امام كاظم عليه السلامـ خطاب به هشام بن حكم ـ: اى هشام! خداوند متعال به وسيله خرد، حجّت ها را بر انسان ها تمام كرد. آن گاه، خردمندان را پند داد و آنان را به سوى آخرت ترغيب كرد و فرمود: «و زندگى دنيا جز بازى و سرگرمى نيست، و قطعا سراى بازپسين براى كسانى كه پرهيزگارى مى كنند، بهتر است. آيا نمى انديشيد؟» . اى هشام! آن گاه [خداوند] كسانى را كه خردپيشه نيستند، از عذاب خود ترسانيد و فرمود: «سپس ديگران را هلاك كرديم و در حقيقت، شما بر آنان، صبحگاهان و شامگاهان، مى گذريد. آيا به فكر فرو نمى رويد؟» . و فرمود: «ما بر مردم اين شهر، به [سزاى]گناهى كه مى كردند، عذابى از آسمان فرو خواهيم فرستاد، و از آن [شهر سوخته]براى مردمى كه مى انديشند، نشانه اى روشن باقى گذاشتيم» . اى هشام! خرد، با دانش همراه

كميل بن زياد:اميرمؤمنان، على بن ابى طالب عليه السلام دست مرا گرفت و به بيابان برد. هنگامى كه به صحرا رسيد، آهى سوزناك كشيد و گفت:. آنچه به تو مى گويم از من به ياد دار: مردم سه گروه اند: دانشمند ربّانى؛ و دانشجويى در راه رستگارى؛ و بى سر و پاهايى كه دنباله رو هر بانگى باشند و با هر بادى بچرخند اينان از روشنى دانش، پرتوى برنگرفته اند و به پايه اى استوار پناه نبرده اند. اى كميل! دانش بهتر از مال است. دانش تو را پاسبانى مى كند و حال آنكه تو مال را پاس مى دهى. مال با دهش، كاهش و دانش با بخشش، افزايش مى يابد و پرورده مال با رفتن مال مى رود. اى كميل بن زياد! شناخت دانش، آيينى است كه [خدا] بدان عبادت مى شود و آدمى به وسيله آن در زندگى طاعت را و پس از مرگش نام نيك را به دست مى آورد و دانش،

هاشم بن سالم:ما گروهى از ياران امام صادق عليه السلام در كنارش بوديم كه مردى شامى آمد و اجازه ورود خواست و امام اذن داد. وقتى وارد شد، سلام كرد. امام دستور نشستن داد و آن گاه، خطاب به وى گفت: «با كه كار دارى؟». مرد گفت: شنيده ام هرچه از تو بپرسند، پاسخ آن را مى دانى. آمده ام با تو گفتگويى داشته باشم. امام صادق عليه السلام فرمود: «درباره چه چيزى؟». وى گفت: «درباره قرآن، [و حركت و سكون آن، چون:]قطع، سكون، كسره، فتحه و ضمّه آن. امام صادق عليه السلام فرمود: «يا حُمران! با وى گفتگو كن». مرد گفت: من مى خواهم با تو گفتگو داشته باشم، نه با حُمران. امام صادق عليه السلامفرمود: «اگر بر حمران پيروز شدى، بر من غالب شده اى». مرد شامى، روى بر حمران كرد و آن قدر پرسيد كه خسته شد و حمران، همچنان پاسخ مى

امام صادق عليه السلام:پدرم امام باقر، از جدّم على بن حسين و وى از پدرش حسين بن على، سرور شهيدان و وى از پدرش اميرالمؤمنين عليهم السلام برايم نقل كرد كه روزى پيروان دين هاى پنجگانه: يهود، مسيحيّت، طبيعت پرستان، دوگانه پرستان و مشركان عرب، با رسول خدا نشستى داشتند. يهوديان گفتند: ما مى گوييم عُزَير، پسر خداست. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر سخن ما را بگويى، پس در دستيابى به حقيقت، از تو پيشى گرفته، برتريم و اگر با ما مخالفت كنى، با تو مجادله مى كنيم. مسيحيان گفتند: ما مى گوييم مسيح، پسر خداست و با او يكى است. آمده ايم ببينيم تو چه مى گويى؟ اگر از رأى ما پيروى كنى، در باور به اين حقيقت، بر تو پيشى گرفته، برتريم و اگر مخالفت كنى، با تو مجادله خواهيم كرد. طبيعت گرايان گفتند: ما مى

