اى سَرور سَروران، اى اجابت كننده دعاها، اى بالابرنده رتبه ها، اى سرپرست نيكى ها، اى آمرزنده خطاها، اى برآورنده خواسته ها، اى پذيرنده توبه ها، اى شنواى صداها، اى داناى نهان ها، اى زداينده بلاها!». سوم. «اى

الكافى ـ به نقل از ايّوب بن يقطين يا ديگرى، از امامان عليهم السلام، درباره دعاى دهه آخر ـ : در شب اوّل مى گويى: «اى فرو برنده شب در روز و فرو برنده روز در شب و بيرون آورنده زنده از مرده و بيرون آورنده مرده از زنده! اى روزى دهنده بى شمار، به هر كه خواهد! اى خداوند، اى بخشاينده، اى خداوند! اى مهربان! اى خداوند، اى خداوند، اى خداوند! نام هاى نيكوتر، مَثَل هاى والاتر و بزرگى و نعمت ها از آنِ توست. از تو مى خواهم بر محمّد و خاندانش درود فرستى و نامم را امشب در ميان سعادتمندان، روحم را با شهيدان، نيكوكارى ام را در والامرتبگان، و گناهم را آمرزيده قرار دهى و مرا يقينى بدهى كه به سبب آن با دلم همدم شوى و ايمانى عطا كنى كه با آن، شك را از من ببرى و به آنچه قسمتم كرده اى، راضى ام گردانى. ما را

امام صادق عليه السلام:چون ماه رمضان وارد مى شد، امام على بن الحسين عليهماالسلامغلام و كنيز خود را تنبيه نمى كرد و اگر غلام و كنيز، خطا و نافرمانى مى كردند، پيش خود مى نوشت: «فلان غلام و فلان كنيز در فلان روز و فلان وقت، گناه كرد» و او را تنبيه نمى كرد و تنبيه آنان را نگه مى داشت، تا آن كه آخرين شب ماه رمضان مى شد. [پس،] همه را صدا مى كرد و دور خودش جمع مى نمود. سپس آن نوشته را بيرون مى آورد و مى فرمود: «فلانى! چنين و چنان كردى و من تو را تنبيه نكردم. آيا به ياد دارى؟». مى گفت: آرى، اى پسر پيامبر خدا! تا آن كه به آخرين نفر مى رسيد و از همه اعتراف مى گرفت. سپس ميان آنان مى ايستاد و به آنان مى فرمود: «با صداى بلند بگوييد: اى على بن الحسين! خداوند، همه كارهايت را زير نظر داشته است، آن گونه

امام سجّاد عليه السلام:خداوندا! اى آن كه [در برابر عطاهايت،] چشمداشت پاداش ندارى، و اى آن كه از بخششْ پشيمان نمى شوى، و اى آن كه بنده ات را برابر كرده اش پاداش نمى دهى [و بيشتر مى دهى]! نعمت بخشى تو آغازگرانه است و بخشايشت، از روى تفضّل و احسان. كيفر تو عدالت است و داورى ات بهترين. اگر عطا كنى، آن را به منّت نمى آميزى و اگر محروم كنى، ندادنت از روى تجاوز نيست. هر كه سپاست گويد، پاداشش مى دهى، در حالى كه شكرگزارى او نيز با الهام توست و هر كه ستايشت كند، جزايش مى دهى، با اين كه تو او را آموخته اى كه ستايشت كند. بر گناه كسى پرده مى افكنى كه اگر مى خواستى، رسوايش مى كردى و بر كسى بخشش مى كنى كه اگر مى خواستى، محرومش مى ساختى، در حالى كه هر دو از سوى تو شايسته رسوا ساختن و محروم كردن اند، جز

امام صادق عليه السلام:امير مؤمنان ـ كه درود خدا بر او باد ـ فرمود: «هر كس در شب عيد فطر، دو ركعت نماز بخواند (در ركعت اوّل، يك بار حمد و هزار بار سوره قل هو اللّه و در ركعت دوم، حمد و يك بار سوره قل هو اللّه أحد)، چيزى از خدا نمى خواهد، مگر آن كه به وى عطا مى كند». دعاى در پى اين نماز، اين است: «اى خداوند، اى خداوند، اى خداوند! اى بخشاينده، اى خداوند! اى مهربان، اى خداوند! اى فرمان روا، اى خداوند! اى پاك، اى خداوند! اى بى عيب، اى خداوند! اى ايمنى بخش، اى خداوند، اى حاكم، اى خداوند! اى شكست ناپذير، اى خداوند! اى مقتدر، اى خداوند! اى شكوهمند، اى خداوند! اى آفريننده، اى خداوند! اى پديدآورنده، اى خداوند! اى صورتگر، اى خداوند! اى دانا، اى خداوند! اى بزرگ، اى خداوند! اى بزرگوار، اى خداوند! اى

امام صادق عليه السلام:هر گاه به نماز ايستادى، رو به قبله كن، تكبير بگو و چنين بگو: «پروردگارا! من بنده تو و فرزند دو بنده تو ام؛ از تو گريزان به درگاه تو ام. به درگاهت روى آورده ام و از گناهانم توبه كار. زائر تو ام و حقّ زائر بر زيارت شده، هديه است. پس، هديه مرا از سوى خود خشنودى ات و بهشت قرار بده! خداوندا! تو احترام ماه رمضان را بزرگ داشته و در آن قرآن را نازل كرده اى و ـ پروردگارا ـ در آن، شبى قرار داده اى كه بهتر از هزار ماه است. سپس روزه دارى و عبادت آن را بر من منّت نهاده اى، در آنچه بر من منّت نهاده اى. پس، نعمت و رحمت خويش را بر من كامل كن! پروردگارا! تو را در اين ماه، آزادشدگانى است. پس اگر من از آنانم كه در اين ماه، آزادم كرده اى، آن را بر من تمام كن و تا زنده ام داشته اى،