امام سجّاد عليه السلام ـ در دعاى خويش، آن گاه كه ماه رمضان وارد مى شد ـ :سپاس، خدايى را كه ما را به حمد خويش راه نمود و ما را از ستايشگران خود قرار داد تا از سپاس گزاران نعمتش باشيم و براى آن، به ما پاداش نيكوكاران را بدهد. ستايش، خدايى را كه دينش را به ما ارزانى داشت و ما را ويژه آيين خود ساخت و ما را در راه هاى احسان خويش راهى ساخت تا با منّت او آن را به سوى رضايتش بپوييم؛ ستايشى كه از ما بپذيرد و آن را از ما بپسندد. و ستايش، براى خدايى است كه يكى از آن راه ها را، ماه خودش رمضان قرار داد، ماه روزه دارى، ماه اسلام، ماه پاك كننده، ماه آزمون و پاكى، و ماه عبادت «كه در آن قرآن نازل شده است، براى هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان». پس، برترى آن را بر ماه هاى ديگر، با احترام هاى

مصباح المتهجّد ـ به نقل از ابو حمزه ثمالى ـ :امام سجّاد عليه السلام در ماه رمضان، همه شب را نماز مى خواند و چون سحر مى شد، اين دعا را مى خواند: «خدايا! مرا با كيفرت ادب نكن و با عقوبت غافلگيركننده ات، به من نيرنگ مزن. پروردگارا! برايم از كجا خير تواند بود، با آن كه جز از پيش تو يافت نمى شود؛ و برايم از كجا رهايى خواهد بود، با آن كه جز به يارى ات، در توان نيست؟ نه آن كه نيكى كند، از يارى و رحمتت بى نياز است و نه آن كه بدى كند و بر تو گستاخ شود و تو را ناخرسند سازد، از قلمرو قدرتت بيرون. اى پروردگار من، اى پروردگار من، اى پروردگار من!.». بگويد تا آن كه نفَس قطع شود. «تو را با تو شناختم و تو خود، مرا بر خودت راهنمايى كردى و به سويت خواندى و اگر تو نبودى، نمى دانستم كه تو چيستى. سپاس،

المصباح كفعمى:مستحب است كه در روزهاى ماه رمضان، اين دعاها خوانده شوند، براى هر روز، از اوّل تا آخر ماه، دعايى جداگانه، در كتاب الذخيرة آمده كه ابن عبّاس از پيامبر صلى الله عليه و آله، چنين روايت كرده است: در روز اول مى گويى: «خداوندا! روزه مرا در اين روز، روزه روزه داران [واقعى]قرار بده و در آن، خطايم را ببخش ـ اى معبود جهانيان ـ و از من در گذر ـ اى بخشاينده مجرمان ـ!» تا هزار هزار حسنه داده شود. و در روز دوم [مى گويى]: «خداوندا! در اين روز، مرا به موجبات خرسندى ات نزديك گردان و مرا از خشم و كيفر خويش دور ساز و مرا در آن، توفيق خواندن آياتت عطا كن، به رحمتت، اى مهربان ترينِ مهربانان!» تا در برابر هر گامش در تمام عمرش، پاداش عبادت يك سال را، در حالى كه روزش را روزه و شبش را به عبادت

امام باقر عليه السلام:روزى، امام سجّاد عليه السلام در مسير خود مى گذشت كه به هِلال ماه رمضان نگاه انداخت. ايستاد و [خطاب به آن] چنين گفت: «اى آفريده فرمان بردار، چرخنده پرشتاب، رفت وآمد كننده در منزلگاه هاى تقدير و كارگزار [الهى] در سپهر تدبير! ايمان آوردم به آن كه تاريكى ها را با تو روشن كرد و مبهم ها را با تو پديدار نمود و تو را نشانه اى از نشانه هاى فرمان روايى اش و علامتى از علايم حكومتش قرار داد و زمان را با تو مرزبندى كرد و تو را با كمال و كاهش، دميدن و غروب كردن، و روشنى و گرفتگى، به كار گرفت. در همه اينها، مطيع فرمانش بودى و به انجام دادن خواسته اش شتابان. منزّه است خدا! چه شگفت و زيباست آنچه در كار تو تدبير كرده است و چه ظريف است آنچه درباره تو انجام داده است! تو را كليد ماهى

امام سجّاد عليه السلام ـ در دعاى خويش، آن گاه كه ماه رمضان وارد مى شد ـ:سپاس، خدايى را كه ما را به حمد خويش راه نمود و ما را از ستايشگران خود قرار داد تا از سپاس گزاران نعمتش باشيم و براى آن، به ما پاداش نيكوكاران را بدهد. ستايش، خدايى را كه دينش را به ما ارزانى داشت و ما را ويژه آيين خود ساخت و ما را در راه هاى احسان خويش راهى ساخت تا با منّت او آن را به سوى رضايتش بپوييم؛ ستايشى كه از ما بپذيرد و آن را از ما بپسندد. و ستايش، براى خدايى است كه يكى از آن راه ها را، ماه خودش رمضان قرار داد، ماه روزه دارى، ماه اسلام، ماه پاك كننده، ماه آزمون و پاكى، و ماه عبادت «كه در آن قرآن نازل شده است، براى هدايت مردم و نشانه هايى روشن از هدايت و فرقان» . پس، برترى آن را بر ماه هاى ديگر، با احترام